രുചേഃ പ്രജാപതേശ്ചോര്ദ്വമാകൂത്യാം മിതുനോദ്ഭവഃ। പ്രസൂത്യാമപി ദക്ഷസ്യ കന്യാനാം പ്രഭവസ്തതഃ
രുചി എന്ന പ്രജാപതിയിൽ നിന്ന് ആകൂതിയിൽ മിത്രൻ ജനിച്ചു. പ്രസൂതിയിൽ നിന്ന് ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ പിന്നീട് ജനിച്ചു.
ദാക്ഷായണീഷു ചാപ്യൂര്ദ്ധ്വം ശ്രദ്ധാദ്യാസു മഹാത്മനാമ്। ധര്മസ്യ കീര്ത്ത്യതേ സര്ഗഃ സാത്ത്വികസ്യ സുഖോദയഃ
ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരിൽ, ശ്രദ്ധ തുടങ്ങിയ മഹാത്മാക്കളിൽ, സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞ സന്തോഷം നൽകുന്ന ധർമ്മത്തിന്റെ സൃഷ്ടി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാഽധര്മ്മസ്യ ഹിംസായാം താമസോഽശുഭലക്ഷണഃ। മഹേശ്വരസ്യ സത്യാഞ്ച പ്രജാസര്ഗഃ പ്രകീര്തിതഃ
അധർമ്മത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും, അതിൽ വരുന്ന ഹിംസയും, താമസികവും അശുഭസ്വഭാവമുള്ളതുമായ സൃഷ്ടിയും, മഹേശ്വരനും സതിയും ചേർന്ന് ജീവികളുടെ സൃഷ്ടിയും ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നിരാമയഞ്ച ബ്രഹ്മാണം താദൃശം കീര്ത്തിതം പുനഃ। യോഗം യോഗനിധിഃ പ്രാഹ ദ്വിജാനാം മുക്തികാംക്ഷിണാമ്
ദോഷമില്ലാത്ത പരമശുദ്ധനായ ബ്രഹ്മാവിനെ വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു. യോഗത്തിന്റെ നിധിയായവൻ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർക്ക് യോഗമാർഗ്ഗം ഉപദേശിച്ചു.
അവതാരശ്ച രുദ്രസ്യ മഹാഭാഗ്യം തഥൈവ ച। ത്രൈവേദികാം കഥാഞ്ചാപി സംവാദഃ പരമോ മഹാന്
രുദ്രന്റെ അവതാരവും അവന്റെ മഹാഭാഗ്യവും, മൂന്ന് വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന കഥകളും, പരമമായ മഹാസംവാദവും ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മനാരായണാഭ്യാഞ്ച യത്ര സ്തോത്രം പ്രകീര്ത്തിതമ്। സ്തുതസ്താഭ്യാം സ ദേവേശസ്തുതോഷ ഭഗവാന് ശിവഃ
ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും ചേർന്ന് പാടിയ സ്തോത്രം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദേവേശനായ ശിവൻ അതിൽ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.
പ്രാദുര്ഭാവോഽഥ രുദ്രസ്യ ബ്രഹ്മണോഽങ്ഗേ മഹാത്മനഃ। കീര്ത്ത്യതേ നാമ ഹേതുശ്ച യഥാഽരോദീന്മഹാമനാഃ
മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ ഉദിച്ചതും, അവന്റെ പേരിന് കാരണവും, മഹാമനസ്സുള്ളവൻ എങ്ങനെ കരഞ്ഞുവെന്നും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രുദ്രാദീനി യഥാ ഹ്യഷ്ടൌ നാമാന്യാപ്നോത് സ്വയമ്ഭുവഃ। യഥാ ച തൈര്വ്യാപ്രതമിദം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
സ്വയംഭുവൻ എങ്ങനെ രുദ്രൻ തുടങ്ങി എട്ട് പേരുകൾ നേടിയുവെന്നും, അവരിലൂടെ ചലനശീലമുള്ളതും അചലവുമുള്ള ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും എങ്ങനെ വ്യാപിച്ചുവെന്നും വിശദീകരിക്കുന്നു.
ഭൃഗ്വാദീനാമൃഷീണാഞ്ച പ്രജാസര്ഗോപവര്ണനമ്। വസിഷ്ഠസ്യ ച ബ്രഹ്മര്ഷേര്യത്ര ഗോത്രാനുകീര്ത്തനമ്
ഭൃഗുവും മറ്റു മഹർഷിമാരും സൃഷ്ടിച്ച സകല ജീവികളുടെ ഉല്പത്തി, ബ്രഹ്മർഷിയായ വസിഷ്ഠന്റെ വംശപരമ്പര എന്നിവ ഇവിടെ വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഗ്നേഃ പ്രജായാഃ സമ്ഭൂതിഃ സ്വാഹായാം യത്ര കീര്ത്തിതാ। പിതൄണാം ദ്വിപ്രകാരാണാം സ്വധായാസ്തദനന്തരമ്
അഗ്നിദേവനും സ്വാഹയും ചേർന്ന് ജനിപ്പിച്ച സന്തതിയുടെ ഉല്പത്തിയും, അതിന് പിന്നാലെ സ്വധയുടെ മുഖാന്തിരം ഉണ്ടായ രണ്ട് തരത്തിലുള്ള പിതൃവംശങ്ങളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പിതൃവംശപ്രസങ്ഗേന കീര്ത്യതേ ച മഹേശ്വരാത്। ദക്ഷസ്യ ശാപഃ സത്യര്ഥേ ഭൃഗ്വാദീനാഞ്ച ധീമതാമ്
പിതൃവംശത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തിൽ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഭൃഗുവും മറ്റു ജ്ഞാനികളുമേറ്റ ദക്ഷന്റെ ശാപവും, അതിന്റെ സത്യവും കാരണം എന്നിവയും ഇവിടെ പറയുന്നു.
പ്രതിശാപശ്ച രുദ്രസ്യ ദക്ഷാദദ്ഭുതകര്മണഃ। പ്രതിഷേധശ്ച വൈരസ്യ കീര്ത്യതേ യത്ര വിസ്തരാത്
ദക്ഷന്റെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളും, രുദ്രന്റെ പ്രതികൃതിശാപവും, വൈരത്തിന്റെ തടയലും വിശദമായി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തേഷാം നിയോഗോ ദ്വീപേഷു ദേശേഷു ച പൃഥക് പൃഥക്। സ്വായമ്ഭുവസ്യ സര്ഗസ്യ തതശ്ചാപ്യനുകീര്ത്തനമ്
അവരുടെ വിവിധ ദ്വീപുകളിലും ദേശങ്ങളിലും നൽകിയ ഉത്തരവുകളും, പിന്നീട് സ്വായംഭുവന്റെ സൃഷ്ടിയും ഇവിടെ വിശദമായി പറയുന്നു.
ഉക്തോ നാഭേര്നിസര്ഗശ്ച രജസശ്ച മഹാത്മനഃ। ദ്വീപാനാം സസമുദ്രാണാം പര്വതാനാഞ്ച കീര്ത്തനമ്
നാഭിയും മഹാത്മാവായ രാജസും ജനിച്ച കഥയും, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ദ്വീപുകളും പർവതങ്ങളും വിശദമായി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വര്ഷാണാഞ്ച നദീനാഞ്ച തദ്ഭേദാനാഞ്ച സര്വശഃ। ദ്വീപഭേദസഹസ്രാണാമന്തര്ഭേദശ്ച സപ്തസു
വിവിധ ദേശങ്ങളും നദികളും അവയുടെ വിഭജനം, ഏഴു ദ്വീപുകളിൽ ഉള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഉപവിഭാഗങ്ങളും എല്ലാം ഇവിടെ വിശദമായി പറയുന്നു.
വിസ്തരാന് മണ്ഡലാച്ചൈവ ജമ്ബൂദ്വീപസമുദ്രയോഃ। പ്രമാണം യോജനാഗ്രേണ കീര്ത്ത്യതേ പര്വതൈഃ സഹ
ജംബൂദ്വീപും അതിന്റെ സമുദ്രവും, അവയുടെ വിസ്തൃതിയും ചുറ്റളവും, യോജനപ്രമാണത്തിൽ പർവതങ്ങളോടുകൂടി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹിമവാന് ഹേമകൂടസ്തു നിഷധോ മേരുരേവ ച। നീലഃ ശ്വേതഃ ശൃങ്ഗവാംശ്ച കീര്ത്ത്യന്തേ വര്ഷപര്വതാഃ
ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം, മേരു, നീല, ശ്വേത, ശ്രിംഗവാൻ എന്നിവ ദേശങ്ങളിലെ പ്രധാന പർവതശ്രേണികളായി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തേഷാമന്തരവിഷ്കമ്ഭാ ഉച്ഛ്രായായാമവിസ്തരാഃ। കീര്ത്ത്യന്തേ യോജനാഗ്രേണ യേ ച തത്ര നിവാസിനഃ
ഈ പർവതങ്ങളുടെ ഉള്ളിലത്തെ വീതി, ഉയരം, വിസ്തൃതി എന്നിവയും അവിടെ താമസിക്കുന്നവരെയും യോജനപ്രമാണത്തിൽ വിശദമായി പറയുന്നു.
ഭാരതാദീനി വര്ഷാണി നദീഭിഃ പര്വതൈസ്തഥാ। ഭൂതൈശ്ചോപനിവിഷ്ടാനി ഗതിമദ്ഭിര്ധ്രുവൈസ്തഥാ
ഭാരതം തുടങ്ങി വിവിധ ദേശങ്ങൾ, അവയുടെ നദികളും പർവതങ്ങളും, അവിടെയുള്ള ജീവികളും, ചലനമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ജമ്ബൂദ്വീപാദയോ ദ്വീപാഃ സമുദ്രൈഃ സപ്തഭിര്വൃതാഃ। തതശ്ചാപ്യമ്മയീ ഭൂമിര്ലോകാലോകശ്ച കീര്ത്ത്യതേ
ജംബൂദ്വീപ് തുടങ്ങി ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ദ്വീപുകളും, അതിന് ശേഷം ജലരൂപമായ ഭൂമി, ലോകാലോകം എന്നിവയും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അണ്ഡസ്യാന്തസ്ത്വിമേ ലോകാഃ സപ്തദ്വീപാ ച മേദിനീ। ഭൂരാദയശ്ച കീര്ത്ത്യന്തേ വരണൈഃ പ്രാകൃതൈഃ സഹ
ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ, ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി, ഭൂർലോകം തുടങ്ങി മറ്റു ലോകങ്ങൾ, അവയുടെ സ്വാഭാവിക അതിരുകൾക്കൊപ്പം ഇവിടെ വിശദമായി പറയുന്നു.
