വായുപുരാണമ്

സമജാനുരേകജാനുരുത്താനഃ സുസ്ഥിതോഽപി ച। സമോ ദൃഢാസനോ ഭൂത്വാ സംഹൃത്യ ചരണാവുഭൌ ।। ൧൧.

രണ്ടു മുട്ടുകളും സമമായി, ഒരു മുട്ട ഉയർത്തി, ശരീരം നേരെ ഉറപ്പോടെ ഇരിക്കണം; ഇരുവശത്തെയും കാലുകൾ ചേർത്ത് ഭംഗി ഉറപ്പാക്കണം.

സംവൃതാസ്യോഽവബദ്ധാക്ഷ ഉരോ വിഷ്ടഭ്യ ചാഗ്രതഃ। പാര്ഷ്ണിഭ്യാം വൃഷണേ ഛാദ്യ തഥാ പ്രജനനം തതഃ ।। ൧൧.

വായടച്ച്, കണ്ണുകൾ ഉറപ്പിച്ച്, നെഞ്ച് മുന്നോട്ട് വീർപ്പിച്ച്, കാൽമുട്ടുകൾ കൊണ്ട് വൃക്കങ്ങൾ മറച്ച്, അതുപോലെ ജനനേന്ദ്രിയവും മറയ്ക്കണം.

കിഞ്ചിദുന്നാമിതശിരാഃ ശിരോ ഗ്രീവാം തഥൈവ ച। സമ്പ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന് ।। ൧൧.

തല അല്പം ഉയർത്തി, കഴുത്തും അതുപോലെ, സ്വന്തം മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കണ്ണുകൾ പതിപ്പിച്ച്, മറ്റേതെങ്കിലും ദിശയിലേക്ക് നോക്കാതിരിക്കുക.

തമഃ പ്രച്ഛാദ്യ രജസാ രജഃ സത്ത്വേന ച്ഛാദയേത് । തതഃ സത്ത്വസ്ഥിതോ ഭൂത്വാ യോഗം യുഞ്ജന് സമാഹിതഃ ।। ൧൧.

അന്ധകാരം രാജസികത്വംകൊണ്ട് മറച്ച്, രാജസികത്വം സാത്വികത്വംകൊണ്ട് മറച്ച്, പിന്നെ സാത്വികത്വത്തിൽ ഉറച്ചു, ഏകാഗ്രതയോടെ യോഗം അഭ്യസിക്കണം.

ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ്ച മനഃ പഞ്ച സ മാരുതാന്। വിഗൃഹ്യ സമവായേവ പ്രത്യാഹാരമുപക്രമേത് ।। ൧൧.

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ എന്നിവയെ വേർതിരിച്ച്, അവയെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുന്നതുപോലെ പ്രത്യാഹാരം ആരംഭിക്കണം.

യസ്തു പ്രത്യാഹരേത് കാമാന് കൂര്മോഽങ്ഗാനീവ സര്വതഃ। തഥാത്മരതിരേകസ്ഥഃ പശ്യത്യാത്മാനമാത്മനി ।। ൧൧.

ആശകളിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പാമ്പുപോലെ മുഴുവൻ വലിച്ചെടുക്കുന്നവൻ, ആത്മാരാമനായി ഏകാഗ്രനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആത്മാവിനെ സ്വന്തത്തിൽ കാണുന്നു.

പൂരയിത്വാ ശരീരന്തു സ ബാഹ്യാഭ്യന്തരം ശുചിഃ। ആകണ്ഠനാഭിയോഗേന പ്രത്യാഹാരമുപക്രമേത് ।। ൧൧.

ശരീരം അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധമാക്കി, ശ്വാസം കഴുത്തുവരെ നിറച്ച്, പ്രത്യാഹാരം ആരംഭിക്കണം.

കലാമാത്രസ്തു വിജ്ഞേയോ നിമേഷോന്മേഷ ഏവ ച। തഥാ ദ്വാദശമാത്രസ്തു പ്രാണായാമോ വിധീയതേ ।। ൧൧.

