പൌരുഷം കര്മ ദൈവഞ്ച ഫലവൃത്തിസ്വഭാവതഃ। ന ചൈകം ന പൃഥഗ്ഭാവമധികം ന തയോര്വിദുഃ। ഏതദേവഞ്ച നൈകഞ്ച ന ചോഭേ ന ച വാപ്യുഭേ
മനുഷ്യശ്രമം, വിധി, അവയുടെ ഫലസ്വഭാവം—ഇവയെ ഒന്നായി അല്ലെങ്കിൽ വേറിട്ടതായോ, ഏത് വലിയതാണെന്നോ ആരും അറിയുന്നില്ല; ഒന്നായി അല്ല, രണ്ടും അല്ല, രണ്ടും ചേർന്നതും അല്ല.
കര്മസ്ഥാന് വിഷയാന് ബ്രൂയുഃ സത്ത്വസ്ഥാഃ സമദര്ശിനഃ। നാമരൂപഞ്ച ഭൂതാനാം കൃതാനാഞ്ച പ്രപഞ്ചനമ്। വേദശബ്ധേഭ്യ ഏവാദൌ നിര്മമേ സ മഹേശ്വരഃ
സമദർശികളായ സത്പുരുഷന്മാർ കർമ്മഭൂമികളും വിഷയങ്ങളും പറയുന്നു; ജീവികളുടെ നാമരൂപങ്ങളും അവയുടെ പ്രകടനങ്ങളും ആദിയിൽ വേദവാക്യങ്ങളിൽനിന്ന് മഹേശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋഷീണാം നാമധേയാനി യാശ്ച ദേവേഷു ദൃഷ്ടയഃ। ശര്വര്യന്തേ പ്രസൂതാനാം താന്യേവാസ്യ ദധാതി സഃ
ഋഷികൾക്ക് അവരവരുടെ പേരുകളും, ദേവന്മാർക്ക് അവരവരുടെ ദർശനങ്ങളും, രാത്രിയുടെ അവസാനം ജനിച്ചപോലെ തന്നെയാണ് അവൻ നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
യഥര്ത്താവൃതുലിങ്ഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യയേ। ദൃശ്യന്തേ താനി താന്യേവ തഥാ ഭാവാ യുഗാദിഷു
ഋതുക്കളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും വിവിധ രൂപങ്ങളും ക്രമമായി കാണുന്നപോലെ, യುಗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ ജീവികളുടെ നിലകളും അങ്ങനെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏവംവിധാസു സൃഷ്ടാസു ബ്രഹ്മണാഽവ്യക്തജന്മനാ। ശര്വര്യന്തേ പ്രദൃശ്യന്തേ സിദ്ധിമാശ്രിത്യ മാനസീമ് ॥൧.൯.
അപ്രത്യക്ഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ച ലോകങ്ങളിൽ, രാത്രിയുടെ അവസാനം സിദ്ധിയുള്ള മനസ്സിൽ ജനിച്ച ജീവികൾ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏവംഭൂതാനി സൃഷ്ടാനി ചരാണി സ്ഥാവരാണി ച। യദാസ്യ താഃ പ്രജാഃ സൃഷ്ടാ ന വ്യവര്ധന്ത ധീമതഃ
ഇങ്ങനെ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സ്രഷ്ടാവിന്റെ ജ്ഞാനത്തോടുകൂടിയും ആ ജനങ്ങൾ വളരുകയില്ലായിരുന്നു.
അഥാന്യാന്മാനസാന് പുത്രാന് സദൃശാനാത്മനോഽസൃജത്। ഭൃഗും പുലസ്ത്യം പുലഹം ക്രതുമാങ്ഗിരസന്തഥാ
അതിനുശേഷം അവൻ തനിക്കു സമാനമായ മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരായ ഭൃഗു, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, അങ്കിരസ് എന്നിവരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
മരീചിം ദക്ഷമത്രിം ച വസിഷ്ഠം ചൈവ മാനസമ്। നവ ബ്രഹ്മാണ ഇത്യേതേ പുരാണേ നിശ്ചയം ഗതാഃ । തേഷാം ബ്രഹ്മാത്മകാനാം വൈ സര്വേഷാം ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
അവൻ മരീചി, ദക്ഷ, അത്രി, മനസ്സിൽ ജനിച്ച വസിഷ്ഠൻ എന്നിവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു; ഇവരെ ഒമ്പത് ബ്രഹ്മാക്കൾ എന്നു പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു; ഇവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മസ്വരൂപികളും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളും ആണു.
തതോഽസൃജത്പുനര്ബ്രഹ്മാ രുദ്രം രോഷാത്മസംഭവമ്। സംകല്പം ചൈവ ധര്മം ച പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, പുരാതനരിൽ പോലും ഏറ്റവും പ്രാചീനനായവൻ, കോപത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും രുദ്രനെയും, തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള മനസ്സിനെയും, ധർമ്മത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
അഗ്രേ സസര്ജ്ജ വൈ ബ്രഹ്മാ മാനസാനാത്മനഃ സമാന്। സനന്ദനം സസനകം വിദ്വാംസം ച സനാതനമ്
ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു: സനന്ദനൻ, സനകൻ, ജ്ഞാനിയായ സനാതനൻ.
സനത്കുമാരം ച വിഭും സനകം ച സനന്ദനമ്। ന തേ ലോകേഷു സര്ജ്ജന്തേ നിരപേക്ഷാഃ സനാതനാഃ
സനത്കുമാരനും, മഹാബലശാലിയായ സനകനും, സനന്ദനനും—ഇവരൊക്കെയും ശാശ്വതരും ലോകത്തിൽ നിന്നു വിട്ടുനില്ക്കുന്നവരുമാണ്.
സര്വേ തേ ഹ്യാഗതജ്ഞാനാ വീതരാഗാ വിമത്സരാഃ। തേഷ്വേവം നിരപേക്ഷ്യേഷു ലോകവൃത്താനുകാരണാത്
അവർ എല്ലാവരും ജ്ഞാനം നേടിയവരും, ആസക്തിയും അസൂയയും ഇല്ലാത്തവരുമാണ്; അങ്ങനെ ലോകകാര്യങ്ങളിൽ അവർക്കൊന്നും ആഗ്രഹമില്ല, അതുകൊണ്ട് അവർ ലോകവഴികൾ പിന്തുടരുന്നില്ല.
ഹിരണ്യഗര്ഭോ ഭഗവാന് പരമേഷ്ഠീ ഹ്യചിന്തയത്। തസ്യ രോഷാത്സമുത്പന്നഃ പുരുഷോഽര്ക്കസമദ്യുതിഃ। അര്ദ്ധനാരീനരവപുസ്തേജസാ ജ്വലനോപമഃ
ഹിരണ്യഗർഭൻ, പരമേശ്വരൻ, ആലോചിച്ചു; അവന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള, പകുതി പുരുഷനും പകുതി സ്ത്രീയും ആയ ഒരു രൂപം തീപോലെ ജ്വലിച്ച് ഉദിച്ചു.
സര്വം തേജോമയം ജാതമാദിത്യസമതേജസമ്। വിഭജാത്മാനമിത്യുക്ത്വാ തത്രൈവാന്തരധീയത
എല്ലാം സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ നിറഞ്ഞു; 'നിന്റെ രൂപം വിഭജിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ അവിടെയേത് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഏവമുക്ത്വാ ദ്വിധാഭൂതഃ പൃഥക് സ്ത്രീ പുരുഷഃ പൃഥക്। സ ചൈകാദശധാ ജജ്ഞേ അര്ദ്ധമാത്മാനമീശ്വരഃ ॥൧.൯.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ആ രൂപം രണ്ടായി: സ്ത്രീയും പുരുഷനും വേർതിരിഞ്ഞു; അതിൽ നിന്ന് അർദ്ധം എടുത്ത് ഈശ്വരൻ പതിനൊന്ന് രൂപങ്ങളായി സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചു.
