ഛന്ദാംസി വേദാഃ സഋചോ യജൂംഷി സാമാനി സോമസ്വ തഥൈവ യജ്ഞഃ। ആജീവ്യമേഷാം യദഭീപ്സിതഞ്ച ദേവസ്യ തസ്യൈവ ച വൈ പ്രജാപതേഃ
ഛന്ദസ്സുകൾ, വേദങ്ങൾ, ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ, യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ, സാമഗാനങ്ങൾ, സോമം, യാഗം, ഇവരുടെ ജീവിതോപാധിയും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും—ഇതെല്ലാം ആ ദൈവത്തിന്റെയും പ്രജാപതിയുടെയുംതാണ്.
വൈവസ്വതസ്യാസ്യ മനോഃ പുരസ്താത് സമ്ഭൂ തിരുക്താ പ്രസവശ്ച തേഷാമ്। യേഷാമിദം പുണ്യകൃതാം പ്രസൂത്യാ ലോകത്രയം ലോകനമസ്കൃതാനാമ്। സുരേശദേവര്ഷിമനുപ്രധീനാമാപൂരിതഞ്ചോപരിഭൂഷിതഞ്ച
ഈ വൈവസ്വത മനുവിനു മുമ്പ് അവരുടെ ഉത്ഭവവും ജനനവും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവരുടെ സന്തതിയാൽ, പുണ്യശീലികൾക്ക് ജന്മം നൽകിയതുകൊണ്ട്, ലോകത്രയവും ആദരിക്കുന്നവരും, ദേവന്മാരും ദൈവഋഷിമാരും മനുമാരും നയിക്കുന്നതുമായതും, പൂർണ്ണവും അലങ്കൃതവുമാണ്.
രുദ്രസ്യ ശാപാത് പുനരുദ്ഭവശ്ച ദക്ഷസ്യ ചാപ്യത്ര മനുഷ്യലോകേ। വാസഃ ക്ഷിതൌ വാ നിയമാദ്ഭവസ്യ ദക്ഷസ്യ ചാത്ര പ്രതിശാപലാഭഃ
രുദ്രന്റെ ശാപം മൂലം വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടായി; ഭവന്റെ നിയമപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ വാസവും, ഇവിടെ തന്നെ ദക്ഷൻ പ്രതിശാപം ലഭിച്ചതും ഈ മനുഷ്യലോകത്തിൽ സംഭവിച്ചു.
മന്വന്തരാണാം പരിവര്ത്തനാനി യുഗേഷു സമ്ഭൂതിവികല്പനഞ്ച। ഋഷിത്വമാര്ഷസ്യ ച സംപ്രവൃദ്ധിര്യഥാ യുഗാദിഷ്വപി ചേത്തദത്ര
മന്വന്തരങ്ങളുടെ ചക്രം, യുഗങ്ങളിൽ ഉള്ള ഉത്ഭവഭേദങ്ങൾ, ഋഷിത്വത്തിന്റെ വർദ്ധന, ഓരോ യുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നതും ഇവിടെയുണ്ട്.
യേ ദ്വാപരേഷു പ്രഥയന്തി വേദാന് വ്യാസാശ്ച തേഽജ്ഞ ക്രമശോ നിബദ്ധാഃ। കല്പസ്യ സംഖ്യാ ഭുവനസ്യ സംഖ്യാ ബ്രാഹ്മസ്യ ചാപ്യത്ര ദിനസ്യ സംഖ്യാ
ദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ വേദങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവരും, വ്യാസന്മാരും, ജ്ഞാനിയേ, ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഒരു കല്പയുടെ എണ്ണം, ലോകത്തിന്റെ എണ്ണം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസത്തിന്റെ എണ്ണവും ഇവിടെയുണ്ട്.
