സാമാനി ജഗതീ ച്ഛന്ദസ്തോമം പഞ്ചദശന്തഥാ। വൈരൂപ്യമതിരാത്രഞ്ച പശ്ചിമാദസൃജന്മുഖാത്
അവന്റെ വായിൽനിന്ന് സാമഗാനങ്ങൾ, ജഗതീഛന്ദസ്സ്, പതിനഞ്ച് തരം ഗാനം, വ്യത്യാസങ്ങൾ, അതിരാത്രയാഗം എന്നിവയെല്ലാം പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽനിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏകവിംശമഥര്വാണമാപ്തോര്യാമാണമേവ ച। അനുഷ്ടുഭം സവൈരാജമുത്തരാദസൃജന്മുഖാത്
അവന്റെ വായിൽനിന്ന് ഇരുപത്തൊന്ന് അതർവണഗാനങ്ങൾ, ആപ്തോര്യാമയാഗം, അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സ്, വൈരാജം എന്നിവയെല്ലാം വടക്കു ദിക്കിൽനിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു.
വിദ്യുതോഽശനിമേഘാംശ്ച രോഹിതേന്ദ്രധനൂംഷി ച। വയാംസി ച സസര്ജ്ജാദൌ കല്പസ്യ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ
യുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഭഗവാൻ മിന്നൽ, ആലിപ്പഴം, മേഘങ്ങൾ, ചുവന്ന ഇന്ദ്രധനുസ്സ്, കാറ്റുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഉച്ചാവചാനി ഭൂതാനി ഗാത്രേബ്യസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ। ബ്രഹ്മണസ്തു പ്രജാസര്ഗം സൃജതോ ഹി പ്രജാപതേഃ
ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ അംഗങ്ങളിൽനിന്ന് വിവിധ രൂപങ്ങളിലായ ജീവികൾ ഉദിച്ചു.
സൃഷ്ട്വാ ചതുഷ്ടയം പൂര്വം ദേവാസുരപിതൄന് പ്രജാഃ। തതഃ സൃജതി ഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച ॥൧.൯.
ആദ്യം ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, പിതൃവർഗ്ഗം, മനുഷ്യർ എന്നിങ്ങനെ നാലു വിഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച്, പിന്നെ ചലനമില്ലാത്തവയും ചലിക്കുന്നവയും സൃഷ്ടിച്ചു.
യക്ഷാന് പിശാചാന് ഗന്ധര്വാന് തഥൈവാപ്സരസാങ്ഗണാന്। നരകിന്നരരക്ഷാംസി വയഃ പശുമൃഗോരഗാന്
അവൻ യക്ഷന്മാരെയും പിശാചുകളെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്പ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളെയും മനുഷ്യരെയും കിന്നരന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ എന്നിവയും സൃഷ്ടിച്ചു.
അവ്യയഞ്ച വ്യയം ചൈവ യദിദം സ്ഥാണു ജങ്ഗമമ്। തേഷാം യേ യാനി കര്മാണി പ്രാക്സൃഷ്ട്യാം പ്രതിപേദിരേ। താന്യേവ പ്രതിപദ്യന്തേ സൃജ്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ
നശിക്കാത്തതും നശിക്കുന്നതും, നിലനിൽക്കുന്നതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മുമ്പ് നേടിയിരുന്ന കർമ്മങ്ങൾ വീണ്ടും ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ഹിംസ്രാഹിംസ്രേ മൃദുക്രൂരേ ധര്മാധര്മാവൃതാനൃതേ। തദ്ഭാവിതാഃ പ്രപദ്യന്തേ തസ്മാത്തത്തസ്യ രോചതേ
ഹിംസ്രമായവരോ അഹിംസ്രമായവരോ, മൃദുവോ ക്രൂരമോ, ധാർമ്മികരോ അധാർമ്മികരോ, സത്യവാനോ അസത്യവാനോ ആയിരിക്കും; അവരവരുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം അവരവർക്കു യോജിച്ച രൂപം ലഭിക്കുന്നു.
മഹാഭൂതേഷു നാനാത്വമിന്ദ്രിയാര്ഥേഷു മൂര്ത്തിഷു। വിനിയോഗഞ്ച ഭൂതാനാം ധാതൈവ വ്യദധാത് സ്വയമ്
മഹാഭൂതങ്ങളിൽ വൈവിധ്യവും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും രൂപങ്ങൾക്കും ഉള്ള വ്യത്യാസവും, ജീവികൾക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്വവും സ്രഷ്ടാവ് തന്നെ നിശ്ചയിച്ചു.
കേചിത് പുരുഷകാരന്തു പ്രാഹുഃ കര്മ ച മാനവാഃ। ദൈവമിത്യപരേ വിപ്രാഃ സ്വഭാവം ദൈവചിന്തകാഃ
ചിലർ മനുഷ്യശ്രമവും കർമ്മവും പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ വിധിയാണെന്ന് പറയുന്നു; ചില ജ്ഞാനികൾ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് ദൈവം എന്നു കരുതുന്നു.
പൌരുഷം കര്മ ദൈവഞ്ച ഫലവൃത്തിസ്വഭാവതഃ। ന ചൈകം ന പൃഥഗ്ഭാവമധികം ന തയോര്വിദുഃ। ഏതദേവഞ്ച നൈകഞ്ച ന ചോഭേ ന ച വാപ്യുഭേ
മനുഷ്യശ്രമം, വിധി, അവയുടെ ഫലസ്വഭാവം—ഇവയെ ഒന്നായി അല്ലെങ്കിൽ വേറിട്ടതായോ, ഏത് വലിയതാണെന്നോ ആരും അറിയുന്നില്ല; ഒന്നായി അല്ല, രണ്ടും അല്ല, രണ്ടും ചേർന്നതും അല്ല.
കര്മസ്ഥാന് വിഷയാന് ബ്രൂയുഃ സത്ത്വസ്ഥാഃ സമദര്ശിനഃ। നാമരൂപഞ്ച ഭൂതാനാം കൃതാനാഞ്ച പ്രപഞ്ചനമ്। വേദശബ്ധേഭ്യ ഏവാദൌ നിര്മമേ സ മഹേശ്വരഃ
സമദർശികളായ സത്പുരുഷന്മാർ കർമ്മഭൂമികളും വിഷയങ്ങളും പറയുന്നു; ജീവികളുടെ നാമരൂപങ്ങളും അവയുടെ പ്രകടനങ്ങളും ആദിയിൽ വേദവാക്യങ്ങളിൽനിന്ന് മഹേശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋഷീണാം നാമധേയാനി യാശ്ച ദേവേഷു ദൃഷ്ടയഃ। ശര്വര്യന്തേ പ്രസൂതാനാം താന്യേവാസ്യ ദധാതി സഃ
ഋഷികൾക്ക് അവരവരുടെ പേരുകളും, ദേവന്മാർക്ക് അവരവരുടെ ദർശനങ്ങളും, രാത്രിയുടെ അവസാനം ജനിച്ചപോലെ തന്നെയാണ് അവൻ നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
യഥര്ത്താവൃതുലിങ്ഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യയേ। ദൃശ്യന്തേ താനി താന്യേവ തഥാ ഭാവാ യുഗാദിഷു
ഋതുക്കളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും വിവിധ രൂപങ്ങളും ക്രമമായി കാണുന്നപോലെ, യುಗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ ജീവികളുടെ നിലകളും അങ്ങനെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏവംവിധാസു സൃഷ്ടാസു ബ്രഹ്മണാഽവ്യക്തജന്മനാ। ശര്വര്യന്തേ പ്രദൃശ്യന്തേ സിദ്ധിമാശ്രിത്യ മാനസീമ് ॥൧.൯.
അപ്രത്യക്ഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ച ലോകങ്ങളിൽ, രാത്രിയുടെ അവസാനം സിദ്ധിയുള്ള മനസ്സിൽ ജനിച്ച ജീവികൾ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏവംഭൂതാനി സൃഷ്ടാനി ചരാണി സ്ഥാവരാണി ച। യദാസ്യ താഃ പ്രജാഃ സൃഷ്ടാ ന വ്യവര്ധന്ത ധീമതഃ
ഇങ്ങനെ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സ്രഷ്ടാവിന്റെ ജ്ഞാനത്തോടുകൂടിയും ആ ജനങ്ങൾ വളരുകയില്ലായിരുന്നു.
അഥാന്യാന്മാനസാന് പുത്രാന് സദൃശാനാത്മനോഽസൃജത്। ഭൃഗും പുലസ്ത്യം പുലഹം ക്രതുമാങ്ഗിരസന്തഥാ
അതിനുശേഷം അവൻ തനിക്കു സമാനമായ മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരായ ഭൃഗു, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, അങ്കിരസ് എന്നിവരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
മരീചിം ദക്ഷമത്രിം ച വസിഷ്ഠം ചൈവ മാനസമ്। നവ ബ്രഹ്മാണ ഇത്യേതേ പുരാണേ നിശ്ചയം ഗതാഃ । തേഷാം ബ്രഹ്മാത്മകാനാം വൈ സര്വേഷാം ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
അവൻ മരീചി, ദക്ഷ, അത്രി, മനസ്സിൽ ജനിച്ച വസിഷ്ഠൻ എന്നിവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു; ഇവരെ ഒമ്പത് ബ്രഹ്മാക്കൾ എന്നു പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു; ഇവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മസ്വരൂപികളും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളും ആണു.
തതോഽസൃജത്പുനര്ബ്രഹ്മാ രുദ്രം രോഷാത്മസംഭവമ്। സംകല്പം ചൈവ ധര്മം ച പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, പുരാതനരിൽ പോലും ഏറ്റവും പ്രാചീനനായവൻ, കോപത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും രുദ്രനെയും, തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള മനസ്സിനെയും, ധർമ്മത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
അഗ്രേ സസര്ജ്ജ വൈ ബ്രഹ്മാ മാനസാനാത്മനഃ സമാന്। സനന്ദനം സസനകം വിദ്വാംസം ച സനാതനമ്
ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു: സനന്ദനൻ, സനകൻ, ജ്ഞാനിയായ സനാതനൻ.
