യസ്യ യസ്യാന്വയാ യേ യേ താംസ്താനിച്ഛാമ വേദിതുമ്। തേഷാം പൂര്വര്ഷിസൃഷ്ടിം ച വിചിത്രാം താം പ്രജാപതേഃ
ആരാരുടെയും സന്തതികളും, പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ച മുൻകാല ഋഷിമാരുടെ അത്ഭുതകരമായ സൃഷ്ടിയും ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസകൃത്പരിപൃഷ്ടസ്തൈര്മഹാത്മാ ലോമഹര്ഷണഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച കഥയാമാസ സത്തമഃ
അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ലോമഹർഷണൻ എല്ലാം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി പറഞ്ഞു തുടങ്ങി.
പൃഷ്ടാം ചൈതാം കഥാം ദിവ്യാം ശ്ലക്ഷ്ണാം പാപപ്രണാശിനീമ്। കഥ്യമാനാം മയാ ചിത്രാം ബഹ്വര്ഥാം ശ്രുതിസമ്മതാമ്
നിങ്ങൾ ചോദിച്ച ഈ ദിവ്യമായ, മൃദുലമായ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, അത്ഭുതകരമായ, അർത്ഥസമ്പന്നമായ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച ഈ കഥ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുകയാണ്.
യശ്ചേമാംധാരയേന്നിത്യം ശ്രൃണുയാദ്വാപ്യഭീക്ഷ്ണശഃ। ശ്രാവയേച്ചാപി വിപ്രേഭ്യോ യതിഭ്യശ്ച വിശേഷതഃ
ഈ കഥയെ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും മനസ്സിൽ ധരിച്ചാലോ, ആവർത്തിച്ച് കേട്ടാലോ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും സന്ന്യാസിമാർക്കും വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചാലോ,
ശുചിഃ പര്വസു യുക്താത്മാ തീര്ഥേഷ്വായതനേഷു ച। ദീര്ഘമായുരവാപ്നോതി സ പുരാണാനുകീര്ത്തനാത്। സ്വവംശധാരണം കൃത്വാ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ശുദ്ധനും, ഉത്സവദിവസങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ആത്മസംയമനം പാലിക്കുന്നവനും പുരാണം പാരായണം ചെയ്താൽ ദീർഘായുസ് ലഭിക്കും; തന്റെ വംശം നിലനിറുത്തി സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടും.
വിസ്താരാവയവം തേഷാം യഥാശബ്ദം യഥാശ്രുതമ്। കീര്ത്ത്യമാനം നിബോധധ്വം സര്വേഷാം കീര്ത്തിവര്ദ്ധനമ്
അവരുടെ കഥകളുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും, എങ്ങനെ പറഞ്ഞുവെന്നും എങ്ങനെ കേട്ടുവെന്നും ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു; എല്ലാവരും കേൾക്കൂ, ഇതു എല്ലാവരുടെയും കീര്ത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ധന്യം യശസ്യം ശത്രുഘ്നം സ്വര്ഗ്യമായുര്വിവര്ധനമ്। കീര്ത്തനം സ്ഥിരകീര്ത്തീനാം സര്വേഷാം പുണ്യകാരിണാമ്
ഈ കഥ ഭാഗ്യപ്രദവും, കീര്ത്തികരവുമാണ്; ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുകയും സ്വർഗ്ഗം നേടാനും ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു; സദാചാരികൾക്ക് ഇത് വലിയ മഹത്വം നൽകുന്നു.
സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച। വംശാനുചരിതഞ്ചേതി പുരാണം പംചലക്ഷണമ്
സൃഷ്ടി, പ്രളയം, വംശാവലി, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശങ്ങളുടെ ചരിത്രം — ഇതാണ് പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചു പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.
കല്പേഭ്യോഽപി ഹി യഃ കല്പഃ ശുചിഭ്യോ നിയതഃ ശുചിഃ। പുരാണം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി മാരുതം വേദസമ്മിതമ്
കല്പങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും, ശുദ്ധന്മാരിൽ പോലും ഏറ്റവും ശുദ്ധവും, വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച മാരുതപുരാണം ഞാൻ വിശദമായി വിശദീകരിക്കാം.
പ്രബോധഃ പ്രലയശ്ചൈവ സ്ഥിതിരുത്പത്തിരേവ ച। പ്രക്രിയാ പ്രഥമഃ പാദഃ കഥ്യവസ്തുപരിഗ്രഹഃ
പ്രബോധം, പ്രളയം, നിലനിൽപ്പ്, സൃഷ്ടി — ഇവയും പറയേണ്ട വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടികയും ആദ്യ ഭാഗമാണു.
ഉപോദ്വാതോഽനുഷങ്ഗശ്ച ഉപസംഹാര ഏവ ച। ധര്മ്യം യശസ്യമായുഷ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
ആമുഖം, ബന്ധം, സമാപനം — ഇതെല്ലാം ധാർമ്മികവും, കീര്ത്തികരവുമാണ്; ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഏവം ഹി പാദാശ്ചത്വാരഃ സമാസാത് കീര്ത്തിതാ മയാ। വക്ഷ്യാമ്യേതാന് പുനസ്താംസ്തു വിസ്തരേണ യഥാക്രമമ്
ഇങ്ങനെ നാലു ഭാഗങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി അവയെ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി വിശദീകരിക്കാം.
തസ്മൈ ഹിരണ്യഗര്ഭായ പുരുഷായേശ്വരായ ച। അന്തായ പ്രഥമായൈവ വിശിഷ്ടായ പ്രജാത്മനേ। ബ്രഹ്മണേ ലോകതന്ത്രായ നമസ്കൃത്യ സ്വയമ്ഭുവേ
ഹിരണ്യഗർഭനായ, പരമപുരുഷനായ, ഈശ്വരനായ, ആദിയും അന്തവും ആയ, വിശിഷ്ടനായ പ്രജാപിതാവായ, ലോകങ്ങളുടെ നിയന്ത്രകനായ സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
മഹദാദ്യം വിശേഷാന്തം സവൈരുപ്യം സലക്ഷണമ്। പഞ്ചപ്രമാണം ഷട്ശ്യേതം പുരുഷാധിഷ്ഠിതം നുതമ്। അസംശയാത് പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൂതസര്ഗമനുത്തമമ്
മഹത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകതയിലേക്കുള്ള എല്ലാ ഭേദങ്ങളോടും, അഞ്ചു പ്രമാണങ്ങളോടും, ആറു വിഭാഗങ്ങളോടും കൂടി, പരമപുരുഷൻ സ്ഥാപിച്ച ഈ ഉത്തമമായ ഭൂതസൃഷ്ടി ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ വിശദീകരിക്കാം.
അവ്യക്തം കാരണം യത്തു നിത്യം സദസദാത്മകമ്। പ്രധാനം പ്രകൃതിം ചൈവ യമാഹുസ്തത്ത്വ ചിന്തകാഃ
അപ്രത്യക്ഷവും, ശാശ്വതവുമായ, സത്തും അസത്തും ഉള്ളതുമായ, തത്വചിന്തകർ പ്രധാനവും പ്രകൃതിയുമെന്നു വിളിക്കുന്ന അതാണ് ആ കാരണമാകുന്നത്.
ഗന്ധവര്ണരസൈര്ഹീനം ശബ്ദസ്പര്ശവിവര്ജ്ജിതമ്। അജാതം ധ്രുവമക്ഷയ്യം നിത്യം സ്വാത്മന്യവസ്ഥിതമ്
ഗന്ധം, വർണ്ണം, രുചി ഇല്ലാത്തത്; ശബ്ദവും സ്പർശവും രഹിതം; ജനനം ഇല്ലാത്തത്; സ്ഥിരവും, അക്ഷയവുമായത്; എന്നും സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നതാണത്.
ജഗദ്യോനിം മഹദ്ഭൂതം പരം ബ്രഹ്മ സനാതനമ്। വിഗ്രഹം സര്വഭൂതാനാമവ്യക്തമഭവത് കില
ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായ മഹത്തായ, ശാശ്വതമായ പരബ്രഹ്മം, എല്ലാ ജീവികളുടെയും അവ്യക്തമായ രൂപമായി ഉദിച്ചുവന്നു.
അനാദ്യന്തമജം സൂക്ഷ്മന്ത്രിഗുണം പ്രഭവാവ്യയമ്। അസാമ്പ്രതമവിജ്ഞേയം ബ്രഹ്മാഗ്രേ സമവര്ത്തത
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തത്, ജനനം ഇല്ലാത്തത്, സൂക്ഷ്മവും മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയതും, ക്ഷയിക്കാത്തതും, മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ ബ്രഹ്മം ആദിയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തസ്യാത്മനാ സര്വമിദം വ്യാപ്തമാസീത്തമോമയമ്। ഗുണസാമ്യേ തദാ തസ്മിന് ഗുണഭാവേ തമോമയേ
തന്റെ സ്വഭാവത്താൽ, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നതായി പരവ്യാപ്തമായി; അപ്പോൾ ഗുണങ്ങൾ സമത്വത്തിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ, അവയും അന്ധകാരത്താൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
ഗര്ഗകാലേ പ്രധാനസ്യ ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതസ്യ വൈ। ഗുണഭാവാദ്വാച്യമാനോ മഹാന് പ്രാദുര്ബഭൂവ ഹ
ലോകലയം നടന്നപ്പോൾ, പ്രധാനം എന്ന ആദിമാവസ്തയിൽ, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ചപ്പോൾ, ഗുണങ്ങൾ പ്രകടമായതുകൊണ്ട് മഹത്ത്വം ഉദിച്ചുവന്നു.
സൂക്ഷ്മേണ മഹതാ സോഽഥ അവ്യക്തേന സമാവൃതഃ। സത്വോദ്രിക്തോ മഹാനഗ്രേ സത്ത്വമാത്രപ്രകാശകമ്। മനോ മഹാംശ്ച വിജ്ഞേയോ മനസ്തത്കാരണം സ്മൃതമ്
സൂക്ഷ്മമായ മഹത്ത്വം അവ്യക്തം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു; ആദിയിൽ സത്ത്വം അധികമായിരുന്നതുകൊണ്ട് സത്ത്വം മാത്രം പ്രകാശിപ്പിച്ചു; മനസ്സും മഹത്തും അർത്ഥമാക്കേണ്ടതാണ്, മനസ്സാണ് അതിന്റെ കാരണമെന്നു പറയുന്നു.
ലിങ്ഗമാത്രസമുത്പന്നഃ) ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതസ്തു സഃ। ധര്മാദീനാന്തു രൂപാണി ലോകതത്ത്വാര്ഥഹേതവഃ। മഹാംസ്തു സൃഷ്ടിം കുരുതേ നോദ്യമാനഃ സിസൃക്ഷയാ
ലിംഗമാത്രമായി ഉദിച്ച മഹത്ത്വം, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു; ധർമ്മം മുതലായവയുടെ രൂപങ്ങൾ ലോകതത്ത്വങ്ങളുടെ കാരണങ്ങളാണ്; മഹത്ത്വം സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്നത് ശ്രമമോ ആഗ്രഹമോ ഇല്ലാതെ തന്നെയാണ്.
മനോ മഹാന്മതിര്ബ്രഹ്മാ പൂര്ബുദ്ധിഃ ഖ്യാതിരീശ്വരഃ। പ്രജ്ഞാ ചിതിഃ സ്മൃതിഃ സംവിത് വിപുരം ചോച്യതേ ബുധൈഃ
മനസ്സ്, മഹത്ത്വം, ബുദ്ധി, ബ്രഹ്മ, മുൻബോധം, വിവേകം, ഈശ്വരത്വം, പ്രജ്ഞ, ചൈതന്യം, സ്മൃതി, സംവിത്, വിശാലത എന്നിവയെ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
മനുതേ സര്വഭൂതാനാം യസ്മാച്ചേഷ്ടാഫലം വിഭുഃ। സൌക്ഷ്മത്വേന വിവൃദ്ധാനാം തേന തന്മന ഉച്യതേ
എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തികളും ഫലങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നതും, വളർന്നവയിൽ അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയാൽ, അതിനാൽ അതിനെ മനസ്സ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
തത്ത്വാനാമഗ്രജോ യസ്മാന്മഹാംശ്ച പരിമാണതഃ। ശേഷേഭ്യോഽപി ഗുണേഭ്യോഽസൌ മഹാനിതി തതഃ സ്മൃതഃ
തത്ത്വങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായതും, മറ്റ് ഗുണങ്ങളെക്കാൾ വലിപ്പമുള്ളതുമായതിനാൽ, അതിനെ മഹത്ത്വം എന്ന് പറയുന്നു.
ബിഭര്തി മാനം മനുതേ വിഭാഗം മന്യതേഽപി ച। പുരുഷോ ഭോഗസമ്ബന്ധാത് തേന ചാസൌ മതിഃ സ്മൃതഃ
മാനവും വിഭജനവും വ്യത്യാസങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നു; പുരുഷൻ അനുഭവത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ ബുദ്ധി എന്ന് ഓർക്കുന്നു.
ബൃഹത്ത്വാദൃംഹണത്വാച്ച ഭാവാനാം സലിലാശ്രയാത്। യസ്മാദ്ബൃംഹയതേ ഭാവാന് ബ്രഹ്മാ തേന നിരുച്യതേ
വിസ്തൃതിയും ശക്തിയും ഉള്ളതും, ജലത്തോടുള്ള ബന്ധവും ഉള്ളതും, ഭാവങ്ങളെ വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായതിനാൽ അതിനെ ബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ആപൂരയിത്വാ യസ്മാച്ച കൃത്സ്നാന് ദേഹാനനുഗ്രഹൈഃ। തത്ത്വഭാവാംശ്ച നിയതാം സ്തേന പൂരിതി ചോച്യതേ
എല്ലാ ശരീരങ്ങളെയും അനുഗ്രഹത്തോടെ നിറയ്ക്കുന്നതും, തത്ത്വങ്ങളുടെ അവസ്ഥകളെ നിലനിർത്തുന്നതും കൊണ്ടു അതിനെ പൂരിതം എന്ന് പറയുന്നു.
ബുധ്യതേ പുരുഷശ്ചാത്ര സര്വഭാവാന് ഹിതാഹിതാന് । യസ്മാദ്ബോധയതേ ചൈവ തേന ബുദ്ധിര്നിരുച്യതേ
ഇവിടെ പുരുഷൻ എല്ലാ ഭാവങ്ങളെയും, ഹിതവും അഹിതവും, മനസ്സിലാക്കുന്നു; ബോധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ ബുദ്ധി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഖ്യാതിഃ പ്രത്യുപഭോഗശ്ച യസ്മാത് സംവര്ത്തതേ തതഃ। ഭോഗശ്ച ജ്ഞാനനിഷ്ഠത്വാത്തേന ഖ്യാതിരിതി സ്മൃതഃ
അനുഭവവും അനുഭവസുഖവും അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; അനുഭവം ജ്ഞാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായതിനാൽ അതിനെ വിവേകം എന്ന് ഓർക്കുന്നു.