തേനോക്താസ്തേ മഹാത്മാനഃ സര്വ ഏവ മഹാത്മനാ। ജഗതോ ബഹുലീഭാവമധികൃത്യ ഹിതൈഷിണഃ
അവൻ ആ മഹാത്മാക്കളോടൊക്കെ തന്റെ മഹത്വത്തോടെ സംസാരിച്ചു; ലോകം വർദ്ധിക്കാനും അതിന്റെ ക്ഷേമത്തിനുമായി ആഗ്രഹിച്ചു.
ലോകവൃത്താന്തഹേതോര്ഹി പ്രയതധ്വമതന്ദ്രിതാഃ। വിശ്വം വിശ്വസ്യ ലോകസ്യ സ്ഥാപനായ ഹിതായ ച
ലോകത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾക്കായി നിങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ, ക്ഷീണം കൂടാതെ പരിശ്രമിക്കണം; സർവ്വലോകത്തിന്റെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും നിലനില്പിനും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി.
ഏവമുക്താസ്തു രുരുദുര്ദുദ്രുവുശ്ച സമന്തതഃ। രോദനാദ്ദ്രാവണാച്ചൈവ രുദ്രാ നാമ്നേതിവിശ്രുതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ കരഞ്ഞും ഓടിയും എല്ലിടത്തും പടർന്നു; അവരുടെ കരച്ചിലും ഓട്ടവും കാരണം അവർ 'രുദ്രന്മാർ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തരായി.
യൈര്ഹി വ്യാപ്തമിദം സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്। തേഷാമനുചരാ ലോകേ സര്വലോകപരായണാഃ
അവർ മൂലമാകെ ഈ മൂന്നു ലോകവും, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവരുടെ അനുചിതന്മാർ ലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ജീവജാലങ്ങൾക്കായി സേവനം ചെയ്യുന്നു.
നൈകനാഗാ യുതബലാ വിക്രാന്താശചവ ഗണേശ്വരാഃ। തത്ര യാ സാ മഹാഭാഗാ ശംകരസ്യാര്ദ്ധകായിനീ
അവർ ശക്തരും, അനേകം പാമ്പുകളുടെ സേനകളോടുകൂടിയവരുമായ സംഘനാഥന്മാരുമാണ്; അവരിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയായവൾ ശംകരന്റെ അർദ്ധശരീരമായവളാണ്.
പ്രാഗുക്താ തു മയാ തുഭ്യം സ്ത്രീ സ്വയംഭോര്മുഖോദ്ഗതാ। കായാര്ദ്ധം ദക്ഷിണന്തസ്യാഃ ശുക്ലം വാമം തഥാഽസിതമ്
നിനക്കു മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞ സ്ത്രീ സ്വയംഭുവിന്റെ വായിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവളാണ്; അവളുടെ വലതുഭാഗം വെളുപ്പും ഇടതുഭാഗം കറുപ്പുമാണ്.
ആത്മാനം വിഭജസ്വേതി സോക്താ ദേവീ സ്വയംഭുവാ। സാ തു പ്രോക്താ ദ്വിധാഭൂതാ ശൂക്ലാ കൃഷ്ണാ ച വൈ ദ്വിജാഃ। തസ്യാ നാമാനി വക്ഷ്യാമി ശ്രൃണുധ്വം സുസമാഹിതാഃ
സ്വയംഭുവൻ 'നിന്റെ രൂപം വിഭജിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവി അങ്ങനെ ചെയ്തു; അവൾ രണ്ടായി: ഒന്ന് വെളുപ്പും ഒന്ന് കറുപ്പും. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവളുടെ പേരുകൾ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
സ്വാഹാ സ്വധാ മഹാവിദ്യാ മേധാ ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ। അപര്ണാ ചൈകപര്ണാ ച തഥാ സ്യാദേവ പാടലാ
സ്വാഹാ, സ്വധാ, മഹാവിദ്യ, മേധ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, അപർണ്ണ, ഏകപർണ്ണ, പാടലാ—ഇവയാണ് അവളുടെ പേരുകൾ.
