വായുപുരാണമ്

പ്രാണായാമപരഃ ശ്രീമാന് ഹൃദി കൃത്വാ മഹേശ്വരമ്। മനസാ ധ്യാനസംയുക്തം പ്രപന്നസ്തു യതീശ്വരമ് । അഘോരേതി തതോ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മ ഏവാനുചിന്തയന് ।। ൨൩.

ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ ലയിച്ച, മഹിമയുള്ളവൻ, മഹേശ്വരനെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. മനസ്സിൽ ധ്യാനത്തോടെ യതീശ്വരനിൽ അഭയം തേടി, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മത്തെ മാത്രം ചിന്തിച്ച് 'അഘോര' എന്നു ഉച്ചരിച്ചു.

ഏവം വൈ ധ്യായതസ്തസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। മുമോച ഭഗവാന് രുദ്രഃ അട്ടഹാസം മഹാസ്വനമ് ।। ൨൩.

ഇങ്ങനെ പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാഗവാൻ രുദ്രൻ ഒരു വലിയ ഉച്ചത്തിലുള്ള ചിരി പുറത്ത് വിട്ടു.

അഥാസ്യ പാര്ശ്വതഃ കൃഷ്ണാഃ കൃഷ്ണസ്രഗനുലേപനാഃ । ചത്വാരസ്തു മഹാത്മാനഃ സമ്ബഭൂവുഃ കുമാരകാഃ ।। ൨൩.

അപ്പോൾ അവന്റെ പക്കൽ കറുത്ത വർണ്ണവും കറുത്ത പുഷ്പമാലയും സുഗന്ധവും അണിഞ്ഞ നാലു മഹാത്മാക്കളായ ബാലന്മാർ ഉദിച്ചു.

കൃഷ്ണാഃ കൃഷ്ണാമ്ബരോഷ്ണീഷാഃ കൃഷ്ണാസ്യാഃ കൃഷ്ണവാസസഃ। തൈശ്ചാട്ടഹാസഃ സുമഹാന് ഹൂങ്കാരശ്ചൈവ പുഷ്കലഃ। നമസ്കാരശ്ച സുമഹാന് പുനഃ പുനരുദീരിതഃ ।। ൨൩.

അവരൊക്കെയും കറുത്തവരായിരുന്നു; കറുത്ത വസ്ത്രവും കറുത്ത തലയണയും ധരിച്ചവരും, മുഖവും വസ്ത്രവും എല്ലാം കറുത്തതായിരുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ വലിയ ചിരിയും ഉച്ചത്തിൽ ഉരുണ്ടു വരുന്ന ശബ്ദവും ഉയർന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴത്തിലുള്ള നമസ്കാരങ്ങൾ അവിടെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.

തതോ വര്ഷസഹസ്രാന്തേ യോഗാത്തത് പാരമേശ്വരമ്। ഉപാസിത്വാ മഹാഭാഗാഃ ശിഷ്യേബ്യഃ പ്രദദുസ്തതഃ ।। ൨൩.

അതിനുശേഷം, ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം യോഗം വഴി ആ പരമേശ്വരനെ ആരാധിച്ച മഹാഭാഗ്യശാലികൾ, അതു തങ്ങളുടെ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നൽകി.

യോഗേന യോഗസമ്പന്നാഃ പ്രവിശ്യ മനസാ ശിവമ്। അമലം നിര്ഗുണം സ്ഥാനം പ്രവിഷ്ടാ വിശ്വമീശ്വരമ് ।। ൨൩.

യോഗത്തിൽ പൂർണ്ണമായും പ്രാപ്തരായി, മനസ്സോടെ ശിവനിൽ ലയിച്ച്, അകമാലിന്യമില്ലാത്ത, ഗുണരഹിതമായ അവസ്ഥയിൽ, ലോകത്തിന്റെ ഈശ്വരനിൽ അവർ പ്രവേശിച്ചു.

ഏവമേതേന യോഗേന യേ ചാപ്യന്യേ ദ്വിജാതയഃ। സ്മരിഷ്യന്തി വിധാനജ്ഞാ ഗന്താരോ രുദ്രമവ്യയമ് ।। ൨൩.

ഇങ്ങനെ ഈ യോഗം വഴി, മറ്റു ദ്വിജാതികളും, ക്രമങ്ങൾ അറിയുന്നവരും, ഈ രീതിയിൽ ഓർത്താൽ, അവ്യയനായ രുദ്രനിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.