ഒരു കാലമാത്ര എന്നത് കണ്ണ് മടക്കുന്നതോ തുറക്കുന്നതോ ഉള്ള സമയം എന്നറിയണം; അങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു കാലമാത്രയാണ് ശ്വാസനിയമനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.

ധാരണാ ദ്വാദശായാമോ യോഗോ വൈ ധാരണാദ്വയമ്। തഥാ വൈ യോഗയുക്തശ്ച ഐശ്വര്യം പ്രതിപദ്യതേ । വീക്ഷതേ പരമാത്മാനം ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ ।। ൧൧.

പന്ത്രണ്ടു ശ്വാസമാത്രയാണ് ധാരണ; അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണു യോഗം. അങ്ങനെ യോഗം നേടിയവൻ ഐശ്വര്യം നേടുകയും, സ്വതേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെ കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.

പ്രാണായാമേന യുക്തസ്യ വിപ്രസ്യ നിയതാത്മനഃ। സര്വേ ദോഷാഃ പ്രണശ്യന്തി സത്ത്വസ്ഥശ്ചൈവ ജായതേ ।। ൧൧.

ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ സ്ഥിരതയും ആത്മനിയമവും പുലർത്തുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അകറ്റപ്പെടുന്നു; അവൻ ശുദ്ധിയിൽ സ്ഥിരനാകുന്നു.

ഏവം വൈ നിയതാഹാരഃ പ്രാണായാമപരായണഃ। ജിത്വാ ജിത്വാ സദാ ഭൂമിമാരോഹേത്തു സദാ മുനിഃ ।। ൧൧.

ഇങ്ങനെ, അളവിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ മുഴുകുന്നവൻ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജയിച്ച്, സദാ ഭൂമിയിൽ ഉയരേണ്ടതുണ്ട്; അങ്ങനെ അവൻ സദാ ഒരു മുനിയാവുന്നു.

അജിതാ ഹി മഹാഭൂമിര്ദോഷാനുത്പാദയേദ്ബഹൂന് । വിവര്ദ്ധയതി സമ്മോഹം ന രോഹേദജിതാം തതഃ ।। ൧൧.

ജയിക്കപ്പെടാത്ത മഹാഭൂമി അനേകം ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും; അത് ഭ്രമം വർദ്ധിപ്പിക്കും; അതുകൊണ്ട് ജയിക്കാത്തവൻ ഉയരരുത്.

നാലേന തു യഥാ തോയം യന്ത്രേണൈവ ബലാന്വിതഃ। ആപിബേത പ്രയത്നേന തഥാ വായുഞ്ജിതശ്രമഃ ।। ൧൧.

യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പൈപ്പിലൂടെ ശക്തിയായി വെള്ളം എടുക്കുന്നതുപോലെ, പരിശ്രമത്തോടെ വായു ആകർഷിക്കണം.

നാഭ്യാം ച ഹൃദയേ ചൈവ കണ്ഠേ ഉരസി ചാനനേ। നാസാഗ്രേ തു തഥാ നേത്രേ ഭ്രുവോര്മധ്യേഽഥ മൂര്ദ്ധനി ।। ൧൧.

നാഭിയിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കഴുത്തിൽ, നെഞ്ചിൽ, വായിൽ, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ, കണ്ണുകളിൽ, കണ്പിലക്കെട്ടിൽ, തലമുടിയിൽ—

കിഞ്ചിദൂര്ദ്ധ്വം പരസ്മിംശ്ച ധാരണാ പരമാ സ്മൃതാ। പ്രാണാപാനസമാരോധാത് പ്രാണായാമഃ സ കഥ്യതേ ।। ൧൧.