അണ്ഡോദ്ഭിജസ്വേദജരായുജാനാം ധര്മാത്മനാം സ്വര്ഗനിവാസിനാം വാ। യേ യാതനാസ്ഥാനഗതാശ്ച ജീവാസ്തര്കേണ തേഷാമപി ച പ്രമാണമ്
അണ്ഡത്തിൽ നിന്ന്, സ്വേദത്തിൽ നിന്ന്, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന്, അങ്കുരത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും, ധർമ്മശീലികളും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും, യാതനാസ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ജീവികളും—വിവേചനബുദ്ധിയാൽ ഇവരുടെ അളവുകളും ഇവിടെ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആത്യന്തികഃ പ്രാകൃതികശ്ച യോഽയം നൈമിത്തികശ്ച പ്രതിസര്ഗഹേതുഃ। ബന്ധശ്ച മോക്ഷശ്ച വിശിഷ്യ തത്ര പ്രോക്താ ച സംസാരഗതിഃ പരാ ച
പരമമായതും, പ്രകൃതിസംബന്ധമായതും, പ്രത്യേകമായ സമയങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നതുമായ സൃഷ്ടിയുടെ കാരണങ്ങൾ, ബന്ധവും മോക്ഷവും, ഇവിടെയെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ സംസാരത്തിന്റെ പരമമായ ഗതിയും.
പ്രകൃത്യവസ്ഥൈഷു ച കാരണേഷു യാച സ്ഥിതിര്യാ ച പുനഃ പ്രവൃത്തിഃ। തച്ഛാസ്ത്രയുക്ത്യാ സ്വമതിപ്രയത്നാത് സമസ്തമാവിഷ്കൃതധീധൃതിഭ്യഃ। വിപ്രാ ഋഷിഭ്യഃ സമുദാഹൃതം യദ്യഥാതഥം തച്ഛൃണുതോച്യമാനമ്
പ്രകൃതിയുടെ അവസ്ഥകളിലും കാരണങ്ങളിലും, അവയുടെ നിലയും വീണ്ടും തുടങ്ങുന്ന പ്രവൃത്തിയും, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ യുക്തിയും, സ്വന്തം ബുദ്ധിയും പരിശ്രമവും ഉപയോഗിച്ച്, ധീരമായ ബ്രാഹ്മണരും ഋഷിമാരും പറഞ്ഞതുപോലെ, എല്ലാം എങ്ങനെ ഉണ്ടോ അതുപോലെ ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കൂ.
ഋഷയസ്തു തതഃ ശ്രുത്വാ നൈമിഷാരണ്യവാസിനഃ। പ്രത്യൂചുസ്തേ തതഃ സര്വേ സൂതം പര്യാകുലേക്ഷണാഃ
അപ്പോൾ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഋഷിമാർ ആ വാർത്ത കേട്ടു, എല്ലാവരും ആവേശഭരിതരായി കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ് സൂതനോടു പറഞ്ഞു.
ഭവാന് വൈ വംശകുശലോ വ്യാസാത് പ്രത്യക്ഷദര്ശവാന്। തസ്മാത്ത്വം ഭവനം കൃത്സ്നം ലോകസ്യാമുഷ്യ വര്ണയ
നിങ്ങൾ വംശചരിത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും വ്യാസന്റെ മുഖാന്തിരം അവയെ നേരിട്ട് കണ്ടവനും ആണല്ലോ. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ വംശാവലിയും ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി വിവരിക്കണം.
യസ്യ യസ്യാന്വയാ യേ യേ താംസ്താനിച്ഛാമ വേദിതുമ്। തേഷാം പൂര്വര്ഷിസൃഷ്ടിം ച വിചിത്രാം താം പ്രജാപതേഃ
ആരാരുടെയും സന്തതികളും, പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ച മുൻകാല ഋഷിമാരുടെ അത്ഭുതകരമായ സൃഷ്ടിയും ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസകൃത്പരിപൃഷ്ടസ്തൈര്മഹാത്മാ ലോമഹര്ഷണഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച കഥയാമാസ സത്തമഃ
അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ലോമഹർഷണൻ എല്ലാം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി പറഞ്ഞു തുടങ്ങി.
പൃഷ്ടാം ചൈതാം കഥാം ദിവ്യാം ശ്ലക്ഷ്ണാം പാപപ്രണാശിനീമ്। കഥ്യമാനാം മയാ ചിത്രാം ബഹ്വര്ഥാം ശ്രുതിസമ്മതാമ്
നിങ്ങൾ ചോദിച്ച ഈ ദിവ്യമായ, മൃദുലമായ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, അത്ഭുതകരമായ, അർത്ഥസമ്പന്നമായ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച ഈ കഥ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുകയാണ്.
യശ്ചേമാംധാരയേന്നിത്യം ശ്രൃണുയാദ്വാപ്യഭീക്ഷ്ണശഃ। ശ്രാവയേച്ചാപി വിപ്രേഭ്യോ യതിഭ്യശ്ച വിശേഷതഃ
ഈ കഥയെ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും മനസ്സിൽ ധരിച്ചാലോ, ആവർത്തിച്ച് കേട്ടാലോ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും സന്ന്യാസിമാർക്കും വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചാലോ,
ശുചിഃ പര്വസു യുക്താത്മാ തീര്ഥേഷ്വായതനേഷു ച। ദീര്ഘമായുരവാപ്നോതി സ പുരാണാനുകീര്ത്തനാത്। സ്വവംശധാരണം കൃത്വാ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ശുദ്ധനും, ഉത്സവദിവസങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ആത്മസംയമനം പാലിക്കുന്നവനും പുരാണം പാരായണം ചെയ്താൽ ദീർഘായുസ് ലഭിക്കും; തന്റെ വംശം നിലനിറുത്തി സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടും.
വിസ്താരാവയവം തേഷാം യഥാശബ്ദം യഥാശ്രുതമ്। കീര്ത്ത്യമാനം നിബോധധ്വം സര്വേഷാം കീര്ത്തിവര്ദ്ധനമ്
അവരുടെ കഥകളുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും, എങ്ങനെ പറഞ്ഞുവെന്നും എങ്ങനെ കേട്ടുവെന്നും ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു; എല്ലാവരും കേൾക്കൂ, ഇതു എല്ലാവരുടെയും കീര്ത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ധന്യം യശസ്യം ശത്രുഘ്നം സ്വര്ഗ്യമായുര്വിവര്ധനമ്। കീര്ത്തനം സ്ഥിരകീര്ത്തീനാം സര്വേഷാം പുണ്യകാരിണാമ്
ഈ കഥ ഭാഗ്യപ്രദവും, കീര്ത്തികരവുമാണ്; ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുകയും സ്വർഗ്ഗം നേടാനും ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു; സദാചാരികൾക്ക് ഇത് വലിയ മഹത്വം നൽകുന്നു.
സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച। വംശാനുചരിതഞ്ചേതി പുരാണം പംചലക്ഷണമ്
സൃഷ്ടി, പ്രളയം, വംശാവലി, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശങ്ങളുടെ ചരിത്രം — ഇതാണ് പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചു പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.
കല്പേഭ്യോഽപി ഹി യഃ കല്പഃ ശുചിഭ്യോ നിയതഃ ശുചിഃ। പുരാണം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി മാരുതം വേദസമ്മിതമ്
കല്പങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും, ശുദ്ധന്മാരിൽ പോലും ഏറ്റവും ശുദ്ധവും, വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച മാരുതപുരാണം ഞാൻ വിശദമായി വിശദീകരിക്കാം.
പ്രബോധഃ പ്രലയശ്ചൈവ സ്ഥിതിരുത്പത്തിരേവ ച। പ്രക്രിയാ പ്രഥമഃ പാദഃ കഥ്യവസ്തുപരിഗ്രഹഃ
പ്രബോധം, പ്രളയം, നിലനിൽപ്പ്, സൃഷ്ടി — ഇവയും പറയേണ്ട വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടികയും ആദ്യ ഭാഗമാണു.
ഉപോദ്വാതോഽനുഷങ്ഗശ്ച ഉപസംഹാര ഏവ ച। ധര്മ്യം യശസ്യമായുഷ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
ആമുഖം, ബന്ധം, സമാപനം — ഇതെല്ലാം ധാർമ്മികവും, കീര്ത്തികരവുമാണ്; ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഏവം ഹി പാദാശ്ചത്വാരഃ സമാസാത് കീര്ത്തിതാ മയാ। വക്ഷ്യാമ്യേതാന് പുനസ്താംസ്തു വിസ്തരേണ യഥാക്രമമ്
ഇങ്ങനെ നാലു ഭാഗങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി അവയെ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി വിശദീകരിക്കാം.
തസ്മൈ ഹിരണ്യഗര്ഭായ പുരുഷായേശ്വരായ ച। അന്തായ പ്രഥമായൈവ വിശിഷ്ടായ പ്രജാത്മനേ। ബ്രഹ്മണേ ലോകതന്ത്രായ നമസ്കൃത്യ സ്വയമ്ഭുവേ
ഹിരണ്യഗർഭനായ, പരമപുരുഷനായ, ഈശ്വരനായ, ആദിയും അന്തവും ആയ, വിശിഷ്ടനായ പ്രജാപിതാവായ, ലോകങ്ങളുടെ നിയന്ത്രകനായ സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
മഹദാദ്യം വിശേഷാന്തം സവൈരുപ്യം സലക്ഷണമ്। പഞ്ചപ്രമാണം ഷട്ശ്യേതം പുരുഷാധിഷ്ഠിതം നുതമ്। അസംശയാത് പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൂതസര്ഗമനുത്തമമ്
മഹത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകതയിലേക്കുള്ള എല്ലാ ഭേദങ്ങളോടും, അഞ്ചു പ്രമാണങ്ങളോടും, ആറു വിഭാഗങ്ങളോടും കൂടി, പരമപുരുഷൻ സ്ഥാപിച്ച ഈ ഉത്തമമായ ഭൂതസൃഷ്ടി ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ വിശദീകരിക്കാം.
അവ്യക്തം കാരണം യത്തു നിത്യം സദസദാത്മകമ്। പ്രധാനം പ്രകൃതിം ചൈവ യമാഹുസ്തത്ത്വ ചിന്തകാഃ
അപ്രത്യക്ഷവും, ശാശ്വതവുമായ, സത്തും അസത്തും ഉള്ളതുമായ, തത്വചിന്തകർ പ്രധാനവും പ്രകൃതിയുമെന്നു വിളിക്കുന്ന അതാണ് ആ കാരണമാകുന്നത്.
ഗന്ധവര്ണരസൈര്ഹീനം ശബ്ദസ്പര്ശവിവര്ജ്ജിതമ്। അജാതം ധ്രുവമക്ഷയ്യം നിത്യം സ്വാത്മന്യവസ്ഥിതമ്
ഗന്ധം, വർണ്ണം, രുചി ഇല്ലാത്തത്; ശബ്ദവും സ്പർശവും രഹിതം; ജനനം ഇല്ലാത്തത്; സ്ഥിരവും, അക്ഷയവുമായത്; എന്നും സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നതാണത്.
ജഗദ്യോനിം മഹദ്ഭൂതം പരം ബ്രഹ്മ സനാതനമ്। വിഗ്രഹം സര്വഭൂതാനാമവ്യക്തമഭവത് കില
ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായ മഹത്തായ, ശാശ്വതമായ പരബ്രഹ്മം, എല്ലാ ജീവികളുടെയും അവ്യക്തമായ രൂപമായി ഉദിച്ചുവന്നു.
അനാദ്യന്തമജം സൂക്ഷ്മന്ത്രിഗുണം പ്രഭവാവ്യയമ്। അസാമ്പ്രതമവിജ്ഞേയം ബ്രഹ്മാഗ്രേ സമവര്ത്തത
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തത്, ജനനം ഇല്ലാത്തത്, സൂക്ഷ്മവും മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയതും, ക്ഷയിക്കാത്തതും, മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ ബ്രഹ്മം ആദിയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തസ്യാത്മനാ സര്വമിദം വ്യാപ്തമാസീത്തമോമയമ്। ഗുണസാമ്യേ തദാ തസ്മിന് ഗുണഭാവേ തമോമയേ
തന്റെ സ്വഭാവത്താൽ, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നതായി പരവ്യാപ്തമായി; അപ്പോൾ ഗുണങ്ങൾ സമത്വത്തിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ, അവയും അന്ധകാരത്താൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
ഗര്ഗകാലേ പ്രധാനസ്യ ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതസ്യ വൈ। ഗുണഭാവാദ്വാച്യമാനോ മഹാന് പ്രാദുര്ബഭൂവ ഹ
ലോകലയം നടന്നപ്പോൾ, പ്രധാനം എന്ന ആദിമാവസ്തയിൽ, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ചപ്പോൾ, ഗുണങ്ങൾ പ്രകടമായതുകൊണ്ട് മഹത്ത്വം ഉദിച്ചുവന്നു.