വായുപുരാണമ്

യോഗം തപശ്ച സത്യഞ്ച ധര്മഞ്ചാപി മഹാമുനേ। മാഹേശ്വരസ്യ ജ്ഞാനസ്യ സാധനഞ്ച പ്രജക്ഷ്വ നഃ ।। ൧൦.

മഹാമുനിയേ, യോഗം, തപസ്, സത്യം, ധർമ്മം, മഹേശ്വരന്റെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മാർഗം—ഇവയെല്ലാം ഞങ്ങൾക്കായി വിശദമായി പറയൂ.

യേന യേന ച ധര്മേണ ഗതിം പ്രാപ്സ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ। തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി യോഗം മാഹേശ്വരം പ്രഭോ ।। ൧൦.

യാതൊരു ധർമ്മത്താൽ ദ്വിജന്മാർ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രഭുവേ. മഹേശ്വരയോഗത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ.

പഞ്ച ധര്മാഃ പുരാണേ തു രുദ്രേണ സമുദാഹൃതാഃ। മാഹേശ്വര്യം യഥാ പ്രോക്തം രുദ്രൈരക്ലിഷ്ടകര്മഭിഃ ।। ൧൦.

രുദ്രൻ പുരാണത്തിൽ മുമ്പ് പറഞ്ഞ അഞ്ച് ധർമ്മങ്ങൾ, രുദർമാർ നിർമലമായ പ്രവർത്തികളോടെ ഉപദേശിച്ച മഹേശ്വരതത്വം പോലെ തന്നെയാണ്.

ആദിത്യൈര്വസുഭിഃ സാധ്യൈരശ്വിഭ്യാഞ്ചൈവ സര്വശഃ। മരുദ്ഭിര്ഭൃഗുഭിശ്ചൈവ യേ ചാന്യേ വിബുധാലയാഃ ।। ൧൦.

ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, സാധ്യർ, അശ്വിനികൾ, മറുതുകൾ, ഭൃഗുക്കൾ, മറ്റു ദൈവലോകവാസികൾ—ഇവരാൽ എല്ലാം ഈ ധർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കപ്പെട്ടു.

യമശുക്രപുരോഗൈശ്ച പിതൃകാലാന്തകൈസ്തഥാ। ഏതൈശ്വാന്യൈശചവ ബഹുഭിസ്തേ ധര്മാഃ പര്യുപാസിതാഃ ।। ൧൦.

യമൻ, ശുക്രൻ, അവരുടെ അനുയായികൾ, പിതൃകൾ, കാലൻ, അന്തകൻ, മറ്റ് അനേകർ—ഇവരാൽ ഈ ധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെട്ടു.

തേ വൈ പ്രക്ഷീണകര്മാണഃ ശാരദാമ്ബരനിര്മലാഃ। ഉപാസതേ മുനിഗണാഃ സന്ധായാത്മാനമാത്മനി ।। ൧൦.

പാപങ്ങൾ തീർന്ന, ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലെ നിർമ്മലരായ മുനികൾ, ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച് ഈ ധർമ്മങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ഗുരുപ്രിയഹിതേ യുക്താ ഗുരൂണാം വൈ പ്രിയേപ്സവഃ। വിമുച്യ മാനുഷം ജന്മ വിഹരന്തി ച ദേവവത് ।। ൧൦.

ഗുരുവിന് പ്രിയവും ഉപകാരകരവുമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ച്, മനുഷ്യജന്മം വിട്ട്, അവർ ദേവന്മാരെപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മഹേശ്വരേണ യേ പ്രോക്താഃ പഞ്ച ധര്മാഃ സനാതനാഃ। താന് സര്വാന് ക്രമയോഗേന ഉച്യമാനാന്നിബോധത ।। ൧൦.

മഹേശ്വരൻ ഉപദേശിച്ച അഞ്ച് ശാശ്വതധർമ്മങ്ങൾ, ക്രമവും യോഗമാർഗ്ഗവും അനുസരിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.

പ്രാണായാമസ്തഥാ ധ്യാനം പ്രത്യാഹാരോഽഥ ധാരണാ। സ്മരണഞ്ചൈവ യോഗേഽസ്മിന് പഞ്ച ധര്മാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൧൦.

ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ധ്യാനം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ഏകാഗ്രത, സ്മരണം—ഈ അഞ്ച് ധർമ്മങ്ങളാണ് ഈ യോഗത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

തേഷാം ക്രമവിശേഷേണ ലക്ഷണം കാരണം തഥാ। പ്രവക്ഷ്യാമി തഥാ തത്ത്വം യഥാ രുദ്രേണ ഭാഷിതമ് ।। ൧൦.

അവയുടെ പ്രത്യേകക്രമം, ലക്ഷണങ്ങൾ, കാരണം, യഥാർത്ഥത്വം—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ രുദ്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ വിശദീകരിക്കാം.

പ്രാണായാമഗതിശ്വാപി പ്രാണസ്യായാമ ഉച്യതേ । സ ചാപി ത്രിവിധഃ പ്രോക്തോ മന്ദോ മധ്യോത്തമസ്തഥാ ।। ൧൦.

ശ്വാസത്തിന്റെ നിയന്ത്രിതയാത്രയാണ് പ്രാണായാമം എന്ന് പറയുന്നു. അതിന് മൂന്ന് വിധിയുണ്ട്: മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം.

പ്രാണാനാഞ്ച നിരോധസ്തു സ പ്രാണായാമസംജ്ഞിതഃ । പ്രാണായാമപ്രമാണന്തു മാത്രാ വൈ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ ।। ൧൦.

ശ്വാസങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനെ പ്രാണായാമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പ്രാണായാമത്തിന്റെ അളവ് പന്ത്രണ്ട് മാത്രികകളാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

മന്ദോ ദ്വാദശമാത്രസ്തു ഉദ്വാതാ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ । മധ്യമശ്ച ദ്വിരുദ്വാതശ്ചതുര്വിംശതിമാത്രികഃ ।। ൧൦.

മന്ദപ്രാണായാമം പന്ത്രണ്ട് മാത്രികകളാണ്, പന്ത്രണ്ട് ഉച്ച്വാസങ്ങൾ. മധ്യമം ഇരട്ട ഉച്ച്വാസങ്ങളോടെ ഇരുപത്തിനാലു മാത്രികകളാണ്.

ഉത്തമസ്തത്ര്ത്രിരുദ്വാതോ മാത്രാഃ ഷട്‌ത്രിംശദുച്യതേ। സ്വേദകമ്പവിഷാദാനാം ജനനോ ഹ്യുത്തമഃ സ്മൃതഃ ।। ൧൦.

അവിടെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അളവ് മുപ്പത്താറ് മാത്രയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഈ അളവ് ചുരുണ്ടു, വിറയലും, നിരാശയും ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് ഏറ്റവും നല്ലതാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

ഇത്യേതത് ത്രിവിധം പ്രോക്തം പ്രാണായാമസ്യ ലക്ഷണമ്। പ്രമാണഞ്ച സമാസേന ലക്ഷണഞ്ച നിബോധത ।। ൧൦.

ഇങ്ങനെ പ്രാണായാമത്തിന്റെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു; ഇപ്പോൾ അതിന്റെ അളവും നിർവചനവും ചുരുക്കത്തിൽ കേൾക്കൂ.

സിംഹോ വാ കുഞ്ജരോ വാപി തഥാഽന്യോ വാ മൃഗോ വനേ। ഗൃഹീതഃ സേവ്യമാനസ്തു മൃദുഃ സമുപജായതേ ।। ൧൦.

സിംഹം, ആന, അല്ലെങ്കിൽ വനത്തിൽ മറ്റേതെങ്കിലും മൃഗം പിടികൂടി വളർത്തുമ്പോൾ, അതു മൃദുവായി മാറുന്നു.

തഥാ പ്രാണോ ദുരാധര്ഷഃ സര്വേഷാമകൃതാത്മനാമ് । യോഗതഃ സേവ്യമാനസ്തു സ ഏവാഭ്യാസതോ വ്രജേത് ।। ൧൦.

അദേഹത്തോടും, അതുപോലെ, ശാന്തമല്ലാത്തവരുടെ പ്രാണൻ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; എന്നാൽ യോഗം വഴി ആവർത്തിച്ച് പരിശീലിക്കുമ്പോൾ, അതു നിയന്ത്രണത്തിൽ വരുന്നു.

സ ചൈവ ഹി യഥാ സിംഹഃ കുഞ്ജരോ വാപി ദുര്ബലഃ। കാലാന്തരവശാദ്യോഗാദ്ഗമ്യതേ പരിമര്ദ്ദനാത് ।। ൧൦.

സിംഹമോ ആനയോ ശക്തിയുള്ളതായിരുന്നാലും, കാലക്രമത്തിൽ പരിശീലനത്തിലും നിയന്ത്രണത്തിലും അവ ദുർബലമാകുന്നതുപോലെ, പ്രാണനും അങ്ങനെ ദുർബലമാകുന്നു.

പരിധായ മനോ മന്ദം വശ്യത്വം ചാധിഗച്ഛതി । പരിധായ മനോദേവം തഥാ ജീവതി മാരുതഃ ।। ൧൦.

മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ, അതു മന്ദമായിരുന്നാലും, നിയന്ത്രണം നേടാം; ഈ രീതിയിൽ മനസ്സിനെ പിടിച്ചാൽ, ജീവവായു നിലനിൽക്കുന്നു.

