ബ്രഹ്മണഃ സോഽദദാത് പ്രാണാനാത്മജഃ സ തദാ പ്രഭുഃ। പ്രഹൃഷ്ടവദനോ രുദ്രഃ കിംചിത് പ്രത്യാഗതാസവമ്। അഭ്യഭാഷത്തദാ ദേവോ ബ്രഹ്മാണം പരമം വചഃ ।। ൨൫.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ ആ പ്രഭു തന്റെ ജീവശക്തികൾ നൽകി. സന്തോഷത്തോടെ മുഖം തെളിഞ്ഞ രുദ്രൻ, കുറച്ച് തനിമ വീണ്ടും ലഭിച്ച ശേഷം, അന്നേരം ബ്രഹ്മാവിനോട് ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഉപയാചസ്വ മാം ബ്രഹ്മന് സ്മര്ത്തുമര്ഹസി ചാത്മനഃ। മാം ച വേത്ഥാത്മജം രുദ്രം പ്രസാദം കുരു മേ പ്രഭോ ।। ൨൫.
ബ്രഹ്മാവേ, നീ എന്നെ സമീപിക്കണം, നിന്റെ സ്വയം ഓർക്കാനും വേണം. ഞാൻ, നിന്റെ പുത്രനായ രുദ്രൻ എന്നെ അറിയണം; പ്രഭുവേ, ദയചെയ്യണം.
ശ്രുത്വാ ത്വിദം വചസ്തസ്യ പ്രഭൂതഞ്ച മനോഗതമ്। പിതാമഹഃ പ്രസന്നാത്മാ നേത്രേ ഫുല്ലാമ്ബുജപ്രഭൈഃ ।। ൨൫.
അവന്റെ ഈ വാക്കുകളും മനസ്സിലുള്ള ധാരാളം ചിന്തകളും കേട്ടു, പിതാമഹൻ സന്തോഷഭാവത്തോടെ, പൂത്ത താമരപൂവിനെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ,
തതഃ പ്രത്യാഗതപ്രാണഃ സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ। ഉവാച ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ ശുദ്ധജാമ്ബൂനദപ്രഭഃ ।। ൨൫.
അപ്പോൾ ജീവശക്തി വീണ്ടെടുത്ത്, മൃദുലവും ഗൗരവമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ, ശുദ്ധമായ പൊന്നുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ, ഭാഗ്യവാൻ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോ വദ മഹാഭാഗ ആനന്ദയസി മേ മനഃ। കോ ഭവാന് വിശ്വഭൂതിസ്ത്വം സ്ഥിത ഏകാദശാത്മകഃ ।। ൨൫.
മഹാഭാഗവ, പറയൂ, നീ എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു. ആരാണ് നീ, പതിനൊന്ന് രൂപങ്ങളിലായി നിലകൊള്ളുന്ന സർവ്വഭൂതസ്വരൂപിയായവൻ?
ഏവമുക്തോ ഭഗവതാ ബ്രഹ്മണാഽനന്തതേജസാ। തതഃ പ്രത്യവദദ്രുദ്രോ ഹ്യഭിവാദ്യാത്മജൈഃ സഹ ।। ൨൫.
അനന്തപ്രഭയുള്ള ഭാഗ്യവാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, രുദ്രൻ, തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യത്തേ വരമഹം ബ്രഹ്മന് യാചിതോ വിഷ്ണുനാ സഹ। പുത്രോ മേ ഭവ ദേവേതി ത്വത്തുല്യോ വാപി ധൂര്വഹഃ ।। ൨൫.
ബ്രഹ്മാവേ, വിഷ്ണുവിനൊപ്പം നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ചോദിച്ച വരം ഇതായിരുന്നു: എന്റെ പുത്രൻ ദേവനാകണം, അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കു തുല്യനായവനാകണം.
ലോകേഷു വിശ്രുതൈഃ കാര്യം സര്വൈര്വിശ്വാത്മസമ്ഭവൈഃ। വിഷാദന്ത്യജ ദേവേശ ലോകാംസ്ത്വം സ്രഷ്ടുമര്ഹസി ।। ൨൫.
ലോകങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകേണ്ട എല്ലാ പ്രവർത്തികളും സർവ്വഭൂതാത്മാവിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നവരാൽ നടക്കണം. ദേവാദിദേവനേ, ലോകങ്ങളുടെ അവസാനം നീ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഏവം സ ഭഗവാനുക്തോ ബ്രഹ്മാ പ്രീതമനാഭവത് । രുദ്രം പ്രത്യവദദ്ഭൂയോ ലോകാന്തേ നീലലോഹിതമ് ।। ൨൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭാഗ്യവാൻ ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ, ലോകാന്തത്തിൽ നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള രുദ്രനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
സാഹായ്യം മമ കാര്യാര്ഥം പ്രജാഃ സൃജ മയാ സഹ। ബീജീ ത്വം സര്വഭൂതാനാം തത്പ്രപന്നസ്തഥാ ഭവ। ബാഢമിത്യേവ താം വാണീം പ്രതിജഗ്രാഹ ശങ്കരഃ ।। ൨൫.
എന്റെ ജോലി ചെയ്യാൻ എന്നെ സഹായിക്കണം; എന്റെ കൂടെ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കണം. നീ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും വിത്താണ്; അതിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കണം. 'ശരി' എന്ന് ശങ്കരൻ ആ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു.
തതഃ സ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ കൃഷ്ണാജിനവിഭൂഷിതഃ। മനോഽഗ്രേ സോഽസൃജദ്ദേവോ ഭൂതാനാം ധാരണാം തതഃ। ജിഹ്വാം സരസ്വതീഞ്ചൈവ തതസ്താം വിശ്വരൂപിണീമ് ।। ൨൫.
അതിനുശേഷം, കറുത്ത മാൻതോലിൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഭാഗ്യവാൻ ബ്രഹ്മാവ് ആദ്യം മനസ്സിനെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ, ദേവൻ ജീവികളുടെ അധിഷ്ഠാനവും സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ നാവും സരസ്വതിയും, പിന്നെ സർവ്വരൂപിണിയായ അവളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭൃഗുമങ്ഗിരസം ദക്ഷം പുലസ്ത്യം പുലഹം ക്രതുമ്। വസിഷ്ഠഞ്ച മഹാതേജാഃ സസൃജേ സപ്ത മാനസാന് ।। ൨൫.
ഭൃഗു, അങ്കിരസ്, ദക്ഷ, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, വസിഷ്ഠൻ എന്നീ മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള ഏഴു മനസ്പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
പുത്രാനാത്മസമാനന്യാന് സോഽസൃജദ്വിശ്വസമ്ഭവാന് । തേഷാം ഭൂയോഽനുമാര്ഗേണ ഗാവോ വക്രാദ്വിജജ്ഞിരേ ।। ൨൫.
അവൻ സ്വയം തുല്യരായ മറ്റു പുത്രന്മാരെയും സർവ്വഭൂതാത്മാവിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിച്ചു. അവരുടേത് പോലെ, പശുക്കൾ വീണ്ടും വളഞ്ഞതിൽ നിന്നു ജനിച്ചു.
ഓങ്കാരപ്രമുഖാന് വേദാനഭിമാന്യാശ്ച ദേവതാഃ। ഏവമേതാന് യതാപ്രോക്താന് ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ ।। ൨൫.
ഓംകാരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന വേദങ്ങളും അവയിൽ അഭിമാനിക്കുന്ന ദേവതകളും—ഇങ്ങനെ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ദക്ഷാദ്യാന് മാനസാന് പുത്രാന് പ്രോവാച ഭഗവാന് പ്രഭുഃ। പ്രജാഃ സൃജത ഭദ്രം വോ രുദ്രേണ സഹ ധീമതാ ।। ൨൫.
ദക്ഷനെ തുടങ്ങിയ മനസ്പുത്രന്മാരോട് ഭാഗ്യവാൻ പ്രഭു പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ശുഭം വരട്ടെ, രുദ്രനോടൊപ്പം ചേർന്ന് സൃഷ്ടി നടത്തൂ.'
