വായുപുരാണമ്

തസ്മാച്ചതുര്യുഗാവസ്ഥം ജഗദ്വൈ സചരാചരമ്। ചതുര്ദ്ധാഽവസ്ഥിതം ചൈവ ചതുഷ്പാദം ഭവിഷ്യതി ।। ൨൩.

അതിനാൽ ചലനമുള്ളതും അചലമായതുമായ ഈ ലോകം നാലു നിലകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതു നാലു പാദങ്ങളുള്ളതായിരിക്കും.

ഭൂര്ലോകോഽഥ ഭുവര്ലോകഃ സ്വര്ലോകോഽഥ മഹസ്തഥാ। ജനസ്തപശ്ച ശാംതശ്ച രുദ്രലോകസ്തതഃ പരമ് ।। ൨൩.

ഭൂലോകം, അതിനുശേഷം ഭൂവര്ലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം, മഹർലോകം; ജനലോകം, തപോലോകം, ശാന്തലോകം, അതിനപ്പുറം രുദ്രലോകം.

സ്വര്ലോകോ ഹി തൃതീയസ്തു ചതുര്ഥസ്തു മഹഃ സ്മൃതഃ। തത്ര ലോകഃ പരം സ്ഥാനം പരന്തദ്യോഗിനാം സ്മൃതമ് ।। ൨൩.

സ്വർഗ്ഗലോകം മൂന്നാമത്തേതും, മഹർലോകം നാലാമത്തേതുമാണ്. അവിടെ ലോകം പരമസ്ഥാനം, യോഗികൾ അതിനെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതായി ഓർക്കുന്നു.

നിര്മമാ നിരഹംകാരാഃ കാമക്രോധവിവര്ജ്ജിതാഃ। ദ്രക്ഷ്യന്തേ തദ്വിദോ യുക്താ ധ്യാനതത്പരയുഞ്ജകാഃ ।। ൨൩.

സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ, അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ആസക്തിയും കോപവും വിട്ട്, ആ സ്ഥലം അറിയുന്നവരും യോഗത്തിൽ ലീനരായും ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയവരുമായവർ അതിനെ കാണും.

യസ്മാച്ചതുഷ്പദാ ഹ്യേഷാ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ സരസ്വതീ। തസ്മാച്ച പശവഃ സര്വേ ഭവിഷ്യന്തി ചതുഷ്പദാഃ। തസ്മാച്ചൈഷാം ഭവിഷ്യന്തി ചത്വാരോ വൈ പയോധരാഃ ।। ൨൩.

നീ സരസ്വതിയെ നാലു പാദങ്ങളോടെ കണ്ടതിനാൽ, എല്ലാ മൃഗങ്ങളും നാലു പാദങ്ങളുള്ളവയാകും; അതിനാൽ അവയ്ക്ക് നാലു തേന്പാൽക്കുടങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.

സോമശ്ച മന്ത്രസംയുക്തോ യസ്മാന്മമ മുഖാച്ച്യുതഃ। ജീവഃ പ്രാണഭൃതാം ബ്രഹ്മന് സര്വഃ പീത്വാ സ്തനൈര്ഘൃതമ് ।। ൨൩.

മന്ത്രം ചേർന്ന സോമം എന്റെ വായിൽ നിന്നു ഒഴുകിയതിനാൽ, ബ്രഹ്മനേ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ജീവൻ അവയുടെ തേന്പാൽക്കുടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നെയ്യ് കുടിക്കും.

തസ്മാത് സോമമയം ചൈതദമൃതം ചൈവ സംജ്ഞിതമ്। ചതുഷ്പാദാ ഭവിഷ്യന്തി ശ്വേതത്വം ചാസ്യ തേന തത് ।। ൨൩.

അതിനാൽ ഇതിനെ സോമം നിറഞ്ഞ അമൃതം എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവ നാലു പാദങ്ങളുള്ളവയാകും, അതിന്റെ വെളുപ്പും അതുകൊണ്ടാണ്.

