ഇദം ജ്ഞാനമിദം ജ്ഞേയമിതി യസ്തുഷിതശ്ചരേത് । അപി കല്പസഹസ്രായുര്ന്നൈവ ജ്ഞേയമവാപ്നുയാത് ।। ൧൭.
ആരെങ്കിലും സന്തോഷത്തോടെ 'ഇതാണ് ജ്ഞാനം, ഇതാണ് അറിയേണ്ടത്' എന്ന് കരുതി ജീവിച്ചാലും, ആയിരം കാല്പ്പങ്ങളോളം ജീവിച്ചാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയേണ്ടത് അവൻ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
ത്യക്തസങ്ഗോ ജിതകോധോ ലഘ്വാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। പിധായ ബുദ്ധ്യാ ദ്വാരാണി ധ്യാനേ ഹ്യേവം മനോ ദധേത് ।। ൧൭.
ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ച്, കോപം ജയിച്ച്, കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ബുദ്ധിയാൽ വാതിലുകൾ അടച്ച്, മനസ്സിനെ ധ്യാനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച് ഇരിക്കണം.
ശൂന്യേഷ്വേവാവകാശേഷു ഗുഹാസു ചവനേ തഥാ। നദീനാം പുലിനേ ചൈവ നിത്യം യുക്തഃ സദാ ഭവേത് ।। ൧൭.
ശൂന്യമായ ഇടങ്ങളിൽ, തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ, ഗുഹകളിൽ, കാടുകളിൽ, നദികളുടെ തീരങ്ങളിൽ എവിടെയായാലും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം.
വാഗ്ദണ്ഡഃ കര്മദണ്ഡശ്ച മനോദണ്ഡശ്ച തേ ത്രയഃ। യസ്യൈതേ നിയതാ ദണ്ഡാഃ സ ത്രിദണ്ഡീ വ്യവസ്ഥിതഃ ।। ൧൭.
വാക്ക്, പ്രവൃത്തി, മനസ്സ് — ഈ മൂന്നു നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആരിൽ ഉറപ്പായിട്ടുണ്ടോ, അവൻ തന്നെയാണ് 'ത്രിദണ്ഡി' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അവസ്ഥിതോ ധ്യാനരതിര്ജിതേന്ദ്രിയഃ ശുഭാശുഭേ ഹിത്യ ച കര്മണീ ഉഭേ । ഇദം ശരീരം പ്രവിമുച്യ ശാസ്ത്രതോ ന ജായതേ മ്രിയതേ വാ കദാചിത് ।। ൧൭.
ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച്, നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ ശരീരം ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി വിട്ടുവിടുമ്പോൾ, അവൻ ഇനി ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ഇല്ല.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ പരമാശ്രമപ്രാപ്തികഥനം നാമ സപ്തദശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു മഹർഷി പറഞ്ഞ പരമാശ്രമപ്രാപ്തി എന്ന പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി യതീനാമിഹ നിശ്ചയമ്। പ്രായശ്ചിത്താനി തത്ത്വേന യാന്യകാമകൃതാനി തു। അഥ കാമകൃതേപ്യാഹുഃ സൂക്ഷ്മധര്മവിദോ ജനാഃ ।। ൧൮.
ഇനി ഞാൻ യതികൾക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ സത്യമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. അകാരണമായി ചെയ്തതിന്നും, ഉദ്ദേശപൂർവ്വം ചെയ്തതിന്നും, സൂക്ഷ്മധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നതുപോലെ, പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പാപഞ്ച ത്രിവിധം പ്രോക്തം വാങ്മനഃകായസമ്ഭവമ്। സതതം ഹിദിവാ രാത്രൌ യേനേദം ബധ്യതേ ജഗത് ।। ൧൮.
പാപം മൂന്നു വിധമാണ് — വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, ശരീരത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഈ മൂലകങ്ങളാൽ, പകലും രാത്രിയും ലോകം ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു.
ന കര്മാണി ന ചാപ്യേഷ തിഷ്ഠ തീതിപരാ ശ്രുതിഃ। ക്ഷണമേവ പ്രയോജ്യന്തു ആയുഷസ്തു വിധാരണാത് ।। ൧൮.
