വായുപുരാണമ്

ഏവം വൈ നിയതാഹാരഃ പ്രാണായാമപരായണഃ। ജിത്വാ ജിത്വാ സദാ ഭൂമിമാരോഹേത്തു സദാ മുനിഃ ।। ൧൧.

ഇങ്ങനെ, അളവിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ മുഴുകുന്നവൻ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജയിച്ച്, സദാ ഭൂമിയിൽ ഉയരേണ്ടതുണ്ട്; അങ്ങനെ അവൻ സദാ ഒരു മുനിയാവുന്നു.

അജിതാ ഹി മഹാഭൂമിര്ദോഷാനുത്പാദയേദ്ബഹൂന് । വിവര്ദ്ധയതി സമ്മോഹം ന രോഹേദജിതാം തതഃ ।। ൧൧.

ജയിക്കപ്പെടാത്ത മഹാഭൂമി അനേകം ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും; അത് ഭ്രമം വർദ്ധിപ്പിക്കും; അതുകൊണ്ട് ജയിക്കാത്തവൻ ഉയരരുത്.

നാലേന തു യഥാ തോയം യന്ത്രേണൈവ ബലാന്വിതഃ। ആപിബേത പ്രയത്നേന തഥാ വായുഞ്ജിതശ്രമഃ ।। ൧൧.

യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പൈപ്പിലൂടെ ശക്തിയായി വെള്ളം എടുക്കുന്നതുപോലെ, പരിശ്രമത്തോടെ വായു ആകർഷിക്കണം.

നാഭ്യാം ച ഹൃദയേ ചൈവ കണ്ഠേ ഉരസി ചാനനേ। നാസാഗ്രേ തു തഥാ നേത്രേ ഭ്രുവോര്മധ്യേഽഥ മൂര്ദ്ധനി ।। ൧൧.

നാഭിയിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കഴുത്തിൽ, നെഞ്ചിൽ, വായിൽ, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ, കണ്ണുകളിൽ, കണ്പിലക്കെട്ടിൽ, തലമുടിയിൽ—

കിഞ്ചിദൂര്ദ്ധ്വം പരസ്മിംശ്ച ധാരണാ പരമാ സ്മൃതാ। പ്രാണാപാനസമാരോധാത് പ്രാണായാമഃ സ കഥ്യതേ ।। ൧൧.

ഇവയുടെ കുറച്ച് മുകളിലും അതിനപ്പുറത്തും ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഏകാഗ്രതയാണെന്ന് പറയുന്നു; ശ്വാസവും ഉച്ച്വാസവും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഇതാണ് ശ്വാസനിയമം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

മനസോ ധാരണാ ചൈവ ധാരണേതി പ്രകീര്തിതാ। നിവൃത്തി ര്വിഷയാണാന്തു പ്രത്യാഹാരസ്തു സംജ്ഞിതഃ ।। ൧൧.

മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതാണ് ഏകാഗ്രത; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കുന്നത് പ്രത്യാഹാരം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സര്വേഷാം സമവായേ തു സിദ്ധിഃ സ്യാദ്യോഗലക്ഷണാ। തയോത്പന്നസ്യ യോഗസ്യ ധ്യാനം വൈ സിദ്ധിലക്ഷണമ്। ധ്യാനയുക്തഃ സദാ പശ്യേദാത്മാനം സൂര്യചന്ദ്രവത് ।। ൧൧.

ഇവയൊക്കെ ഒന്നിച്ച് വരുമ്പോൾ യോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമായ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ലഭിച്ച യോഗത്തിന് ധ്യാനമാണ് സിദ്ധിയുടെ അടയാളം. ധ്യാനത്തിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവൻ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ ആത്മാവിനെ കാണുന്നു.

സത്ത്വസ്യാനുപപത്തൌ തു ദര്ശനന്തു നവ വിദ്യതേ। അദേശകാലയോഗസ്യ ദര്ശനന്തു ന വിദ്യതേ ।। ൧൧.

