അഷ്ടകാസു ച വൃദ്ധൌ ച ഗയായാം ച മൃതേഽഹനി । മാതുഃ ശ്രാദ്ധം പൃഥക്കുര്യാദന്യത്ര പതിനാ സഹ ।। ൪൮.
അഷ്ടകാദിനങ്ങളിലും വർദ്ധികാലത്തും ഗയയിലും മരിച്ച ദിവസവും, മാതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം വേർതിരിച്ച് ചെയ്യണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം ചെയ്യാം.
വൃദ്ധിശ്രാദ്ധേ തു മാത്രാദി ഗയായാം പിതൃപൂര്വകമ്। പാദ്യപൂര്വം സമാരഭ്യ ദക്ഷിണാഗ്രകുശൈഃ ക്രമാത്। പിത്രാദീനാം സമാസ്തീര്യ ശേഷം ഗൃഹ്യോക്തമാചരേത് ।। ൪൮.
വർദ്ധിശ്രാദ്ധത്തിനും ഗയയിൽ മാതാവിന്റെ വംശത്തെയും പിതൃവംശത്തെയും ആദ്യം പാദ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായ കുശത്താൽ ക്രമമായി പിതാക്കന്മാരെ നിരത്തി, ശേഷമുള്ളത് ഗൃഹത്തിൽ പറയുന്നവിധം ആചരിക്കണം.
ദദ്യുഃ ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം തേഷാം ദക്ഷിണഭാഗതഃ। കുശാനാസ്തീര്യം വിധിനാ സകൃദ്ദത്വാ തിലോദകമ് ।। ൪൮.
സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം, ദക്ഷിണഭാഗത്ത് കുശം വിരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം നടത്തി, ഒരിക്കൽ തിലജലം അർപ്പിക്കണം.
ഗൃഹീത്വാഞ്ജലിനാ തേഭ്യഃ പിതൃതീര്ഥേന യത്നതഃ। സക്തുനാ മുഷ്ടിമാത്രേണ ദദ്യാദക്ഷയ്യപിണ്ഡകമ്। സമ്ബന്ധിനസ്തിലാദ്ഭിശ്ച കുശേഷ്വാവാഹയേത്തതഃ ।। ൪൮.
അവർക്കായി അഞ്ജലിയിൽ ജലം എടുക്കുകയും, പിതൃതീർത്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ, ഒരു മുഷ്ടി അളവിൽ സക്തു ചേർത്ത് അക്ഷയപിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. പിന്നീട് തിലം ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധുക്കളെ കുശത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കണം.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ। തൃപ്യന്തു പിതരഃ സര്വേ മാതൃമാതാമഹാദയഃ ।। ൪൮.
ബ്രഹ്മസ്തംഭം മുതൽ ദേവർഷിമാരും പിതാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും, മാതാവിന്റെ വംശവും മാതാമഹന്മാരും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാ പിതാക്കന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
അതീതകുലകോടീനാം സപ്തദ്വീപനിവാസിനാമ്। ആബ്രഹ്മഭുവനാല്ലോകാദിദമസ്തു തിലോദകമ് ।। ൪൮.
ഏഴു ദ്വീപുകളിലും ജീവിച്ചിരുന്ന അനേകം വംശജർക്കും, ബ്രഹ്മലോകം മുതൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള departed-കൾക്കും ഈ തിലജലം എത്തട്ടെ.
പിതാ പിതാമഹ ശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ। മാതാ പിതാമഹീ ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹീ ।। ൪൮.
പിതാവ്, പിതാമഹൻ, പ്രപിതാമഹൻ; മാതാവ്, പിതാമഹി, പ്രപിതാമഹി ഇവരും അതുപോലെ.
മാതാമഹസ്തത്പിതാ ച പ്രമാതാമഹകാദയഃ। തേഷാം പിണ്ഡോ മയാ ദത്തോ ഹ്യക്ഷയ്യമുപതിഷ്ഠതാമ് ।। ൪൮.
മാതാമഹൻ, അവന്റെ പിതാവ്, പ്രമാതാമഹന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കും ഞാൻ നൽകിയ പിണ്ഡം അക്ഷയമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.
