വായുപുരാണമ്

യഥാ സിംഹോ ഗജോ വാപി വശ്യത്വാദവതിഷ്ഠതേ। അഭയായ മനുഷ്യാണാം മൃഗേഭ്യഃ സംപ്രവര്ത്തതേ ।। ൧൦.

സിംഹമോ ആനയോ നിയന്ത്രിതമായാൽ, മനുഷ്യരെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, നിയന്ത്രിതമായ പ്രാണനും അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

യഥാ പരിചിതശ്ചായം വായുര്വൈ വിശ്വതോമുഖഃ। പരിധ്യായമാനഃ സംരുദ്ധഃ ശരീരേ കില്ബിഷം ദഹത് ।। ൧൦.

ഈ വായു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ശരീരത്തിൽ പിടിച്ചാൽ, ദോഷങ്ങൾ കത്തിച്ചുകളയുന്നു.

പ്രാണായാമേന യുക്തസ്യ വിപ്രസ്യ നിയതാത്മനഃ। സര്വേ ദോഷാഃ പ്രണശ്യന്തി സത്ത്വസ്ഥശ്ചൈവ ജായതേ ।। ൧൦.

പ്രാണായാമത്തിൽ അഭ്യസിച്ച, നിയന്ത്രിത മനസ്സുള്ള ജ്ഞാനിക്ക് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നശിക്കുന്നു; അവൻ ശുദ്ധമായ സത്ത്വത്തിൽ ഉറച്ചവനാകുന്നു.

തപാംസി യാനി തപ്യന്തേ വ്രതാനി നിയമാശ്ച യേ। സര്വയജ്ഞഫലഞ്ചൈവ പ്രാണായാമശ്ച തത്സമഃ ।। ൧൦.

എല്ലാ തപസ്സുകളും, വ്രതങ്ങളും, നിയമങ്ങളും, എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും — ഇവയ്ക്കു തുല്യമായതാണ് പ്രാണായാമം.

അബ്ബിന്ദും യഃ കുശാഗ്രേണ മാസി മാസി സമശ്രുതേ। സംവത്സരശതം സാഗ്രം പ്രാണായാമഞ്ച തത്സമമ് ।। ൧൦.

മാസം മാസം കുശഗ്രത്തിൽ ഒരു വെള്ളത്തുള്ളി വയ്ക്കുന്നവൻ, നൂറു വർഷത്തോളം — അതിനോട് തുല്യമാണ് പ്രാണായാമം.

പ്രാണായാമൈര്ദഹേര്ദോഷാന് ധാരണാഭിശ്ച കില്ബിഷമ്। പ്രത്യാഹാരേണ വിഷയാന് ധ്യാനേനാനാശ്വരാന് ഗുണാന് ।। ൧൦.

പ്രാണായാമം വഴി ദോഷങ്ങൾ കത്തിച്ചുകളയുന്നു; ധാരണയിലൂടെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; പ്രത്യാഹാരത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ധ്യാനത്തിൽ നശ്വരമായ ഗുണങ്ങൾ അതിക്രമിക്കുന്നു.

തസ്മാദ്യുക്തഃ സദാ യോഗീ പ്രാണായാമപരോ ഭവേത് । സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ।। ൧൦.

അതിനാൽ, എപ്പോഴും യോഗത്തിൽ അർപ്പിതനായി, പ്രാണായാമത്തിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, പരമ ബ്രഹ്മം നേടുന്നു.

ഏകം മഹാന്തം ദിവസമഹോരാത്രമഥാപി വാ। അര്ദ്ധമാസം തഥാ മാസമയനാബ്ദയുഗാനി ച ।। ൧൧.

ഒരു ദിവസം, വലിയ ദിവസം-രാത്രി, അല്ലെങ്കിൽ അരമാസം, മാസം, ഒരു വർഷം, ഒരു യുഗം —

മഹായുഗസഹസ്രാണി ഋഷയസ്തപസി സ്ഥിതാഃ। ഉപാസതേ മഹാത്മാനഃ പ്രാണം ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ ।। ൧൧.

ആയിരക്കണക്കിന് മഹായുഗങ്ങളിൽ തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഋഷികൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ ജീവവായുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു.

അതഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി പ്രാണായാമപ്രയോജനമ്। ഫലഞ്ചൈവ വിശേഷേണ യഥാഹ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ।। ൧൧.

ഇനി ഞാൻ പ്രാണായാമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശവും, അതിന്റെ പ്രത്യേക ഫലവും, ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ വിശദീകരിക്കാം.

പ്രയോജനാനി ചത്വാരി പ്രാണായാമസ്യ വിദ്ധിവൈ। ശാന്തിഃ പ്രശാന്തിര്ദീപ്തിശ്ച പ്രസാദശ്ച ചതുഷ്ടയമ് ।। ൧൧.

