ഇജ്യത്വാദുച്യതേ യജ്ഞഃ കവിര്വിക്രാന്തദര്ശനാത്। ക്രമണഃ ക്രമണീയത്വാദ്വര്ണകസ്യാഭിപാലനാത്
അരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാകയാൽ യജ്ഞൻ; അതിവിശാലമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കവി; മുന്നോട്ട് പോകുന്നവനായി ക്രമണൻ; വർണങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ വർണകൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ആദിത്യസംജ്ഞഃ കപിലസ്ത്വഗ്രജോഽഗ്നിരിതി സ്മൃതഃ। ഹിരണ്യമസ്യ ഗര്ഭോഽഭൂദ്ധിരണ്യസ്യാപി ഗര്ഭജഃ। തസ്മാദ്ധിരണ്യഗര്ഭഃ സ പുരാണേഽസ്മിന്നിരുച്യതേ
അവനെ ആദിത്യൻ, കപിലൻ, അഗ്രജൻ, അഗ്നി എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു. അവന്റെ ഗർഭം പൊന്നായിരുന്നു; പൊന്നിൽ നിന്ന് അവൻ ജനിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ പുരാണത്തിൽ ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
സ്വയമ്ഭുവോ നിവൃത്തസ്യ കാലോ വര്ഷാഗ്രജസ്തു യഃ। ന ശക്യഃ പരിസംഖ്യാതുമപി വര്ഷശതൈരപി
സൃഷ്ടിയുടെ അവസാനത്തിൽ സ്വയംഭുവന്റെ കാലം വർഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രാചീനമാണ്; അതിനെ നൂറു വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും അളക്കാൻ കഴിയില്ല.
കല്പസംഖ്യാനിവൃത്തേസ്തു പരാഖ്യോ ബ്രഹ്മണഃ സ്മൃതഃ। താവച്ഛേഷോഽസ്യ കാലോഽന്യസ്തസ്യാന്തേ പ്രതിസൃജ്യതേ
കല്പങ്ങളുടെ എണ്ണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ അവനെ പരബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ശേഷിക്കുന്ന സമയം വേറെയാണ്, അതിന്റെ അവസാനം വീണ്ടും അവനിൽ ലയിക്കുന്നു.
കോടികോടിസഹസ്രാണി അന്തര്ഭൂതാനി യാനി വൈ। സമതീതാനി കല്പാനാന്താവച്ഛേഷാഃ പരാസ്തു യേ
അനവധി കോടിക്കണക്കിന് കാല്പങ്ങൾ, കഴിഞ്ഞവയും ഇനി ശേഷിക്കുന്നവയും, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യസ്ത്വയം വര്ത്തതേ കല്പോ വാരാഹന്തം നിബോധത। പ്രഥമഃ സാമ്പ്രതസ്തേഷാം കല്പോഽയം വര്ത്തതേ ദ്വിജാഃ
ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ഈ വരാഹകാല്പത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേതും ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നതും ഇതാണ്, ദ്വിജന്മാരേ.
തസ്മിന് സ്വായമ്ഭുവാദ്യാസ്തു മനവഃ സ്യുശ്ചതുര്ദ്ദശ। അതീതാ വര്ത്തമാനാശ്ച ഭവിഷ്യാ യേ ച വൈ പുനഃ
അതിൽ സ്വായംഭുവൻ തുടങ്ങി പതിനാലു മനുമാരുണ്ട്—കഴിഞ്ഞവരും ഇപ്പോഴുള്ളവരും വീണ്ടും വരാനിരിക്കുന്നവരും.
തൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സമന്തതഃ। പൂര്ണം യുഗസഹസ്രം വൈ പരിപാല്യാ നരേശ്വരൈഃ। പ്രജാഭിസ്തപസാ ചൈവ തേഷാം ശ്രൃണുത വിസ്തരമ്
അവരാൽ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ, ഏഴു ദ്വീപുകളുമായി, രാജാക്കന്മാരും ജനങ്ങളും തപസ്സിലൂടെ ആയിരം യുഗങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അവരെയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
മന്വന്തരേണ ചൈകേന സര്വാണ്യേവാന്തരാണി വൈ। ഭവിഷ്യാണി ഭവിഷ്യൈശ്ച കല്പഃ കല്പേന ചൈവ ഹ
ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഇടയ്ക്കുള്ള കാലങ്ങൾ എല്ലാം സംഭവിക്കുന്നു; ഭാവിയിൽ കാല്പങ്ങൾ മാറിമാറി വരും.
അതീതാനി ച കല്പാനി സോദകാനി സഹാന്വയൈഃ। അനാഗതേഷു തദ്വച്ച തര്ക്കഃ കാര്യോ വിജാനതാ
കഴിഞ്ഞ കാല്പങ്ങളും അവയുടെ ജലങ്ങളും വംശങ്ങളും, അതുപോലെ വരാനിരിക്കുന്നവയും, ബുദ്ധിമാന്മാർ ഇങ്ങനെ തന്നെ ആലോചിക്കണം.
ആപോ ഹ്യഗ്നേഃ സമഭവന്നഷ്ടേഽഗ്നൌ പൃഥിവീതലേ। സാന്തരാലൈകലീനേഽസ്മാന്നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
അഗ്നി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതായപ്പോൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉദിച്ചു; എല്ലാം—ചലനശീലികളും അചലങ്ങളും—ലയിച്ചപ്പോൾ അതായിരുന്നു ഇടവേള.
ഏകാര്ണവേ തദാ തസ്മിന് ന പ്രാജ്ഞായത കിഞ്ചന। തദാ സ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്
അപ്പോൾ ആ ഏകസമുദ്രത്തിൽ ഒന്നും കാണാനാവില്ലായിരുന്നു; അപ്പോൾ തന്നെ, സഹസ്രനയനായും സഹസ്രപാദനായും ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവുണ്ടായിരുന്നു.
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷോ രുക്മവര്ണോഽഹ്യതീന്ദ്രിയഃ। ബ്രഹ്മാ നാരായണാഖ്യഃ സ സുഷ്വാപ സലിലേ തദാ
സഹസ്രശിരസ്സായ പുരുഷൻ, പൊന്നനിറത്തിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമായ, നാരായണനെന്നറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ വെള്ളത്തിൽ ഉറങ്ങി.
സത്ത്വോദ്രേകാത് പ്രബുദ്ധസ്തു ശൂന്യം ലോകമുദീക്ഷ്യ സഃ। ഇമം ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകം നാരായണം പ്രതി
സത്ത്വഗുണം അധികമായി, അവൻ ഉണർന്നു; ലോകം ശൂന്യമായതായി കണ്ടു. നാരായണനെക്കുറിച്ച് അപ്പോൾ ഇവർ ഈ ശ്ലോകം പറയുന്നു.
ആപോ നാരാ വൈ തനവ ഇത്യപാം നാമ ശുശ്രുമഃ। അപ്സു ശേതേ ച യത്തസ്മാത്തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
വെള്ളം 'നര' എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, അതിനാൽ വെള്ളത്തിന് ആ പേര് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; വെള്ളത്തിൽ കിടക്കുന്നതിനാൽ അവനെ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തുല്യം യുഗസഹസ്രസ്യ നൈശം കാലമുപാസ്യ സഃ। ശര്വര്യന്തേ പ്രകുരുതേ ബ്രഹ്മത്വം സര്ഗകാരണാത്
ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കു തുല്യമായ ഒരു രാത്രികാലം ധ്യാനിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, രാത്രിയുടെ അവസാനം, സൃഷ്ടിക്കായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥിതിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാ തു സലിലേ തസ്മിന് വായുര്ഭൂത്വാ തദാചരത്। നിശായാമിവ ഖദ്യോതഃ പ്രാവൃട്കാലേ തതസ്തതഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ആ വെള്ളത്തിൽ വായുവായി സഞ്ചരിച്ചു; മഴക്കാലത്ത് രാത്രിയിൽ കുരുവിയെപ്പോലെ അവൻ ഇവിടെ അവിടെ ചലിച്ചു.