യസ്മാച്ചൈവം ക്രിയാഭൂത്വാ ദ്വിപാദാ വൈ മഹേശ്വരീ। ദൃഷ്ടാ പുനസ്ത്വയാ ചൈഷാ സാവിത്രീ ലോകഭാവിനീ। തസ്മാദ്വൈ ദ്വിപദാഃ സര്വേ ദ്വിസ്തനാശ്ച നരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൩.

ഇങ്ങനെ മഹേശ്വരി ഇരുപത് കാൽകളായി പ്രവർത്തനശീലയാകുമ്പോൾ, ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാവിത്രിയെ നീ കണ്ടു. അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ ഇരുകാലികളെയും, എല്ലാ പുരുഷന്മാരെയും, ഇരുകക്ഷികൾ എന്നുപറയുന്നത്.

യസ്മാച്ചൈവമജാ ഭൂത്വാ സര്വവര്ണാ മഹേശ്വരീ। ദൃഷ്ടാ ത്വയാ മഹാസത്ത്വാ സര്വഭൂതധരാ പരാ। തസ്മാത്തു വിശ്വരൂപത്വമജാനാം വൈ ഭവിഷ്യതി ।। ൨൩.

മഹേശ്വരി ജനനമില്ലാത്തവളായി എല്ലാ വർണങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, നീ അവളെ മഹത്തായ ശക്തിയോടെ, എല്ലാ ജീവികളെയും ധരിക്കുന്നവളായി കണ്ടു. അതുകൊണ്ടാണ് ജനനമില്ലാത്തവർക്ക് വിശ്വരൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്.

അജശ്ചൈവ മഹാതേജാ വിശ്വരൂപോ ഭവിഷ്യതി। അമോഘരേതാഃ സര്വത്ര മുഖേ ചാസ്യ ഹുതാശനഃ। തസ്മാത് സര്വഗതോ മേധ്യഃ പശുരൂപീ ഹുതാശനഃ ।। ൨൩.

ജനനമില്ലാത്തവൻ മഹത്തായ തേജസ്സോടെ വിശ്വരൂപനാകും; അവന്റെ വിത്ത് എവിടെയും പരാജയപ്പെടില്ല, അവന്റെ വായിൽ അഗ്നിയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് അഗ്നി എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും മൃഗരൂപത്തിൽ വിശുദ്ധിയും വ്യാപ്തിയും ഉള്ളത്.

തപസാ ഭാവിതാത്മാനോ യേ വൈ ദ്രക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ। ഈശിത്വേ ച ശിവത്വേ ച സര്വഗം സര്വതഃ സ്ഥിരമ് ।। ൨൩.

തപസ്സിലൂടെ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച ദ്വിജന്മാർ, സർവവ്യാപിയായും സ്ഥിരമായും, ഐശ്വര്യത്തിലും ശിവത്വത്തിലും ഉള്ള പ്രഭുവിനെ കാണും.

രജസ്തമോവിനിര്മുക്താസ്ത്യക്ത്വാ മാനുഷ്യകമ്ബുവി। മത്സമീപം ഗമിഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ।। ൨൩.

രജസ്സും തമസ്സും വിട്ട്, മനുഷ്യശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ എന്നടുത്ത് വരും; അവിടെ വീണ്ടും ജനനം പ്രയാസമാണ്.

ഇത്യേവമുക്തോ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ രുദ്രേണ വൈ ദ്വിജാഃ। പ്രണമ്യ പ്രയതോ ഭൂത്വാ പുനരാഹ പിതാമഹഃ ।। ൨൩.

ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാഗവതൻ ബ്രഹ്മാവ് ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, വീണ്ടും പിതാമഹൻ സംസാരിച്ചു.

ഭഗവന്ദേവദേവേശ വിശ്വരൂപീ മഹേശ്വരഃ। ഇമാസ്തവ മഹാദേവ തനവോ ലോകവന്ദിതാഃ ।। ൨൩.

ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ മഹേശ്വരാ, വിശ്വരൂപനായ മഹാദേവാ, ഈ നിന്റെ രൂപങ്ങൾ ലോകങ്ങൾ ആദരിക്കുന്നു.

