തതഃ പ്രാദുര്ബഭൌ താസാം സിദ്ധിസ്ത്രേതായുഗേ പുനഃ। വാര്താര്ഥസാധികാപ്യന്യാ വൃത്തിസ്താസാം ഹി കാമതഃ
അതിനുശേഷം ത്രേതായുഗത്തില് അവര്ക്ക് വീണ്ടും സൗഭാഗ്യം ലഭിച്ചു; മറ്റൊരു ഉപജീവന മാര്ഗവും അവര്ക്ക് ആഗ്രഹം പോലെ ലഭിച്ചു.
താസാം വൃഷ്ട്യുദകാനീഹ യാനി നിമ്നൈര്ഗതാനി തു। വൃഷ്ട്യാ തദഭാവത്സ്രോതഃ ഖാതാനി നിമ്നഗാഃ സ്മൃതാഃ
മഴവെള്ളം താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകി ചെന്നത്, ആ മഴയാല് ഒഴുകിയ വെള്ളം ഒഴുക്കുകളായി മാറി; ആ കുഴിച്ച ചാനലുകളാണ് നദികള് എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവം നദ്യഃ പ്രവൃത്താസ്തു ദ്വിതീയേ വൃഷ്ടിസര്ജ്ജനേ। യേ പരസ്താദപാം സ്തോകാ ആപന്നാഃ പൄഥിവീതലേ
ഇങ്ങനെ രണ്ടാംമുറ മഴവെള്ളത്തില് നിന്നാണ് നദികള് ഉത്ഭവിച്ചത്; അതിന് മുമ്പ് ഭൂമിയില് എത്തിയ ചെറിയ വെള്ളം തന്നെയാണ്.
അപാമ്ഭൂമേശ്ച സംയോഗാദോഷധ്യസ്താസു ചാഭവന്। പുഷ്പമൂലഫലിന്യസ്തു ഓഷധ്യസ്താഃ പ്രജജ്ഞിരേ
ജലം മണ്ണുമായി ചേരുമ്പോള് അവിടെ ഔഷധികള് ഉണ്ടായി; അവയില് പുഷ്പം, വേര്, പഴം എന്നിവയുള്ള ഔഷധികള് ജനിച്ചു.
അഫാലകൃഷ്ടാശ്ചാനുപ്താ ഗ്രാമ്യാഽരണ്യാശ്ചതുര്ദശ। ഋതുപുഷ്പഫലാശ്ചൈവ വൃക്ഷാ ഗുല്മാശ്ച ജജ്ഞിരേ
വിത്ത് ഇടാതെയും ഉഴുകാതെയും, ഗ്രാമത്തിലും കാടിലും പതിനാലു തരത്തിലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പഫലമുള്ള കുരുമുളകളും കാലാനുസരണം ജനിച്ചു.
പ്രാദുര്ഭാവശ്ച ത്രേതായാം വാര്ത്തായാമൌഷധസ്യ തു। തൈനൌഷധേന വര്ത്തന്തേ പ്രജാസ്ത്രേതായുഗേ തദാ
ത്രേതായുഗത്തില് ഉപജീവനത്തിനായി ഔഷധികള് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ആ ഔഷധികളാല് ജനങ്ങള് ത്രേതായുഗത്തില് ജീവിച്ചു.
തതഃ പുനരഭൂത്താസാം രാഗോ ലോഭശ്ച സര്വശഃ। അവശ്യമ്ഭാവിനാര്ഥേന ത്രേതായുഗവശേന തു
അതിനുശേഷം അവരില് പൂർണ്ണമായും മോഹവും ലാലസയും ഉദിച്ചു, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു അതു സംഭവിച്ചു.
തതസ്താഃ പര്യഗൃഹ്ണന്ത നദീക്ഷേത്രാണി പര്വതാന്। വൃക്ഷാന് ഗുലര്മൌഷധീശ്ചൈവ പ്രസഹ്യ തു യഥാബലമ്
അതിനുശേഷം അവര് നദികളും വയലുകളും പര്വ്വതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കുരുമുളകളും ഔഷധികളും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ബലമായി കൈവശപ്പെടുത്തി.
സിദ്ധാത്മാനസ്തു യേ പൂര്വം വ്യാഖ്യാതാഃ പ്രാകൃതേ മയാ। ബ്രഹ്മണാ മാനവാസ്തേ വൈ ഉത്പന്നാ യോജനാദിഹ
മുന്പ് ഞാന് പറഞ്ഞ പ്രകൃത്യാ സിദ്ധന്മാര് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രമീകരണത്തിലൂടെ ഇവിടെ ജനിച്ചു.
ശാന്താശ്ച സുഷ്മിണശ്ചൈവ കര്മിണോ ദുഃഖിനസ്തദാ। തതഃ പ്രവര്ത്തമാനാസ്തേ ത്രേതായാം ജര്ജ്ഞിരേ പുനഃ
ശാന്തരും സുന്മനസ്സും കര്മ്മശീലികളും ആയിരുന്നെങ്കിലും, ദുഃഖം അനുഭവിച്ചവരാണ് അവര്; ത്രേതായുഗത്തില് അവര് വീണ്ടും ജനിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ ദ്രോഹിജനാസ്തഥാ। ഭാവിതാഃ പൂര്വജാതീഷു കര്മഭിശ്ച ശുഭാശുഭൈഃ
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര്, ദ്വേഷമുള്ളവര് എന്നിവരെ അവരുടെ മുന്പത്തെ ജന്മവും നല്ലതും ചീത്തയുമായ കര്മ്മങ്ങളും അനുസരിച്ച് രൂപീകരിച്ചു.
ഇതസ്തേഭ്യോ ബലാ യേ തു സത്യശീലാ ഹ്യഹിംസകാഃ। വീതലോഭാ ജിതാത്മാനോ നിവസന്തി സ്മ തേഷു വൈ
അവരില് ശക്തരായ, സത്യനിഷ്ഠരായ, അഹിംസാപരരായ, ലാലസയില്ലാത്ത, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവര് അവരോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി കുര്വന്തി തേഭ്യശ്ചാന്യേഽല്പതേജസഃ। ഏവം വിപ്രതിപന്നേഷു പ്രപന്നേഷു പരസ്പരമ്
അവർ പരസ്പരം സ്വീകരിക്കുകയും അർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. അതുപോലെ ശക്തി കുറവുള്ള മറ്റുള്ളവരും തമ്മിൽ തർക്കത്തിലും ഭിന്നതയിലും അർപ്പണങ്ങൾ നടത്തി.
തേന ദോഷേണ തേഷാം താ ഓഷധ്യോ മിഷതാം തദാ। പ്രണഷ്ടാ ഹ്രിയമാണാ വൈ മുഷ്ടിബ്യാം സികതാ യഥാ
അവരുടെ ആ ദോഷം മൂലം, അവരുടെ കാഴ്ചക്കു മുന്നിൽ തന്നെ ഔഷധികൾ ഇല്ലാതായി, ഒരാൾ കയ്യിൽ മണൽ പിടിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ അവ ഒഴിഞ്ഞുപോയി.
അഗ്രസദ്ഭൂര്യുഗബലാദ്ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ। ഫലം ഗൃഹ്ണന്തി പുഷ്പൈശ്ച പുഷ്വം പത്രൈശ്ച യാഃ പുനഃ
അനേകം കാലഘട്ടങ്ങളുടെ ശക്തിയുടെ ഫലമായി, ഗ്രാമ്യവും കാട്ടിലും വളരുന്ന പതിനാലു വിധ ഔഷധികൾ, ഫലം, പൂവ്, ഇല എന്നിവയുള്ളവ, പിടിച്ചുപോയി.