വശ്യത്വം ഹി യഥാ വായുര്ഗച്ഛതേ യോഗമാസ്ഥിതഃ। തദാ സ്വച്ഛന്ദതഃ പ്രാണം നയതേ യത്ര ചേച്ഛതി ।। ൧൦.

വായു യോഗത്തിൽ ഉറച്ചാൽ, അതു നിയന്ത്രണത്തിൽ വരുന്നതുപോലെ, പ്രാണൻ ഇച്ഛാനുസരണം എവിടെയും കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുന്നു.

യഥാ സിംഹോ ഗജോ വാപി വശ്യത്വാദവതിഷ്ഠതേ। അഭയായ മനുഷ്യാണാം മൃഗേഭ്യഃ സംപ്രവര്ത്തതേ ।। ൧൦.

സിംഹമോ ആനയോ നിയന്ത്രിതമായാൽ, മനുഷ്യരെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, നിയന്ത്രിതമായ പ്രാണനും അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

യഥാ പരിചിതശ്ചായം വായുര്വൈ വിശ്വതോമുഖഃ। പരിധ്യായമാനഃ സംരുദ്ധഃ ശരീരേ കില്ബിഷം ദഹത് ।। ൧൦.

ഈ വായു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ശരീരത്തിൽ പിടിച്ചാൽ, ദോഷങ്ങൾ കത്തിച്ചുകളയുന്നു.

പ്രാണായാമേന യുക്തസ്യ വിപ്രസ്യ നിയതാത്മനഃ। സര്വേ ദോഷാഃ പ്രണശ്യന്തി സത്ത്വസ്ഥശ്ചൈവ ജായതേ ।। ൧൦.

പ്രാണായാമത്തിൽ അഭ്യസിച്ച, നിയന്ത്രിത മനസ്സുള്ള ജ്ഞാനിക്ക് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നശിക്കുന്നു; അവൻ ശുദ്ധമായ സത്ത്വത്തിൽ ഉറച്ചവനാകുന്നു.

തപാംസി യാനി തപ്യന്തേ വ്രതാനി നിയമാശ്ച യേ। സര്വയജ്ഞഫലഞ്ചൈവ പ്രാണായാമശ്ച തത്സമഃ ।। ൧൦.

എല്ലാ തപസ്സുകളും, വ്രതങ്ങളും, നിയമങ്ങളും, എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും — ഇവയ്ക്കു തുല്യമായതാണ് പ്രാണായാമം.

അബ്ബിന്ദും യഃ കുശാഗ്രേണ മാസി മാസി സമശ്രുതേ। സംവത്സരശതം സാഗ്രം പ്രാണായാമഞ്ച തത്സമമ് ।। ൧൦.

മാസം മാസം കുശഗ്രത്തിൽ ഒരു വെള്ളത്തുള്ളി വയ്ക്കുന്നവൻ, നൂറു വർഷത്തോളം — അതിനോട് തുല്യമാണ് പ്രാണായാമം.

പ്രാണായാമൈര്ദഹേര്ദോഷാന് ധാരണാഭിശ്ച കില്ബിഷമ്। പ്രത്യാഹാരേണ വിഷയാന് ധ്യാനേനാനാശ്വരാന് ഗുണാന് ।। ൧൦.

പ്രാണായാമം വഴി ദോഷങ്ങൾ കത്തിച്ചുകളയുന്നു; ധാരണയിലൂടെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; പ്രത്യാഹാരത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ധ്യാനത്തിൽ നശ്വരമായ ഗുണങ്ങൾ അതിക്രമിക്കുന്നു.

തസ്മാദ്യുക്തഃ സദാ യോഗീ പ്രാണായാമപരോ ഭവേത് । സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ।। ൧൦.

അതിനാൽ, എപ്പോഴും യോഗത്തിൽ അർപ്പിതനായി, പ്രാണായാമത്തിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, പരമ ബ്രഹ്മം നേടുന്നു.

ഏകം മഹാന്തം ദിവസമഹോരാത്രമഥാപി വാ। അര്ദ്ധമാസം തഥാ മാസമയനാബ്ദയുഗാനി ച ।। ൧൧.

ഒരു ദിവസം, വലിയ ദിവസം-രാത്രി, അല്ലെങ്കിൽ അരമാസം, മാസം, ഒരു വർഷം, ഒരു യുഗം —

മഹായുഗസഹസ്രാണി ഋഷയസ്തപസി സ്ഥിതാഃ। ഉപാസതേ മഹാത്മാനഃ പ്രാണം ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ ।। ൧൧.

ആയിരക്കണക്കിന് മഹായുഗങ്ങളിൽ തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഋഷികൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ ജീവവായുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു.