ഗയശ്ച ഭോഗാന്സമ്ഭുജ്യ വിഷ്ണുലോകം പരം യയൌ। വിശാലായാം വിശാലോഽഭൂദ്രാജാഽപുത്രോ ഽബ്രവീദ്ദ്വിജാന് ।। ൫൦.
ഗയൻ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ശേഷം പരമമായ വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി. വിശാലയിൽ, വിശാലൻ രാജാവായി, മകനില്ലാതെ, ദ്വിജന്മാരോട് ചോദിച്ചു.
കഥം പുത്രാദയോ മേ സ്യുര്വിശാലം ചാബ്രുവന്ദ്വിജാഃ। ഗയായാം പിണ്ഡദാനേന തവ സര്വ്വം ഭവിഷ്യതി ।। ൫൦.
'എനിക്ക് എങ്ങനെ മക്കൾ ഉണ്ടാകും?' എന്ന് വിശാലൻ ദ്വിജന്മാരോട് ചോദിച്ചു. അവർ പറഞ്ഞു: 'നീ ഗയയിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിച്ചാൽ, നിനക്ക് എല്ലാം ലഭിക്കും.'
വിശാലോഽപി ഗയാശീര്ഷ പിണ്ഡദഃ പുത്രവാനഭൂത്। ദൃഷ്ട്വാകാശേ സിതം രക്തം കൃഷ്ണം പുരുഷമബ്രവീത് ।। ൫൦.
വിശാലനും ഗയാശീർഷത്തിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിച്ച് മക്കളെ ലഭിച്ചു. ആകാശത്ത് വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് നിറമുള്ള മൂന്ന് പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു അവരോട് ചോദിച്ചു.
കേ യൂയം തേഷു ചൈവൈകഃ സിതഃ പ്രോചേ വിശാലകമ്। അഹം സിതസ്തേ ജനക ഇന്ദ്രലോകാദിഹാഗതഃ ।। ൫൦.
'നിങ്ങൾ ആരാണ്?' എന്ന് വിശാലൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വെളുപ്പൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്റെ പൂർവ്വികൻ, ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്നവൻ.'
മമ പുത്ര പിതാ രക്തോ ബ്രഹ്മഹാ പാപകൃത്തമഃ । അയം പിതാമഹഃ കൃഷ്ണ ഋഷയോ യേന ഘാതിതാഃ ।। ൫൦.
'എന്റെ മകൻ ചുവപ്പൻ ബ്രാഹ്മണഹന്താവാണ്, ഏറ്റവും പാപിയായവൻ. ഈ കറുപ്പൻ എന്റെ അച്ഛൻ; അദ്ദേഹം ഋഷിമാരെ കൊല്ലപ്പെട്ടവനാണ്.'
അവീചിനരകം പ്രാപ്തൌ മുക്തൌ ത്വത്പിണ്ഡദാനതഃ। പിതൄന്പിതാമഹാംശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹാന് ।। ൫൦.
'അവർ അവീചി നരകത്തിൽ ആയിരുന്നു, പക്ഷേ നിന്റെ പിണ്ഡസമർപ്പണത്താൽ മോചിതരായി. അച്ഛന്മാരും അപ്പൂപ്പന്മാരും പ്രപിതാമഹന്മാരും ഇതുപോലെ മോചനം നേടി.'
പ്രീണയാമീതി യത്തോയം ത്വയാ ദത്തമരിന്ദമ। തേനാസ്മദ്യുഗപദ്യോഗോ ജാതോ വാക്യേന സത്തമ ।। ൫൦.
'നീ നൽകിയ വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചത്. നിന്റെ പ്രവർത്തിയും വാക്കുകളും കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ചേർന്നിരിക്കുന്നു.'
മുക്തിഃ കൃതാ ത്വയാ പുത്ര വ്രജാമഃ സ്വര്ഗമുത്തമമ്। ഏവം പുത്രൈഃ പിതൄണാം ച കര്തവ്യാ മുക്തിരുത്തമാ ।। ൫൦.
'മകനേ, നീ ഞങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകി; ഞങ്ങൾ ഉത്തമ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മക്കൾ അച്ഛന്മാരുടെ ഉത്തമ മോക്ഷം നേടിക്കൊടുക്കണം.'
ത്വഞ്ച രാജ്യം ചിരം കൃത്വാ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാംശ്ച ദുര്ല്ലഭാന്। യജ്ഞാന്സദക്ഷിണാന്കൃത്വാ യായാദ്വിഷ്ണുപുരം തതഃ ।। ൫൦.
'നീ ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭരിച്ച്, അപൂർവ്വമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, യാഗങ്ങൾ നടത്തി, യഥായോഗ്യം ദാനം നൽകി, പിന്നീട് വിഷ്ണുനഗരത്തിലേക്ക് പോകും.'
ഏവം ലബ്ധവരോ രാജാ രാജ്യം കൃത്വാ ദിവംഗതഃ। പ്രേതരാജഃ സഹ പ്രേതൈര്ഗയാശ്രാദ്ധാദ്ദിവം ഗതഃ ।। ൫൦.
ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച രാജാവ് രാജ്യം ഭരിച്ച് ശേഷം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. പ്രേതരാജാവും മറ്റു പ്രേതന്മാരും ഗയാശ്രാദ്ധം നടത്തി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രേതഃ കശ്ചിദ്വിമുക്ത്യര്ഥം വണിജം കഞ്ചിദബ്രവീത്। മമ നാമ്നാ ഗയാശീര്ഷേ പിണ്ഡനിര്വ്വാപണം കുരു ।। ൫൦.
മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഒരു പ്രേതൻ ഒരു വ്യാപാരിയോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ പേരിൽ ഗയാശീർഷത്തിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കണം.'
പ്രേതഭാവവിമുക്ത്യര്ഥം ത്വം ഗൃഹാണ ധനം മമ। തദ്വനം സര്വ്വമാദായ ഗയാശ്രാദ്ധവ്യയം കുരു ।। ൫൦.
'പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ, നീ എന്റെ ധനം എടുക്കൂ. ആ കാടെല്ലാം വാങ്ങി, ഗയാശ്രാദ്ധത്തിനുള്ള ചെലവിന് ഉപയോഗിക്കൂ.'
ഷോഡശപഞ്ചഭാഗാംശ്ച തുഭ്യം വൈ ദത്തവാനഹമ്। സ്വനാമാനി യഥാന്യായം സമ്യഗാഖ്യാതവാനഹമ് ।। ൫൦.
പതിനാറും അഞ്ചും ഭാഗങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവയുടെ പേരുകൾ ശരിയായി, യോജിച്ച വിധത്തിൽ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ഗത്വാ ഗയാം ഗയാശീര്ഷ പ്രേതരാജായ പിണ്ഡകമ്। സമദാദ്ബന്ധുഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വപിതൃഭ്യസ്തതോ ദദൌ ।। ൫൦.
ഗയയിലേക്കും ഗയാശീർഷത്തേക്കും പോയി, അവിടെ പ്രേതരാജാവിന് പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചു. പിന്നെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സ്വന്തം പിതാക്കന്മാർക്കു അതു നൽകി.
പ്രേതഃ പ്രേതത്വനിര്മ്മുക്തോ വണിക് സ്വഗൃഹമാഗതഃ । ഏവം ഗയസ്യ ശമ്ഭോശ്ച ക്ഷേത്രം വിഷ്ണോ രവേസ്തഥാ ।। ൫൦.
പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതനായ വ്യാപാരി തന്റെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി. ഇതുപോലെയാണ് ഗയയുടെ, ശംഭുവിന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ, സൂര്യന്റെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ.
ഉപോഷിതോഽഥ ഗായത്രീതീര്ഥേ മഹാനദീസ്ഥിതേ। ഗായത്ര്യാഃ പുരതഃ സ്നാത്വാ പ്രാതഃസന്ധ്യാമുപാസയേത് ।। ൫൦.
ഉപവാസം പാലിച്ച്, മഹാനദിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗായത്രി തീർത്ഥത്തിൽ, ഗായത്രിയുടെ സന്നിധിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പ്രഭാതസന്ധ്യയെ ആരാധിക്കണം.
ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡകം കൃത്വാനയേദ്ബ്രഹ്മണ്യതാം കുലമ്। തീര്ഥേ സമുദിതേ സ്നാത്വാ സാവിത്ര്യാഃ പുരതോ നരഃ ।। ൫൦.
പിണ്ഡം ചേർത്ത് ശ്രാദ്ധം നടത്തി, കുടുംബത്തെ ബ്രാഹ്മണത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കും. തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, സാവിത്രിയുടെ മുമ്പിൽ നിൽക്കണം.
സന്ധ്യാമുപാസ്യ മധ്യാഹ്നേ നയേത്കുലശതന്ദിവമ്। പിണ്ഡദാനം തതഃ കുര്യ്യാത്പിതൄണാം മുക്തികാമ്യയാ ।। ൫൦.
മധ്യാഹ്നസന്ധ്യയെ ആരാധിച്ച്, കുടുംബത്തെ നൂറ് ദിവസത്തേക്ക് നയിക്കണം. പിന്നെ പിതാക്കന്മാരുടെ മോക്ഷത്തിനായി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
പ്രാചീസരസ്വതീതീര്ഥേ സ്നാത്വാ ചാപി യഥാവിധി। സന്ധ്യാമുപാസ്യ സായാഹ്നേ വിഷ്ണുലോകം നയേത്പിതൄന് ।। ൫൦.
പ്രാചീ സരസ്വതി തീർത്ഥത്തിൽ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത്, സായംസന്ധ്യയെ ആരാധിച്ചാൽ, പിതാക്കന്മാരെ വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
ബഹുജന്മകൃതാത്സന്ധ്യാലോപാന്മുക്തസ്ത്രിസന്ധ്യ കൃത്। വിശാലായാം ലേലിഹാനേ തീര്ഥേ ച ഭരതാശ്രമേ ।। ൫൦.
അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സന്ധ്യാവന്ദനം ഉപേക്ഷിച്ച പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, വിശാലയിൽ, ലെലിഹാന തീർത്ഥത്തിൽ, ഭരതാശ്രമത്തിൽ മൂന്നു സന്ധ്യകളും നിർവഹിച്ചാൽ—
പാദാങ്കിതേ മുണ്ഡപൃഷ്ഠേ ഗദാധരസമീപതഃ। തീര്ഥേ ചാകാശഗങ്ഗായാം ഗിരികര്ണമുഖേഷു ച ।। ൫൦.
പാദചിഹ്നമുള്ള സ്ഥലത്ത്, മുണ്ടയുടെ പുറത്ത്, ഗദാധരന്റെ സമീപത്ത്, ആകാശഗംഗയുടെ തീരത്ത്, പർവതഗുഹാമുഖങ്ങളിൽ—
സ്നാതോഽഥ പിണ്ഡദോ ബ്രഹ്മലോകം കുലശതം നയേത്। ദേവനദ്യാം വൈതരണ്യാം സ്നാതഃ സ്വര്ഗം നയേത്പിതൄന് ।। ൫൦.
സ്നാനം ചെയ്ത് പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ, നൂറ് കുടുംബങ്ങളെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കും. ദൈവീയമായ വൈതരണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, പിതാക്കന്മാരെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
സ്നാതോ ഗോദോ വൈതരണ്യാം ത്രിഃസപ്തകുലമുദ്ധരേത്। സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം വൈതരണ്യാം തു നാരദ ।। ൫൦.
വൈതരണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പശു ദാനം ചെയ്താൽ, മൂന്നു ഏഴു കുടുംബങ്ങളെ ഉദ്ധരിക്കും. നാരായണാ, വൈതരണിയിൽ ഇതു സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, വീണ്ടും സത്യമാണ്.
ഏകവിംശതികുലാന്യാഹുസ്താരയേന്നാത്ര സംശയഃ। യാ സാ വൈതരണീ നാമ നദീ ത്രൈലോക്യവിശ്രുതാ ।। ൫൦.
വൈതരണി എന്ന നദിയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് കുടുംബങ്ങളെ ഉദ്ധരിക്കും എന്ന് പറയുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആ നദി മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
സാവതീര്ണാ ഗയാക്ഷേത്രേ പിതൄണാം തരണായ വൈ। ഗോദാവര്യ്യാം വൈതരണ്യാം യമുനായാം തഥൈവ ച ।। ൫൦.
ഗയാക്ഷേത്രത്തിൽ പിതാക്കന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി അവിടേക്ക് ഇറങ്ങിയ ആ നദി, ഗോദാവരിയിൽ, വൈതരണിയിൽ, യമുനയിലും അതുപോലെ ഉണ്ട്.
ദേവനദ്യാം ഗോപ്രചാരേ ശ്രാദ്ധദഃ സ്വര്നയേത്പിതൄന്। പുഷ്കരിണ്യാം ഘൃതകുല്യാം മധുകുല്യാം തഥൈവ ച ।। ൫൦.
ദൈവീയനദിയിലും പശുമേടിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പിതാക്കന്മാരെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും. പുഷ്കരിണിയിൽ, ഘൃതകുല്യയിൽ, മധുകുല്യയിലും അതുപോലെ.
കോടിതീര്ഥേ രുക്മിണീയേ പിണ്ഡദഃ സ്വര്നയേത്പിതൄന്। ത്രിരാത്രോപോഷണേനൈവ തീര്ഥാഭിഗമനേന ച ।। ൫൦.
കോടിതീർത്ഥത്തിലും രുക്മിണിയുടെ സ്ഥലത്തും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ പിതാക്കന്മാരെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും. മൂന്നു രാത്രിയും ഉപവാസം പാലിച്ച് തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചാൽ.
അദത്ത്വാ കാഞ്ചനങ്ഗാശ്ച ദരിദ്രോ ജായതേ നരഃ। ഘൃതകുല്യാ മധുകുല്യാ ദേവികാ ച മഹാനദീ ।। ൫൦.
പൊന്നിനിറമുള്ള പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യാതെ ഒരാൾ ദരിദ്രനാകും. ഘൃതകുല്യ, മധുകുല്യ, ദേവിക, മഹാനദി എന്നിവിടങ്ങളിൽ.
ശിലായാഃ സങ്ഗമോ യത്ര മധുസ്രവാ പ്രകീര്തിതാ। അയുതം ചാശ്വമേധാനാം സ്നാനകൃല്ലഭതേ നരഃ ।। ൫൦.
ശിലകളുടെ സംഗമം, മധുരം ഒഴുകുന്നവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്ത്, സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആയിരം അശ്വമേധയാഗഫലം നേടും.
ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡകം കൃത്വാ പിണ്ഡദാനം തഥൈവ ച। കുലാനാം ശതമുദ്ധൃത്യ വിഷ്ണുലോകം നയേന്നരഃ ।। ൫൦.
പിണ്ഡം ചേർത്ത് ശ്രാദ്ധവും പിണ്ഡദാനവും നടത്തി, നൂറ് കുടുംബങ്ങളെ ഉദ്ധരിച്ച്, അവരെ വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കും.