ശുദ്ധി ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ദർശനം ഉണ്ടാകില്ല; ശരിയായ സ്ഥലം, സമയങ്ങൾ ഒന്നിച്ചില്ലെങ്കിൽ ദർശനം ഉണ്ടാകില്ല.

അഗ്ന്യഭ്യാശേ വനേ വാപി ശുഷ്കപര്ണചയേ തഥാ। ജന്തുവ്യാപ്തേ ശ്മശാനേ വാ ജീര്ണഗോഷ്ഠേ ചതുഷ്പഥേ ।। ൧൧.

അഗ്നിക്കരികിലും, കാട്ടിലും, ഉണങ്ങിയ ഇലകളുടെ കൂമ്പാരത്തിലും, ജീവികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തും, ശ്മശാനത്തിലും, പഴയ പശുശാലയിലും, ചതുരശ്രവഴിയിലും—

സശബ്ദേ സഭയേ വാപി ചൈത്യവല്മീകസംചയേ। ഉദപാനേ തഥാ നദ്യാന്ന ബാധാതഃ കദാചന ।। ൧൧.

ശബ്ദമുള്ള സ്ഥലത്തോ ഭയമുള്ളിടത്തോ, ക്ഷേത്രങ്ങളോ പുല്ലുവണ്ടിക്കൂമ്പാരങ്ങളോ ഉള്ളിടത്തോ, കിണറ്റിനരികിലും നദിക്കരയിലും, ശാന്തി ഇല്ലാത്തിടങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും അഭ്യാസം നടത്തരുത്.

ക്ഷുധാവിഷ്സ്തഥാഽപ്രിതോ ന ച വ്യാകുലചേതനഃ। യുഞ്ജീത പരമം ധ്യാനം യോഗീ ധ്യാനപരഃ സദാ ।। ൧൧.

വിഷമോക്ഷം, വിശപ്പു, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സു അശാന്തമായവൻ പരമധ്യാനം ചെയ്യരുത്; യോഗി എപ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ഇരിക്കണം.

ഏതാന് ദോഷാന് വിനിശ്ചിത്യ പ്രമാദാദ്യോ യുനക്തി വൈ। തസ്യ ദോഷാഃ പ്രകുപ്യന്തി ശരീരേ വിഘ്നകാരകാഃ ।। ൧൧.

ഈ ദോഷങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, ആരെങ്കിലും അശ്രദ്ധയോടെ അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, ആ ദോഷങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ശക്തമായി തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

ജഡത്വം ബധിരത്വം ച മൂകത്വം ചാധിഗച്ഛതി। അന്ധത്വം സ്മൃതിലോപശ്ച ജരാ രോഗസ്തഥൈവ ച ।। ൧൧.

അവൻ മന്ദബുദ്ധി, ബധിരത്വം, മൗനം, അന്ധത്വം, ഓർമ്മക്കുറവ്, വയസ്സാകൽ, രോഗം എന്നിവ നേടുന്നു.

തസ്യ ദോഷാഃ പ്രകുപ്യന്തി അജ്ഞാനാദ്യോ യുനക്തി വൈ। തസ്മാജ്ജ്ഞാനേന ശുദ്ധേന യോഗീ യുഞ്ജേത്സമാഹിതഃ ।। ൧൧.

അവൻ അജ്ഞാനത്തിൽ അഭ്യാസം ചെയ്താൽ ദോഷങ്ങൾ ശക്തമാകും; അതുകൊണ്ട് യോഗി ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തോടും ഏകാഗ്രതയോടും കൂടെ അഭ്യാസം ചെയ്യണം.

അപ്രമത്തഃ സദാ ചൈവ ന ദോഷാന് പ്രാപ്രുയാത് വ്കചിത് । തേഷാം ചികിത്സാം വക്ഷ്യാമി ദോഷാണാം ച യഥാക്രമമ്। യഥാ ഗച്ഛന്തി തേ ദോഷാഃ പ്രാണായാമസമുത്ഥിതാഃ ।। ൧൧.

എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുന്നവന് ഒരിക്കലും ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല. ഈ ദോഷങ്ങൾക്ക് വേണ്ട ചികിത്സയെ ക്രമത്തിൽ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ശ്വാസനിയമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ എങ്ങനെ പോകുന്നുവെന്ന് പറയാം.

