വ്യുച്ഛിന്നാത് പ്രതിസംധേസ്തു കല്പാത് കല്പഃ പരസ്പരമ്। വ്യുച്ഛിദ്യന്തേ ക്രിയാഃസര്വാഃ കല്പാന്തേ സര്വശസ്തദാ। തസ്മാത് കല്പാത്തു കല്പസ്യ പ്രതിസംധിര്നിഗദ്യതേ
ഒരു കാലചക്രം അവസാനിച്ച് മറ്റൊന്ന് തുടങ്ങുന്നതിന്റെ ഇടയില്, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അവസാനിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഒരു കാലചക്രത്തില് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പോകുന്ന ബന്ധം പറയപ്പെടുന്നത്.
മന്വന്തരയുഗാഖ്യാനാമപ്യുച്ഛിന്നാശ്ച സന്ധയഃ। പരസ്പരാഃ പ്രവര്ത്തന്തേ മന്വന്തരയുഗൈഃ സഹ
മന്വന്തരങ്ങളുടെയും യുഗങ്ങളുടെയും ബന്ധങ്ങളും ഇടവേളകളില് അവസാനിക്കുന്നു; അവ മന്വന്തരങ്ങളോടും യുഗങ്ങളോടും കൂടി അനുപാതമായി നടക്കുന്നു.
ഉക്താ യേ പ്രക്രിയാര്ഥേന പൂര്വകല്പാഃ സമാസതഃ। തേഷാം പരാര്ദ്ധകല്പാനാം പൂര്വോ ഹ്യസ്മാത്തു യഃ പരഃ। ആസീത് കല്പോ വ്യതീതോ വൈ പരാര്ദ്ധേന പരസ്തു സഃ
മുന്പ് സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞ കാലചക്രങ്ങളില്, വലിയ കാലഘട്ടങ്ങളിലൊന്നായ, ഇതിന് മുമ്പുള്ളത്, കഴിഞ്ഞുപോയത് വലിയ കാലഘട്ടമായിരുന്നു.
അന്യേ ഭവിഷ്യാ യേ കല്പാ അപരാര്ദ്ധാദ്ഗുണീകൃതാഃ। പ്രഥമഃ സാമ്പ്രതസ്തേഷാം കല്പോഽയം വര്ത്തതേ ദ്വിജാഃ
ഭാവിയില് ഉണ്ടാകുന്ന മറ്റു കാലചക്രങ്ങള് രണ്ടാമത്തെ പകുതിക്ക് ശേഷം വരുന്നതാണ്. അവയില് ഇപ്പോഴുള്ള ഈ കാലചക്രം ഒന്നാമത്തേതാണ്, ദ്വിജന്മാരേ.
യസ്മിന് പൂര്വഃ പരാര്ദ്ധേ തു ദ്വിതീയേ പര ഉച്യതേ। ഏതാവാന് സ്ഥിതികാലശ്ച പ്രത്യാഹാരസ്തതഃ സ്മൃതഃ
ഇവയിൽ, ആദ്യത്തേത് ആദ്യപാദം എന്നും പിന്നത്തെത് രണ്ടാംപാദം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ നിലനില്പിന്റെ കാലാവധി; അതിന് ശേഷം ലയകാലം ആരംഭിക്കുന്നു.
അസ്മാത് കല്പാത്തു യഃ പൂര്വം കല്പോഽതീതഃ സനാതനഃ। ചതുര്യുഗസഹസ്രാന്തേ അഹോ മന്വന്തരൈഃ പുരാ
ഈ കല്പത്തിന് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന കല്പം പുരാതനവും ശാശ്വതവുമായതുമാണ്. അതിൽ ആയിരം ചതുര്യുഗസമൂഹങ്ങൾക്കും മുമ്പത്തെ മന്വന്തരങ്ങൾക്കും അവസാനം സംഭവിച്ചു.
ക്ഷീണേ കല്പേ തദാ തസ്മിന് ദാഹകാലേ ഹ്യുപസ്ഥിതേ। തസ്മിന് കല്പേ തദാ ദേവാ ആസന്വൈമാനികാസ്തു യേ
ആ കല്പം അവസാനിക്കുകയും സംഹാരകാലം എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആ കല്പത്തിൽ ആകാശദേവന്മാർ നിലനിന്നിരുന്നു.