സനത്കുമാരം ച വിഭും സനകം ച സനന്ദനമ്। ന തേ ലോകേഷു സര്ജ്ജന്തേ നിരപേക്ഷാഃ സനാതനാഃ
സനത്കുമാരനും, മഹാബലശാലിയായ സനകനും, സനന്ദനനും—ഇവരൊക്കെയും ശാശ്വതരും ലോകത്തിൽ നിന്നു വിട്ടുനില്ക്കുന്നവരുമാണ്.
സര്വേ തേ ഹ്യാഗതജ്ഞാനാ വീതരാഗാ വിമത്സരാഃ। തേഷ്വേവം നിരപേക്ഷ്യേഷു ലോകവൃത്താനുകാരണാത്
അവർ എല്ലാവരും ജ്ഞാനം നേടിയവരും, ആസക്തിയും അസൂയയും ഇല്ലാത്തവരുമാണ്; അങ്ങനെ ലോകകാര്യങ്ങളിൽ അവർക്കൊന്നും ആഗ്രഹമില്ല, അതുകൊണ്ട് അവർ ലോകവഴികൾ പിന്തുടരുന്നില്ല.
ഹിരണ്യഗര്ഭോ ഭഗവാന് പരമേഷ്ഠീ ഹ്യചിന്തയത്। തസ്യ രോഷാത്സമുത്പന്നഃ പുരുഷോഽര്ക്കസമദ്യുതിഃ। അര്ദ്ധനാരീനരവപുസ്തേജസാ ജ്വലനോപമഃ
ഹിരണ്യഗർഭൻ, പരമേശ്വരൻ, ആലോചിച്ചു; അവന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള, പകുതി പുരുഷനും പകുതി സ്ത്രീയും ആയ ഒരു രൂപം തീപോലെ ജ്വലിച്ച് ഉദിച്ചു.
സര്വം തേജോമയം ജാതമാദിത്യസമതേജസമ്। വിഭജാത്മാനമിത്യുക്ത്വാ തത്രൈവാന്തരധീയത
എല്ലാം സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ നിറഞ്ഞു; 'നിന്റെ രൂപം വിഭജിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ അവിടെയേത് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഏവമുക്ത്വാ ദ്വിധാഭൂതഃ പൃഥക് സ്ത്രീ പുരുഷഃ പൃഥക്। സ ചൈകാദശധാ ജജ്ഞേ അര്ദ്ധമാത്മാനമീശ്വരഃ ॥൧.൯.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ആ രൂപം രണ്ടായി: സ്ത്രീയും പുരുഷനും വേർതിരിഞ്ഞു; അതിൽ നിന്ന് അർദ്ധം എടുത്ത് ഈശ്വരൻ പതിനൊന്ന് രൂപങ്ങളായി സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചു.
തേനോക്താസ്തേ മഹാത്മാനഃ സര്വ ഏവ മഹാത്മനാ। ജഗതോ ബഹുലീഭാവമധികൃത്യ ഹിതൈഷിണഃ
അവൻ ആ മഹാത്മാക്കളോടൊക്കെ തന്റെ മഹത്വത്തോടെ സംസാരിച്ചു; ലോകം വർദ്ധിക്കാനും അതിന്റെ ക്ഷേമത്തിനുമായി ആഗ്രഹിച്ചു.
ലോകവൃത്താന്തഹേതോര്ഹി പ്രയതധ്വമതന്ദ്രിതാഃ। വിശ്വം വിശ്വസ്യ ലോകസ്യ സ്ഥാപനായ ഹിതായ ച
ലോകത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾക്കായി നിങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ, ക്ഷീണം കൂടാതെ പരിശ്രമിക്കണം; സർവ്വലോകത്തിന്റെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും നിലനില്പിനും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി.
ഏവമുക്താസ്തു രുരുദുര്ദുദ്രുവുശ്ച സമന്തതഃ। രോദനാദ്ദ്രാവണാച്ചൈവ രുദ്രാ നാമ്നേതിവിശ്രുതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ കരഞ്ഞും ഓടിയും എല്ലിടത്തും പടർന്നു; അവരുടെ കരച്ചിലും ഓട്ടവും കാരണം അവർ 'രുദ്രന്മാർ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തരായി.
യൈര്ഹി വ്യാപ്തമിദം സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്। തേഷാമനുചരാ ലോകേ സര്വലോകപരായണാഃ
അവർ മൂലമാകെ ഈ മൂന്നു ലോകവും, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവരുടെ അനുചിതന്മാർ ലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ജീവജാലങ്ങൾക്കായി സേവനം ചെയ്യുന്നു.
നൈകനാഗാ യുതബലാ വിക്രാന്താശചവ ഗണേശ്വരാഃ। തത്ര യാ സാ മഹാഭാഗാ ശംകരസ്യാര്ദ്ധകായിനീ
അവർ ശക്തരും, അനേകം പാമ്പുകളുടെ സേനകളോടുകൂടിയവരുമായ സംഘനാഥന്മാരുമാണ്; അവരിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയായവൾ ശംകരന്റെ അർദ്ധശരീരമായവളാണ്.