സ്നിഗ്ധാം യവാഗൂമത്യുഷ്ണാം ഭുക്ത്വാം തത്രാവധാരയേത് । ഏതേന ക്രമയോഗേന വാതഗുല്മം പ്രശാമ്യതി ।। ൧൧.

ഉഷ്ണവും എണ്ണയുള്ളതുമായ യവാഗൂ കഴിച്ച് അവിടെ തന്നെ ഇരിക്കണം; ഈ രീതിയിൽ വായു മൂലമുള്ള വീക്കം ശമിക്കും.

ഗുദാവര്ത്തപ്രതീകാരമിദം കുര്യ്യാച്ചികിത്സിതമ്। ഭുക്ത്വാ ദധി യവാഗൂര്വാ വായുരൂര്ദ്ധ്വം തതോ വ്രജേത ।। ൧൧.

കുടലിലെ തടസ്സത്തിന് ഇതാണ് ചികിത്സ; തൈരും യവാഗൂവുമോ കഴിച്ചശേഷം വായു മുകളിലേക്ക് നീങ്ങും.

വായുഗ്രംഥിം തതോ ഭിത്ത്വാ വായുദേശേ പ്രയോജയേത് । തഥാപി ന വിശേഷഃ സ്യാദ്ധാരണാം മൂര്ധ്നി ധാരയേത് ।। ൧൧.

വായുവിന്റെ ഗ്രന്ഥി ഭേദിച്ചശേഷം, വായു പ്രദേശത്ത് അതിനെ പ്രയോഗിക്കണം. എന്നാലും, പ്രത്യേകമായ ഫലമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല—ധാരണയെ തലമുടിയിൽ തന്നെ നിലനിർത്തണം.

യുഞ്ജാനസ്യ തനും തസ്യ സത്തവസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ। ഗുദാവര്ത്തപ്രതീഘാതേ ഏതത് കുര്യ്യാച്ചികിത്സിതമ് ।। ൧൧.

യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവന്റെ ശരീരം സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞതായിരിക്കുമ്പോൾ, ഗുദത്തിൽ തടസ്സമുണ്ടെങ്കിൽ അതിനനുസരിച്ച് ചികിത്സ നടത്തണം.

സര്വഗാത്രപ്രകമ്പേന സമാരബ്ധസ്യ യോഗിനഃ । ഇമാം ചികിത്സാം കുര്വ്വീത തയാ സംപദ്യതേ സുഖീ ।। ൧൧.

യോഗി അഭ്യാസം തുടങ്ങുമ്പോൾ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും വിറയലുണ്ടായാൽ, ഈ ചികിത്സ ചെയ്യണം; അതിലൂടെ അവൻ സന്തോഷം നേടും.

മനസാ യദ്വ്രതം കിഞ്ചിദ്വിഷ്ടമ്ഭീകൃത്യ ധാരയേത്। ഉരോദ്ധാതേ ഉരഃസ്ഥാനം കണ്ഠദേശേ ച ധാരയേത് ।। ൧൧.

മനസ്സിൽ ഏത് വ്രതം സ്വീകരിച്ചാലും, അതിനെ ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചു നിർത്തണം; നെഞ്ച് ഉയർത്തുമ്പോൾ, നെഞ്ചിലും കഴുത്തിലും അതിനെ നിലനിർത്തണം.

ത്വചോഽവധാതേ താം വാചി ബാധിര്യേ ശ്രോത്രയോസ്തഥാ। ജിഹ്വാസ്ഥാനേ തൃഷാര്ത്തസ്തു അഗ്രേ സ്നേഹാംശ്ച തന്തുഭിഃ। ഫലം വൈ ചിന്തയേദ്യോഗീ തതഃ സംപദ്യതേ സുഖീ ।। ൧൧.