അനുഗമ്യ മഹാത്മാനം പ്രജാനാം പതയസ്തദാ। വയമിച്ഛാമഹേ ദേവ പ്രജാഃ സ്രഷ്ടും ത്വയാ സഹ। ബ്രഹ്മണസ്ത്വേഷ സന്ദേശസ്തവ ചൈവ മഹേശ്വര ।। ൨൫.
മഹാത്മാവിനെ അനുഗമിച്ച്, പ്രജാപതികൾ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ഞങ്ങൾക്കു നിനക്കൊപ്പം ചേർന്ന് സൃഷ്ടി നടത്താൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്. ഇത് ബ്രഹ്മാവിന്റെയും നിന്റെതുമായ ആജ്ഞയാണ്, മഹേശ്വരാ.'
തൈരേവമുക്തോ ഭഗവാന് രുദ്രഃ പ്രോവാച താന് പ്രഭുഃ। ബ്രഹ്മണശ്ചാത്മജാ മഹ്യം പ്രാണാന് ഗൃഹ്യ ച വൈ സുരാഃ ।। ൨൫.
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അവരോടു പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാവിന്റെ മക്കളുടെ പ്രാണൻ എടുത്ത് എനിക്ക് തരിക.'
കൃത്വാഗ്രജാഗ്രജാനേതാന് ബ്രാഹ്മണാനാത്മജാന്മമ। ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്താന് സപ്തലോകാന്മമാത്മകാന്। ഭവന്തഃ സ്രഷ്ടുമര്ഹന്തി വചനാന്മമ സ്വസ്തി വഃ ।। ൨൫.
എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മുതിർന്നവരും ഇളയവരുമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു തുടങ്ങി സ്ഥംഭം വരെ ഉള്ള ഏഴു ലോകങ്ങളെയും എന്റെ മക്കളായി സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ വചനപ്രകാരം നിങ്ങൾക്ക് സൃഷ്ടിക്കാൻ അർഹതയുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ ഉണ്ടാകട്ടെ.
തേനൈവമുക്താഃ പ്രത്യൂചുഃ രുദ്രമാദ്യന്ത്രിശൂലിനമ്। യഥാജ്ഞാപയസേ ദേവ തഥാ തദ്വൈ ഭവിഷ്യതി ।। ൨൫.
അങ്ങനെ രുദ്രനു ദേവന്മാർ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നിങ്ങൾ ആജ്ഞാപിച്ചതുപോലെ തന്നെയാകും.'
അനുമാന്യ മഹാദേവം പ്രജാനാം പതയസ്തദാ। ഊചുര്ദക്ഷം മഹാത്മാനം ഭവാന് ശ്രേഷ്ഠഃ പ്രജാപതിഃ। ത്വാം പുരസ്കൃത്യ ഭദ്രന്തേ പ്രജാഃ സ്രക്ഷ്യാമഹേ വയമ് ।। ൨൫.
മഹാദേവനോട് അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, ജീവികളുടെ അധിപന്മാർ മഹാത്മാവായ ദക്ഷനോടു പറഞ്ഞു: 'നീയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമനായ പ്രജാപതി. നിനക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി, ഞങ്ങൾ സൃഷ്ടി നടത്തും.'
ഏവമസ്ത്വിതി വൈ ദക്ഷഃ പ്രത്യപദ്യത ഭാഷിതമ്। തൈഃ സഹ സ്രഷ്ടുമാരേഭേ പ്രജാകാമഃ പ്രജാപതിഃ। സര്ഗസ്ഥിതേ തതഃ സ്ഥാണൌ ബ്രഹ്മാ സര്ഗമഥാസൃജത് ।। ൨൫.
ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ,' എന്നും അവരുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു. പ്രജകൾക്കായി ആഗ്രഹിച്ച ദക്ഷൻ അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു. പിന്നെ സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് സ്ഥംഭത്തിൽ സൃഷ്ടി നടത്തി.
അഥാസ്യ സപ്തമേഽതീതേ കല്പേ വൈ സമ്ബഭൂവതുഃ। ഋഭുഃ സനത്കുമാരശ്ച തപോ ലോകനിവാസിനൌ। തതൌ മഹര്ഷീനന്യാന് സ മാനസാനസൃജത് പ്രഭുഃ ।। ൨൫.
