ദേവാദീംസ്തര്പയിത്വാഥ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ യഥാവിധിഃ । സ്വവേദശാഖാഗദിതമര്ഘ്യാവാഹനവര്ജിതമ് ।। ൪൮.
ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകി, ശരിയായ രീതിയിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, താനവതരിപ്പിക്കുന്ന വേദശാഖ പ്രകാരം അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം, ആഹ്വാനം ഒഴിവാക്കണം.
അപരേഽഹ്നി ശുചിര്ഭൂത്വാ ഗച്ഛേദ്വൈ പ്രേതപര്വതേ । ബ്രഹ്മകുണ്ഡേ തതഃ സ്നാത്വാ ദേവാദീംസ്തര്പയേത്സുധീഃ ।। ൪൮.
അടുത്ത ദിവസം ശുദ്ധനായ്, പ്രേതപർവതത്തിലേക്ക് പോകണം; ബ്രഹ്മകുണ്ടിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകണം.
കുര്യ്യാച്ഛ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം പ്രയതഃ പ്രേതപര്വതേ। പ്രാചീനാവീതിനാ ഭാവ്യം ദക്ഷിണാഭിമുഖഃ സുധീഃ ।। ൪൮.
ശ്രദ്ധയോടെ, സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം പ്രേതപർവതത്തിൽ ചെയ്യണം. പ്രാചീനാവീതം സ്വീകരിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ആചരിക്കണം.
കവ്യബാലോഽനലഃ സോമോ യമശ്ചൈവാര്യ്യമാ തഥാ। അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദഃ സോമപാഃ പിതൃദേവതാഃ ।। ൪൮.
കവ്യബാലൻ, അഗ്നി, സോമൻ, യമൻ, ആര്യമൻ, അഗ്നിഷ്വാത്തൻ, ബർഹിഷദ്, സോമപാ ഇവരാണ് പിതൃദേവതകൾ.
ആഗച്ഛന്തു മഹാഭാഗാ യുഷ്മാഭീ രക്ഷിതാസ്ത്വിഹ। മദീയാഃ പിതരോ യേ ച കുലേ ജാതാഃ സനാഭയഃ ।। ൪൮.
മഹാഭാഗന്മാർ ഇവിടെ വരിക, നിങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നവരായി. എന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച പിതാക്കന്മാരും ബന്ധുക്കളും ഇവിടെ ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നു.
തേഷാം പിണ്ഡപ്രദാനാര്ഥമാഗതോഽസ്മി ഗയാമിമാമ്। തേ സര്വേ തൃപ്തിമായാന്തു ശ്രാദ്ദേനാനേന ശാശ്വതീമ് ।। ൪൮.
അവർക്കായി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഈ ഗയയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും ശാശ്വതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
ആചമ്യോക്താവ ച പഞ്ചാങ്ഗം പ്രാണായാമം പ്രയത്നതഃ। പുനരാവൃത്തിരഹിതബ്രഹ്മലോകാപ്തിഹേതവേ ।। ൪൮.
ജലം കഴിച്ച്, അഞ്ചാംഗ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ പ്രാണായാമം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ വീണ്ടും ജനിക്കാതെ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാം.
ഏവഞ്ച വിധിവച്ഛ്രാദ്ധം കൃത്വാ പൂര്വം യതാക്രമമ്। പിതൄനാവാഹ്യ ചാഭ്യര്ച്യ മന്ത്രൈഃ പിണ്ഡപ്രദോ ഭവേത് ।। ൪൮.
ഇങ്ങനെ, വിധിപ്രകാരം ആദ്യം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, പിതാക്കന്മാരെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹ്വാനിച്ച് ആരാധിച്ചശേഷം, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
തീര്ഥേ പ്രേതശിലാദൌ ച ചരുണാ സഘൃതേന വാ । പ്രക്ഷാല്യ പൂര്വം തത്സ്ഥാനം പഞ്ചഗവ്യൈഃ പൃഥക്പൃഥക്। തൈര്മന്ത്രൈരഥ സംപൂജ്യ പഞ്ചഗവ്യൈശ്ച ദേവതാമ് ।। ൪൮.
തീർത്ഥത്തിൽ, പ്രേതശിലയരികിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യ് ചേർത്ത ചരുവുപയോഗിച്ച്, ആദ്യം ആ സ്ഥലം പഞ്ചഗവ്യത്തോടെ വേർതിരിച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങളാൽ ദേവതയെ പഞ്ചഗവ്യത്തോടും ആരാധിക്കണം.
യാവത്തിലാ മനുഷ്യൈശ്ച ഗൃഹീതാ പിതൃകര്മസു। ഗച്ഛന്തി താവദസുരാഃ സിംഹത്രസ്താ യഥാ മൃഗാഃ ।। ൪൮.
പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്കായി മനുഷ്യർ എത്ര തിലം എടുക്കുന്നുവോ, അത്രയും അസുരന്മാർ സിംഹത്തെ കണ്ടു പേടിച്ചുള്ള മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഓടിപ്പോകുന്നു.
അഷ്ടകാസു ച വൃദ്ധൌ ച ഗയായാം ച മൃതേഽഹനി । മാതുഃ ശ്രാദ്ധം പൃഥക്കുര്യാദന്യത്ര പതിനാ സഹ ।। ൪൮.
അഷ്ടകാദിനങ്ങളിലും വർദ്ധികാലത്തും ഗയയിലും മരിച്ച ദിവസവും, മാതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം വേർതിരിച്ച് ചെയ്യണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം ചെയ്യാം.
വൃദ്ധിശ്രാദ്ധേ തു മാത്രാദി ഗയായാം പിതൃപൂര്വകമ്। പാദ്യപൂര്വം സമാരഭ്യ ദക്ഷിണാഗ്രകുശൈഃ ക്രമാത്। പിത്രാദീനാം സമാസ്തീര്യ ശേഷം ഗൃഹ്യോക്തമാചരേത് ।। ൪൮.
വർദ്ധിശ്രാദ്ധത്തിനും ഗയയിൽ മാതാവിന്റെ വംശത്തെയും പിതൃവംശത്തെയും ആദ്യം പാദ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായ കുശത്താൽ ക്രമമായി പിതാക്കന്മാരെ നിരത്തി, ശേഷമുള്ളത് ഗൃഹത്തിൽ പറയുന്നവിധം ആചരിക്കണം.
ദദ്യുഃ ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം തേഷാം ദക്ഷിണഭാഗതഃ। കുശാനാസ്തീര്യം വിധിനാ സകൃദ്ദത്വാ തിലോദകമ് ।। ൪൮.
സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം, ദക്ഷിണഭാഗത്ത് കുശം വിരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം നടത്തി, ഒരിക്കൽ തിലജലം അർപ്പിക്കണം.
ഗൃഹീത്വാഞ്ജലിനാ തേഭ്യഃ പിതൃതീര്ഥേന യത്നതഃ। സക്തുനാ മുഷ്ടിമാത്രേണ ദദ്യാദക്ഷയ്യപിണ്ഡകമ്। സമ്ബന്ധിനസ്തിലാദ്ഭിശ്ച കുശേഷ്വാവാഹയേത്തതഃ ।। ൪൮.
അവർക്കായി അഞ്ജലിയിൽ ജലം എടുക്കുകയും, പിതൃതീർത്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ, ഒരു മുഷ്ടി അളവിൽ സക്തു ചേർത്ത് അക്ഷയപിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. പിന്നീട് തിലം ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധുക്കളെ കുശത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കണം.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ। തൃപ്യന്തു പിതരഃ സര്വേ മാതൃമാതാമഹാദയഃ ।। ൪൮.
ബ്രഹ്മസ്തംഭം മുതൽ ദേവർഷിമാരും പിതാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും, മാതാവിന്റെ വംശവും മാതാമഹന്മാരും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാ പിതാക്കന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
അതീതകുലകോടീനാം സപ്തദ്വീപനിവാസിനാമ്। ആബ്രഹ്മഭുവനാല്ലോകാദിദമസ്തു തിലോദകമ് ।। ൪൮.
ഏഴു ദ്വീപുകളിലും ജീവിച്ചിരുന്ന അനേകം വംശജർക്കും, ബ്രഹ്മലോകം മുതൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള departed-കൾക്കും ഈ തിലജലം എത്തട്ടെ.
പിതാ പിതാമഹ ശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ। മാതാ പിതാമഹീ ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹീ ।। ൪൮.
പിതാവ്, പിതാമഹൻ, പ്രപിതാമഹൻ; മാതാവ്, പിതാമഹി, പ്രപിതാമഹി ഇവരും അതുപോലെ.
മാതാമഹസ്തത്പിതാ ച പ്രമാതാമഹകാദയഃ। തേഷാം പിണ്ഡോ മയാ ദത്തോ ഹ്യക്ഷയ്യമുപതിഷ്ഠതാമ് ।। ൪൮.
മാതാമഹൻ, അവന്റെ പിതാവ്, പ്രമാതാമഹന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കും ഞാൻ നൽകിയ പിണ്ഡം അക്ഷയമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.
മുഷ്ടിമാത്രപ്രമാണഞ്ച ഹ്യാര്ദ്രാമലകമാത്രകമ്। ശമീഫത്രപ്രമാണം വാ പിണ്ഡം ദദ്യാദ്ഗയാശിരേ। ഉദ്ധരേത്സപ്തഗോത്രാണി കുലാനി ശതമുദ്ധരേത് ।। ൪൮.