ത്വക്ക് ഉയർന്നാൽ, അതിനെ വാക്കിൽ നിലനിർത്തണം; കാത് കേൾക്കാതിരിക്കാൻ, കാതിൽ തന്നെ നിലനിർത്തണം; ജിഹ്വയിൽ ദാഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അഗ്രഭാഗത്ത് തന്തുവുകളാൽ എണ്ണ പുരട്ടണം; യോഗി ഫലം ചിന്തിക്കണം, അങ്ങനെ അവൻ സന്തോഷം നേടും.

ക്ഷയേ കുഷ്ഠേ സകീലാസേ ധാരയേത്സര്വസാത്വികീമ്। യസ്മിന് യസ്മിന് രജോദേശേ തസ്മിന് യുക്തോ വിനിര്ദ്ദിശേത് ।। ൧൧.

ക്ഷയം, കുഷ്ഠം, കീലാസം എന്നിവയുണ്ടായാൽ, എല്ലാ സാത്വിക ഗുണങ്ങളും നിലനിർത്തണം; ഏത് ഭാഗത്ത് രാജസികം ബാധിച്ചാലും, അതിനനുസരിച്ച് ചികിത്സ നടത്തണം.

യോഗോത്പന്നസ്യ വിപ്രസ്യ ഇദം കുര്യാച്ചികിത്സിതമ്। വംശകീലേന മൂര്ദ്ധാനം ധാരയാണസ്യ താഡയേത്। മൂര്ധ്നി കീലം പ്രതിഷ്ഠാപ്യ കാഷ്ഠം കാഷ്ഠേന താഡയേത് ।। ൧൧.

യോഗം നേടിയ ബ്രാഹ്മണൻ ഈ ചികിത്സ നടത്തണം: വംശം കൊണ്ടുള്ള കീൽ തലമുടിയിൽ വച്ച്, അതിനെ കഷ്ണം കൊണ്ടടിക്കണം.

ഭയഭീതസ്യ സാ സംജ്ഞാ തതഃ പ്രത്യാഗമിഷ്യതി। അഥ വാ ലുപ്തസംജ്ഞസ്യ ഹസ്താഭ്യാം തത്ര ധാരയേത് ।। ൧൧.

ഭയത്താൽ ഭയപ്പെട്ടവനു ബോധം തിരികെ വരും; അല്ലെങ്കിൽ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവന്റെ തലയിൽ കൈകൊണ്ടു അമർത്തണം.

പ്രതിലഭ്യ തതഃ സംജ്ഞാം ധാരണാം മൂര്ധ്നി ധാരയേത്। സ്രിഗ്ധമല്പം ച ഭുഞ്ജീത തതഃ സംപദ്യതേ സുഖീ ।। ൧൧.

ബോധം തിരികെ കിട്ടിയശേഷം, തലമുടിയിൽ ധാരണ നിലനിർത്തണം; കുറച്ച് എണ്ണയുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, അങ്ങനെ അവൻ സന്തോഷം നേടും.

അമാനുഷേണ സത്ത്വേന യദാ ബുധ്യതി യോഗവിത് । ദിവം ച പൃഥിവീഞ്ചൈവ വായുമഗ്നിം ച ധാരയേത് ।। ൧൧.

അമാനുഷിക ശക്തിയോടെ യോഗജ്ഞാനി ഉണരുമ്പോൾ, ആകാശം, ഭൂമി, വായു, അഗ്നി എന്നിവയെ നിലനിർത്തണം.

പ്രാണായാമേന തത്സര്വം ദഹ്യമാനം വശീഭവേത്। അഥാപി പ്രവിശേദ്ദേഹം തതസ്തം പ്രതിഷേധയേത് ।। ൧൧.

ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിലൂടെ, ദഹിക്കുന്നതെല്ലാം അവന്റെ വശത്താകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ, ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കണം.

തതഃ സംസ്തഭ്യ യോഗേന ധാരയാനസ്യ മൂര്ദ്ധാനി। പ്രാണായാമാഗ്നിനാ ദഗ്ധം തത്സര്വം വിലയം വ്രജേത് ।। ൧൧.

ശേഷം, യോഗം കൊണ്ട് തലമുടിയിൽ പിടിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, പ്രാണായാമത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചതെല്ലാം ലയിക്കപ്പെടും.