ഉമാ ഹൈമവതീ ഷഷ്ഠീ കല്യാണീ ചൈവ നാമതഃ। ഖ്യാതിഃ പ്രജ്ഞാ മഹാഭാഗാ ലോകേ ഗൌരീതി വിശ്രുതാ
ഉമ, ഹൈമവതി, ഷഷ്ഠി, കല്യാണി, ഖ്യാതി, പ്രജ്ഞ, മഹാഭാഗ്യവതിയായ അവൾ ലോകത്തിൽ ഗൗരിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
വിശ്വരൂപമഥാര്യായാഃ പൃഥഗ്ദേഹവിഭാവനാത്। ശ്രൃണു സംക്ഷേപതസ്തസ്യാ യഥാവദനുപൂര്വശഃ ॥൧.൯.
സകലരൂപങ്ങളുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം പലവിധമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഞാൻ അവളെ കുറിച്ച് ക്രമത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പ്രകൃതിര്നിയതാ രൌദ്രീ ദുര്ഗാ ഭദ്രാ പ്രമാഥിനീ। കാലരാത്രിര്മഹാമായാ രേവതീ ഭുതനായികാ
അവൾ പ്രകൃതി, നിയമിത, രൗദ്രി, ദുര്ഗ്ഗ, ഭദ്ര, പ്രമാഥിനി, കാലരാത്രി, മഹാമായ, രേവതി, ഭൂതങ്ങളുടെ നായിക—ഇവയാണ് അവളുടെ മറ്റു രൂപങ്ങൾ.
ദ്വാപരാന്തവികാരേഷു ദേവ്യാ നാമാനി മേ ശ്രൃണു। ഗൌതമീ കൌശികീ ആര്യാ ചണ്ഡീ കാത്യായനീ സതീ
ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം സംഭവിച്ച മാറ്റങ്ങളിൽ, അമ്മേ, എന്റെ പേരുകൾ കേൾക്കു: ഗൗതമി, കൗശികി, ആര്യ, ചണ്ടി, കാത്യായനി, സതി.
കുമാരീ യാദവീ ദേവീ വരദാ കൃഷ്ണപിങ്ഗലാ। ബര്ഹിര്ധ്വജാ ശൂലധരാ പരമബ്രഹ്മചാരിണീ
കുമാരി, യാദവി, ദേവി, വരദാ, കൃഷ്ണപിംഗല, ബർഹിർധ്വജ, ശൂലധര, പരമബ്രഹ്മചാരിണി.
മാഹേന്ദ്രീ ചേന്ദ്രഭഗിനീ വൃഷകന്യൈകവാസസീ। അപരാജിതാ ബഹുഭുജാ പ്രഗല്ഭാ സിംഹവാഹിനീ
മാഹേന്ദ്രി, ഇന്ദ്രന്റെ സഹോദരി, വൃഷകന്യ, ഏകവാസസി, അപരാജിത, ബഹുഭുജ, പ്രഗൽഭ, സിംഹവാഹിനി.
ഏകാനസാ ദൈത്യഹനീ മായാ മഹിഷമര്ദ്ദിനീ। അമോഘാ വിന്ധ്യനിലയാ വിക്രാന്താ ഗണനായികാ
ഏകനസ, ദൈത്യഹന്ത, മായ, മഹിഷമർദ്ദിനി, അമോഘ, വിന്ധ്യനിലയ, വിക്രാന്ത, ഗണനായിക.