നക്ഷത്രഗ്രഹതാരാസ്തു ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹാശ്ച യേ। അഷ്ടാവിംശതിരേവൈതാഃ കോട്യസ്തു സുകൃതാത്മനാമ്
നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, താരങ്ങൾ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രഹങ്ങൾ — ഇവ ഇരുപത്തിയെട്ട് കോടിയോളം സത്പുരുഷന്മാരായിരുന്നു.
മന്വന്തരേ തഥൈകസ്മിന് ചതുര്ദശസു വൈ തഥാ। ത്രീണി കോടിശതാന്യാസന് കോട്യാദ്വിനവതിസ്തഥാ। അഷ്ടാധികാഃ സപ്തശതാഃ സഹസ്രാണാം സ്മൃതാഃ പുരാ
പതിനാലു മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും മൂന്നു നൂറ്റി കോടി, അതോടൊപ്പം തൊണ്ണൂറ്റി കോടി കൂടി, പിന്നെ എഴുനൂറ് എട്ടായിരം കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പഴയകാലം ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വൈമാനികാനാം ദേവാനാം കല്പേഽതീതേ തു യേഽഭവന്। ഏകൈകസ്മിംസ്തു കല്പേ വൈ ദേവാ വൈമാനികാഃ സ്മൃതാഃ
മുൻ കല്പത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആകാശദേവന്മാരിൽ, ഓരോ കല്പത്തിലും ആകാശദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
അഥ മന്വന്തരേഷ്വാസംശ്ചതുര്ദശസു വൈ ദിവി। ദേവാശ്ച പിതരശ്ചൈവ മുനയോ മനവസ്തഥാ
പതിനാലു മന്വന്തരങ്ങളിൽ സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, മുനികൾ, മനുക്കൾ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാമനുചരാ യേ ച മനുപുത്രാസ്തഥൈവ ച। വര്ണാശ്രമിഭിരീഡ്യാശ്ച തസ്മിന് കാലേ തു യേ സുരാഃ। മന്വന്തരേഷു യേഹ്യാസന് ദേവലോകേ ദിവൌകസഃ
അവരുടെ അനുചിതന്മാർ, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നവർ, മന്വന്തരങ്ങളിൽ സ്വർഗലോകത്തിൽ വസിച്ച ദേവന്മാർ — ഇവരൊക്കെയും അന്നുണ്ടായിരുന്നു.
തേ തൈഃ സംയോജകൈഃ സാര്ദ്ധം പ്രാപ്തേ സങ്കലനേ തഥാ। തുല്യനിഷ്ഠാസ്തു തേ സര്വേ പ്രാപ്തേ ഹ്യാഭൂതസംപ്ലവേ
അവരോടൊപ്പം ചേർന്നവരുമായ്, കണക്കെടുപ്പ് സമയത്ത്, എല്ലാവരും സമാനമായ നിലയിലായിരുന്നു; മഹാപ്രളയം വന്നപ്പോൾ.
തതസ്തേഽവശ്യഭാവിത്വാദ് ബുദ്ധ്വാ പര്യായമാത്മനഃ। ത്രൈലോക്യവാസിനോ ദേവാസ്തസ്മിന് പ്രാപ്തേ ഹ്യുപപ്ലവേ
അവശ്യം സംഭവിക്കേണ്ട മാറ്റം മനസ്സിലാക്കി, ത്രിലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ, ആ പ്രളയം സമീപിച്ചപ്പോൾ—
തേഽനൌത്സുക്യവിഷാദേന ത്യക്ത്വാ സ്ഥാനാനി ഭാവതഃ। മഹര്ല്ലോകായ സംവിഗ്നാസ്തതസ്തേ ദധിരേ മതിമ്
അവർ ഉത്സാഹത്താലോ നിരാശയാലോ അല്ലാതെ, സ്വമേധയാ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ വിട്ടു; ആശങ്കയോടെ മഹർലോകത്തേക്ക് മനസ്സു തിരിച്ചു.
തേ യുക്താ ഉപപദ്യന്തേ മഹസിസ്ഥൈഃ ശരീരകൈഃ। വിശുദ്ധിബഹുലാഃ സര്വേ മാനസീം സിദ്ധിമാസ്ഥിതാഃ
അവർ ശാന്തതയോടെ, മഹത്തായ ദേഹങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; എല്ലാവരും വിശുദ്ധിയിൽ സമൃദ്ധരായി, മാനസികസിദ്ധിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
തൈഃ കല്പ വാസിഭിഃ സാര്ദ്ധം മഹാനാസാദിതസ്തു യൈഃ। ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്വൈശ്യൈസ്തദ്ഭക്തൈശ്ചാപരൈര്ജ്ജനൈഃ
കല്പകാലം വസിച്ചവരോടൊപ്പം, മഹത്വം നേടിയവർ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ഭക്തരായ മറ്റു ജനങ്ങൾ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മത്വാ തു തേ മഹര്ല്ലോകം ദേവസങ്ഘാശ്ചതുര്ദ്ദശ। തതസ്തേ ജനലോകായ സോ ദ്വേഗാ ദധിരേ മതിമ്
മഹർലോകം പരിഗണിച്ച ശേഷം, പതിനാലു ദേവസംഘങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ ജനലോകത്തേക്ക് മനസ്സു തിരിച്ചു.
വിശുദ്ധിബഹുലാഃ സര്വേ മാനസീം സിദ്ധിമാസ്ഥിതാഃ। തൈഃ കല്പവാസിഭിഃ സാംര്ദ്ധ മഹാനാസാദിതസ്തു യൈഃ
എല്ലാവരും വിശുദ്ധിയിൽ സമൃദ്ധരായി, മാനസികസിദ്ധിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; കല്പകാലം വസിച്ചവരോടൊപ്പം, മഹത്വം നേടിയവരും കൂടെ.
ദശകൃത്വ ഇവാവൃത്ത്യാ തസ്മാദ്ഗച്ഛന്തി സ്വസ്തപഃ। തത്ര കല്പാന് ദശസ്ഥിത്വാ സത്യം ഗച്ഛന്തി വൈ പുനഃ। ഏതേന ക്രമയോഗേന യാന്തി കല്പനിവാസിനഃ
ഇങ്ങനെ പത്ത് പ്രാവശ്യം ആവർത്തിച്ച്, അവർ തപോലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; അവിടെ പത്ത് കല്പം കഴിഞ്ഞ്, വീണ്ടും സത്യലോകത്തേക്ക് എത്തുന്നു. ഇങ്ങനെ ക്രമാനുസൃതമായി കല്പവാസികൾ ഉയരുന്നു.
ഏവം ദേവയുഗാനാന്തു സഹസ്രാണി പരസ്പരാത്। ഗതാനി ബ്രഹ്മലോകം വൈ അപരാവര്ത്തിനീം ഗതിമ്
ഇങ്ങനെ, ദേവയുഗങ്ങളുടെ ആയിരങ്ങൾ ഒന്നിന് ശേഷം ഒന്നായി കടന്ന്, അവർ ബ്രഹ്മലോകം എന്ന തിരിച്ചുവരാത്ത സ്ഥിതിയിലേക്ക് എത്തി.
ആധിപത്യം വിനാ തേ വൈ ഐശ്വര്യേണ തു തത്സമാഃ। ഭവന്തി ബ്രഹ്മണസ്തുല്യാ രൂപേണ വിഷയേണ ച
ആധിപത്യം ഇല്ലെങ്കിലും, ഐശ്വര്യത്തിൽ തുല്യരായി, അവർ രൂപത്തിലും ഭോഗത്തിലും ബ്രഹ്മാവിനോട് സമാനരാവുന്നു.
തത്ര തേ ഹ്യവതിഷ്ഠന്തി പ്രീതിയുക്താഃ പ്രസങ്ഗമാത്। ആനന്ദം ബ്രഹ്മണഃ പ്രാപ്യ മുച്യന്തേ ബ്രഹ്മണാ സഹ
അവിടെ, അവര് പരസ്പരം സ്നേഹത്തോടെ, ബന്ധത്തിന്റെ ഫലമായി, ബ്രഹ്മാനന്ദം പ്രാപിച്ച്, ബ്രഹ്മനോടൊപ്പം മോക്ഷം നേടുന്നു.
അവശ്യമ്ഭാവിനാഽര്ഥേന പ്രാകൃതേനൈവ തേ സ്വയമ്। നാനാ ത്വേനാഭിസമ്ബദ്ധാസ്തദാ തത്കാലഭാവിനഃ
അവശ്യമായ സംഭവത്തിന്റെ പ്രകൃത്യാനുസൃതമായി, അവര് സ്വയം പലവിധത്തില് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; അപ്പോള് അവര്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ സംഭവിക്കുന്നു.
സ്വരൂപതോ ബുദ്ധിപൂര്വം യഥാ ഭവതി ജാഗ്രതഃ। തത്കാലഭാവി തേഷാം തു തഥാ ജ്ഞാനം പ്രവര്ത്തതേ
യഥാര്ഥ സ്വഭാവത്തോടും ബുദ്ധിയോടും ചേര്ന്ന് ജാഗ്രതാവസ്ഥയില് അറിവ് ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ആ സമയത്ത് അവര്ക്ക് അറിവ് ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
പ്രത്യാഹാരേ തു ഭേദാനാം യേഷാം ഭിന്നാഭിസൂഷ്മണാമ്। തൈഃ സാര്ദ്ധം പ്രതിസൃജ്യന്തേ കാര്യാണി കരണാനി ച
പ്രത്യാഹാര സമയത്ത്, ആരുടെ സൂക്ഷ്മഭാഗങ്ങള് വ്യത്യസ്തമാണോ, അവരുടെ കൂടെ പ്രവര്ത്തികളും ഉപകരണങ്ങളും തിരികെ ചേര്ുന്നു.
നാനാത്വദര്ശനാത്തേഷാം ബ്രഹ്മലോകനിവാസിനാമ്। വിനഷ്ടസ്വാധികാരാണാം സ്വേന ധര്മേണ തിഷ്ഠതാമ്
ബ്രഹ്മലോകത്തില് താമസിക്കുന്നവരില് വൈവിധ്യം കാണുന്നതിനാല്, അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ധര്മത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു.
തേ തുല്യലക്ഷണാഃ സിദ്ധാഃ ശുദ്ധാത്മാനോ നിരഞ്ജനാഃ। പ്രകൃതൌ കാരണാതീതാഃ സ്വാത്മന്യേവ വ്യവസ്ഥിതാഃ
അവര് സമാന ലക്ഷണങ്ങളുള്ള, സിദ്ധന്മാര്, ശുദ്ധാത്മാക്കള്, മലിനതയില്ലാത്തവര്, പ്രകൃതിക്കും കാരണത്തിനും അതീതരായി, തങ്ങളുടെ ആത്മാവില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രഖ്യാപയിത്വാ ഹ്യാത്മാനം പ്രകൃതിസ്തേഷു സര്വശഃ। പുരുഷാവ്യവഹൃതത്വേന പ്രതീതാ ന പ്രവര്ത്തതേ
പ്രകൃതി അവരില് പൂര്ണമായി വെളിപ്പെടുത്തിയ ശേഷം, പുരുഷനോട് പ്രവര്ത്തനശൂന്യമായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു; അതിനാല് ഇനി പ്രവര്ത്തനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
പ്രവര്തിതേ പുനഃ സര്ഗേ തേഷാം വാ കാരണം പുനഃ। സംയോഗേ പ്രാകൃതേ തേഷാം യുക്താനാം തത്ത്വദര്ശിനാമ്
സൃഷ്ടിയില് വീണ്ടും പ്രവര്ത്തനം തുടങ്ങുമ്പോള്, അവര്ക്ക് വീണ്ടും കാരണമുണ്ടാകുന്നു; പ്രകൃതിയുമായി ചേര്ന്ന, സത്യത്തെ കാണുന്നവര്ക്ക് അതു സംഭവിക്കുന്നു.