തതസ്തു സലിലേ തസ്മിന് വിജ്ഞായാന്തര്ഗതാം മഹീമ്। അനുമാനാദസംമൂഢോ ഭൂമേരുദ്ധരണം പ്രതി
അപ്പോൾ ആ വെള്ളത്തിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ഭ്രമമില്ലാതെ ഭൂമിയെ ഉയർത്താനുള്ള മാർഗം അനുമാനിച്ചു.
അകരോത് സ തനും ത്വന്യാം കല്പാദിഷു യഥാ പുരാ। തതോ മഹാത്മാ മനസാ ദിവ്യം രൂപമചിന്തയത്
മുൻകാല്പങ്ങളിൽപോലെ, അവൻ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു; മഹാത്മാവ് മനസ്സിൽ ദൈവികമായ ഒരു രൂപം ചിന്തിച്ചു.
സലിലേനാപ്ലുതാം ഭൂമിം ദൃഷ്ട്വാ സ തു സമന്തതഃ। കിന്നു രൂപം മഹത് കൃത്വാ ഉദ്ധരേയമഹം മഹീമ്
വെള്ളത്തിൽ മുഴുവൻ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ കണ്ടു, 'ഏത് മഹത്തായ രൂപം എടുത്താൽ ഞാൻ ഭൂമിയെ ഉയർത്താനാകും?' എന്ന് അവൻ ചിന്തിച്ചു.
ജലക്രീഡാസു രുചിരം വാരാഹം രൂപമസ്മരത്। അധൃഷ്യം സര്വ്വഭൂതാനാം വാങ്മയം ധര്മസംജ്ഞിതമ്
ജലത്തിൽ കളിക്കാൻ മനോഹരമായ, എല്ലായ്പ്രാണികൾക്കും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, വാക്കിൽ നിന്നുള്ള, ധർമ്മം എന്നറിയപ്പെടുന്ന വരാഹരൂപം അവൻ ഓർത്തു.
ദശയോജനവിസ്തീംര്ണ ശതയോജനമുച്ഛ്രിതമ്। നീലമേഘപ്രതീകാശം മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനമ്
പത്ത് യോജന വീതിയുള്ള, നൂറു യോജന ഉയരമുള്ള, നീലമേഘംപോലെയുള്ള, മേഘഗർജ്ജനപോലുള്ള ശബ്ദമുള്ള രൂപം.
മഹാപര്വ്വതവര്ഷ്മാണം ശ്വേതം തീക്ഷ്ണോഗ്രദംഷ്ട്രിണമ്। വിദ്യുദഗ്നിപ്രകാശാക്ഷമാദിത്യസമതേജസമ്
പർവ്വതത്തെപ്പോലെ വലിപ്പമുള്ള, വെള്ള നിറമുള്ള, കഠിനവും ഭയാനകവുമായ പല്ലുകളുള്ള, മിന്നൽക്കും അഗ്നിക്കും സമാനമായി കണ്ണുകൾ പ്രകാശിക്കുന്ന, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള രൂപം അവനുണ്ടായിരുന്നു.
പീനവൃത്തായതസ്കന്ധം സിംഹവിക്രാന്തഗാമിനമ്। പീനോന്നതകടീദേശം സുശ്ലക്ഷ്ണം ശുഭലക്ഷണമ്
തടിച്ചും വട്ടവും വിശാലവുമായ തോളുകൾ, സിംഹത്തിന്റെ നടപ്പുപോലെ ഗംഭീരമായ ചുവടുകൾ, ഉറപ്പുള്ള ഉയർന്ന അര, മൃദുവും ശുഭലക്ഷണങ്ങളുമുള്ള ശരീരം—all ഈ ഗുണങ്ങൾ അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രൂപമാസ്ഥായ വിപുലം വാരാഹമമിതം ഹരിഃ। പൃഥിവ്യുദ്ധരണാര്ഥായ പ്രവിവേശ രസാതലമ്
ഇങ്ങനെ അതിവിശാലവും അളവറ്റതുമായ വാരാഹരൂപം ധരിച്ച്, ഹരി ഭൂമിയെ ഉയർത്താൻ വേണ്ടി പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സ വേദവാദ്യുപദ്രഷ്ടാ ക്രതുവക്ഷാശ്ചിതീമുഖഃ। അഗ്നിജിഹ്വോ ദര്ഭരോമാ ബ്രഹ്മശീര്ഷോ മഹാതപാഃ
വേദപാരായണങ്ങൾക്കു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നവൻ, യാഗങ്ങളുടെ സ്വരൂപം, ഹോമകുണ്ഡംപോലെയുള്ള വായ്, അഗ്നിപോലെയുള്ള നാവ്, ദർഭപ്പുല്ല് പോലെ രോമങ്ങൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ തല, മഹത്തായ തപസ്സുള്ളവൻ—ഇവയൊക്കെയും അവനിൽ കാണാം.
അഹോരാത്രേക്ഷണധരോ വേദാങ്ഗശ്രുതിഭൂഷണഃ। ആജ്യനാസഃ സ്രുവതുണ്ഡഃ സാമഘോഷസ്വനോ മഹാന്
പകലും രാത്രിയും കണ്ണുകളായി, വേദങ്ങളുടെ അവയവങ്ങളും ശ്രുതികളും അലങ്കാരമായി, നാസികയിൽ നെയ്യ്, തുമ്പിൽ യാഗചട്ടു, സാമവേദഗാനത്തിന്റെ ഗംഭീരശബ്ദംപോലെയുള്ള സ്വരം—all അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സത്യധര്മമയഃ ശ്രീമാന് ധര്മ്മവിക്രമസംസ്ഥിതഃ। പ്രായശ്ചിത്തരതോ ഘോരഃ പശുജാനുര്മഹാകൃതി
സത്യവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, പ്രായശ്ചിത്തത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ, ഭയങ്കരനും, മൃഗങ്ങളോടു കരുണയുള്ളവനും, വലിയ രൂപമുള്ളവനും ആയിരുന്നു.
ഊര്ദ്ധ്വഗാത്രോ ഹോമലിങ്ഗഃ സ്ഥാനബീജോ മഹൌഷധിഃ। വേദ്യാന്തരാത്മാ മന്ത്രസ്ഫിഗാജ്യസ്പൃക് സോമശോണിതഃ
ഉയർന്ന അവയവങ്ങൾ, ഹോമചിഹ്നങ്ങൾ, സ്ഥിരതയുടെ വിത്ത്, മഹൗഷധം, യാഗവേദിയുടെ അന്തരാത്മാവ്, മന്ത്രങ്ങൾ കവിളുകൾ, നെയ്യ് സ്പർശിക്കുന്നവൻ, സോമവും രക്തവും ഉള്ളവൻ—ഇവയൊക്കെയും അവനിൽ കാണാം.
- പാ.ഭേ. വേദസ്കന്ധോ ഹവിര്ഗന്ധോ ഹവ്യകവ്യാതിവേഗവാന്। പ്രാഗ്വംശകായോ ദ്യുതിമാന്നാനാദീക്ഷാഭിരന്വിതഃ
വേദങ്ങൾ തോളുകളായി, യാഗസാമഗ്രികളുടെ സുഗന്ധം അവനിൽ, ദേവന്മാർക്കും പിതാക്കൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഹവികൾക്കാൾ വേഗതയുള്ളവൻ, കിഴക്ക് മുഖം കാണിക്കുന്ന ശരീരം, പ്രകാശം നിറഞ്ഞവൻ, വിവിധ ദീക്ഷകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ.