പ്രീതാ തേഽഹം സുരശ്രേഷ്ഠ ദശവര്ഷാണി പുത്രക। അവശിഷ്ടാനി ഭദ്രാന്തേ ഭ്രാതരം ദ്രക്ഷ്യസേ തതഃ ।। ൬.
'നീ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനാണ്. പത്തുവർഷം കൂടി ശേഷിക്കുന്നു, അതിന് ശേഷം നീ നിന്റെ സഹോദരനെ കാണും.'
ജയലിപ്സാം സമാധാസ്യേ ലബ്ധ്വാഹം താദൃശം സുതമ്। ത്രൈലോക്യവിജയം പൂത്ര പ്രാപ്സ്യാമി സഹ തേന വൈ ।। ൬.
'വിജയം നേടാൻ ഞാൻ മനസ്സുറപ്പിക്കും; അങ്ങനെയൊരു മകൻ ലഭിച്ചാൽ, അവനോടൊപ്പം ഞാൻ മൂന്നു ലോകവും ജയിക്കും.'
ഏവമുക്ത്വാ ദിതിഃ ശക്രം മധ്യം പ്രാപ്തേ ദിവാകരേ । നിദ്രയാപഹൃതാ ദേവീ ജാന്വോഃ കൃത്വാ ശിരസ്തദാ ।। ൬.
ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞശേഷം, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ ദിതി ഉറക്കത്തിൽ കീഴ്പ്പെട്ടു, തല കാൽമുട്ടിനരികിൽ വെച്ച് കിടന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ താമശുചിം ശക്രഃ പാദയോര്ഗതമൂര്ദ്ധജാമ് । തസ്യാസ്തദന്തരം ലബ്ധ്വാ ജഹാസ ച മുമോദ ച ।। ൬.
അവളെ അശുദ്ധയായി, മുടി കാലിൽ വീണ നിലയിൽ കണ്ട ഇന്ദ്രൻ അവസരം കണ്ടു. അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ചു.
തസ്യാഃ ശരീരം വിവൃതം വിവേശാഥ പുരന്ദരഃ। പ്രവിശ്യ ചാമിതം ദൃഷ്ട്വാ ഗര്ഭമിന്ദ്രോ മഹൌജസമ്। അഭിനത്സ പ്രധാനന്തു കുലിശേന മഹായശാഃ ।। ൬.
അവളുടെ ശരീരം തുറന്നതോടെ പുരന്ദരൻ അകത്തേക്ക് കടന്നു. അകത്ത് കടന്ന് അതി വലിയ ഗർഭം കണ്ട ഇന്ദ്രൻ, തന്റെ വജ്രം കൊണ്ട് അതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം തകർത്ത് തറച്ചു.
ഭിദ്യമാനസ്തദാ ഗര്ഭോ വജ്രേണ ശതപര്വണാ। രുരോദ സസ്വരം ഭീമം വേപമാനഃ പുനഃ പുനഃ । മാരോദീരിതി തം ഗര്ഭം ശക്രഃ പുനരഭാഷത ।। ൬.
വജ്രം കൊണ്ട് ഗർഭം പിളർന്നപ്പോൾ, ആ ഗർഭം ഭയാനകമായി നിലവിളിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും വിറച്ചു. അപ്പോൾ ശക്രൻ ആ ഗർഭത്തോട്, "നീ കരയരുത്," എന്ന് പറഞ്ഞു.
തം ഗര്ഭം സപ്തധാഭൂതം ഹ്യേകൈകം സപ്തധാ പുനഃ। കുലിശേന ബിഭേദേന്ദ്രസ്തതോ ദിതിരബുധ്യത ।। ൬.
ആ ഗർഭം ഏഴ് ഭാഗങ്ങളായി പിരിഞ്ഞു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ വജ്രം കൊണ്ട് ഓരോ ഭാഗവും വീണ്ടും ഏഴ് ഭാഗങ്ങളാക്കി. അപ്പോൾ ദിതി ഉണർന്നു.
ന ഹന്തവ്യോ ന ഹന്തവ്യ ഇത്യേവം ദിതിരബ്രവീത് । നിഷ്പപാതോദരാദ്വജ്രീ മാതുര്വചനഗൌരവാത്। പ്രാഞ്ജലിര്വജ്രസഹിതോ ദിതിം ശക്രോഽഭ്യഭാഷത ।। ൬.
"കൊല്ലരുത്, കൊല്ലരുത്," എന്ന് ദിതി പറഞ്ഞു. അമ്മയുടെ വാക്ക് മാനിച്ച്, വജ്രം കൈയിൽ പിടിച്ച്, കൈകൾ ചേർത്ത്, വജ്രധാരി ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു; ശക്രൻ ദിതിയോട് സംസാരിച്ചു.
അശുചിര്ദേവി സുപ്താസി പാദയോര്ഗതമൂര്ദ്ധജാ। തദന്തരമഹം ലബ്ധ്വാ ശക്രഹന്താരമാഹവേ। ഭിന്നവാന് ഗര്ഭമേതന്തേ ബഹുധാ ക്ഷന്തുമര്ഹസി ।। ൬.
ദേവി, നീ അശുദ്ധയായി ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു; മുടി കാലിൽ വീണിരുന്നു. ആ അവസരം ഞാൻ കണ്ടെത്തി; യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ തകർക്കുന്ന ശക്രനായ ഞാൻ, നിന്റെ ഗർഭം പലവിധത്തിൽ പിളർത്തിയതാണ്. ഇതിന് നീ ക്ഷമിക്കണം.
തസ്മിസ്തു വിഫലേ ഗര്ഭേ ദിതിഃ പരമദുഃഖിതാ। സഹസ്രാക്ഷം തതോ വാക്യം മാതുര്നയനമബ്രവീത് ।। ൬.
ഗർഭം ഫലശൂന്യമായതോടെ ദിതി അതീവ ദുഃഖിതയായി. അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ അമ്മയോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മമാപരാധാദ്ഗര്ഭോഽയം യദി തേ വിഫലീകൃതഃ। നാപരാധോഽസ്തി ദേവേശ ഋഷിപുത്ര മഹാബല ।। ൬.
എന്റെ പിഴവുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ ഗർഭം ഫലശൂന്യമായത് എങ്കിൽ, ദേവദേവാ, മഹാബലശാലിയായ ഋഷിപുത്രാ, നിന്നിൽ പിഴവൊന്നുമില്ല.
ശത്രോര്വധേ ന ദോഷോഽസ്തി തേന ത്വാം ന ശപാമി ഭോഃ। പ്രിയന്തു കര്ത്തുമിച്ഛാമി ശ്രേയോ ഗര്ഭസ്യ മേ കുരു ।। ൬.
ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപമില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കില്ല. എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ ഗർഭത്തിന് നീ അനുഗ്രഹം നൽകണം.
ഭവന്തു മമ പുത്രാണാം സപ്ത സ്ഥാനാനി വൈ ദിവി। വാതസ്കന്ധാനിമാന് സപ്ത ചരന്തു മമ പുത്രകാഃ। മരുതശ്ചേതി വിഖ്യാതാ ഗണാസ്തേ സപ്ത സപ്തകാഃ ।। ൬.
എന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് ആകാശത്തിൽ ഏഴ് സ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ; ഈ ഏഴ് വായു കൂട്ടങ്ങൾ എന്റെ പുത്രന്മാർ സഞ്ചരിക്കട്ടെ. ആ ഏഴ് ഏഴ് കൂട്ടങ്ങൾ മാരുതന്മാർ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാകട്ടെ.
പൃഥിവ്യാം പ്രഥമസ്കന്ധോ ദ്വിതീയശ്ചൈവ ഭാസ്കരേ। സോമേ തൃതീയോ വിജ്ഞേയശ്ചതുര്ഥോ ജ്യോതിഷാം ഗണേ ।। ൬.
ഭൂമിയിൽ ആദ്യത്തെ കൂട്ടം; രണ്ടാമത് സൂര്യനോടൊപ്പം; മൂന്നാമത് ചന്ദ്രനോടൊപ്പം അറിയപ്പെടുന്നു; നാലാമത് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ.
ഗ്രഹേഷു പഞ്ചമശ്ചൈവ ഷഷ്ഠഃ സപ്തര്ഷിമണ്ഡലേ। ധ്രുവേ തു സപ്തമശ്ചൈവ വാതസ്കന്ധഃ പരസ്തു സഃ ।। ൬.
ഗ്രഹങ്ങളിൽ അഞ്ചാമത്; ആറാമത് സപ്തർഷിമണ്ഡലത്തിൽ; ഏഴാമത് ധ്രുവതാരത്തിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വായു കൂട്ടമാണ്.
താന്യേതേ വിചരന്ത്വദ്യ കാലേ കാലേ മമാത്മജാഃ। വാതസ്കന്ധാനിമാന് ഭൂത്വാ ചരന്തു മമ പുത്രകാഃ ।। ൬.
ഇന്ന്, കാലാകാലങ്ങളിൽ, എന്റെ പുത്രന്മാർ ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; എന്റെ പുത്രന്മാർ ഈ വായു കൂട്ടങ്ങൾ ആയി സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
പൃഥിവ്യാം പ്രഥമസ്കന്ധോ അമേധ്യേഭ്യോ യ ആവഹഃ। ചരന്തു മമ പുത്രാസ്തേ പ്രഥമശ്ചരതാങ്ഗണഃ ।। ൬.
ഭൂമിയിൽ ആദ്യത്തെ വായു കൂട്ടം അശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുവരുന്നതാണ്; എന്റെ പുത്രന്മാർ ആദ്യത്തെ കൂട്ടമായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
ദ്വിതീയശ്ചാപി മേധ്യേഭ്യ ആസൂര്യാത് പ്രവഹസ്തു യഃ। വാതസ്കന്ധം ദ്വിതീയന്തു ദ്വിതീയശ്ചരതാങ്ഗണഃ ।। ൬.
രണ്ടാമത്, ശുദ്ധമായ വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് സൂര്യനിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതാണ്; രണ്ടാമത്തെ വായു കൂട്ടം, എന്റെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രന്മാർ അവിടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
സൂര്യോര്ദ്ധ്വന്തു തതഃ സോമാദുദ്വഹോ യസ്തു വൈ സ്മൃതഃ। വാതസ്കന്ധന്തു തം പ്രാഹുസ്തൃതീയശ്ചരതാങ്ഗണഃ ।। ൬.
സൂര്യനു മുകളിലും, പിന്നെ ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന വായു, അതാണ് മൂന്നാമത്തെ വായു കൂട്ടം; മൂന്നാമത്തെ കൂട്ടം അവിടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
സോമാദൂര്ദ്ധ്വം തഥര്ക്ഷേഭ്യശ്ചതുര്ഥഃ സുവഹസ്തു യഃ। ചതുര്ഥോ മമ പുത്രാണാം ഗണസ്തു ചരതാം വിഭോ ।। ൬.
ചന്ദ്രനു മുകളിലും, നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന, നല്ല വായു എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാലാമത്; എന്റെ നാലാമത്തെ പുത്രന്മാർ അവിടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ, മഹാപ്രഭാവനായവാ.
യക്ഷേഭ്യശ്ച തഥൈവോര്ദ്ധ്വമാഗ്രഹാദ്വിവഹസ്തു യഃ। പഞ്ചമം പഞ്ചമഃ സൌമ്യഃ സ്കന്ധസ്തു ചരതാങ്ഗണഃ ।। ൬.
യക്ഷന്മാരിൽ നിന്ന് മുകളിലും, ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന, സൗമ്യമായ വായു എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഞ്ചാമത്; അഞ്ചാമത്തെ കൂട്ടം അവിടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
ഊര്ദ്ധ്വം ഗ്രഹാദൃഷിഭ്യസ്തു ഷഷ്ഠോ യോ വൈ പരാഹതഃ । ചരന്തു മമ പുത്രാസ്തു തത്ര ഷഷ്ഠേ ഗണേ തു യേ ।। ൬.
ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് മുകളിലും, ഋഷിമാരിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന, പരമമായ ആറാമത്; എന്റെ പുത്രന്മാർ ആറാമത്തെ കൂട്ടത്തിൽ അവിടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
സപ്തര്ഷയസ്തഥൈവോര്ദ്ധ്വമാധ്രുവാത് സപ്തമസ്തു യഃ। വാത സ്കന്ധഃ പരിവഹസ്തത്ര തിഷ്ഠന്തു മേ സുതാഃ ।। ൬.
സപ്തർഷിമാരെയും ധ്രുവനെയും കടന്ന് ഏഴാമത്തെ പ്രദേശം ഉണ്ട്. അതിൽ, വാതത്തിന്റെ താങ്ങായി അറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്ത് എന്റെ മക്കൾ താമസിക്കട്ടെ.
ഏതത് സര്വം ചരന്ത്വേതേ കാലേ കാലേ മമാത്മജാഃ। തത്ര തേന ച നാമ്നാ വൈ ഭവന്തു മരുതസ്ത്വിമേ ।। ൬.
എന്റെ മക്കൾ ആ പ്രദേശത്ത് കാലം കാലത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവരെ അതേ പേരിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ; ഇവരാണ് മരുത്മാർ.
തതസ്തേഷാന്തു നാമാനി മാതാപുത്രൌ പ്രചക്രതുഃ। തത്കൃതേ കര്മഭിശ്ചൈവ മരുതോ വൈ പൃഥക് പൃഥക് ।। ൬.
അവരുടെ പേരുകൾ അമ്മയും മകനും നൽകി. അതുകൊണ്ടും, അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൊണ്ടും, ഓരോ മരുതും വേറേ വേറേ ആയി അറിയപ്പെടുന്നു.
സത്ത്വജ്യോതിസ്തഥാദിത്യഃ സത്യജ്യോതിസ്തഥാഽപരഃ। തിര്യഗ്ജ്യോതിശ്ച സജ്യോതിര്ജ്ജ്യോതിഷ്മാനപരസ്തഥാ ।। ൬.
സത്ത്വജ്യോതിസ്, ആദിത്യൻ, സത്യജ്യോതിസ്, തിര്യജ്യോതിസ്, സജ്യോതിസ്, ജ്യോതിഷ്മാൻ, മറ്റൊന്ന് — ഇവയാണ് പേരുകൾ.
പ്രഥമസ്തു ഗണഃ പ്രോക്തോ ദ്വിതീയം മേ നിബോധത। ഋതജിത്സത്യജിച്ചൈവ സുഷേണഃ സേനജിത്തഥാ ।। ൬.
ആദ്യത്തെ ഗണം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; രണ്ടാമത്തേത് കേൾക്കൂ: ഋതജിത്, സത്യജിത്, സുഷേണൻ, സെനജിത്.
സത്മിത്രോഽഭിമിത്രശ്ച ഹരിമിത്രസ്തഥാഽപരഃ। ഗണ ഏഷ ദ്വിതീയസ്തു തൃതീയം മേ നിബോധത ।। ൬.
സത്മിത്രൻ, അഭിമിത്രൻ, ഹരിമിത്രൻ എന്ന മറ്റൊന്ന് — ഇതാണ് രണ്ടാമത്തെ ഗണം; മൂന്നാമത്തേത് കേൾക്കൂ.
കൃതഃ സത്യോ * * * * ധ്രുവോ ധര്ത്താ വിധാരയഃ । ധ്വാന്തശ്ചൈവ ധുനിശ്ചൈവ ഹ്യുഗ്രോ ഭീമസ്തഥൈവ ച। അഭിയുഃ സക്ഷിപശ്ചൈവമാഹ്വയശ്ച ഗണഃ സ്മൃതഃ ।। ൬.
കൃതൻ, സത്യൻ, ധ്രുവൻ, ധർത്താവ്, വിദാരയൻ, ധ്വാന്തൻ, ധുനി, ഉഗ്രൻ, ഭീമൻ, അഭിയു, സക്ഷിപ — ഇതാണ് ഈ ഗണത്തിന്റെ പേര്.
ഈദൃകൂ ചൈവ തഥാന്യാദൃക് യാദൃക് ച പ്രതികൃത്തഥാ। (?) സമിതിശ്ചൈവ സംരമ്ഭശ്ച തഥാ ഗണഃ ।। ൬.
ഈദൃക്, ചൈവ, തഥാന്യാദൃക്, യാദൃക്, പ്രതികൃത, സമിതി, സംരഭ — ഇതാണ് ഗണം.