ശുകസ്യ ച തഥാ ജന്മ സഹ പുത്രസ്യ ധീമതഃ। പരാശരസ്യ പ്രദ്വേഷോ വിശ്വാമിത്രകൃതോ യഥാ
അങ്ങനെ തന്നെ ശുകന്റെ ജനനവും, ധീരനായ പുത്രനോടൊപ്പം, വിശ്വാമിത്രൻ കാരണം പരാശരന് വിരോധം ഉണ്ടാകുന്നതും പറയുന്നു.
വസിഷ്ഠസമ്ഭൃതശ്ചാഗ്നിര്വിശ്വാമിത്രജിഘാംസയാ। സന്താനഹേതോര്വിഭുനാ ചീര്ണഃ സ്കന്ദേന ധീമതാ। ദൈവേന വിധിനാ വിപ്ര വിശ്വാമിത്രഹിതൈഷിണാ
വിശ്വാമിത്രനെ നശിപ്പിക്കാൻ വസിഷ്ഠൻ അഗ്നി ഉണർത്തുകയും, സന്താനത്തിനായി ധീരനായ സ്കന്ദൻ ദൈവാനുസൃതമായി അതു നടത്തുകയും, വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭലയ്ക്ക് ആഗ്രഹിച്ചവൻ അതു ചെയ്തതുമാണ്.
ഏകം വേദഞ്ചതുഷ്പാദഞ്ചതുര്ദ്ധാ പുനരീശ്വരഃ। യഥാ ബിഭേദ ഭഗവാന് വ്യാസഃ സര്വാന് സ്വബുദ്ധിതഃ। തസ്യ ശിഷ്യൈഃ പ്രശിഷ്യൈശ്ച ശാഖാ ഭേദാഃ പുനഃ കൃതാഃ
ഭഗവാൻ വ്യാസൻ തന്റെ ബുദ്ധിയാൽ ഏകവേദത്തെ നാലായി വിഭജിച്ചതും, അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരും വീണ്ടും ശാഖകളായി വിഭജിച്ചതും വിവരിക്കുന്നു.
പ്രയോഗൈഃ ഷഡ്ഗുണീയൈശ്ച യഥാ പൃഷ്ടഃ സ്വയമ്ഭുവാ। പൃഷ്ടേന ചാനുപൃഷ്ടാസ്തേ മുനയോ ധര്മകാങ്ക്ഷിണഃ
സ്വയംഭുവനാൽ ആറു വിധത്തിലുള്ള ചോദ്യങ്ങളാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച മഹർഷിമാർക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കപ്പെട്ടു.
സുനാഭം ദിവ്യരൂപാഖ്യം സത്യാങ്ഗം ശുഭവിക്രമമ്। അനൌപമ്യമിദഞ്ചക്രം വര്ത്തമാനമതന്ദ്രിതാഃ। പൃഷ്ഠതോ യാത നിയതാസ്തതഃ പ്രാപ്സ്യഥ യദ്ധിതമ്
സുനാഭൻ എന്ന ദിവ്യരൂപൻ, സത്യമായ അവയവങ്ങളുള്ള, ഉത്തമ വീര്യശാലിയായ, ഉപമയില്ലാത്ത ഈ ചക്രം അശ്രമരായവർ ചലിപ്പിച്ചു; നിങ്ങൾ അതിന്റെ പിന്നാലെ ക്രമമായി പോയാൽ, നല്ലതിനെ നിങ്ങൾ നേടും.
ഗച്ഛതോ ധര്മചക്രസ്യ യത്ര നേമിര്വിശീര്യതേ। പുണ്യഃ സ ദേശോ മന്തവ്യ ഇത്യുവാച തദാ പ്രഭുഃ। ഉക്ത്വാ ചൈവമൃഷീന് ബ്രഹ്മാ ഹ്യദൃശ്യത്വമഗാത്പുനഃ
ധർമ്മചക്രം ചലിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ നെമി എവിടെയും തകർന്നുപോകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ സ്ഥലം പുണ്യമായിടമാണെന്ന് അന്നവൻ പറഞ്ഞു; അങ്ങനെ മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും അദൃശ്യനായി.