പ്രവൃത്തികളും ഈ ശരീരം പോലും നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് പരമശ്രുതി പറയുന്നു. ജീവൻ നിലനിർത്താൻ ഒരു നിമിഷം മാത്രം അതിനെ ഉപയോഗിക്കണം.
ഭവേദ്ധീരോഽപ്രമത്തസ്തു യോഗോ ഹി പരമം ബലമ്। ന ഹി യോഗാത്പരം കിഞ്ചിന്നരാണാമിഹ ദൃശ്യതേ। തസ്മാദ്യോഗം പ്രശംസന്തി ധര്മയുക്താ മനീഷിണഃ ।। ൧൮.
ധൈര്യത്തോടെയും ജാഗ്രതയോടെയും ഇരിക്കണം, കാരണം യോഗം ഏറ്റവും വലിയ ശക്തിയാണ്. മനുഷ്യർക്കിടയിൽ യോഗത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നും ഇല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ജ്ഞാനികൾ യോഗത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നത്.
അവിദ്യാം വിദ്യയാ തീര്ത്വാ പ്രാപ്യൈശ്വയര്മനുത്തമമ്। ദൃഷ്ട്വാ പരാപരം ധീരാഃ പരം ഗച്ഛന്തി തത്പദമ് ।। ൧൮.
അജ്ഞാനം ജ്ഞാനത്തിലൂടെ കടന്ന്, അതുല്യമായ ഐശ്വര്യം കൈവരിച്ച്, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായത് കണ്ടു, ധൈര്യശാലികൾ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
വ്രതാനി യാനി ഭിക്ഷൂണാം തഥൈവോപവ്രതാനി ച। ഏകൈകാപക്രമേ തേഷാം പ്രായശ്ചിത്തം വിധീയതേ ।। ൧൮.
ഭിക്ഷുക്കൾക്ക് ഏത് വ്രതങ്ങളായാലും ഉപവ്രതങ്ങളായാലും, ഓരോ തെറ്റിനും പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉപേത്യ തു സ്ത്രിയം കാമാത് പ്രായശ്ചിത്തം വിനിര്ദിശേത് । പ്രാണായാമസമായുക്തം കുര്യാത്സാന്തപനം തഥാ ।। ൧൮.
ആഗ്രഹത്തോടെ സ്ത്രീയെ സമീപിച്ചാൽ, പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കണം; പ്രാണായാമം ഉൾപ്പെടുത്തി സാന്തപന വ്രതം ആചരിക്കണം.
തത ശ്ചരതി നിര്ദ്ദേശം കൃച്ഛ്രസ്യാന്തേ സമാഹിതഃ। പുനരാശ്രമമാഗമ്യ ചരേദ്ഭിക്ഷുരതന്ദ്രിതഃ । ന മര്മയുക്തം വചനം ഹിനസ്തീതി മനീഷിണഃ ।। ൧൮.
അങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ച പ്രായശ്ചിത്തം നിർവഹിച്ച്, കഷ്ടതയുടെ അവസാനം ഏകാഗ്രതയോടെ, വീണ്ടും ആശ്രമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി ഭിക്ഷു ഉത്സാഹത്തോടെ ആചരണം തുടരണം. പ്രധാനമായതല്ലാത്ത വാക്ക് ദോഷം വരുത്തില്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
തഥാപി ച ന കര്ത്തവ്യഃ പ്രസങ്ഗോ ഹ്യേഷ ദാരുണഃ। അഹോരാത്രാധികഃ കശ്ചിന്നാസ്ത്യധര്മ ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൧൮.
എങ്കിലും, അത്തരം ബന്ധം ഉണ്ടാക്കരുത്, കാരണം അതി ഭയാനകമാണ്. പകലോ രാത്രിയോ അതിനേക്കാൾ വലിയ അധർമ്മം ഇല്ലെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
ഹിംസാ ഹ്യേഷാ പരാ സൃഷ്ടാ ദൈവതൈര്മുനിഭിസ്തഥാ। യദേത[https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/dravina.htm ദ്ദ്രവിണം] നാമ പ്രാണാ ഹ്യേതേ ബഹിശ്ചരാഃ। സ തസ്യ ഹരതി പ്രാണാന് യോ യസ്യ ഹരതേ ധനമ് ।। ൧൮.