തതസ്തസ്മിന് ഗതേ കല്പേ കൃഷ്ണരുപേ ഭയാനകേ। അന്യഃ പ്രവര്ത്തിതഃ കല്പോ വിശ്വരുപസ്തു നാമതഃ ।। ൨൩.

അതിനുശേഷം ആ കല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ കൃഷ്ണരൂപത്തിൽ, മറ്റൊരു കല്പം ആരംഭിച്ചു; അതു 'വിശ്വരൂപം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

വിനിവൃത്തേ തു സംഹാരേ പുനഃ സൃഷ്ടേ ചരാചരേ। ബ്രഹ്മണഃ പുത്രകാമസ്യ ധ്യായതഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। പ്രാദുര്ഭൂതാ മഹാനാദാ വിശ്വരൂപാ സരസ്വതീ ।। ൨൩.

സംഹാരം അവസാനിച്ച്, ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതുമായ സൃഷ്ടി വീണ്ടും ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, പുത്രപ്രാപ്തിക്കായി പരമേശ്വരനായി ധ്യാനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന്, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ വിശ്വരൂപിണിയായ സരസ്വതി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

വിശ്വമാല്യാമ്ബരധരം വിശ്വയജ്ഞോപവീതിനമ്। വിശ്വോഷ്ണീഷം വിശ്വഗന്ധം വിശ്വസ്ഥാനം മഹാഭുജമ് ।। ൨൩.

സകലപൂവുകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചവളും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞോപവീതം അണിഞ്ഞവളും, വിശ്വതലമുണ്ടായവളും, വിശ്വഗന്ധമുള്ളവളും, സർവ്വസ്ഥലമായവളും, ശക്തമായ ഭുജങ്ങൾ ഉള്ളവളുമാണ് അവൾ.

അഥ തം മനസാ ധ്യാത്വാ യുക്താത്മാ വൈ പിതാമഹഃ। വവന്ദേ ദേവമീശാനം സര്വേശം സര്വഗം പ്രഭുമ് ।। ൨൩.

അപ്പോൾ, മനസ്സിൽ അവനെ ധ്യാനിച്ച്, ആത്മാവിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ പിതാമഹൻ, സർവ്വേശ്വരനെയും സർവ്വവ്യാപിയുമായ പ്രഭുവായ ദൈവത്തെ വണങ്ങി.

ഓമീശാനം നമസ്തേഽസ്തു മഹാദേവ നമോഽസ്തു തേ। ഏവം ധ്യാനഗതം തത്ര പ്രണമന്തം പിതാമഹമ്। ഉവാച ഭഗവാനീശഃ പ്രീതോഽഹം തേ കിമിച്ഛസി ।। ൨൩.

'ഓം, ഈശാനനേ, നമസ്കാരം. മഹാദേവാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.' ഇങ്ങനെ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി പിതാമഹൻ വണങ്ങുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?''

തതസ്തു പ്രണതോ ഭൂത്വാ വാഗ്ഭിഃ സ്തുത്വാ മഹേശ്വരമ്। ഉവാച ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ പ്രീതഃ പ്രീതേന ചേതസാ ।। ൨൩.

അതിനുശേഷം, വണങ്ങി, മഹേശ്വരനെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സ്തുതിച്ച്, സന്തോഷപൂർവ്വം ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു.

യദിദം വിശ്വരൂപന്തേ വിശ്വഗം വിശ്വമീശ്വരമ്। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമി കശ്ചായം പരമേശ്വരഃ ।। ൨൩.

'നിന്റെ ഈ വിശ്വരൂപം, സർവ്വവ്യാപിയായ വിശ്വനാഥൻ—ഇതെല്ലാം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ പരമേശ്വരൻ ആരാണ്?'

കൈഷാ ഭഗവതീ ദേവീ ചതുഷ്പാദാ ചതുര്മുഖീ। ചതുഃശ്രൃങ്ഗീ ചതുര്വക്രാ ചതുര്ദ്ദന്താ ചതുഃസ്തനീ ।। ൨൩.

'ഭഗവതിയായ ഈ ദേവി ആരാണ്? നാലു കാലുകളും നാലു മുഖങ്ങളും നാലു കൊമ്പുകളും നാലു വായുകളും നാലു ദന്തങ്ങളും നാലു മുലകളും ഉള്ളവളാണ് ഇവൾ.'