ഗങ്ഗാഗര്ഭസമാഹാരം നൈമിഷേയത്വമേവ ച। ഈജിരേ ചൈവ സത്രേണ മുനയോ നൈമിഷേ തദാ। മൃതേ ശരദ്വതി തഥാ തസ്യ ചോത്ഥാപനം കൃതമ്
ഗംഗയുടെ സാരഭാഗം സമാഹരിച്ചതും, നൈമിഷം പ്രദേശവും, അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ നൈമിഷത്തിൽ സത്രയാഗം നടത്തുകയും, ശരദ്വതി മരിച്ചപ്പോൾ അവനെ വീണ്ടും ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.
ഋഷയോ നൈമിഷേയാസ്തു ശ്രദ്ധയാ പരയാ പുനഃ। നിഃസീമാം ഗാമിമാം കൃത്സ്നാം കൃത്വാ രാജാനമാഹരന്। യഥാവിധി യഥാശാസ്ത്രം തമാതിഥ്യൈരപൂജയന്
നൈമിഷ്യ മഹർഷിമാർ പരമമായ വിശ്വാസത്തോടെ ഈ അപ്പാരമായ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ഒന്നാക്കി, രാജാവിനെ കൊണ്ടുവന്നു; ആചാരപ്രകാരം, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അവനെ അതിഥിയായി ആദരിച്ചു.
പ്രീതം തഥാ കൃതാതിഥ്യം രാജാനം വിധിവത്തദാ। അന്തര്ദ്ധാനഗതഃ ക്രൂരഃ സ്വര്ഭാനുരസുരോഽഹരത്
അങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട രാജാവിനെ, ക്രൂരനായ സ്വർഭാനു എന്ന അസുരൻ അദൃശ്യനായി പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
അനുസസ്രുര്ഹതം ചാപി നൃപമൈഡം യഥാ പുരാ। ഗന്ധര്വ സഹിതം ദൃഷ്ട്വാ കലാപഗ്രാമവാസിനമ്
മുന്പ് പോലെ തന്നെ അവർ കൊല്ലപ്പെട്ട രാജാവിനെ പിന്തുടർന്നു; കലാപ ഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഗന്ധർവനോടൊപ്പം അവനെ കണ്ടു.
സന്നിപാതഃ പുനസ്തസ്യ യഥാ യജ്ഞേ മഹര്ഷിഭിഃ। ദൃഷ്ട്വാ ഹിരണ്മയം സര്വം യജ്ഞേ വസ്തു മഹാത്മനാമ്
പിന്നീട്, മഹർഷിമാരോടൊപ്പം രാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ വീണ്ടും സംഗമം നടന്നു; മഹാത്മാക്കളായവരുടെ യാഗത്തിൽ എല്ലാം പൊന്നായി കാണപ്പെട്ടു.
തദാ വൈ നൈമിഷേയാണാം സത്രേ ദ്വാദശവാര്ഷികേ। യഥാ വിവദമാനസ്തു ഐഡഃ സംസ്ഥാപിതസ്തു തൈഃ
അപ്പോൾ, നൈമിഷ്യ മഹർഷിമാരുടെ പന്ത്രണ്ടുവർഷം നീണ്ട സത്രയാഗത്തിൽ, അവർ തമ്മിൽ വാദം നടക്കുമ്പോൾ, ഐഡനെ അവർ സ്ഥാപിച്ചു.
ജനയിത്വാ ത്വരണ്യാന്തേ ഐഡപുത്രം യഥായുഷമ്। സമാപയിത്വാ തത്സത്രമായുഷം പര്യുപാസതേ
വനംവക്കത്ത് ഐഡന്റെ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു, ദീർഘായുസ്സോടെ; ആ സത്രം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അവന്റെ ആയുസ് മുഴുവൻ അവനെ സേവിച്ചു.
