തത്ര തേ ഋഷയഃ സര്വ്വേ സദ്യോജാതം മഹേശ്വരമ്। തസ്മാദ്വിശ്വേശ്വരം ദേവം യേ പ്രപശ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ। പ്രാണായാമപരാ യുക്താ ബ്രഹ്മണി വ്യവസായിനഃ ।। ൨൨.
അവിടെ ആ ഋഷിമാരും, സദ്യോജാതനായ മഹേശ്വരനെയും വിശ്വേശ്വരനെയും കാണുന്ന ദ്വിജന്മാരും, പ്രാണായാമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരായി ജീവിച്ചു.
തേ സര്വേ പാപനിര്മ്മുക്താ വിമലാ ബ്രഹ്മവര്ച്ചസഃ। ബ്രഹ്മലോ കമതിക്രമ്യ ബ്രഹ്മലോകം വ്രജന്തി ച ।। ൨൨.
അവരൊക്കെയും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, നിർമ്മലരായി, ബ്രഹ്മതേജസ്സോടെ, ബ്രഹ്മലോകത്തെ അതിക്രമിച്ച് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
തതസ്ത്രിംശത്തമഃ കല്പോ രക്തോ നാമ പ്രകീര്ത്തിതഃ। രക്തോ യത്ര മഹാതേജാ രക്തവര്ണ മധാരയത് ।। ൨൨.
അതിനുശേഷം മുപ്പതാമത്തെ കല്പം രക്തം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ അതീവ തേജസ്സുള്ള യുവാവ് ചുവന്ന രൂപം ധരിച്ചു.
ധ്യായതഃ പുത്രകാമസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। പ്രാദുര്ഭൂതോ മഹാതേജാഃ കുമാരോ രക്തവിഗ്രഹഃ। രക്തമാല്യാമ്ബരധരോ രക്തനേത്രഃ പ്രതാപവാന് ।। ൨൨.
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച് ധ്യാനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്, അതീവ തേജസ്സുള്ള, ചുവന്ന ശരീരവും ചുവന്ന മാലയും വസ്ത്രവും ചുവന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ള, പ്രതാപശാലിയായ ഒരു യുവാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാദേവം കുമാരം രക്തവാസസമ്। ധ്യാനയോഗം പരങ്ഗത്വാ ബുബുധേ വിശ്വമീശ്വരമ് ।। ൨൨.
അവിടെ ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച മഹാദേവനായ യുവാവിനെ കണ്ടു, പരമധ്യാനത്തിലേക്ക് എത്തി, വിശ്വനാഥനെ മനസ്സിലാക്കി.
സ തം പ്രണമ്യ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ പരമയന്ത്രിതഃ। വാമദേവം തതോ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാത്മകം വ്യചിന്തയത് ।। ൨൨.
അവനെ ഭക്തിയോടെ വണങ്ങി, ബ്രഹ്മാവ് വാമദേവനെ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി, ധ്യാനിച്ചു.
ഏവം ധ്യാതോ മഹാദേവോ ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ। മനസാ പ്രീതിയുക്തേന പിതാമഹമഥാബ്രവീത് ।। ൨൨.
ഇങ്ങനെ പരമേശ്വരനായ മഹാദേവനെ, സന്തോഷപൂർവം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച ബ്രഹ്മാവിനെ, മഹാദേവൻ പിതാമഹനോട് പറഞ്ഞു.
ധ്യായതാ പുത്രകാമേന യസ്മാത്തേഹം പിതാമഹഃ। ദൃഷ്ടഃ പരമയാ ഭക്ത്യാ ധ്യാനയോഗേന സത്തമ ।। ൨൨.
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച്, മഹാഭക്തിയോടെ ധ്യാനയോഗം വഴി നീ എന്നെ ഇവിടെ കണ്ടു, പിതാമഹനേ.
തസ്മാദ്ധയാനം പരം പ്രാപ്യ കല്പേ കല്പേ മഹാതപാഃ। വേത്സ്യസേ മാം മഹാസത്ത്വ ലോകധാതാരമീശ്വരമ്। ഏവമുക്ത്വാ തതഃ ശര്വഃ അട്ടഹാസം മുമോച ഹ ।। ൨൨.
അതുകൊണ്ട്, മഹാതപസ്സുള്ളവനേ, നീ പരമമായ ധ്യാനം നേടുമ്പോള് ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്ന ഈശ്വരനായ എന്നെ അറിയും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശര്വന് ഒരു വലിയ ചിരി മുഴക്കി.
തതസ്തസ്യ മഹാത്മാനശ്ചത്വാരശ്ച കുമാരകാഃ। സമ്ബഭൂവുര്മമാഹാത്മാനോ വിരേജുഃ ശുദ്ധബുദ്ധയഃ ।। ൨൨.
അതിനുശേഷം ആ മഹാത്മാവില്നിന്ന് നാലു ബാലന്മാര് ജനിച്ചു; അവര് ഉജ്ജ്വലമായ മനസ്സും വലിയ ആത്മാവും ഉള്ളവരായിരുന്നു.
വിരജസ്വ വിവാഹശ്ച വിശോകോ വിശ്വഭാവനഃ। ബ്രഹ്മണ്യാ ബ്രഹ്മണസ്തുല്യാ വീരാ അധ്യവസായിനഃ ।। ൨൨.
അവര് രാഗം ഇല്ലാത്തവരും, വിവാഹം കഴിക്കാത്തവരും, ദുഃഖമില്ലാത്തവരും, ലോകസൃഷ്ടിക്കായി നിലകൊള്ളുന്നവരും, ബ്രഹ്മണില് ഭക്തിയുള്ളവരും, ബ്രഹ്മനോടു തുല്യരായ ധൈര്യശാലികളും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവരുമായിരുന്നു.
രക്താമ്ബരധരാഃ സര്വേ രക്തമാല്യാനുലേപനാഃ। രക്തഭസ്മാനുലിപ്താങ്ഗാ രക്താസ്യാ രക്തലോചനാഃ ।। ൨൨.
അവരെല്ലാവരും ചുവപ്പുനിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവരും, ചുവപ്പു മാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും അണിഞ്ഞവരുമായിരുന്നു. അവരുടേത് ചുവപ്പു ചാരകൊണ്ട് പുരട്ടിയ ശരീരവും, ചുവപ്പു വായും, ചുവപ്പു കണ്ണുകളും ആയിരുന്നു.
തതോ വര്ഷസഹസ്രാന്തേ ബ്രഹ്മണ്യാ വ്യവസായിനഃ। ഗൃണന്തശചവ മഹാത്മാനോ ബ്രഹ്മ തദ്വാമദൈവകമ് ।। ൨൨.
അങ്ങനെ ആയിരം വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം, ബ്രഹ്മണില് ഭക്തിയുള്ള, ഉറച്ച മനസ്സുള്ള മഹാത്മാക്കള് ആ പരമദൈവമായ ബ്രഹ്മനെ പാടിത്തുടങ്ങി.
അനുഗ്രഹാര്ഥം ലോകാനാം ശിഷ്യാണാം ഹിതകാമ്യയാ। ധര്മോപദേശമഖിലം കൃത്വാ തേ ബ്രാഹ്മണാഃ സ്വയമ് । പുനരേവ മഹാമദേവം പ്രവിഷ്ടാ രുദ്രമവ്യയമ് ।। ൨൨.
ലോകങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിനും ശിഷ്യരുടെ ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാര് മുഴുവന് ധര്മ്മവും ഉപദേശിച്ചു; പിന്നെ വീണ്ടും അവര് മഹാമഹിമയുള്ള ശാശ്വതനായ രുദ്രനില് ലയിച്ചു.
യേഽപി ചാന്യേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ യുഞ്ജാനാ വാമമീശ്വരമ്। പ്രപദ്യന്തി മഹാദേം തദ്ഭക്താസ്തത്പരായണാഃ ।। ൨൨.
മറ്റു ശ്രേഷ്ഠമായ ദ്വിജന്മാരും വാമഭാഗത്തിലുള്ള ഈശ്വരനെ ഭജിച്ച് മഹാദേവനില് ഭക്തിയോടെ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
തേ സര്വേ പാപനിര്മുക്താ വിമലാ ബ്രഹ്മവര്ച്ചസഃ। രുദ്രലോകം ഗമിഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ।। ൨൨.
അവരൊക്കെയും പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതരായി, വിശുദ്ധരായി, ബ്രഹ്മന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞവരായി, തിരിച്ചുവരാന് ദുഷ്കരമായ രുദ്രലോകത്തേക്ക് പോകും.