ചതുര്ഹസ്താ ചതുര്നേത്രാ വിശ്വരുപാ കഥം സ്മൃതാ। കിന്നാമധേയാ കോഽസ്യാത്മാ കിംവീര്യാ വാപി കര്മതഃ ।। ൨൩.

'നാലു കൈകളും നാലു കണ്ണുകളും ഉള്ള, വിശ്വരൂപം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇവളുടെ പേര് എന്താണ്? സ്വഭാവം എന്താണ്? ശക്തി എന്താണ്? പ്രവർത്തികൾ എന്തൊക്കെയാണ്?'

രഹസ്യം സര്വമന്ത്രാണാം പാവനം പുഷ്ഠിവര്ദ്ധനമ്। ശ്രൃണുഷ്വൈതത്പരം ഗുഹ്യമാദിസര്ഗേ യഥാ തഥമ് ।। ൨൩.

'സകല മന്ത്രങ്ങളുടെ രഹസ്യവും, ശുദ്ധിയും, പോഷണവും നൽകുന്നതും, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ എങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നുവോ അതുപോലെ ഈ പരമ ഗുഹ്യം നീ കേൾക്കുക.'

അയം യോ വര്ത്തതേ കല്പോ വിശ്വരൂപസ്ത്വസൌ സ്മൃതഃ। യസ്മിന് ഭവാദയോ ദേവാഃ ഷഡ്വിംശന്മനവഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൩.

'ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഈ കല്പം വിശ്വരൂപം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ഭവനും മറ്റു ദേവന്മാരും ഇരുപത്താറു മനുമാരും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.'

ബ്രഹ്മസ്ഥാനമിദം ചാപി യദാ പ്രാപ്തം ത്വയാ വിഭോ। തദാപ്രഭൃതി കല്പശ്ച ത്രയസ്ത്രിംശത്തമോ ഹ്യയമ് ।। ൨൩.

'നീ പ്രാപിച്ച ഈ സ്ഥാനം ബ്രഹ്മസ്ഥാനം തന്നെയാണ്, മഹാനേ. അന്ന് മുതൽ ഈ കല്പം മുപ്പത്തിമൂന്നാമത്തേതാണ്.'

ശതം ശതസഹസ്രാണാമതീതാ യേ സ്വയമ്ഭുവഃ । പുരസ്താത്തവ ദേവേശ താന് ശ്രൃണുഷ്വ മഹാമുനേ ।। ൨൩.

'ശതം ശതസഹസ്രങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു പോയ സ്വയംഭുവമാരുടെ കാലം, അതെല്ലാം നിന്നുമുമ്പ് നടന്നതാണു ദേവേശാ. അതിനെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കുക, മഹാമുനേ.'

ആനന്ദസ്തു സ വിജ്ഞേയ ആനന്ദസ്തേ മഹാലയഃ। ഗാലവ്യഗോത്രതപസാ മമ പുത്രസ്ത്വമാഗതഃ ।। ൨൩.

'അനന്ദൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത് അവനാണ്; അനന്ദം തന്നെ മഹാലയമാണ്. ഗാലവന്റെ വംശത്തിലെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി നീ എന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചു.'

ത്വയി യോഗശ്ച സാങ്ഖ്യശ്ച തപോ വിദ്യാവിധിഃ ക്രിയാ। ഋതം സ്ത്യഞ്ച യദ്ബ്രഹ്മ അഹിംസാ സന്തതിക്രമാഃ ।। ൨൩.

നിന്റെ ഉള്ളിൽ യോഗവും സാംഖ്യവും തപസ്സും ജ്ഞാനവും കര്‍മ്മങ്ങളും സത്യം, നേര്മ, ബ്രഹ്മം, അഹിംസ, സന്തതിയുടെ തുടർച്ചയും എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നു.

ധ്യാനം ധ്യാനവപുഃ ശാന്തിര്വിദ്യാഽപിദ്യാമതിര്ധൃതിഃ। കാന്തിഃ ശാന്തിഃ സ്മൃതിര്മേധാ ലജ്ജാ ശുദ്ദിഃ സരസ്വതീ। തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിഃ ക്രിയാ ചൈവ ലജ്ജാ ക്ഷാന്തിഃ പ്രതിഷ്ഠിതാ ।। ൨൩.

ധ്യാനം, ധ്യാനത്തിന്റെ രൂപം, ശാന്തി, ജ്ഞാനം, അജ്ഞാനം, ഉറച്ച മനസ്സ്, ധൈര്യം, പ്രകാശം, സമാധാനം, ഓർമ്മ, ബുദ്ധി, ലജ്ജ, ശുദ്ധി, സരസ്വതി, തൃപ്തി, പോഷണം, കര്‍മ്മം, ക്ഷമ, സ്ഥിരത — ഇതൊക്കെയും അവളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ഷഡ്‌വിംശത്തദ്ഗുണാ ഹ്യേഷാ ദ്വാത്രിശാക്ഷരസംജ്ഞിതാ । പ്രകൃതിം വിദ്ധിതാം ബ്രഹ്മംസ്ത്വത്പ്രസൂതിം മഹേശ്വരീമ് ।। ൨൩.

ഇവ ഇരുപത്താറ് ഗുണങ്ങളാണ്, മുപ്പത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ സ്വഭാവം ബ്രഹ്മവും, നിന്റെ സന്തതിയായ മഹാദേവിയും ആണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.

സൈഷാ ഭഗവതീ ദേവീ തത്പ്രസൂതിഃ സ്വയമ്ഭുവഃ। ചതുര്മുഖീ ജഗദ്യോനിഃ പ്രകൃതി ര്ഗൌഃ പ്രകീര്ത്തിതാ । പ്രധാനം പ്രകൃതിം ചൈവ യദാഹുസ്തത്ത്വചിന്തകാഃ ।। ൨൩.

അവൾ തന്നെയാണ് ഭഗവതി, സ്വയംഭുവിന്റെ പുത്രി, നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവൾ, ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, പ്രകൃതി എന്നും ഗൗ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സത്യചിന്തകർ പ്രധാനം, പ്രകൃതി എന്നിങ്ങനെ അവളെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

അജാമേതാം ലോഹിതാം ശുക്ലകൃഷ്ണാം വിശ്വം സംപ്രസൃജമാനാം സുരൂപാമ്। അജോഽഹം വൈ ബുദ്ധിമാന്വിശ്വരൂപാം ഗായത്രീം ഗാം വിശ്വരൂപാം ഹി ബുദ്ധ്വാ ।। ൨൩.൫൧ ഏവമുക്തവാ മഹാദേവഃ അട്ടഹാസമഥാകരോത് । വലിതാസ്ഫോടിതരവം കഹാകഹനദന്തഥാ ।। ൨൩.

ജനനമില്ലാത്ത ഈ ചുവപ്പും വെള്ളയും കറുപ്പും നിറമുള്ളവളാണ് സർവ്വലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സുന്ദരിയായവൾ. ഞാനും ജനനമില്ലാത്തവനും ജ്ഞാനിയുമാണ്; സർവ്വരൂപിണിയായ ഗായത്രിയെ, ഗൗവിനെ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.

തതോഽസ്യ പാര്ശ്വതോ ദിവ്യാഃ സര്വരൂപാഃ കുമാരകാഃ। ജടീ മുണ്ഡീ ശിഖണ്ഡീ ച അര്ദ്ധമുണ്ഡശ്ച ജജ്ഞിരേ ।। ൨൩.

അതിനുശേഷം അവന്റെ വശത്തുനിന്ന് ദിവ്യരൂപങ്ങളുള്ള ബാലന്മാർ ഉദിച്ചുവന്നു: ജടയുള്ളവർ, തലമുടി മുറിച്ചവർ, ശിഖ ധരിച്ചവർ, പകുതി തലമുടി മുറിച്ചവർ എന്നിങ്ങനെ.

തതസ്തേ തു യഥോക്തേന യോഗേന സുമഹൌജസഃ। ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രന്തു ഉപാസിത്വാ മഹേശ്വരമ് ।। ൨൩.

അവർ നിർദ്ദേശിച്ച യോഗം അനുസരിച്ച് മഹത്തായ ഊർജ്ജത്തോടെ ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ചു.

ധര്മോപദേശം നിയതം കൃത്വാ യോഗമയം ദൃഢമ്। ശിഷ്ടാനാം നിയതാത്മാനഃ പ്രവിഷ്ടാ രുദ്രമീശ്വരമ് ।। ൨൩.

ധർമ്മോപദേശം ഉറപ്പിച്ച്, യോഗത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ആ ശിഷ്യന്മാർ നിയന്ത്രിതാത്മാക്കളായി രുദ്രനിൽ പ്രവേശിച്ചു.