ഇവയുടെ കുറച്ച് മുകളിലും അതിനപ്പുറത്തും ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഏകാഗ്രതയാണെന്ന് പറയുന്നു; ശ്വാസവും ഉച്ച്വാസവും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഇതാണ് ശ്വാസനിയമം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

മനസോ ധാരണാ ചൈവ ധാരണേതി പ്രകീര്തിതാ। നിവൃത്തി ര്വിഷയാണാന്തു പ്രത്യാഹാരസ്തു സംജ്ഞിതഃ ।। ൧൧.

മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതാണ് ഏകാഗ്രത; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കുന്നത് പ്രത്യാഹാരം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സര്വേഷാം സമവായേ തു സിദ്ധിഃ സ്യാദ്യോഗലക്ഷണാ। തയോത്പന്നസ്യ യോഗസ്യ ധ്യാനം വൈ സിദ്ധിലക്ഷണമ്। ധ്യാനയുക്തഃ സദാ പശ്യേദാത്മാനം സൂര്യചന്ദ്രവത് ।। ൧൧.

ഇവയൊക്കെ ഒന്നിച്ച് വരുമ്പോൾ യോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമായ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ലഭിച്ച യോഗത്തിന് ധ്യാനമാണ് സിദ്ധിയുടെ അടയാളം. ധ്യാനത്തിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവൻ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ ആത്മാവിനെ കാണുന്നു.

സത്ത്വസ്യാനുപപത്തൌ തു ദര്ശനന്തു നവ വിദ്യതേ। അദേശകാലയോഗസ്യ ദര്ശനന്തു ന വിദ്യതേ ।। ൧൧.

ശുദ്ധി ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ദർശനം ഉണ്ടാകില്ല; ശരിയായ സ്ഥലം, സമയങ്ങൾ ഒന്നിച്ചില്ലെങ്കിൽ ദർശനം ഉണ്ടാകില്ല.

അഗ്ന്യഭ്യാശേ വനേ വാപി ശുഷ്കപര്ണചയേ തഥാ। ജന്തുവ്യാപ്തേ ശ്മശാനേ വാ ജീര്ണഗോഷ്ഠേ ചതുഷ്പഥേ ।। ൧൧.

അഗ്നിക്കരികിലും, കാട്ടിലും, ഉണങ്ങിയ ഇലകളുടെ കൂമ്പാരത്തിലും, ജീവികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തും, ശ്മശാനത്തിലും, പഴയ പശുശാലയിലും, ചതുരശ്രവഴിയിലും—

സശബ്ദേ സഭയേ വാപി ചൈത്യവല്മീകസംചയേ। ഉദപാനേ തഥാ നദ്യാന്ന ബാധാതഃ കദാചന ।। ൧൧.

ശബ്ദമുള്ള സ്ഥലത്തോ ഭയമുള്ളിടത്തോ, ക്ഷേത്രങ്ങളോ പുല്ലുവണ്ടിക്കൂമ്പാരങ്ങളോ ഉള്ളിടത്തോ, കിണറ്റിനരികിലും നദിക്കരയിലും, ശാന്തി ഇല്ലാത്തിടങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും അഭ്യാസം നടത്തരുത്.

ക്ഷുധാവിഷ്സ്തഥാഽപ്രിതോ ന ച വ്യാകുലചേതനഃ। യുഞ്ജീത പരമം ധ്യാനം യോഗീ ധ്യാനപരഃ സദാ ।। ൧൧.

വിഷമോക്ഷം, വിശപ്പു, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സു അശാന്തമായവൻ പരമധ്യാനം ചെയ്യരുത്; യോഗി എപ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ഇരിക്കണം.

ഏതാന് ദോഷാന് വിനിശ്ചിത്യ പ്രമാദാദ്യോ യുനക്തി വൈ। തസ്യ ദോഷാഃ പ്രകുപ്യന്തി ശരീരേ വിഘ്നകാരകാഃ ।। ൧൧.

ഈ ദോഷങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, ആരെങ്കിലും അശ്രദ്ധയോടെ അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, ആ ദോഷങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ശക്തമായി തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

ജഡത്വം ബധിരത്വം ച മൂകത്വം ചാധിഗച്ഛതി। അന്ധത്വം സ്മൃതിലോപശ്ച ജരാ രോഗസ്തഥൈവ ച ।। ൧൧.