സര്വഞ്ച തത്പ്രധാനസ്യ പരിമാണൈകദേശികമ്। സവ്യാസപരിമാണഞ്ച സംക്ഷേപേണൈവ കീര്ത്ത്യതേ
ഈ എല്ലാം പ്രധാന tattvinte ഭാഗങ്ങളായുള്ള അളവുകളും, അർദ്ധവ്യാസം ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള അളവുകളും സംക്ഷിപ്തമായി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോശ്ചൈവ പൃഥിവ്യാശ്ചാപ്യശേഷതഃ। പ്രമാണം യോജനാഗ്രേണ സാമ്പ്രതൈരഭിമാനിഭിഃ। മഹേന്ദ്രാദ്യാഃ സഭാഃ പുണ്യാ മാനസോത്തരമൂര്ദ്ധനി
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഭൂമിയും യോജനപ്രമാണത്തിൽ മുഴുവൻ അളവുകളും, ഇപ്പോഴത്തെ പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നതുപോലെ, മനസോത്തരപർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ മഹേന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരുടെ പുണ്യസഭകളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അത ഊര്ദ്ധ്വം ഗതിശ്ചോക്താ സ്വര്ഗസ്യാലാതചക്രവത്। നാഗവീഥ്യജവീഥ്യോശ്ച ലക്ഷണം പരികീര്ത്ത്യതേ
ഇതിനു ശേഷം സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഗതിയും, അഗ്നിചക്രംപോലെയുള്ള ചലനവും, നാഗവീഥി, അജവീഥി എന്നീ മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ഇവിടെ വിശദമായി പറയുന്നു.
കാഷ്ഠയോര്ലേഖയോശ്ചൈവ മണ്ഡലാനാഞ്ച യോജനൈഃ। ലോകാലോകസ്യ സന്ധ്യായാ അഹ്നോ വിഷുവതസ്തഥാ
രണ്ടു രേഖകളും വൃത്തങ്ങളും, ലോകാലോകത്തിന്റെ അതിരും, സന്ധ്യ, പകൽ, വിഷുവു എന്നിവയുടെ യോജനപ്രമാണത്തിലുള്ള അളവുകളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ലോകപാലാഃ സ്ഥിതാശ്ചോര്ദ്ധ്വം കീര്ത്ത്യന്തേ യേ ചതുര്ദിശമ്। പിത്രൂണാം ദേവതാനാം ച പന്ഥാനൌ ദക്ഷിണോത്തരൌ
നാലു ദിക്കിലും മുകളിലായി നിലകൊള്ളുന്ന ലോകപാലന്മാരെയും, പിതാക്കളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും തെക്കേ വടക്കേ മാർഗ്ഗങ്ങളെയും ഇവിടെ വിശദമായി പറയുന്നു.
ഗൃഹിണാം ന്യാസിനാഞ്ചോക്തൌ രജഃസത്ത്വസമാശ്രയാത്। കീര്ത്ത്യതേ ച പദം വിഷ്ണോര്ധര്മാദ്യാ യത്ര ധിഷ്ഠിതാഃ
ഗൃഹസ്ഥന്മാരോടും സന്ന്യാസികളോടും പറയുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ, രജസ്സും സത്ത്വവും മൂലം ഉണ്ടാകുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. ധർമ്മാദികൾ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോശ്ചാരോ ഗ്രഹാണാം ജ്യോതിഷാം തഥാ। കീര്ത്ത്യതേ ധ്രുവസാമര്ഥ്യാത് പ്രജാനാം ച ശുഭാശുഭമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് വിവരിക്കുന്നു. ധ്രുവന്റെ ശക്തിയാൽ ജീവികൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ശുഭവും അശുഭവും ഫലങ്ങളും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതഃ സൌരഃ സ്യന്ദനോഽര്ഥവശാത് സ്വയമ്। കീര്ത്ത്യതേ ഭഗവാന് യേന പ്രസര്പതി ദിവി സ്വയമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നിർമിച്ച സൂര്യന്റെ രഥം വിവരിക്കുന്നു. അതിൽ ഭഗവാൻ സ്വയം ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു.
സ രഥോഽധിഷ്ഠിതോ ദേവൈരാദിത്യൈഃ ഋഷിഭിസ്തഥാ। ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച ഗ്രാമണീസര്പരാക്ഷസൈഃ
ആ രഥത്തിൽ ദേവന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, ഋഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുടെ നേതാക്കൾ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരും ഇരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.