മുഷ്ടിമാത്രപ്രമാണഞ്ച ഹ്യാര്ദ്രാമലകമാത്രകമ്। ശമീഫത്രപ്രമാണം വാ പിണ്ഡം ദദ്യാദ്ഗയാശിരേ। ഉദ്ധരേത്സപ്തഗോത്രാണി കുലാനി ശതമുദ്ധരേത് ।। ൪൮.
ഗയാശിരസ്സിൽ, ഒരു മുഷ്ടിയളവോ, ഈർപ്പം ഉള്ള ഒരു പഴം അളവോ, ശമീ ഇലയുടെ അളവോ ഉള്ള പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ഗോത്രങ്ങൾക്കും നൂറു കുടുംബങ്ങൾക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
പിതുര്മാതുഃ സ്വഭാര്യായാ ഭഗിന്യാ ദുഹിതുസ്തഥാ। പിതൃഷ്വസുര്മാതൃഷ്വസുഃ സപ്ത ഗോത്രാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൪൮.
പിതാവ്, മാതാവ്, ഭാര്യ, സഹോദരി, മകൾ, പിതൃസ്വസരി, മാതൃസ്വസരി — ഈ ഏഴു ഗോത്രങ്ങളാണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ചതുര്വിംശതിവിംശശ്ച ഷോഡശ ദ്വാദശൈവ ഹി। രുദ്രാദിവസവശ്ചൈവ കുലാന്യേകോത്തരം ശതമ് ।। ൪൮.
ഇരുപത്തിനാലും, ഇരുപതും, പതിനാറും, പന്ത്രണ്ടും, കൂടാതെ രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും ചേർന്ന അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾ ഒറ്റയൊന്നുചേർത്തു നൂറൊന്ന് ആകുന്നു.
നാവാഹനം ന ദിഗ്ബന്ധോ ന ദോഷോ ദൃഷ്ടിസമ്ഭവഃ। ന കാരുണ്യേന കര്ത്തവ്യം തീര്ഥശ്രാദ്ധം വിചക്ഷണൈഃ ।। ൪൮.
ഇവിടെ ആഹ്വാനം വേണ്ടതില്ല, ദിക്കുകൾ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുമില്ല, കാഴ്ച്ച കൊണ്ടുള്ള ദോഷവും ഇല്ല. കരുണകൊണ്ട് തീർത്ഥശ്രാദ്ധം പണ്ഡിതന്മാർ ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
പിണ്ഡാസനം പിണ്ഡദാനം പുനഃ പ്രത്യവനേജനമ്। ദക്ഷിണാ ചാന്നസങ്കല്പം തീര്ഥശ്രാദ്ധേഷ്വയംവിധിഃ ।। ൪൮.
പിണ്ഡം വയ്ക്കാനുള്ള ഇരിപ്പിടം, പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കൽ, പിന്നെയും ശുദ്ധീകരണം, ദാനം, അന്നസങ്കൽപ്പം — ഇതാണ് തീർത്ഥശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ക്രമം.
അസ്മത്കുലേ മൃതാ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। ആവാഹയിഷ്യേ താന്സര്വാന്ദര്ഭപൃഷ്ഠേ തിലോദകൈഃ ।। ൪൮.
എന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയപ്പെടാത്തവരും, അവരെല്ലാവരെയും ഞാൻ ദർഭപ്പുല്ലിന് മുകളിൽ എള്ള് വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് ആഹ്വാനിക്കും.
ബന്ധുവര്ഗകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। ആവാഹയിഷ്യേ താന്ത്സര്വാന് ദര്ഭപൃഷ്ഠേ തിലോദകൈഃ ।। ൪൮.
ബന്ധുക്കളുടെ കുടുംബത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരെല്ലാവരെയും ഞാൻ ദർഭപ്പുല്ലിൽ എള്ള് വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് ആഹ്വാനിക്കും.
ഇത്യേതൈര്മന്ത്രൈഃ സജലൈസ്തിലൈര്ദര്ഭേഷു ധ്യാനവാന്। ആവാഹ്യാഭ്യര്ച്യ തേഭ്യശ്ച പിണ്ഡാന്ദദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൪൮.
ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, വെള്ളവും എള്ളും ചേർത്ത്, ദർഭപ്പുല്ലിൽ മനസ്സോടെ ധ്യാനിച്ച്, അവരെ ആഹ്വാനിച്ച് ആരാധന നടത്തി, അവർക്കു ക്രമമനുസരിച്ച് പിണ്ഡം നൽകണം.
അസ്മത്കുലേ മൃതാ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
എന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
മാതാമഹകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
മാതാമഹന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
ബന്ധുവര്ഗകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
ബന്ധുക്കളുടെ കുടുംബത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അജാതദന്താ യേ കേചിദ്യേ ച ഗര്ഭേ പ്രപീഡിതാഃ । തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
പല്ല് വളരാത്തവരും, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അഗ്നിദഗ്ധാശ്ച യേ കേചിന്നാഗ്നിദഗ്ധാസ്തഥാ പരേ। വിദ്യുച്ചോരഹതാ യേ ച തേഭ്യഃ പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
അഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചവരും, അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കാത്തവരും, മിന്നൽകൊണ്ടോ കള്ളന്മാർകൊണ്ടോ കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, അവർക്കായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
ദാവദാഹേ മൃതാ യേ ച സിംഹവ്യാഗ്രഹതാശ്ച യേ। ദംഷ്ട്രിഭിഃ ശ്രൃങ്ഗിഭിര്വാപി തേഭ്യഃ പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
കാടിൽ തീയിൽ മരിച്ചവരും, സിംഹം, കടുവ എന്നിവകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, പല്ലുള്ളവയോ കൊമ്പുള്ളവയോ ആയ മൃഗങ്ങൾകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, അവർക്കായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
ഉദ്ബന്ധനമൃതാ യേ ച വിഷശസ്ത്രഹതാശ്ച യേ। ആത്മാപഘാതിനോ യേ ച തേഭ്യഃ പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
കയറ്റി മരിച്ചവരും, വിഷംകൊണ്ടോ ആയുധംകൊണ്ടോ കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, സ്വയം ജീവൻ എടുത്തവരും, അവർക്കായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അരണ്യേ വര്ത്മനി വനേ ക്ഷുധയാ തൃഷയാ ഹതാഃ। ഭൂതപ്രേതപിശാചാദ്യൈസ്തേഭ്യഃ പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
കാടിലും വഴിയിലും വനത്തിലുമെല്ലാം വിശപ്പോ ദാഹമോ കൊണ്ടോ മരിച്ചവരും, ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് മുതലായവകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, അവർക്കായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
രൌരവേ ചാന്ധതാമിസ്രേ കാലസൂത്രേ ച യേ ഗതാഃ। തേഷാമുദ്ധരണാര്തായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
രൗരവം, അന്ധതാമിസ്രം, കാലസൂത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോയവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അസിപത്രവനേ ഘോരേ കുമ്ഭീപാകേഷു യേ ഗതാഃ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
ഭയങ്കരമായ അസിപത്രവനം, കുംഭീപാകം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോയവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അനേകയാതനാസംസ്ഥാഃ പ്രേതലോകഞ്ച യേ ഗതാഃ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
നാനാതരം പീഡനങ്ങളിൽ കഴിയുന്നവരും, പ്രേതലോകത്തിൽ പോയവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അനേകയാതനാസംസ്ഥാ യേ നീതാ യമകിങ്കരൈഃ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
നാനാതരം പീഡനങ്ങളിൽ യമദൂതന്മാർ കൊണ്ടുപോയവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
നരകേഷു സമസ്തേഷു യാതനാസു ച യേ സ്ഥിതാഃ । തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
എല്ലാ നരകങ്ങളിലും വേദനകളിലും കുടിയിരിക്കുന്നവരെ രക്ഷിക്കാനായി ഞാൻ ഈ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കുന്നു.
പശുയോനി ഗതാ യേച പക്ഷികീടസരീസൃപാഃ। അഥവാ വൃക്ഷയോനിസ്ഥാസ്തേഭ്യഃ പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
മൃഗരൂപം സ്വീകരിച്ചവർക്കും, പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ, മരങ്ങളിൽ ജനിച്ചവർക്കും ഞാൻ ഈ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കുന്നു.