പ്രാണായാമത്തിന് നാല് ഉദ്ദേശങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് അറിയുക: ശാന്തി, ആഴത്തിലുള്ള ശാന്തി, ദീപ്തി, പ്രസാദം — ഈ നാലും.

ഘോരാകാരശിവാനാന്തു കര്മണാം ഫലസമ്ഭവമ്। സ്വയംകൃതാനി കാലേന ഇഹാമുത്ര ച ദേഹിനാമ് ।। ൧൧.

ഭയങ്കരവും മംഗളകരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ, ശരീരധാരികൾ സ്വയം ചെയ്തതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, സമയമാകുമ്പോൾ ഈ ലോകത്തും അന്ത്യലോകത്തും ഉണ്ടാകുന്നു.

പിതൃമാതൃ പ്രദുഷ്ടാനാം ജ്ഞാതിസമ്ബന്ധിസങ്കരൈഃ। ക്ഷപണം ഹി കഷായാണാം പാപാനാം ശാന്തിരുച്യതേ ।। ൧൧.

പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും വഞ്ചിച്ചവർക്കും ബന്ധുക്കളുമായുള്ള ബന്ധം ദോഷപ്പെടുത്തിയവർക്കും, പാപങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും ദുർവൃത്തികൾക്ക് ശാന്തി വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പ്രായശ്ചിത്തമെന്ന് പറയുന്നു.

ലോഭമാനാത്മകാനാം ഹി പാപാനാമപി സംയമഃ । ഇഹാമുത്ര ഹിതാര്ഥായ പ്രശാന്തിസ്തപ ഉച്യതേ ।। ൧൧.

ലോഭവും അഹങ്കാരവും മൂലമാക്കിയ പാപങ്ങൾക്കു, ആത്മനിയന്ത്രണമാണ് തപസ്സെന്നു പറയുന്നത്; അതു ഈ ലോകത്തും അന്ത്യലോകത്തും ഭേദം വരുത്തുന്നു.

സൂര്യേന്ദുഗ്രഹതാരാണാം തുല്യസ്തു വിഷയോ ഭവേത്। ഋഷീണാഞ്ച പ്രസിദ്ധാനാം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസമ്പദാമ് ।। ൧൧.

സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ള ലോകം, ജ്ഞാനവും വിവേകവും സമ്പന്നരായ പ്രശസ്തരായ ഋഷിമാരുടെ ലോകത്തോടു തുല്യമാണ്.

അതീതാനാഗതാനാഞ്ച ദര്ശനം സാമ്പ്രതസ്യ ച । ബുദ്ധസ്യ സമതാം യാന്തി ദീപ്തിഃ സ്യാത്തപ ഉച്യതേ ।। ൧൧.

കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോഴുള്ളതും കാണാനുള്ള ദർശനം, സമബുദ്ധിയുള്ളവർക്കു ലഭിക്കുന്നു; ഈ പ്രകാശമാണ് തപസ്സെന്നു പറയുന്നത്.

ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ്ച മനഃ പഞ്ച ച മാരുതാന് । പ്രസാദയതി യേനാസൌ പ്രസാദ ഇതി സംജ്ഞിതഃ ।। ൧൧.

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ എന്നിവയെ ശമിപ്പിക്കുന്നതിനെ ശാന്തി എന്നു പറയുന്നു.

ഇത്യേഷ ധര്മഃ പ്രഥമഃ പ്രാണായാമശ്ചതുര്വിധഃ। സന്നികൃഷ്ടഫലോ ജ്ഞേയഃ സദ്യഃകാലപ്രസാദജഃ ।। ൧൧.

ഇതാണ് ആദ്യ ധർമ്മം: നാലു വിധത്തിലുള്ള ശ്വാസനിയമനം, അതിന്റെ ഫലം ഉടൻ ലഭിക്കുകയും ഉടനെ മനസ്സിന് ശാന്തി വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി പ്രാണായാമസ്യ ലക്ഷണമ്। ആസനം ച യഥാതത്ത്വം യുഞ്ജതോ യോഗമേവ ച ।। ൧൧.

ഇനി ഞാൻ ശ്വാസനിയമത്തിന്റെ ലക്ഷണവും, യോജിച്ചിരിക്കേണ്ട ശരീരഭംഗിയും യഥാർത്ഥ യോഗപദ്ധതിയും വിശദമാക്കാം.

ഓങ്കാരം പ്രഥമം കൃത്വാ ചന്ദ്രസൂയൌം പ്രണമ്യ ച। ആസനം സ്വസ്തികം കൃത്വാ പഝമര്ദ്ധാസനന്തഥാ ।। ൧൧.

ആദ്യം ഓം എന്ന അക്ഷരം ഉച്ചരിച്ച്, ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും നമസ്കരിച്ച്, സ്വസ്തികാസനം അല്ലെങ്കിൽ അർദ്ധപദ്മാസനം സ്വീകരിക്കണം.

സമജാനുരേകജാനുരുത്താനഃ സുസ്ഥിതോഽപി ച। സമോ ദൃഢാസനോ ഭൂത്വാ സംഹൃത്യ ചരണാവുഭൌ ।। ൧൧.

രണ്ടു മുട്ടുകളും സമമായി, ഒരു മുട്ട ഉയർത്തി, ശരീരം നേരെ ഉറപ്പോടെ ഇരിക്കണം; ഇരുവശത്തെയും കാലുകൾ ചേർത്ത് ഭംഗി ഉറപ്പാക്കണം.

സംവൃതാസ്യോഽവബദ്ധാക്ഷ ഉരോ വിഷ്ടഭ്യ ചാഗ്രതഃ। പാര്ഷ്ണിഭ്യാം വൃഷണേ ഛാദ്യ തഥാ പ്രജനനം തതഃ ।। ൧൧.

വായടച്ച്, കണ്ണുകൾ ഉറപ്പിച്ച്, നെഞ്ച് മുന്നോട്ട് വീർപ്പിച്ച്, കാൽമുട്ടുകൾ കൊണ്ട് വൃക്കങ്ങൾ മറച്ച്, അതുപോലെ ജനനേന്ദ്രിയവും മറയ്ക്കണം.

കിഞ്ചിദുന്നാമിതശിരാഃ ശിരോ ഗ്രീവാം തഥൈവ ച। സമ്പ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന് ।। ൧൧.

തല അല്പം ഉയർത്തി, കഴുത്തും അതുപോലെ, സ്വന്തം മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കണ്ണുകൾ പതിപ്പിച്ച്, മറ്റേതെങ്കിലും ദിശയിലേക്ക് നോക്കാതിരിക്കുക.

തമഃ പ്രച്ഛാദ്യ രജസാ രജഃ സത്ത്വേന ച്ഛാദയേത് । തതഃ സത്ത്വസ്ഥിതോ ഭൂത്വാ യോഗം യുഞ്ജന് സമാഹിതഃ ।। ൧൧.

അന്ധകാരം രാജസികത്വംകൊണ്ട് മറച്ച്, രാജസികത്വം സാത്വികത്വംകൊണ്ട് മറച്ച്, പിന്നെ സാത്വികത്വത്തിൽ ഉറച്ചു, ഏകാഗ്രതയോടെ യോഗം അഭ്യസിക്കണം.

ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ്ച മനഃ പഞ്ച സ മാരുതാന്। വിഗൃഹ്യ സമവായേവ പ്രത്യാഹാരമുപക്രമേത് ।। ൧൧.

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ എന്നിവയെ വേർതിരിച്ച്, അവയെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുന്നതുപോലെ പ്രത്യാഹാരം ആരംഭിക്കണം.

യസ്തു പ്രത്യാഹരേത് കാമാന് കൂര്മോഽങ്ഗാനീവ സര്വതഃ। തഥാത്മരതിരേകസ്ഥഃ പശ്യത്യാത്മാനമാത്മനി ।। ൧൧.

ആശകളിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പാമ്പുപോലെ മുഴുവൻ വലിച്ചെടുക്കുന്നവൻ, ആത്മാരാമനായി ഏകാഗ്രനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആത്മാവിനെ സ്വന്തത്തിൽ കാണുന്നു.

പൂരയിത്വാ ശരീരന്തു സ ബാഹ്യാഭ്യന്തരം ശുചിഃ। ആകണ്ഠനാഭിയോഗേന പ്രത്യാഹാരമുപക്രമേത് ।। ൧൧.

ശരീരം അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധമാക്കി, ശ്വാസം കഴുത്തുവരെ നിറച്ച്, പ്രത്യാഹാരം ആരംഭിക്കണം.

കലാമാത്രസ്തു വിജ്ഞേയോ നിമേഷോന്മേഷ ഏവ ച। തഥാ ദ്വാദശമാത്രസ്തു പ്രാണായാമോ വിധീയതേ ।। ൧൧.

ഒരു കാലമാത്ര എന്നത് കണ്ണ് മടക്കുന്നതോ തുറക്കുന്നതോ ഉള്ള സമയം എന്നറിയണം; അങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു കാലമാത്രയാണ് ശ്വാസനിയമനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.

ധാരണാ ദ്വാദശായാമോ യോഗോ വൈ ധാരണാദ്വയമ്। തഥാ വൈ യോഗയുക്തശ്ച ഐശ്വര്യം പ്രതിപദ്യതേ । വീക്ഷതേ പരമാത്മാനം ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ ।। ൧൧.

പന്ത്രണ്ടു ശ്വാസമാത്രയാണ് ധാരണ; അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണു യോഗം. അങ്ങനെ യോഗം നേടിയവൻ ഐശ്വര്യം നേടുകയും, സ്വതേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെ കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.