ഏഴാമത്തെ കല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഋഭുവും സനത്കുമാരനും, ലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന തപസ്സുകാരും ജനിച്ചു. പിന്നെ ഭഗവാൻ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മറ്റു മഹർഷിമാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
അഹോ വിസ്മയനീയാനി രഹസ്യാനി മഹാമതേ। ത്വയോക്താനി യഥാതത്ത്വം ലോകാനുഗ്രഹകാരണാത് ।। ൨൬.
അയ്യോ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ലോകക്ഷേമത്തിനായി നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞ ഈ രഹസ്യങ്ങൾ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്!
തത്ര വൈ സംശയോ മഹ്യമവതാ (വാ) രേഷു ശൂലിനഃ। കിം കാരണം മഹാദേവഃ കലിം പ്രാപ്യ സുദാരുണമ്। ഹിത്വാ യുഗാനി പൂര്വാണി അവതാരം കരോതി വൈ ।। ൨൬.
എന്നാൽ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള മഹാദേവന്റെ അവതാരങ്ങളെ കുറിച്ച് എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. മഹാദേവൻ മുൻകാലങ്ങളെയെല്ലാം വിട്ട്, ഈ ഭയങ്കരമായ കലിയുഗത്തിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് അവതാരം എടുക്കുന്നത്?
അസ്മിന്മന്വന്തരേ ചൈവ പ്രാപ്തേ വൈവസ്വതേ പ്രഭോ। അവതാരം കഥഞ്ചക്രേ ഏതദിച്ഛാമി വേദിതുമ് ।। ൨൬.
ഈ വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ, ഭഗവൻ എങ്ങനെ അവതാരം എടുത്തു എന്നതും ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന തേഽസ്ത്യവിദിതം കിഞ്ചിദിഹ ലോകേ പരത്ര ച। ഭക്താനാമുപദേശാര്ഥം വിനയാത് പൃച്ഛതോ മമ। കഥയസ്വ മഹാപ്രാജ്ഞ യദി ശ്രാവ്യം മഹാമതമ് ।। ൨൬.
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും നിനക്കറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ഭക്തന്മാർക്ക് ഉപദേശത്തിനായി, വിനയത്തോടെ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതിനാൽ, മഹാപണ്ഡിതനേ, ഈ മഹത്തായ സത്യം പറയൂ, അത് കേൾക്കാൻ യോജിച്ചതാണെങ്കിൽ.
ഏവം പൃഷ്ടോഽഥ ഭഗവാന് വായുര്ലോകഹിതേ രതഃ। ഇദമാഹ മഹാതേജാ വായുര്ലോകനമസ്കൃതഃ ।। ൨൬.
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ലോകക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള മഹാതേജസ്വിയായ വായു ഭഗവാൻ, ലോകങ്ങൾ വണങ്ങുന്നവൻ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏതദ്ഘുപ്തതമം ലോകേ യന്മാന്ത്വം പരിപൃച്ഛസി। തത്സര്വം ശ്രൃണു ഗാധേയ ഉച്യമാനം യഥാക്രമമ് ।। ൨൬.
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യമായതാണീ നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നത്. ഗാധിയുടെ പുത്രനേ, എല്ലാം ക്രമമായി ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കൂ.
പുരാ ഹ്യേകാര്ണവേ വൃത്തേ ദിവ്യേ വര്ഷസഹസ്രകേ। സ്രഷ്ടുകാമഃ പ്രജാ ബ്രഹ്മാ ചിന്തയാമാസ ദുഃശിതഃ ।। ൨൬.
പണ്ടെ, ഏകാർണവത്തിൽ ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ ആലോചിച്ചു.
തസ്യ ചിന്തയമാനസ്യ പ്രാദുര്ഭൂതഃ കുമാരകഃ। ദിവ്യഗന്ധഃ സുധാപേക്ഷീ ദിവ്യാം ശ്രുതിമുദീരയന് ।। ൨൬.
അവൻ അങ്ങനെ ആലോചിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യസൗരഭമുള്ള, അമൃതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന, ദിവ്യശബ്ദം ഉച്ചരിക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.