ഏകത്രിംശത്തമഃ കല്പഃ പീതവാസാ ഇതി സ്മൃതഃ। ബ്രഹ്മ യത്ര മഹാതേജാഃ പീതവര്ണത്വമാഗതഃ ।। ൨൩.
മുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ കല്പം പീതവാസാ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതില് മഹാതേജസ്സുള്ള ബ്രഹ്മാവ് മഞ്ഞനിറം സ്വീകരിച്ചു.
ധ്യായതഃ പുത്രകാമസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। പ്രാദുര്ഭൂതോ മഹാതേജാഃ കുമാരഃ പീതവസ്ത്രവാന് ।। ൨൩.
പുത്രാഗ്രഹം കൊണ്ടു ധ്യാനത്തിലിരുന്ന പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന് മുന്നില് മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു പ്രകാശമുള്ള ബാലന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പീതഗന്ധാനുലിപ്താങ്ഗഃ പീതമാല്യധരോ യുവാ। പീതയജ്ഞോപവീതശ്ച പീതോഷ്ണീഷോ മഹാഭുജഃ ।। ൨൩.
അവന്റെ ശരീരം മഞ്ഞ സുഗന്ധി പുരട്ടിയതും, മഞ്ഞമാല അണിഞ്ഞതും, യൗവനസമയത്തുള്ളവനും, മഞ്ഞയജ്ഞോപവീതവും മഞ്ഞ തലയണയും ധരിച്ചവനും ശക്തമായ ഭുജങ്ങളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ധ്യാനസംയുക്തം ബ്രഹ്മാ ലോകേശ്വരം പ്രഭുമ്। മനസാ ലോകധാതാരം വവന്ദേ പരമേശ്വരമ് ।। ൨൩.
അവനെ ധ്യാനത്തില് ലയിച്ചിരിക്കുന്നതായും ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനെ മനസ്സില് ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്ന പരമേശ്വരനായി വണങ്ങി.
തതോ ധ്യാനഗതസ്തത്ര ബ്രഹ്മ മാഹേശ്വരീം പരാമ്। അപശ്യദ് ഗാം വിരുപാം ച മഹേശ്വരമുഖച്യുതാമ് ।। ൨൩.
അതിനുശേഷം, ധ്യാനത്തില് ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോള്, ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ മഹത്തായ ദേവിയെ, അതായത് മഹേശ്വരന്റെ വായില് നിന്നു പുറത്ത് വന്ന, വ്യത്യസ്തരൂപമുള്ള പശുവിനെ കണ്ടു.
ചതുഷ്പദാം ചതുര്വക്ത്രാം ചതുര്ഹസ്താം ചതുഃസ്തനീമ്। ചതുര്ന്നേത്രാം ചതുഃശ്രൃങ്ഗീം ചതുര്ദ്ദംഷ്ട്രാം ചതുര്മുഖീമ്। ദ്വാത്രിംശല്ലോകസംയുക്താമീശ്വരീം സര്വതോമുഖീമ് ।। ൨൩.
അവള്ക്ക് നാല് കാലുകളും നാല് മുഖങ്ങളും നാല് കൈകളും നാല് മുലകളും നാല് കണ്ണുകളും നാല് കൊമ്പുകളും നാല് പല്ലുകളും നാല് വായുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. മുപ്പത്തിരണ്ട് ലോകങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ളവളും എല്ലാദിശയിലുമുള്ള മുഖങ്ങളുള്ള ഈശ്വരിയുമായിരുന്നു.
സ താം ദൃഷ്ട്വാ മഹാതേജാഃ മഹാദേവീം മഹേശ്വരീമ്। പുനരാഹ മഹാദേവഃ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ ।। ൨൩.
ആ മഹാതേജസ്സുള്ള മഹാദേവിയെ കണ്ട മഹാദേവന്, എല്ലാ ദേവതകളും വണങ്ങുന്നവന്, വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
മതിഃ സ്മൃതിര്ബുദ്ധിരിതി ഗായമാനഃ പുനഃ പുനഃ। ഏഹ്യേഹീതി മഹാദേവീ സോത്തിഷ്ഠത് പ്രാഞ്ജലിര്ഭൃശമ് ।। ൨൩.
'മതി, സ്മൃതി, ബുദ്ധി' എന്നിങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിച്ച്, മഹാദേവി, മഹാദേവന് വിളിച്ചപ്പോള് 'വാ, വാ' എന്നു പറഞ്ഞ്, കയ്യുകള് കൂടിച്ചേര്ത്തു ഭക്തിയോടെ എഴുന്നേറ്റു.
വിശ്വമാവൃത്യ യോഗേന ജഗത്സര്വം വശീകുരു। അഥ വാ മഹാദേവേന രുദ്രാണീ ത്വം ഭവിഷ്യസി। ബ്രാഹ്മണാനാം ഹിതാര്ഥായ പരമാര്ഥം ഭവിഷ്യസി ।। ൨൩.
നിന്റെ യോഗശക്തിയാല് വിശ്വം മുഴുവന് ആവൃതമാക്കി, ലോകങ്ങളെ എല്ലാം നിന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് കൊണ്ടുവരിക. അല്ലെങ്കില് മഹാദേവന്റെ ഇച്ഛയാല് നീ രുദ്രാണിയായും ബ്രാഹ്മണരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പരമാര്ത്ഥമായും മാറും.
അഥൈനാം പുത്രകാമസ്യ ധ്യായതഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। പ്രദദൌ ദേവദേവേശശ്ചതുഷ്പാദാം മഹേശ്വരീമ്। തതസ്താം ധ്യാനയോഗേന വിദിത്വാ പരമേശ്വരീമ് ।। ൨൩.
അതിനുശേഷം, പുത്രാഗ്രഹം കൊണ്ടു ധ്യാനിച്ചിരുന്ന പരമേശ്വരന് മഹാദേവന് നാലു കാലുള്ള മഹേശ്വരിയെ നല്കി. പിന്നീട്, ധ്യാനയോഗത്തിലൂടെ ആ പരമേശ്വരിയെ അറിഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാ ലോകനമസ്കാര്യഃ പ്രപദ്യ താം മഹേശ്വരീമ്। ഗായത്രീന്തു തതോ രൌദ്രീം ധ്യാത്വാ ബ്രഹ്മാ സുയന്ത്രിതഃ ।। ൨൩.
ലോകങ്ങൾക്കൊക്കെയും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവ് ആ മഹാദേവിയെ സമീപിച്ചു. ആദ്യം ഗായത്രിയെ, പിന്നെ ഭയങ്കരമായ രൂപത്തെയും ധ്യാനിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് വലിയ നിരന്തരതയോടെ തുടരുകയായിരുന്നു.
ഇത്യേതാം വൈദികീം വിദ്യാം രൌദ്രീം ഗായത്രീമര്പിതാമ്। ജപിത്വാ തു മഹാദേവീം രുദ്രലോകനമസ്കൃതാമ്। പ്രപന്നസ്തു മഹാദേവം ധ്യാനയുക്തേന ചേതസാ ।। ൨൩.
ഇങ്ങനെ രൗദ്രനായി അർപ്പിച്ച ഗായത്രി എന്ന ഈ വേദജ്ഞാനം ജപിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് മഹാദേവിയെ, രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ദേവിയെ ആരാധിച്ചു. പിന്നെ, മനസ്സിൽ ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ച്, മഹാദേവനിൽ അഭയം തേടി.
തതസ്തസ്യ മഹാദേവോ ദിവ്യം യോഗം പുനഃ സ്മൃതഃ। ഐശ്വര്യം ജ്ഞാനസമ്പത്തിം വൈരാഗ്യം ച ദദൌ പുനഃ ।। ൨൩.
അതിനുശേഷം മഹാദേവൻ അവനു ദിവ്യമായ യോഗം വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഐശ്വര്യവും ജ്ഞാനസമ്പത്തും വൈരാഗ്യവും വീണ്ടും സമ്മാനിച്ചു.
അഥാട്ടഹാസം മുമുചേ ഭീഷണം ദീപ്തമീശ്വരഃ। തതോഽസ്യ സര്വതോ ദീപ്താഃ പ്രാദുര്ഭൂതാഃ കുമാരകാഃ ।। ൨൩.
അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ ഭയങ്കരവും ജ്വലിക്കുന്നതുമായ ഒരു വലിയ ചിരി പുറത്ത് വിട്ടു. അതിൽനിന്ന് അവന്റെ ചുറ്റും പ്രകാശമുള്ള ബാലന്മാർ ഉദിച്ചുവന്നു.