വായുപുരാണമ്

ഏതേ യേ വൈ മയാ മൃഷ്ടാ വിരൂപാ നീലലേഹിതാഃ । സഹസ്രാണാം സഹസ്രന്തു ആത്മനോപമനിശ്ചിതാഃ ।। ൧൦.

ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ച ഈ രൂപഭംഗിയില്ലാത്ത നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ളവർ ആയിരക്കണക്കിന് ആയിരങ്ങൾ, എല്ലാവരും എനിക്ക് തുല്യരായവരാണ്.

ഏതേ ദേവാ ഭവിഷ്യന്തി രൂദ്രാ നാമ മഹാബലാഃ। പൃഥിവ്യാമന്താരീക്ഷേ ച രുദ്രനാമ്നാ പ്രതിശ്രുതാഃ ।। ൧൦.

ഇവരാണ് ഭാവിയിൽ ശക്തിയുള്ള രുദ്രന്മാർ ആകുക. ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും രുദ്ര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.

ശതരുദ്രസമാമ്നാതാ ഭവിഷ്യന്തീഹ യജ്ഞിയാഃ। യജ്ഞഭാജോ ഭവിഷ്യന്തി സര്വേ ദേവയുഗൈഃ സഹ ।। ൧൦.

നൂറ്റി ഒരു രുദ്രന്മാർ, യജ്ഞത്തിനായി ഇവിടെ അംഗീകരിക്കപ്പെടും; അവർ എല്ലാവരും ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം യജ്ഞത്തിൽ പങ്കാളികളാകും.

മന്വന്തരേഷു യേ ദേവാ ഭവിഷ്യന്തീഹ ച്ഛന്ദജാഃ। തൈഃ സാര്ദ്ധമീജ്യമാനാസ്തേ സ്ഥാസ്യന്തീഹ യുഗക്ഷയാത് ।। ൧൦.

മനുവിന്റെ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ, ഇവിടെ ഇച്ഛാനുസൃതമായി ജനിക്കുന്ന ദേവന്മാരോടൊപ്പം പൂജിക്കപ്പെടുന്നവർ, കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ നിലനിൽക്കും.

ഏവമുക്തസ്തദാ ബ്രഹ്മാ മഹാദേവേന ധീമതാ। പ്രത്യുവാച തദാ ഭീമം ഹൃഷ്യമാണഃ പ്രജാപതിഃ ।। ൧൦.

ഇങ്ങനെ ധീരനായ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവ് ആ ഭയങ്കരനോടു സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

ഏവം ഭവതു ഭദ്രം തേ യഥാ തേ വ്യാഹൃതം പ്രഭോ। ബ്രഹ്മണാ സമനുജ്ഞാ തേ സദാ സര്വമഭൂത് കില ।। ൧൦.

അങ്ങനെയാകട്ടെ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ, ഭഗവാനേ. നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയാൽ എല്ലാം എപ്പോഴും നിനക്കായി സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.

തതഃപ്രഭൃതി ദേവേശോ ന പ്രാസൂയത വൈ പ്രജാഃ। ഊര്ദ്ധ്വരേതാഃ സ്ഥിതഃ സ്ഥാണുര്യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്। യസ്മാച്ചോക്തം സ്ഥിതോഽസ്മീതി തതഃ സ്ഥാണുരിതി സ്മൃതഃ ।। ൧൦.

അത് മുതൽ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചില്ല; ഉർദ്ധ്വരേതസായി അചഞ്ചലനായി നില്ക്കുന്നു, ലോകം ലയിക്കുമെന്നതുവരെ. "ഞാൻ ഉറച്ചു നില്ക്കുന്നു" എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞതിനാൽ അവനെ ശ്ഥാണു എന്ന പേരിൽ ഓർക്കുന്നു.

ജ്ഞാനം വൈരാഗ്യമൈശ്വര്യം തപഃ സചത്യം ക്ഷമാ ധൃതിഃ। സ്രഷ്ടൃത്വമാത്മസമ്ബോധസ്ത്വധിഷ്ഠാതൃത്വമേവ ച। അഥ യാനി ദശൈതാനി നിത്യന്തിഷ്ഠന്തി ശങ്കരേ ।। ൧൦.

ജ്ഞാനം, വിരാഗം, ഐശ്വര്യം, തപസ്, സത്യവാക്യം, ക്ഷമ, സ്ഥിരത, സൃഷ്ടിശക്തി, ആത്മബോധം, അധിപതിത്വം—ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങൾ ശങ്കരനിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.

സര്വാന് ദേവാന് ഋഷീംശ്ചൈവ സമേതാനസുരൈഃ സഹ। അത്യേതി തേജസാ ദേവോ മഹാദേവസ്തതഃ സ്മൃതഃ ।। ൧൦.

എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും അസുരന്മാരെയും കൂടെ ചേർത്താൽ പോലും, മഹാദേവൻ അവരെക്കാൾ പ്രകാശത്തിൽ മികവാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ മഹാദേവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

അത്യേതി ദേവാനൈശ്ചര്യാദ്ബലേന ച മഹാസുരാന്। ജ്ഞാനേന ച മുനീന് സര്വാന് യോഗാദ്ഭൂതാനി സര്വശഃ ।। ൧൦.