വിശ്വരൂപ മഹാസത്ത്വ കസ്മിന് കാലേ മഹാഭുജ। കസ്യാം വാ യുഗസമ്ഭൂത്യാം ദ്രക്ഷ്യന്തി ത്വാം ദ്വിജാതയഃ ।। ൨൩.

വിശ്വരൂപനായ മഹാശക്തനേ, മഹാബാഹുവേ, ഏത് സമയത്താണ്, ഏത് യുഗത്തിൽ ദ്വിജന്മാർ നിന്നെ കാണാൻ കഴിയുക?

കേന വാ തത്ത്വയോഗേന ധ്യാനയോഗേന കേന വാ । തനവസ്തേ മഹാദേവ ശക്യാ ദ്രഷ്ടും ദ്വിജാതിഭിഃ ।। ൨൩.

ഏത് തത്ത്വയോഗത്തിലോ, ഏത് ധ്യാനയോഗത്തിലോ മഹാദേവാ, ദ്വിജന്മാർക്ക് നിന്റെ രൂപങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും?

തപസാ നൈവ യോഗേന ദാനധര്മഫലേന വാ। ന തീര്ഥഫലയോഗേന ക്രതുഭിര്വാ സദക്ഷിണൈഃ ।। ൨൩.

തപസ്സുകൊണ്ടും യോഗത്താലും ദാനധർമ്മഫലത്താലും തീർത്ഥഫലത്താലും യാഗങ്ങളാലും എനിക്ക് മനുഷ്യർക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല.

ന വേദാധ്യാപനൈര്വാപി ന ചിത്തേന വിവേദനൈഃ । ശക്യോഽഹം മാനുര്ഷൈദ്രഷ്ടുമൃതേ ധ്യാനാത്പരം ന ഹി ।। ൨൩.

വേദപഠനത്താലോ മനസ്സിന്റെ വിവേകത്താലോ പോലും എനിക്ക് മനുഷ്യർക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല; പരമധ്യാനം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും വഴി അല്ല.

സാധ്യോ നാരായണശ്ചൈവ വിഷ്ണുസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । ഭവിഷ്യതീഹ നാമ്നാ തു വാരാഹോ നാമ വിശ്രുതഃ ।। ൨൩.

സാധ്യനും നാരായണനും, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായ വിഷ്ണുവും, ഇവിടെ വാരാഹ എന്ന പ്രശസ്തമായ പേരിൽ അറിയപ്പെടും.

ചതുര്ബാഹുശ്ചതുഷ്പാദശ്ചതുര്നേത്രശ്ചതുര്മുഖഃ। തദാ സംവത്സരോ ഭൂത്വാ യജ്ഞരൂപീ ഭവിഷ്യതി। ഷഡങ്ഗശ്ച ത്രിശീര്ഷശ്ച ത്രിസ്ഥാനേ ത്രിശരീരവാന് ।। ൨൩.

നാലു കൈകളും നാലു കാലുകളും നാലു കണ്ണുകളും നാലു മുഖങ്ങളും ഉള്ളവനായി, ഒരു സംവത്സരം ആയി, യാഗരൂപം ധരിക്കും; ആറു അംശങ്ങളും മൂന്നു തലകളും മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങളും മൂന്നു ശരീരങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.

കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിശ്ചൈവ ചതുര്യുഗമ്। ഏതസ്യ പാദാശ്ചത്വാരഃ അങ്ഗാനി ക്രതവസ്തഥാ ।। ൨൩.

കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം — ഈ നാലു യുഗങ്ങൾ അവന്റെ നാലു കാലുകളാണ്; യാഗങ്ങൾ അവന്റെ അംശങ്ങളാണ്.

ഭുജാശ്ച വേദാശ്ചത്വാരോ ഋതുഃ സന്ധിമുഖാനി ച। ദ്വേ മുഖേ ദ്വേ ച അയനേ നേത്രാശ്ച ചതുരസ്തഥാ ।। ൨൩.

നാലു കൈകളും നാലു വേദങ്ങളും, ঋതുക്കൾ സംധിമുഖങ്ങൾ, രണ്ട് മുഖങ്ങൾ, രണ്ട് അയനങ്ങൾ, നാലു കണ്ണുകളും അവനുണ്ട്.

ശിരാംസി ത്രീണി പര്വാണി ഫാല്ഗുന്യാഷാഢകൃത്തികാഃ। ദിവ്യാന്തരിക്ഷഭൌമാനി ത്രീണി സ്ഥാനാനി യാനി തു। സമ്ഭവഃ പ്രലയശ്ചൈവ ആശ്രമൌ ദ്വൌ പ്രകീര്ത്തിതൌ ।। ൨൩.

മൂന്നു തലകളും സംധികൾ, ഫാൽഗുണി, ആശാഢ, കൃത്തിക എന്നീ നക്ഷത്രങ്ങൾ; ദിവ്യ, അന്തരീക്ഷ, ഭൂമിയെന്നിങ്ങനെ മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങൾ; ഉത്ഭവവും പ്രളയവും, രണ്ടു ആശ്രമങ്ങളും പറയുന്നു.

സ യദാ കാലരൂപാഭോ വരാഹത്വേ വ്യവസ്ഥിതഃ। ഭവിഷ്യതി യദാ സാധ്യോ വിഷ്ണുര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൩.

അവൻ കാലത്തിന്റെ രൂപംപോലെ വാരാഹനായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, സാധ്യനും വിഷ്ണുവും നാരായണനും പ്രഭുവായിത്തന്നെ ഉണ്ടാകും.

തദാ ത്വമപി ദേവേശ ചതുര്വ്വക്ത്രോ ഭവിഷ്യസി। ബ്രഹ്മലോകനമസ്കാര്യോ വിഷ്ണുര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൩.

അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ നീയും നാലുമുഖനാകും; ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആരാധ്യനായ ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, നാരായണനും പ്രഭുവായിരിക്കും.

ഏകാര്ണവേ പ്ലവേ ചൈവ ശയാനം പുരുഷം ഹരിമ്। യദാ ദ്രക്ഷ്യസി ദേവേശം ധ്യാനയുക്തം മഹാമുനിമ് ।। ൨൩.

നീ ഒരിക്കൽ ഏകസമുദ്രത്തിൽ ഒരു തൂണിൽ കിടക്കുന്ന ഹരിയെ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ മഹാമുനിയെ, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവിനെ കാണുമ്പോൾ—

തദാവാം മമ യോഗേന മോഹിതൌ നഷ്ടചേതസൌ। അന്യോന്യസ്പര്ദ്ധിനൌ രാത്രാവവിജ്ഞായ പരസ്പരമ് ।। ൨൩.

അപ്പോൾ എന്റെ യോഗശക്തിയാൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും മയങ്ങും, മനസ്സു തെറ്റിപ്പോകും, പരസ്പരം തിരിച്ചറിയാതെ രാത്രിയിലൊക്കെയും തമ്മിൽ മത്സരിക്കും.

ഏകൈകസ്യോദരസ്ഥാംസ്തു ദൃഷ്ട്വാ ലോകാംശ്ചരാചരാന്। വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ ധ്യാനാദ്‌ബുദ്ധ്വാ തു മാനുഷൌ ।। ൨൩.

നിങ്ങൾ ഒരാളുടെ വയറ്റിൽ മറ്റൊരാളെയും, ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളുമായ ലോകങ്ങളെ കണ്ടു, അത്ഭുതത്തിൽ മുഴുകി, ധ്യാനത്തിലൂടെ മനുഷ്യരാണെന്ന് തിരിച്ചറിയും.

തതസ്ത്വം പഝസംഭൂതഃ പഝനാഭഃ സനാതനഃ। പദ്മാങ്കിതസ്തദാ കല്പേ ഖ്യാതിം യാസ്യസി പുഷ്കലാമ് ।। ൨൩.

അതിനുശേഷം, നീ കമലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനും, കമലനാഭനും, ശാശ്വതനും, കമലചിഹ്നം ഉള്ളവനും ആ കാലഘട്ടത്തിൽ വലിയ പ്രശസ്തി നേടും.