വായുപുരാണമ്

ശ്രോതസീസഹ തദ്ദ്വാരം നിഖാതം പുനരേവ ച। ഹസ്താഷ്ടൌ ച ദശ ശ്രേഷ്ഠാ നവാഷ്ടൌ വാഽപരേ മതാഃ

അത് വെള്ളച്ചാലും കൂടിയ ദ്വാരവും താഴെ കുഴിച്ചിരിക്കുന്നു. എട്ട് കൈയോ പത്ത് കൈയോ നീളമുള്ളത് ഏറ്റവും ഉത്തമം; ചിലർ ഒമ്പതോ എട്ടോ കൈയാണെന്നും പറയുന്നു.

ഖേടാനാം നഗരാണാഞ്ച ഗ്രാമാണാഞ്ചൈവ സര്വ്വശഃ। ത്രിവിധാനാഞ്ച ദുര്ഗാണാം പര്വ്വ തോദകബന്ധനമ്

കോട്ടുകൾക്കും നഗരങ്ങൾക്കും ഗ്രാമങ്ങൾക്കും, മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള കോട്ടകൾക്കും, അതിന്റെ അതിരുകൾ വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പർവ്വതം കൊണ്ടാണ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

ത്രിവിധാനാഞ്ച ദുര്ഗാണാം വിഷ്കമ്ഭായാമമേവ ച। യോജനാനാഞ്ച വിഷ്കമ്ഭമഷ്ടഭാഗാര്ദ്ധമായതമ്

മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള കോട്ടകൾക്കു വീതിയും നീളവും ഇങ്ങനെ: ഒരു യോജനത്തിന്റെ എട്ടിൽ പകുതിയാണു് വീതി.

പരമാര്ദ്ധാര്ദ്ധമായാമം പ്രഗുദക്‌പ്രവരം പുരമ്। ഛിന്നകര്ണം വികര്ണന്തു വ്യഞ്ജനം കൃശസംസ്ഥിതമ്

നഗരത്തിന്റെ നീളം ഏറ്റവും വലിയ പകുതിയുടെ പകുതിയാകണം; കിഴക്കോട്ട് നല്ല വെള്ളം ഉണ്ടായിരിക്കണം. മുറിഞ്ഞോ വളഞ്ഞോ ഇരിക്കരുത്; വിചിത്രമായ രൂപമോ വളരെ ചെറുതോ ആയിരിക്കരുത്.

വൃത്തം ഹീനഞ്ച ദീര്ഘഞ്ച നഗരം ന പ്രശസ്യതേ। ചതുരസ്രാര്ജവം ദിക്സ്ഥം പ്രശസ്തംവൈ പുരം പരമ്

വൃത്താകൃതിയിലോ കുറവോ വളരെ നീണ്ടോ ആയ നഗരം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചതുരാകൃതിയിലും നേരായതിലും ദിശകളോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിലും ഉത്തമമായ നഗരം ആകുന്നു.

ചതുര്വിംശതിരാദ്യന്തു ഹസ്താനഷ്ടശതം പരമ്। അത്ര മധ്യം പ്രശംസന്തി ഹ്രസ്വോത്കൃഷ്ടവിവര്ജ്ജിതമ്

പ്രധാനമായ അളവ് ഇരുപത്തിനാലു കൈയാണു്; ഏറ്റവും കൂടിയത് എട്ടുനൂറു കൈ. ഇതിൽ നടുവിലത്തെ അളവാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; വളരെ ചെറുതോ വളരെ വലുതോ ഒഴിവാക്കണം.

അഥ കിഷ്കുശതാന്യഷ്ടൌ പ്രാഹുര്മുഖ്യനിവേശനമ്। നഗരാദര്ധവിഷ്കമ്ഭം ഖേടം ഗ്രാമം തതോ ബഹിഃ

എണ്ണൂറു കിഷ്കു നീളമുള്ളതാണു് പ്രധാനമായ പാർപ്പിടം. നഗരത്തിന്റെ പകുതി വീതിയാണു് ചെറ്റം; അതിന് പുറത്താണ് ഗ്രാമം.

നഗരാദ്യോജനം ഖേടം ശേടാദ്ഗ്രാമോഽര്ദ്ധയോജനമ്। ദ്വിക്രോശം പരമാ സീമാ ക്ഷേത്രസീമാ ചതുര്ദ്ധനുഃ

നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു യോജനമത്ര ദൂരം ചെറ്റം; ചെറ്റത്തിൽ നിന്ന് അര യോജനം ഗ്രാമം; പരമാവധി അതിരു് രണ്ട് ക്രോഷം; കൃഷിയിടത്തിന്റെ അതിരു് നാലു വില്ല്.

വിംശദ്ധനൂംഷി വിസ്തീര്ണോ ദിശാം മാര്ഗസ്തു തൈഃ കൃതഃ। വിംശദ്ധനുര്ഗ്രാമമാര്ഗഃ സീമാമാര്ഗോ ദശൈവ തു

ദിശകളിൽ വഴികൾ ഇരുപത് വില്ല് വീതിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഗ്രാമവഴി ഇരുപത് വില്ല്; അതിരുവഴി പത്തു വില്ല് വീതിയാണു്.

ധനൂംഷി ദശ വിസ്തീര്ണഃ ശ്രീമാന് രാജപഥഃ സ്മൃതഃ। നൃവാജിരഥനാഗാനാമസമ്ബാധഃ സുസഞ്ചരഃ

രാജപഥം പത്തു വില്ല് വീതിയാണെന്ന് പറയുന്നു. അതിൽ ആളുകൾക്കും കുതിരകൾക്കും രഥങ്ങൾക്കും ആനകൾക്കും തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയും.

ധനൂംഷി ചൈവ ചത്വാരി ശാഖാരഥ്യാസ്തു തൈഃ കൃതാഃ। ഗൃഹരഥ്യോപരഥ്യാശ്ച ദ്വികാശ്ചാപ്യുപരഥ്യകാഃ

ശാഖാവഴികൾ നാലു വില്ല് വീതിയിലാണ്. വീടുവഴികളും ഉപവഴികളും രണ്ട് വീതം; ചെറുതായ ഉപവഴികളും രണ്ട് വീതം തന്നെയാണ്.

ഘണ്ടാപഥശ്ചതുഷ്പാദസ്ത്രിപദഞ്ച ഗൃഹാന്തരമ്। വൃത്തിമാര്ഗാസ്ത്വര്ദ്ധപദം പ്രാഗ്വംശഃ പദികഃ സ്മൃതഃ

ഘണ്ടാവഴി നാലു അടി വീതിയാണു്; വീടുകൾക്കിടയിലുള്ള വഴി മൂന്നു അടി വീതിയാണു്; വൃത്താകൃതിയിലുള്ള വഴികൾ അര അടി വീതിയാണു്; കിഴക്കോട്ട് നീളുന്ന വരി ഒരു അടി വീതിയാണു്.

അവസ്കരം പരീവാഹം പദമാത്രംസമന്തതഃ। കൃതേഷു തേഷു സ്ഥാനേഷു പുനസ്വക്രുര്ഗൃഹാണി വൈ

ഒരു അടി വീതിയുള്ള വെള്ളച്ചാലു് ചുറ്റും ഉണ്ടാകണം. ഈ സ്ഥലങ്ങൾ ഒരുക്കിയ ശേഷം വീട്ടുടമകൾ വീടുകൾ പണിയണം.

യഥാ തേ പൂര്വമാസന്വൈ വൃക്ഷാസ്തു ഗൃഹസംസ്ഥിതാഃ। തഥാ കര്തും സമാരബ്ധാശ്ചിന്തയിത്വാ പുനഃ പുനഃ

മുന്‍പ് വീടുകളില്‍ വൃക്ഷങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു പോലെ, അങ്ങനെ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് അവര്‍ വീണ്ടും വൃക്ഷങ്ങള്‍ ഒരുക്കാന്‍ തുടങ്ങി.