ദേവന്മാരും മുനികളും നിർണ്ണയിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ഹിംസ ഇതാണ്: 'സമ്പത്ത്' എന്നത് ജീവൻ തന്നെയാണ്, അവ പുറത്തു സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് കവർന്നാൽ, അവന്റെ ജീവൻ കവർന്നതുപോലെയാണ്.
ഏവം കൃത്വാ സ ദുഷ്ടാത്മാ ഭിന്നവൃത്തോ വ്രതാച്ച്യുതഃ। ഭൂയോ നിര്വേദമാപന്നശ്ചരേച്ചാന്ദ്രായണം വ്രതമ് ।। ൧൮.
അങ്ങനെ ചെയ്തവൻ, ദുഷ്ടഹൃദയനായി, സ്വവ്രതത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയാൽ, മനസ്സിൽ പശ്ചാത്താപം ഉണ്ടാക്കി ചാന്ദ്രായണ വ്രതം ആചരിക്കണം.
വിധിനാ ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന സംവത്സരമിതി ശ്രുതിഃ। തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ ഭൂയഃ പ്രക്ഷീണകല്മഷഃ। ഭൂയോ നിര്വേദമാപന്നശ്ചരേച്ചാന്ദ്രായണം വ്രതമ് ।। ൧൮.
ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം ഒരു വർഷം ആചരിക്കണം എന്നാണ് ശൃതി. വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ പാപം കുറയുമ്പോൾ, വീണ്ടും പശ്ചാത്താപത്തോടെ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം ആചരിക്കണം.
അഹിംസാ സര്വഭൂതാനാം കര്മണാ മനസാ ഗിരാ । അകാമാദപി ഹിംസേത യദി ഭിക്ഷുഃ പശൂന് മൃഗാന്। കൃച്ഛ്രാതികൃച്ഛ്രം കുര്വീത ചാന്ദ്രായണമഥീപി വാ ।। ൧൮.
എല്ലാ ജീവികളും അന്യോന്യം ദുർഹിതം ചെയ്യാതിരിക്കുക എന്നത് മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും പാലിക്കേണ്ടതാണ്. ഭിക്ഷുക്കൾ അന്യോന്യം, അതായത് മൃഗങ്ങളെയും വന്യജീവികളെയും, അജ്ഞാനത്തിൽ പോലും ദുർഹിതം ചെയ്താൽ, അതിന് ഏറ്റവും കഠിനമായ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
സ്കന്ദേദിന്ദ്രിയദൌര്ബല്യാത് സ്ത്രിയം ദൃഷ്ട്വാ യതിര്യദി। തേന ധാരയിതവ്യാ വൈ പ്രാണായാമാസ്തു ഷോഡശ ।। ൧൮.
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദുർബലമായതിനാൽ യതി ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടു സ്വയം നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ പതിനാറ് പ്രാണായാമം ചെയ്യണം.
ദിവാ സ്കന്നസ്യ വിപ്രസ്യ പ്രായശ്ചിത്തം വിധീയതേ। ത്രിരാത്രമുപവാസശ്ച പ്രാണായാമശതം തഥാ ।। ൧൮.
ദിവസത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ശുക്ലം സ്രവിച്ചാൽ, അതിന് പ്രായശ്ചിത്തമായി മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസവും നൂറ് പ്രാണായാമവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാത്രൌ സ്കന്നഃ ശുചിഃ സ്രാതോദ്വാദശൈവ തു ധാരണാഃ। പ്രാണായാമേന ശുദ്ധാത്മാ വിരജാ ജായതേ ദ്വിജഃ ।। ൧൮.
രാത്രിയിൽ ശുക്ലം സ്രവിച്ചാൽ, സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായ ശേഷം പന്ത്രണ്ട് പ്രാണായാമം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ദ്വിജൻ പാപരഹിതനായി ശുദ്ധനാകും.