അവൻ അത്ഭുതത്തിൽ ദേവന്മാരെ, ശക്തിയിൽ മഹാസുരന്മാരെ, ജ്ഞാനത്തിൽ എല്ലാ മുനിമാരെയും, യോഗശക്തിയിൽ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും അതിക്രമിക്കുന്നു.

യോഗം തപശ്ച സത്യഞ്ച ധര്മഞ്ചാപി മഹാമുനേ। മാഹേശ്വരസ്യ ജ്ഞാനസ്യ സാധനഞ്ച പ്രജക്ഷ്വ നഃ ।। ൧൦.

മഹാമുനിയേ, യോഗം, തപസ്, സത്യം, ധർമ്മം, മഹേശ്വരന്റെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മാർഗം—ഇവയെല്ലാം ഞങ്ങൾക്കായി വിശദമായി പറയൂ.

യേന യേന ച ധര്മേണ ഗതിം പ്രാപ്സ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ। തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി യോഗം മാഹേശ്വരം പ്രഭോ ।। ൧൦.

യാതൊരു ധർമ്മത്താൽ ദ്വിജന്മാർ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രഭുവേ. മഹേശ്വരയോഗത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ.

പഞ്ച ധര്മാഃ പുരാണേ തു രുദ്രേണ സമുദാഹൃതാഃ। മാഹേശ്വര്യം യഥാ പ്രോക്തം രുദ്രൈരക്ലിഷ്ടകര്മഭിഃ ।। ൧൦.

രുദ്രൻ പുരാണത്തിൽ മുമ്പ് പറഞ്ഞ അഞ്ച് ധർമ്മങ്ങൾ, രുദർമാർ നിർമലമായ പ്രവർത്തികളോടെ ഉപദേശിച്ച മഹേശ്വരതത്വം പോലെ തന്നെയാണ്.

ആദിത്യൈര്വസുഭിഃ സാധ്യൈരശ്വിഭ്യാഞ്ചൈവ സര്വശഃ। മരുദ്ഭിര്ഭൃഗുഭിശ്ചൈവ യേ ചാന്യേ വിബുധാലയാഃ ।। ൧൦.

ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, സാധ്യർ, അശ്വിനികൾ, മറുതുകൾ, ഭൃഗുക്കൾ, മറ്റു ദൈവലോകവാസികൾ—ഇവരാൽ എല്ലാം ഈ ധർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കപ്പെട്ടു.

യമശുക്രപുരോഗൈശ്ച പിതൃകാലാന്തകൈസ്തഥാ। ഏതൈശ്വാന്യൈശചവ ബഹുഭിസ്തേ ധര്മാഃ പര്യുപാസിതാഃ ।। ൧൦.

യമൻ, ശുക്രൻ, അവരുടെ അനുയായികൾ, പിതൃകൾ, കാലൻ, അന്തകൻ, മറ്റ് അനേകർ—ഇവരാൽ ഈ ധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെട്ടു.

തേ വൈ പ്രക്ഷീണകര്മാണഃ ശാരദാമ്ബരനിര്മലാഃ। ഉപാസതേ മുനിഗണാഃ സന്ധായാത്മാനമാത്മനി ।। ൧൦.

പാപങ്ങൾ തീർന്ന, ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലെ നിർമ്മലരായ മുനികൾ, ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച് ഈ ധർമ്മങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ഗുരുപ്രിയഹിതേ യുക്താ ഗുരൂണാം വൈ പ്രിയേപ്സവഃ। വിമുച്യ മാനുഷം ജന്മ വിഹരന്തി ച ദേവവത് ।। ൧൦.

ഗുരുവിന് പ്രിയവും ഉപകാരകരവുമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ച്, മനുഷ്യജന്മം വിട്ട്, അവർ ദേവന്മാരെപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മഹേശ്വരേണ യേ പ്രോക്താഃ പഞ്ച ധര്മാഃ സനാതനാഃ। താന് സര്വാന് ക്രമയോഗേന ഉച്യമാനാന്നിബോധത ।। ൧൦.

മഹേശ്വരൻ ഉപദേശിച്ച അഞ്ച് ശാശ്വതധർമ്മങ്ങൾ, ക്രമവും യോഗമാർഗ്ഗവും അനുസരിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.

പ്രാണായാമസ്തഥാ ധ്യാനം പ്രത്യാഹാരോഽഥ ധാരണാ। സ്മരണഞ്ചൈവ യോഗേഽസ്മിന് പഞ്ച ധര്മാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൧൦.

ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ധ്യാനം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ഏകാഗ്രത, സ്മരണം—ഈ അഞ്ച് ധർമ്മങ്ങളാണ് ഈ യോഗത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

തേഷാം ക്രമവിശേഷേണ ലക്ഷണം കാരണം തഥാ। പ്രവക്ഷ്യാമി തഥാ തത്ത്വം യഥാ രുദ്രേണ ഭാഷിതമ് ।। ൧൦.

അവയുടെ പ്രത്യേകക്രമം, ലക്ഷണങ്ങൾ, കാരണം, യഥാർത്ഥത്വം—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ രുദ്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ വിശദീകരിക്കാം.

പ്രാണായാമഗതിശ്വാപി പ്രാണസ്യായാമ ഉച്യതേ । സ ചാപി ത്രിവിധഃ പ്രോക്തോ മന്ദോ മധ്യോത്തമസ്തഥാ ।। ൧൦.

ശ്വാസത്തിന്റെ നിയന്ത്രിതയാത്രയാണ് പ്രാണായാമം എന്ന് പറയുന്നു. അതിന് മൂന്ന് വിധിയുണ്ട്: മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം.

പ്രാണാനാഞ്ച നിരോധസ്തു സ പ്രാണായാമസംജ്ഞിതഃ । പ്രാണായാമപ്രമാണന്തു മാത്രാ വൈ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ ।। ൧൦.

ശ്വാസങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനെ പ്രാണായാമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പ്രാണായാമത്തിന്റെ അളവ് പന്ത്രണ്ട് മാത്രികകളാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

മന്ദോ ദ്വാദശമാത്രസ്തു ഉദ്വാതാ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ । മധ്യമശ്ച ദ്വിരുദ്വാതശ്ചതുര്വിംശതിമാത്രികഃ ।। ൧൦.

മന്ദപ്രാണായാമം പന്ത്രണ്ട് മാത്രികകളാണ്, പന്ത്രണ്ട് ഉച്ച്വാസങ്ങൾ. മധ്യമം ഇരട്ട ഉച്ച്വാസങ്ങളോടെ ഇരുപത്തിനാലു മാത്രികകളാണ്.

ഉത്തമസ്തത്ര്ത്രിരുദ്വാതോ മാത്രാഃ ഷട്‌ത്രിംശദുച്യതേ। സ്വേദകമ്പവിഷാദാനാം ജനനോ ഹ്യുത്തമഃ സ്മൃതഃ ।। ൧൦.

അവിടെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അളവ് മുപ്പത്താറ് മാത്രയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഈ അളവ് ചുരുണ്ടു, വിറയലും, നിരാശയും ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് ഏറ്റവും നല്ലതാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

ഇത്യേതത് ത്രിവിധം പ്രോക്തം പ്രാണായാമസ്യ ലക്ഷണമ്। പ്രമാണഞ്ച സമാസേന ലക്ഷണഞ്ച നിബോധത ।। ൧൦.

ഇങ്ങനെ പ്രാണായാമത്തിന്റെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു; ഇപ്പോൾ അതിന്റെ അളവും നിർവചനവും ചുരുക്കത്തിൽ കേൾക്കൂ.

സിംഹോ വാ കുഞ്ജരോ വാപി തഥാഽന്യോ വാ മൃഗോ വനേ। ഗൃഹീതഃ സേവ്യമാനസ്തു മൃദുഃ സമുപജായതേ ।। ൧൦.

സിംഹം, ആന, അല്ലെങ്കിൽ വനത്തിൽ മറ്റേതെങ്കിലും മൃഗം പിടികൂടി വളർത്തുമ്പോൾ, അതു മൃദുവായി മാറുന്നു.

തഥാ പ്രാണോ ദുരാധര്ഷഃ സര്വേഷാമകൃതാത്മനാമ് । യോഗതഃ സേവ്യമാനസ്തു സ ഏവാഭ്യാസതോ വ്രജേത് ।। ൧൦.

അദേഹത്തോടും, അതുപോലെ, ശാന്തമല്ലാത്തവരുടെ പ്രാണൻ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; എന്നാൽ യോഗം വഴി ആവർത്തിച്ച് പരിശീലിക്കുമ്പോൾ, അതു നിയന്ത്രണത്തിൽ വരുന്നു.

സ ചൈവ ഹി യഥാ സിംഹഃ കുഞ്ജരോ വാപി ദുര്ബലഃ। കാലാന്തരവശാദ്യോഗാദ്ഗമ്യതേ പരിമര്ദ്ദനാത് ।। ൧൦.

സിംഹമോ ആനയോ ശക്തിയുള്ളതായിരുന്നാലും, കാലക്രമത്തിൽ പരിശീലനത്തിലും നിയന്ത്രണത്തിലും അവ ദുർബലമാകുന്നതുപോലെ, പ്രാണനും അങ്ങനെ ദുർബലമാകുന്നു.

പരിധായ മനോ മന്ദം വശ്യത്വം ചാധിഗച്ഛതി । പരിധായ മനോദേവം തഥാ ജീവതി മാരുതഃ ।। ൧൦.

മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ, അതു മന്ദമായിരുന്നാലും, നിയന്ത്രണം നേടാം; ഈ രീതിയിൽ മനസ്സിനെ പിടിച്ചാൽ, ജീവവായു നിലനിൽക്കുന്നു.