വൃക്ഷാശ്ചൈവഗതാഃ ശാഖാ ന താശ്ചൈവ പരാഗതാഃ। അത ഊര്ദ്ധ്വംഗതാ ശ്ചാന്യാ ഏവം തിര്യ്യഗ്ഗതാഃ പുരാ

വൃക്ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശാഖകള്‍ വ്യാപിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, അവ ശാഖകള്‍ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോയില്ല; അവിടെ നിന്ന് ചിലത് മുകളിലേക്ക്, മറ്റൊന്നുകള്‍ വശത്തേക്ക് പഴയപോലെ പടര്‍ന്നു.

ബുദ്ധ്വാഽന്വിഷ്യസ്തഥാ ന്യായോ വൃക്ഷശാഖാ യഥാ ഗതാഃ। തഥാ കൃതാസ്തു തൈഃ ശാഖാസ്തസ്മാച്ഛാലാസ്തു താഃ സ്മൃതാഃ

വൃക്ഷശാഖകള്‍ എങ്ങനെ പടരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കി അന്വേഷിച്ച ശേഷം, അവര്‍ അതുപോലെ തന്നെ ശാഖകള്‍ ഉണ്ടാക്കി; അതുകൊണ്ടാണ് അവ ശാലകള്‍ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഏവം പ്രസിദ്ധാഃ ശാഖാഭ്യഃ ശാലാശ്ചൈവ ഗൃഹാണി ച। തസ്മാത്താ വൈസ്മൃതാഃ ശാലാഃ ശാലാത്വം ചൈവ താസു തത്

ഇങ്ങനെ ശാഖകളില്‍ നിന്നാണ് ശാലകളും വീടുകളും പ്രശസ്തമായത്; അതുകൊണ്ടാണ് അവ ശാലകള്‍ എന്ന പേരില്‍ അറിയപ്പെടുന്നത്, അവയ്ക്ക് ശാല എന്ന സ്വഭാവം അവയില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു.

പ്രസീദതി മനസ്താസു മനഃ പ്രസാദയന്തി താഃ। തസ്മാദ്ഗൃഹാണി ശാലാശ്ച പ്രാസാദാശ്ചൈവ സംജ്ഞിതാഃ

അവയില്‍ മനസ്സ് സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, അവ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് വീടുകളും ശാലകളും കൊട്ടാരങ്ങളും അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

കൃത്വാ ദ്വന്ദ്വോപഘാതാംസ്താന് വാര്ത്തോപായമചിന്തയന്। നഷ്ടേഷു മധുനാ സാര്ദ്ധം കല്പവൃക്ഷേഷു വൈ തദാ। വിഷാദവ്യാകുലാസ്താവൈ പ്രജാസ്തൃഷ്ണാക്ഷുധാത്മികാഃ

അവരില്‍ പരസ്പര സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കി, ഉപജീവന മാര്‍ഗങ്ങള്‍ ആലോചിച്ചപ്പോള്‍, ആ കാലത്ത് കല്പവൃക്ഷങ്ങളും തേനും ഇല്ലാതായപ്പോള്‍, ജനങ്ങള്‍ ദുഃഖവും ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ട് വിഷാദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.

തതഃ പ്രാദുര്ബഭൌ താസാം സിദ്ധിസ്ത്രേതായുഗേ പുനഃ। വാര്താര്ഥസാധികാപ്യന്യാ വൃത്തിസ്താസാം ഹി കാമതഃ

അതിനുശേഷം ത്രേതായുഗത്തില്‍ അവര്‍ക്ക് വീണ്ടും സൗഭാഗ്യം ലഭിച്ചു; മറ്റൊരു ഉപജീവന മാര്‍ഗവും അവര്‍ക്ക് ആഗ്രഹം പോലെ ലഭിച്ചു.

താസാം വൃഷ്ട്യുദകാനീഹ യാനി നിമ്നൈര്ഗതാനി തു। വൃഷ്ട്യാ തദഭാവത്സ്രോതഃ ഖാതാനി നിമ്നഗാഃ സ്മൃതാഃ

മഴവെള്ളം താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകി ചെന്നത്, ആ മഴയാല്‍ ഒഴുകിയ വെള്ളം ഒഴുക്കുകളായി മാറി; ആ കുഴിച്ച ചാനലുകളാണ് നദികള്‍ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഏവം നദ്യഃ പ്രവൃത്താസ്തു ദ്വിതീയേ വൃഷ്ടിസര്ജ്ജനേ। യേ പരസ്താദപാം സ്തോകാ ആപന്നാഃ പൄഥിവീതലേ

ഇങ്ങനെ രണ്ടാംമുറ മഴവെള്ളത്തില്‍ നിന്നാണ് നദികള്‍ ഉത്ഭവിച്ചത്; അതിന് മുമ്പ് ഭൂമിയില്‍ എത്തിയ ചെറിയ വെള്ളം തന്നെയാണ്.