ഏകാന്നം മധു മാംസം വാ ഹ്യാമശ്രാദ്ധം തഥൈവ ച। അഭോജ്യാനി യതീനാഞ്ച പ്രത്യക്ഷലവണാനി ച ।। ൧൮.
ഒറ്റയിനം ഭക്ഷണം, തേൻ, മാംസം, അശുദ്ധമായ ശ്രാദ്ധഭക്ഷണം, നേരിട്ട് ഉപ്പ് എന്നിവ യതികൾക്ക് കഴിക്കാൻ പാടില്ല.
ഏകൈകാതിക്രമേ തേഷാം പ്രായശ്ചിത്തം വിധീയതേ। പ്രാജാപത്യേന കൃച്ഛ്രേണ തതഃ പാപാത് പ്രമുച്യതേ ।। ൧൮.
ഇവയിൽ ഒന്നെങ്കിലും ലംഘിച്ചാൽ, പ്രജാപത്യ പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പാപം നീങ്ങും.
വ്യതിക്രമാച്ച യേ കേചിദ്വാങ്മനഃകായസമ്ഭവമ്। സദ്ഭിഃ സഹ വിനിശ്ചിത്യ യദ്ബ്രൂയുസ്തത്സമാചരേത് ।। ൧൮.
വാക്കിൽ, മനസ്സിൽ, ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏത് ലംഘനത്തിനും, സദുപദേശമുള്ളവരോട് ആലോചിച്ച് അവർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെ ചെയ്യണം.
വിശുദ്ധബുദ്ധിഃ സമലോഷ്ടകാഞ്ചനഃ സമസ്തഭൂതേഷു ചരന് സ മാഹിതഃ । സ്ഥാനം ധ്രുവം ശാശ്വതമവ്യയം സതാം പരം സ ഗത്വാ ന പുനര്ഹി ജായതേ ।। ൧൮.
ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയോടെ, മണ്ണിനെയും പൊന്നിനെയും തുല്യമായി കാണുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളോടും സമത്വത്തോടെ പെരുമാറുന്നവൻ, സ്ഥിരമായ ശാശ്വതമായ അവിനാശിയായ ഉന്നത സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു. അവൻ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി അരിഷ്ടാനി നിബോധത। യേന ജ്ഞാനവിശേഷേണ മൃത്യും പശ്യതി ചാത്മനഃ ।। ൧൯.
ഇനി ഞാൻ അശുഭസൂചനകൾ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. പ്രത്യേകമായ ജ്ഞാനത്താൽ, ഒരാൾക്ക് തനിക്കു മരണം അടുത്തുവന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.
അരുന്ധതീം ധ്രുവഞ്ചൈവ സോമച്ഛായാം മഹാപഥമ്। യോ ന പശ്യേത്സ നോ ജീവേന്നരഃ സംവത്സരാത്പരമ് ।। ൧൯.
അരുന്ധതി, ധ്രുവം, ചന്ദ്രന്റെ നിഴൽ, മഹാപഥം എന്നിവ കാണാൻ കഴിയാത്തവൻ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ജീവിക്കില്ല.
അരശ്മിവന്തമാദിത്യം രശ്മിവന്തഞ്ച പാവകമ്। യഃ പശ്യേന്ന ച ജീവേത മാസാദേകാദശാത്പരമ് ।। ൧൯.
രശ്മികളോടുകൂടിയ സൂര്യനെയും, അഗ്നിയെയും കാണാൻ കഴിയാത്തവൻ പതിനൊന്ന് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ജീവിക്കില്ല.
വമേന്മൂത്രം കരീഷം വാ സുവര്ണം രജതം തഥാ। പ്രത്യക്ഷമഥ വാ സ്വപ്നേ ദശമാസാന് സ ജീവതി ।। ൧൯.
വലതുഭാഗത്ത് മൂത്രം, മല, പൊൻ, വെള്ളി എന്നിവ നേരിട്ട് കാണുകയോ സ്വപ്നത്തിൽ കാണുകയോ ചെയ്താൽ, പത്ത് മാസം മാത്രമേ ജീവിക്കൂ.