തതസ്താസു പ്രണഷ്ടാസു വിഭ്രാന്താസ്താഃ പ്രജാസ്തദാ। സ്വയമ്ഭുവം പ്രഭും ജഗ്മുഃ ക്ഷുധാവിഷ്ടാഃ പ്രജാപതിമ്
അവ ഔഷധികൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ആ സൃഷ്ടികൾ ആശ്ചര്യത്തിലും ഭ്രമത്തിലും ആകി, വിശപ്പിൽ കുഴഞ്ഞ് സ്വയം ജനിച്ച പ്രഭുവായ പ്രജാപതിയെ സമീപിച്ചു.
വൃത്ത്യര്ഥമഭി ലിപ്സന്ത ആദൌ ത്രേതായുഗസ്യ തു। ബ്രഹ്മാ സ്വയമ്ഭൂര്ഭഗവാന് ജ്ഞാത്വാ താസാം മനീഷിതമ്
ജീവിക്കാൻ മാർഗം തേടി, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ഭഗവാൻ സ്വയംഭുവൻ ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി,
യുക്തം പ്രത്യക്ഷദൃഷ്ടേന ദര്ശനേന വിചാര്യ ച। ഗ്രസ്താഃ പൃഥിവ്യാ ഓഷധ്യോ ജ്ഞാത്വാ പ്രത്യദുഹത്പുനഃ
യുക്തമായത് നേരിട്ട് കണ്ടും ആലോചിച്ചും, ഔഷധികൾ ഭൂമിയിൽ അകറ്റപ്പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഭൂമിയെ വീണ്ടും പാൽകറി.
കൃത്വാ വത്സം സുമേരും തു ദുദോഹ പൃഥിവീമിമാമ്। ദുഗ്ധേയം ഗൌസ്തദാ തേന ബീജാനി പൃഥിവീതലേ
സുമേരു പർവതത്തെ കன்றാക്കി, ഈ ഭൂമിയെ പാൽകറി. അങ്ങനെ ഭൂമി പശുവായി, വിത്തുകൾ ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ജജ്ഞിരേ താനി ബീജാനി ഗ്രാമ്യാരണ്യാസ്തു താഃ പുനഃ। ഓഷധ്യഃ ഫലപാകാന്താഃ സപ്തസപ്തദശാസ്തു താഃ
അവ വിത്തുകൾ ഗ്രാമ്യവും കാട്ടിലും വളരുന്നവയായി ജനിച്ചു. അവ ഫലം പാകമായപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ഔഷധികൾ ആദ്യം ഏഴും പിന്നെ പതിനേഴും ആയി.
വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ। പ്രിയങ്ഗവൌ ഹ്യുദാരാശ്ച കാരഷാശ്ച സതീനകാഃ
അവയിൽ അരി, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുചോളം, എള്ള്, പ്രിയംഗു, ഉദാര, കാരഷ, സതീനക എന്നിവയുണ്ട്.
മാഷാ മുദ്ഗാ മസൂരാശ്ച നിഷ്പാവാഃ സകുലത്ഥകാഃ। ആഢക്യശ്വണകാശ്ചൈവ സപ്തസപ്തദശാഃ സ്മൃതാഃ
മാഷ്, പയർ, മസൂർ, നിഷ്പാവം, കുലത്ത, ആഢക്യ, അശ്വണക എന്നിവയാണവ. ഇവയാണ് ഏഴും പതിനേഴും എന്നിങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ഇത്യേതാ ഓഷധീനാം തു ഗ്രാമ്യാണാം ജാതയഃ സ്മൃതാഃ। ഓഷധ്യോ യജ്ഞിയാശ്ചൈവ ഗ്രാമ്യാരണ്യാ ശ്ചതുര്ദ്ദശ
ഇവയാണ് ഗ്രാമ്യ ഔഷധികളുടെ ജാതികൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. യജ്ഞത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഗ്രാമ്യവും കാട്ടിലും വളരുന്ന ഔഷധികൾ പതിനാലാണ്.
വ്രീഹയഃ സയവാ മാഷാ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ। പ്രിയങുസപ്തമാ ഹ്യേതേ അഷ്ടമീ തു കുലത്ഥികാ
അരി യവംകൂടി, മാഷ്, ഗോതമ്പ്, ചെറുചോളം, എള്ള്, പ്രിയംഗു ഏഴാമത്തേത്, കുലത്ത എട്ടാമത്തേത്.
ശ്യാമാകാ സ്ത്വഥ നീവാരാ ജര്ത്തിലാഃ സഗവേധുകാഃ। കുരുവിന്ദാ വേണുയവാസ്തഥാ മര്കടകാശ്ച യേ
ശ്യാമാകം, നീവാരം, ജർതിലം, ഗവേധുക, കുറുവിന്ദം, വേണുയവം, മാർക്കടകം എന്നിവയും.
ഗ്രാമ്യാരണ്യാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാ ഓഷധ്യസ്തു ചതുര്ദ്ദശ। ഉത്പന്നാഃ പ്രഥമാ ഹ്യേതാ ആദൌ ത്രേതായുഗസ്യ തു
ഇവയാണ് ഗ്രാമ്യവും കാട്ടിലും വളരുന്ന പതിനാലു ഔഷധികൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. ഇവ ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ആദ്യം ഉദിച്ചവയാണ്.
അഫാലകൃഷ്ടാ ഓഷധ്യോ ഗ്രാമ്യാരണ്യാസ്തു സര്വശഃ। വൃക്ഷാ ഗുല്മലതാവല്ലീവീരുധസ്തൃണജാതയഃ
അന്നേരം ഗ്രാമ്യവും കാട്ടിലും വളരുന്ന ഔഷധികൾക്കും ഫലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; മരങ്ങൾ, കുരുമുളക്, വള്ളികൾ, തഴച്ചെടികൾ, പുല്ല് എന്നിവയായിരുന്നു.
മൂലൈഃ ഫലൈശ്ച രോഹിണ്യോ ഗൃഹ്ണന് പുഷ്പൈശ്ച ജായതേ। പൃഥ്വീ ദുഗ്ധാ തു ബീജാനി യാനി പൂര്വം സ്വയമ്ഭുവാ
വേരുകളും ഫലങ്ങളുംകൊണ്ട് രോഹിണി ഔഷധികൾ ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നു, പൂക്കൾകൊണ്ടും അവ ജനിക്കുന്നു; സ്വയംഭുവൻ മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പാൽകറിയിച്ച വിത്തുകളാണ് അവ.
ഋതുപുഷ്പഫലാസ്താ വൈ ഓഷധ്യോ ജജ്ഞിരേ ത്വിഹ। യദാ പ്രസൃഷ്ടാ ഓഷധ്യോ ന പ്രരേഹന്തി താഃ പുനഃ
കാലാനുസൃതമായി പൂവും ഫലവും ഉള്ള ഔഷധികൾ ഇവിടെ ജനിച്ചു; ഔഷധികൾ വിതറപ്പെട്ടപ്പോൾ, പിന്നെ അവ വീണ്ടും നീങ്ങുന്നില്ല.
തതഃ സ താസാം വൃത്ത്യര്ഥം വാര്ത്തോപായം ചകാര ഹ। ബ്രഹ്മാ സ്വയംഭൂര്ഭഗവാന് ദൃഷ്ട്വാ സിദ്ധിം തു കര്മജാമ്
അവരുടെ ഉപജീവനത്തിനായി, ബ്രഹ്മാവ്, സ്വയംഭുവൻ ഭഗവാൻ, കര്മ്മഫലത്തിൽ വിജയമുണ്ടെന്ന് കണ്ടു, ഉപജീവനത്തിനുള്ള മാർഗം ഒരുക്കി.