ഏതത്സര്വം യഥാവൃത്തം വ്യാഖ്യാതം ദ്വിജസത്തമാഃ। ഋഷീണാം പരമം ചാത്ര ലോകതന്ത്രമനുത്തമമ്
ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെയുണ്ടായെന്നു വിശദമായി പറഞ്ഞു, ഉത്തമനായ ദ്വിജന്മാരേ; മഹർഷിമാരുടെ പരമോന്നതമായ, അതുല്യമായ പാരമ്പര്യവും ഇതാണ്.
ബ്രഹ്മണാ യത്പുരാ പ്രോക്തം പുരാണം ജ്ഞാനമുത്തമമ്। അവതാരശ്ച രുദ്രസ്യ ദ്വിജാനുഗ്രഹകാരണാത്
ബ്രഹ്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് പറഞ്ഞ അത്യുത്തമമായ ജ്ഞാനവും, ദ്വിജന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ രുദ്രന്റെ അവതാരവും ഇവിടെയുണ്ട്.
തഥാ പാശുപതാ യോഗാഃ സ്ഥാനാനാഞ്ചൈവ കീര്ത്തനമ്। ലിങ്ഗോദ്ഭവസ്യ ദേവസ്യ നീലകണ്ഠത്വമേവ ച
അങ്ങനെ തന്നെ പാശുപതയോഗങ്ങളും, വിശേഷസ്ഥലങ്ങളുടെ മഹത്വവും, ലിംഗസ്വരൂപനായ ദേവന്റെ പ്രത്യക്ഷതയും, നീലകണ്ഠനായതിന്റെ കാരണവും വിവരിക്കുന്നു.
കഥ്യതേ യത്ര വിപ്രാണാം വായുനാ ബ്രഹ്മവാദിനാ। ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം പുണ്യം പാപപ്രണാശനമ്। കീര്ത്തനം ശ്രവണം ചാസ്യ ധാരണഞ്ച വിശേഷതഃ
ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയായ വായു ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് ഇവിടെ പറയുന്നിടത്ത്, ഈ കഥയുടെ പാരായണം, കേൾവിയും, പ്രത്യേകിച്ച് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതും ഭാഗ്യവും, പ്രശസ്തിയും, ദീർഘായുസും, പുണ്യവും നൽകുന്നു; പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അനേന ഹി ക്രമേണേദം പുരാണം സംപ്രചക്ഷ്യതേ। സുഖമര്ഥഃ സമാസേന മഹാനപ്യുപലഭ്യതേ। തസ്മാത് കിഞ്ചിത്സുമുദ്ദിശ്യ പശ്ചാദ്വക്ഷ്യാമി വിസ്തരമ്
ഇങ്ങനെ ഈ പുരാണം ക്രമമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടും; അതിന്റെ സാരം ലളിതമായി മനസ്സിലാക്കാം, വലിയ അർത്ഥവും ഇതിൽ നിന്ന് ലഭിക്കും. അതിനാൽ, കുറച്ച് സൂചിപ്പിച്ച്, പിന്നീടു ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
പാദമാദ്യമിദം സമ്യക് യോഽധീയീത ജിതേന്ദ്രിയഃ। തേനാധീതം പുരാണം തത് സര്വം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ
സ്വയം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവൻ ഈ ആദ്യ ഭാഗം സമ്പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചാൽ, അവനു മുഴുവൻ പുരാണവും പഠിച്ചതുപോലെയാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യോ വിദ്യാച്ചതുരോ വേദാന് സാങ്ഗോപനിഷദോ ദ്വിജഃ। ന ചേത്പുരാണം സംവിദ്യാന്നൈവ സ സ്യാദ്വിചക്ഷണഃ
നാലു വേദങ്ങളും അവയുടെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും അറിയുന്ന ദ്വിജൻ പുരാണം അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പണ്ഡിതനല്ല.
ഇതിഹാസപുരാണാഭ്യാം വേദം സമുപബൃംഹയേത്। ബിഭേത്യല്പശ്രുതാദ്വേദോ മാമയം പ്രതരിഷ്യതി
വേദം ഇതിഹാസവും പുരാണവും ചേർത്ത് പഠിക്കണം; കുറച്ച് മാത്രം കേൾക്കുന്നതാൽ 'ഇവൻ എന്നെ തെറ്റായി മനസ്സിലാക്കും' എന്ന് വേദം ഭയപ്പെടുന്നു.
അഭ്യസന്നിമമധ്യായം സാക്ഷാത് പ്രോക്തം സ്വയമ്ഭുവാ। ആപദം പ്രാപ്യ മുച്യേത യഥേഷ്ടാം പ്രാപ്നുയാദ്ഘതിമ്
സ്വയംഭുവായ ദൈവം നേരിട്ട് പറഞ്ഞ ഈ അധ്യായം ആവർത്തിച്ച് പഠിച്ചാൽ, ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ആഗ്രഹിച്ച സ്ഥിതിയിൽ എത്താം.
യസ്മാത് പുരാ ഹ്യനതീദം പുരാണം തേന തത് സ്മൃതമ്। നിരുക്തമസ്യ യോ വേദ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
പണ്ടേ ഉണ്ടാക്കിയതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ 'പുരാണം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; അതിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിവാകും.
നാരായണഃ സര്വമിദം വിശ്വം വ്യാപ്യ പ്രവര്ത്തതേ। തസ്യാപി ജഗതഃ സ്രഷ്ടുഃ സ്രഷ്ടാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ
നാരായണൻ ഈ സർവ്വവിശ്വം മുഴുവനും വ്യാപിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ അവനു പോലും സ്രഷ്ടാവാണ് മഹേശ്വരൻ.
അതശ്ച സംക്ഷേപമിമം ശ്രൃണുധ്വം മഹേശ്വരഃ സര്വമിദം പുരാണമ്। സ സര്ഗകാലേ ച കരോതി സര്ഗാന് സംഹാരകാലേ പുനരാദദീത
അതിനാൽ, ഈ സംക്ഷിപ്തം കേൾക്കൂ: മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ് ഈ പുരാണം മുഴുവൻ; സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും, സംഹാരകാലത്ത് അവയെ തിരിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശുക ഉവാച।। പ്രത്യബ്രുവന് പുനഃ സൂതമൃഷയസ്തേ തപോധനാഃ। കുത്ര സത്രം സമഭവത് തേഷാമദ്ഭുതകര്മണാമ്
ശുകൻ പറഞ്ഞു: വീണ്ടും, അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളുള്ള ആ മഹർഷിമാർ സുതനോടു ചോദിച്ചു: 'എവിടെയാണ് അവരുടെ യാഗം നടന്നത്?'
കിയന്തം ചൈവ തത്കാലം കഥം ച സമവര്ത്തത। ആചചക്ഷ പുരാണം ച കഥം തേഭ്യഃ പ്രഭഞ്ചനഃ
'അത് എത്രകാലം നീണ്ടു? എങ്ങനെ നടന്നു? പ്രഭഞ്ചൻ അവർക്കു പുരാണം എങ്ങനെ പറഞ്ഞു?'
ആചക്ഷ്വ വിസ്തരേണേദം പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ। ഇതി സന്നോദിതഃ സൂതഃ പ്രത്യുവാച ശുഭം വചഃ
'ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ, ഞങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം കൗതുകം ഉണ്ട്.' ഇങ്ങനെ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, സുതൻ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശ്രൃണുധ്വം യത്ര തേ ധീരാ ഈജിരേ സത്രമുത്തമമ്। യാവന്തം ചാഭവത് കാലം യഥാ ച സമവര്തത
'അവിടെ ആ ധീരന്മാർ എവിടെയാണ് ഉത്തമമായ യാഗം നടത്തിയത്, എത്രകാലം നീണ്ടു, എങ്ങനെ നടന്നു—ഇത് കേൾക്കൂ.'
സിസൃക്ഷമാണാ വിശ്വം ഹി യത്ര വിശ്വസൃജഃ പുരാ। സത്രം ഹി ഈജിരേ പുണ്യം സഹസ്രം പരിവത്സരാന്
ലോകം സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ലോകസ്രഷ്ടാക്കൾ ഒരിക്കൽ ആയിരം വർഷം പുണ്യമായ യാഗം നടത്തിയ സ്ഥലമാണ് അത്.