തസ്യ യാ പ്രഥമാ നാമ്നാ തനൂ രൌദ്രീ പ്രകീര്തിതാ। പത്നീ സുവര്ചലാ തസ്യ പുത്രസ്തസ്യാഃ ശനൈശ്ചരഃ ।। ൨൭.
അവന്റെ ആദ്യത്തെ രൂപം രൗദ്രി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ സുവർചലാ, അവരുടെ മകൻ ശനൈശ്ചരൻ.
ഭവസ്യ യാ ദ്വിതീയാ തു തനുരാപഃ സ്മൃതാ തു വൈ । തസ്യോഷാഽത്ര സ്മൃതാ പത്നീ പുത്രശ്ചാപ്യുശനാ സ്മൃതഃ ।। ൨൭.
ഭവന്റെ രണ്ടാമത്തെ രൂപം ജലമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ ഉഷാ, മകൻ ഉശനാ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ശര്വസ്യ യാ തൃതീയാ തു നാമ ഭൂമിസ്തനുഃ സ്മൃതാ। പത്നീ തസ്യ വികേശീതി പുത്രശ്ചാങ്ഗാരകഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൭.
ശർവന്റെ മൂന്നാമത്തെ രൂപം ഭൂമി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ വികേശി, മകൻ അങ്കാരകൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ഈശാനസ്യ ചതുര്ഥസ്യ സ്വര്ഗതസ്യ ച യാ തനുഃ। തസ്യ പത്നീ ശിവാ നാമ പുത്രശ്ചാസ്യ മനോജവഃ ।। ൨൭.
സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ള ഈശാനന്റെ നാലാമത്തെ രൂപം, അവന്റെ ഭാര്യ ശിവാ, മകൻ മനോജവൻ.
നാമ്നാ പശുപതേര്യാ തു തനുരഗ്നിര്ദ്വിജൈഃ സ്മൃതാ। തസ്യ പത്നീ സ്മൃതാ സ്വാഹാ സ്കന്ദശ്ചാപി സുതഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൭.
പശുപതി എന്ന രൂപം ദ്വിജന്മാർ അഗ്നിയായി ഓർക്കുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ സ്വാഹാ എന്നും, അവന്റെ മകൻ സ്കന്ദൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
നാമ്നാ ഷഷ്ഠസ്യ യാ ഭീമാ തനുരാകാശ ഉച്യതേ। ദിശഃ പത്ന്യഃ സ്മൃതാസ്തസ്യ സ്വര്ഗശ്ചാസ്യ സുതഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൭.
ആറാം ഭയങ്കരമായ രൂപം ആകാശം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ദിശകൾ അവന്റെ ഭാര്യമാർ എന്നും, സ്വർഗ്ഗം അവന്റെ മകനാണ് എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഉഗ്രാ തനുഃ സപ്തമീ യാ ദീക്ഷിതൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സ്മൃതാ। ദീക്ഷാ പത്നീ സ്മൃതാ തസ്യ സന്താനഃ പുത്ര ഉച്യതേ ।। ൨൭.
ഏഴാമത്തെ ഉഗ്രമായ രൂപം ദീക്ഷ നേടിയ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഓർക്കുന്നു. ദീക്ഷയാണ് അവന്റെ ഭാര്യ, സന്താനൻ അവന്റെ മകനാണ്.
നാമ്നാഽഷ്ടമസ്യ മഹതസ്തനുര്യാ ചന്ദ്രമാഃ സ്മൃതഃ। പത്നീ തു രോഹിണീ തസ്യ പുത്രശ്ചാസ്യ ബുധഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൭.
എട്ടാമത്തെ മഹത്തായ രൂപം ചന്ദ്രനാണ് എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ രോഹിണി, മകൻ ബുധൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതാസ്തനവസ്തസ്യ നാമഭിഃ പരികീര്തിതാഃ। താസ്തു വന്ദ്യ നമസ്യാശ്ച പ്രതിനാമ തനൂഷു വൈ ।। ൨൭.
ഇവയാണ് അവന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ പേരോടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ രൂപവും അതിന്റെ പേരനുസരിച്ച് വന്ദിക്കുകയും നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
ഭക്തേഃ സൂര്യേഽപ്സു പൃഥിവ്യാം വായ്വഗ്നിവ്യോമദീക്ഷിതേ। തഥാ ച വൈ ചന്ദ്രമസി തനുഭിര്നാമഭിഃ സഹ। പ്രജാവാനേതി സായുജ്യമീശ്വരസ്യ നരോ ഹി സഃ ।। ൨൭.
സൂര്യനിലും വെള്ളത്തിലും ഭൂമിയിലും വായുവിലും അഗ്നിയിലും ആകാശത്തിലും ദീക്ഷയിലും അതുപോലെ ചന്ദ്രനിലും, അവയുടെ രൂപങ്ങൾക്കും പേരുകൾക്കും ഭക്തിയുള്ളവൻ, സകല ജനങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഈശ്വരനോടു ഐക്യത്തെ പ്രാപിക്കും.
ഇത്യേതദ്വോ മയാഖ്യാതം ഗുഹ്യം ഭീമസ്യ തദ്യശഃ। ശന്നോഽസ്തു ദ്വിപദേ നിത്യം ശന്നോഽസ്തു ച ചതുഷ്പദേ ।। ൨൭.
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭീമന്റെ ഈ മഹത്തായ രഹസ്യം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യർക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഏതത് പ്രോക്തം നിദാനം വസ്തനൂനാം നാമഭിഃ സഹ। മഹാദേവസ്യ ദേവസ്യ ഭൃഗോസ്തു ശ്രൃണുത പ്രജാഃ ।। ൨൭.
ഈ മഹാദേവന്റെ രൂപങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും പേരുകളും ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഭൃഗുവിന്റെയും മഹാദേവന്റെയും കഥ ഇനി കേൾക്കുവിൻ, ജനങ്ങളേ.
ഭൃഗോഃ ഖ്യാതിര്വിജജ്ഞേഽഥ ഈശ്വരൌ സുഖദുഃഖയോഃ। ശുഭാശുഭപ്രദാതാരൌ സര്വപ്രാണഭൃതാമിഹ। ദേവൌ ധാതാവിധാതാരൌ മന്വന്തരവിചാരിണൌ ।। ൨൮.
ഭൃഗുവിന്റെ മകൾ ഖ്യാതി ജനിച്ചു. പിന്നെ സുഖവും ദുഃഖവും നൽകുന്ന രണ്ടു ഈശ്വരന്മാർ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശുഭവും അശുഭവും നൽകുന്ന ധാതാവും വിധാതാവും, മന്വന്തരങ്ങളെ പരിഗണിക്കുന്ന ദേവന്മാർ ജനിച്ചു.
തയോര്ജ്യേഷ്ഠാ തു ഭഗിനീ ദേവീ ശ്രീര്ലോകഭാവിനീ। സാ തു നാരായണം ദേവം പതിമാസാദ്യ ശോഭനമ്। നാരായണാത്മജൌ സാധ്വീ ബലോത്സാഹൌ വ്യജായത ।। ൨൮.
അവരുടെ മൂത്ത സഹോദരി ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശ്രീദേവിയാണ്. അവൾ നാരായണനെ ഭർത്താവായി പ്രാപിച്ചു. നാരായണനിൽ നിന്ന്, ആ സദ്വൃത്തയുള്ളവൾ ബലോത്സാഹനും ഉത്സാഹനും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
തസ്യാസ്തു മാനസാഃ പുത്രാ യേ ചാന്യേ ദിവ്യചാരിണഃ। യേ വഹന്തി വിമാനാനി ദേവാനാം പുണ്യകര്മണാമ് ।। ൨൮.
അവളുടെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരും, മറ്റു ദൈവികരായവരും, പുണ്യകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദേവന്മാരുടെ വിമാനം വഹിക്കുന്നവരും ജനിച്ചു.
ദ്വേ തു കന്യേ സ്മൃതേ ഭാര്യ്യേ വിധാതുര്ധാതുരേവ ച। ആയതിര്നിയതിശ്ചൈവ തയോഃ പുത്രൌ ദൃഢവ്രതൌ ।। ൨൮.
രണ്ടു പെൺമക്കൾ വിധാതാവിന്റെയും ധാതാവിന്റെയും ഭാര്യമാരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ആയതി, നിയമം പാലിക്കുന്നവൻ, ഇവരുടെ പുത്രന്മാരാണ്.
പാണ്ഡുശ്ചൈവ മൃകണ്ഡുശ്ച ബ്രഹ്മകോശൌ സനാതനൌ। മനസ്വിന്യാം മൃകണ്ജോശ്ച മാര്ക്കണ്ഡേയോ ബഭൂവ ഹ ।। ൨൮.
പാണ്ഡുവും മൃകണ്ടുവും എന്ന രണ്ട് ശാശ്വത ബ്രഹ്മകോശങ്ങൾ ജനിച്ചു. മനസ്വിനിയിലും മൃകണ്ടുവിലും നിന്ന് മാർക്കണ്ടേയൻ ജനിച്ചു.
സുതോ വേ ദശിരാസ്തസ്യ മൂര്ദ്ധന്യായാമജായത। പീവര്യ്യാം വേദശിരസഃ പുത്രാ വംശകരാഃ സ്മൃതാഃ। മാര്ക്കണ്ഡേയാ ഇതി ഖ്യാതാ ഋഷയോ വേദപാരഗാഃ ।। ൨൮.
മാർക്കണ്ടേയനു മൂർദ്ധന്യയിൽ നിന്ന് വേദശിരസ് എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. പീവരിയിൽ നിന്ന് വേദശിരസിന്റെ പുത്രന്മാർ വംശം തുടർന്നവരായി അറിയപ്പെടുന്നു. മാർക്കണ്ടേയന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഋഷികൾ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരാണ്.
പാണ്ഡോശ്ച പുണ്ഡരീകായാം ദ്യുതിമാനാത്മജോഽഭവത്। ഉത്പന്നൌ ദ്യുതിമന്തശ്ച സൃജവാനശ്ച താവുഭൌ। തയോഃ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച ഭാര്ഗവാണാം പരസ്പരമ്। സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേഽതീതേ മരീചേഃ ശ്രൃണുത പ്രജാഃ ।। ൨൮.
പാണ്ഡുവിനും പുണ്ഡരികയിലും നിന്ന് ദ്യുതിമാൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ദ്യുതിമാനും സൃജവാനും ഇരുവരും ജനിച്ചു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും ഭാർഗവ വംശത്തിൽ പരസ്പരം ബന്ധമുള്ളവരാണ്. സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, മരീചിയുടെ വംശം കേൾക്കുവിൻ, ജനങ്ങളേ.
പത്നീ മരീചേഃ സമ്ഭൂതിര്വിജജ്ഞേ സാത്മസമ്ഭവമ്। പ്രജായതേ പൂര്ണമാസം കന്യാശ്വേമാ വിബോധത। കുഷ്ടിഃ പൃഷ്ടിസ്ത്വിഷാ ചൈവ തഥാ ചാപചിതിഃ ശുഭാ ।। ൨൮.
മരീചിയുടെ ഭാര്യ സംഭൂതി സ്വയംഭവയായാണ് ജനിച്ചത്. അവളിൽ നിന്ന് പൂർണമാസൻ ജനിച്ചു. അവളുടെ പുത്രിമാർ: കുഷ്ടി, പൃഷ്ടി, ത്വിഷ, അപ്പംചിതി എന്നിങ്ങനെ ശുഭയായവളും.
പൂര്ണമാസഃ സരസ്വത്യാം ദ്വൌ പുത്രാവുദപാദയത്। വിരജഞ്ചൈവ ധര്മിഷ്ഠം പര്വ്വസഞ്ചൈവ താവുഭൌ ।। ൨൮.
പൂർണമാസൻ സരസ്വതിയിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു: വിരജൻ, ധർമിഷ്ഠൻ, കൂടാതെ പർവസൻ.
വിരജസ്യാത്മജോ വിദ്വാന് സുധാമാ നാമ വിശ്രുതഃ। സുധാമസുതവൈരാജഃ പ്രാച്യാന്ദിശി സമമാശ്രിതഃ ।। ൨൮.
വിരജന്റെ ജ്ഞാനിയായ പുത്രൻ സുധാമാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു. സുധാമയുടെ പുത്രൻ വൈരാജൻ കിഴക്കൻ ദിശയിൽ താമസിച്ചു.
ലോകപാലഃ സുധര്മ്മാത്മാ ഗൌരീപുത്രഃ പ്രതാപവാന് । പര്വസഃ സര്വഗണാനാം പ്രവിഷ്ടഃ സ മഹായശാഃ ।। ൨൮.
ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ, ധർമ്മം സ്വഭാവമായ, ഗൗരിയുടെ പുത്രനും മഹത്തായ വീരനുമാണ് അവൻ. അവൻ എല്ലാ ഗണങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശിച്ചു. മഹത്തായ കീർത്തിയുള്ളവനാണ് അവൻ.
പര്വസഃ പര്വസായാന്തു ജനയാമാസ വൈ സുതൌ। യജ്ഞവാമഞ്ച ശ്രീമന്തം സുതം കാശ്യപമേവ ച। തയോര്ഗോത്രകരൌ പുത്രൌ തൌ ജാതൌ ധര്മനിശ്വിതൌ ।। ൨൮.
പർവസനും പർവസായയും ചേർന്ന് യജ്ഞവാമനും കശ്യപനും എന്ന രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. ഇവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ വംശത്തിന്റെ തുടക്കം ആക്കി, ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച് ജനിച്ചവരായിരുന്നു.
സ്മൃതിശ്ചാങ്ഗിരസഃ പത്നീ ജജ്ഞേ താവാത്മസമ്ഭവൌ। പുത്രൌ കന്യാശ്വതസ്രശ്ച പുണ്യാസ്താ ലോകവിശ്രുതാഃ ।। ൨൮.
അംഗിരസിന്റെ ഭാര്യയായ സ്മൃതി ആ രണ്ട് പുത്രന്മാരെയും, കൂടാതെ ചില പുത്രിമാരെയും പ്രസവിച്ചു. ആ പുണ്യവതികളായ പുത്രിമാർ ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരാണ്.
സിനീവാലീ കുഹൂശ്ചൈവ രാകാ ചാനുമതിസ്തഥാ। തഥൈവ ഭരതാഗ്നിഞ്ച കീര്ത്തിമന്തഞ്ച താവുഭൌ ।। ൨൮.
സിനീവാലി, കുഹു, രാക, അനുമതി, അതുപോലെ ഭാരതാഗ്നി, കീർത്തിമാൻ എന്നിവരും അവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അഗ്നേഃ പുത്രന്തു പര്ജന്യം സംഹൂതീ സുഷുവേ പ്രഭുമ്। ഹിരണ്യരോമാ പര്ജന്യോ മാരീച്യാമുദപാദയത്। ആഭൂതസംപ്ലവസ്ഥായീ ലോകപാലഃ സവൈ സ്മൃതഃ ।। ൨൮.
അഗ്നിയുടെ പുത്രനായി പര്ജന്യൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ, ജനിച്ചു. ഹിരണ്യരോമനായ പര്ജന്യനെ മാരീചി ജനിപ്പിച്ചു. ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി, പ്രളയകാലത്ത് നിലനിൽക്കുന്നവനായി അവൻ അറിയപ്പെടുന്നു.
ജജ്ഞേ കീര്തിമതശ്ചാപി ധേനുകാ താവകല്മഷൌ। വരിഷ്ഠം ധൃതിമന്തഞ്ചാപ്യുഭാവങ്ഗിരസാം വരൌ ।। ൨൮.
കീർത്തിമാനിൽ നിന്ന് ധേനുകയും ജനിച്ചു, ഇരുവരും ദോഷമുള്ളവരായിരുന്നു. വറിഷ്ഠനും ധൃതിമാന്റും, അങ്ങിരസന്മാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരായ രണ്ട് പേരും ജനിച്ചു.
തയോഃ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച യേഽതീതാ വൈ സഹസ്രശഃ। അനസൂയാപി ജജ്ഞേ താന് പുലഹസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൨൮.
അവരുടെ പുത്രന്മാരും മകന്മാരും ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ടായിരിന്നു, അവർ എല്ലാവരും കഴിഞ്ഞുപോയവർ. അനസൂയയും അവരെ പുളഹനു വേണ്ടി പ്രസവിച്ചു.
കന്യാഞ്ചൈവ ശ്രുതിം നാമ മാതാ ശങ്ഖപദസ്യ യാ। കര്ദമസ്യ തു യാ പത്നീ പുലഹസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൨൮.
ശ്രുതി എന്ന പുത്രി ശംഖപദന്റെ മാതാവാണ്. അവൾ കർദമന്റെയും, പുളഹ എന്ന പ്രജാപതിയുടെയും ഭാര്യയുമാണ്.