അപാമ്ഭൂമേശ്ച സംയോഗാദോഷധ്യസ്താസു ചാഭവന്। പുഷ്പമൂലഫലിന്യസ്തു ഓഷധ്യസ്താഃ പ്രജജ്ഞിരേ

ജലം മണ്ണുമായി ചേരുമ്പോള്‍ അവിടെ ഔഷധികള്‍ ഉണ്ടായി; അവയില്‍ പുഷ്പം, വേര്, പഴം എന്നിവയുള്ള ഔഷധികള്‍ ജനിച്ചു.

അഫാലകൃഷ്ടാശ്ചാനുപ്താ ഗ്രാമ്യാഽരണ്യാശ്ചതുര്ദശ। ഋതുപുഷ്പഫലാശ്ചൈവ വൃക്ഷാ ഗുല്മാശ്ച ജജ്ഞിരേ

വിത്ത് ഇടാതെയും ഉഴുകാതെയും, ഗ്രാമത്തിലും കാടിലും പതിനാലു തരത്തിലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പഫലമുള്ള കുരുമുളകളും കാലാനുസരണം ജനിച്ചു.

പ്രാദുര്ഭാവശ്ച ത്രേതായാം വാര്ത്തായാമൌഷധസ്യ തു। തൈനൌഷധേന വര്ത്തന്തേ പ്രജാസ്ത്രേതായുഗേ തദാ

ത്രേതായുഗത്തില്‍ ഉപജീവനത്തിനായി ഔഷധികള്‍ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ആ ഔഷധികളാല്‍ ജനങ്ങള്‍ ത്രേതായുഗത്തില്‍ ജീവിച്ചു.

തതഃ പുനരഭൂത്താസാം രാഗോ ലോഭശ്ച സര്വശഃ। അവശ്യമ്ഭാവിനാര്ഥേന ത്രേതായുഗവശേന തു

അതിനുശേഷം അവരില്‍ പൂർണ്ണമായും മോഹവും ലാലസയും ഉദിച്ചു, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു അതു സംഭവിച്ചു.

തതസ്താഃ പര്യഗൃഹ്ണന്ത നദീക്ഷേത്രാണി പര്വതാന്। വൃക്ഷാന് ഗുലര്മൌഷധീശ്ചൈവ പ്രസഹ്യ തു യഥാബലമ്

അതിനുശേഷം അവര്‍ നദികളും വയലുകളും പര്‍വ്വതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കുരുമുളകളും ഔഷധികളും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ബലമായി കൈവശപ്പെടുത്തി.

സിദ്ധാത്മാനസ്തു യേ പൂര്വം വ്യാഖ്യാതാഃ പ്രാകൃതേ മയാ। ബ്രഹ്മണാ മാനവാസ്തേ വൈ ഉത്പന്നാ യോജനാദിഹ

മുന്‍പ് ഞാന്‍ പറഞ്ഞ പ്രകൃത്യാ സിദ്ധന്മാര്‍ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രമീകരണത്തിലൂടെ ഇവിടെ ജനിച്ചു.

ശാന്താശ്ച സുഷ്മിണശ്ചൈവ കര്മിണോ ദുഃഖിനസ്തദാ। തതഃ പ്രവര്ത്തമാനാസ്തേ ത്രേതായാം ജര്ജ്ഞിരേ പുനഃ

ശാന്തരും സുന്മനസ്സും കര്‍മ്മശീലികളും ആയിരുന്നെങ്കിലും, ദുഃഖം അനുഭവിച്ചവരാണ് അവര്‍; ത്രേതായുഗത്തില്‍ അവര്‍ വീണ്ടും ജനിച്ചു.