അവൻ മന്ദബുദ്ധി, ബധിരത്വം, മൗനം, അന്ധത്വം, ഓർമ്മക്കുറവ്, വയസ്സാകൽ, രോഗം എന്നിവ നേടുന്നു.

തസ്യ ദോഷാഃ പ്രകുപ്യന്തി അജ്ഞാനാദ്യോ യുനക്തി വൈ। തസ്മാജ്ജ്ഞാനേന ശുദ്ധേന യോഗീ യുഞ്ജേത്സമാഹിതഃ ।। ൧൧.

അവൻ അജ്ഞാനത്തിൽ അഭ്യാസം ചെയ്താൽ ദോഷങ്ങൾ ശക്തമാകും; അതുകൊണ്ട് യോഗി ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തോടും ഏകാഗ്രതയോടും കൂടെ അഭ്യാസം ചെയ്യണം.

അപ്രമത്തഃ സദാ ചൈവ ന ദോഷാന് പ്രാപ്രുയാത് വ്കചിത് । തേഷാം ചികിത്സാം വക്ഷ്യാമി ദോഷാണാം ച യഥാക്രമമ്। യഥാ ഗച്ഛന്തി തേ ദോഷാഃ പ്രാണായാമസമുത്ഥിതാഃ ।। ൧൧.

എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുന്നവന് ഒരിക്കലും ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല. ഈ ദോഷങ്ങൾക്ക് വേണ്ട ചികിത്സയെ ക്രമത്തിൽ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ശ്വാസനിയമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ എങ്ങനെ പോകുന്നുവെന്ന് പറയാം.

സ്നിഗ്ധാം യവാഗൂമത്യുഷ്ണാം ഭുക്ത്വാം തത്രാവധാരയേത് । ഏതേന ക്രമയോഗേന വാതഗുല്മം പ്രശാമ്യതി ।। ൧൧.

ഉഷ്ണവും എണ്ണയുള്ളതുമായ യവാഗൂ കഴിച്ച് അവിടെ തന്നെ ഇരിക്കണം; ഈ രീതിയിൽ വായു മൂലമുള്ള വീക്കം ശമിക്കും.

ഗുദാവര്ത്തപ്രതീകാരമിദം കുര്യ്യാച്ചികിത്സിതമ്। ഭുക്ത്വാ ദധി യവാഗൂര്വാ വായുരൂര്ദ്ധ്വം തതോ വ്രജേത ।। ൧൧.

കുടലിലെ തടസ്സത്തിന് ഇതാണ് ചികിത്സ; തൈരും യവാഗൂവുമോ കഴിച്ചശേഷം വായു മുകളിലേക്ക് നീങ്ങും.

വായുഗ്രംഥിം തതോ ഭിത്ത്വാ വായുദേശേ പ്രയോജയേത് । തഥാപി ന വിശേഷഃ സ്യാദ്ധാരണാം മൂര്ധ്നി ധാരയേത് ।। ൧൧.

വായുവിന്റെ ഗ്രന്ഥി ഭേദിച്ചശേഷം, വായു പ്രദേശത്ത് അതിനെ പ്രയോഗിക്കണം. എന്നാലും, പ്രത്യേകമായ ഫലമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല—ധാരണയെ തലമുടിയിൽ തന്നെ നിലനിർത്തണം.

യുഞ്ജാനസ്യ തനും തസ്യ സത്തവസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ। ഗുദാവര്ത്തപ്രതീഘാതേ ഏതത് കുര്യ്യാച്ചികിത്സിതമ് ।। ൧൧.

യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവന്റെ ശരീരം സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞതായിരിക്കുമ്പോൾ, ഗുദത്തിൽ തടസ്സമുണ്ടെങ്കിൽ അതിനനുസരിച്ച് ചികിത്സ നടത്തണം.