ഗയാശിരസ്സിൽ, ഒരു മുഷ്ടിയളവോ, ഈർപ്പം ഉള്ള ഒരു പഴം അളവോ, ശമീ ഇലയുടെ അളവോ ഉള്ള പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ഗോത്രങ്ങൾക്കും നൂറു കുടുംബങ്ങൾക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
പിതുര്മാതുഃ സ്വഭാര്യായാ ഭഗിന്യാ ദുഹിതുസ്തഥാ। പിതൃഷ്വസുര്മാതൃഷ്വസുഃ സപ്ത ഗോത്രാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൪൮.
പിതാവ്, മാതാവ്, ഭാര്യ, സഹോദരി, മകൾ, പിതൃസ്വസരി, മാതൃസ്വസരി — ഈ ഏഴു ഗോത്രങ്ങളാണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ചതുര്വിംശതിവിംശശ്ച ഷോഡശ ദ്വാദശൈവ ഹി। രുദ്രാദിവസവശ്ചൈവ കുലാന്യേകോത്തരം ശതമ് ।। ൪൮.
ഇരുപത്തിനാലും, ഇരുപതും, പതിനാറും, പന്ത്രണ്ടും, കൂടാതെ രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും ചേർന്ന അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾ ഒറ്റയൊന്നുചേർത്തു നൂറൊന്ന് ആകുന്നു.
നാവാഹനം ന ദിഗ്ബന്ധോ ന ദോഷോ ദൃഷ്ടിസമ്ഭവഃ। ന കാരുണ്യേന കര്ത്തവ്യം തീര്ഥശ്രാദ്ധം വിചക്ഷണൈഃ ।। ൪൮.
ഇവിടെ ആഹ്വാനം വേണ്ടതില്ല, ദിക്കുകൾ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുമില്ല, കാഴ്ച്ച കൊണ്ടുള്ള ദോഷവും ഇല്ല. കരുണകൊണ്ട് തീർത്ഥശ്രാദ്ധം പണ്ഡിതന്മാർ ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
പിണ്ഡാസനം പിണ്ഡദാനം പുനഃ പ്രത്യവനേജനമ്। ദക്ഷിണാ ചാന്നസങ്കല്പം തീര്ഥശ്രാദ്ധേഷ്വയംവിധിഃ ।। ൪൮.
പിണ്ഡം വയ്ക്കാനുള്ള ഇരിപ്പിടം, പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കൽ, പിന്നെയും ശുദ്ധീകരണം, ദാനം, അന്നസങ്കൽപ്പം — ഇതാണ് തീർത്ഥശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ക്രമം.
അസ്മത്കുലേ മൃതാ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। ആവാഹയിഷ്യേ താന്സര്വാന്ദര്ഭപൃഷ്ഠേ തിലോദകൈഃ ।। ൪൮.
എന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയപ്പെടാത്തവരും, അവരെല്ലാവരെയും ഞാൻ ദർഭപ്പുല്ലിന് മുകളിൽ എള്ള് വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് ആഹ്വാനിക്കും.
ബന്ധുവര്ഗകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। ആവാഹയിഷ്യേ താന്ത്സര്വാന് ദര്ഭപൃഷ്ഠേ തിലോദകൈഃ ।। ൪൮.
ബന്ധുക്കളുടെ കുടുംബത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരെല്ലാവരെയും ഞാൻ ദർഭപ്പുല്ലിൽ എള്ള് വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് ആഹ്വാനിക്കും.
ഇത്യേതൈര്മന്ത്രൈഃ സജലൈസ്തിലൈര്ദര്ഭേഷു ധ്യാനവാന്। ആവാഹ്യാഭ്യര്ച്യ തേഭ്യശ്ച പിണ്ഡാന്ദദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൪൮.
ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, വെള്ളവും എള്ളും ചേർത്ത്, ദർഭപ്പുല്ലിൽ മനസ്സോടെ ധ്യാനിച്ച്, അവരെ ആഹ്വാനിച്ച് ആരാധന നടത്തി, അവർക്കു ക്രമമനുസരിച്ച് പിണ്ഡം നൽകണം.
അസ്മത്കുലേ മൃതാ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
എന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
മാതാമഹകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
മാതാമഹന്റെ വംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
ബന്ധുവര്ഗകുലേ യേ ച ഗതിര്യേഷാം ന വിദ്യതേ। തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
ബന്ധുക്കളുടെ കുടുംബത്തിൽ മരിച്ചവരും, ആര്ക്കും വഴി അറിയാത്തവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.
അജാതദന്താ യേ കേചിദ്യേ ച ഗര്ഭേ പ്രപീഡിതാഃ । തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ ഇമം പിണ്ഡം ദദാമ്യഹമ് ।। ൪൮.
പല്ല് വളരാത്തവരും, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചവരും, അവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഈ പിണ്ഡം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.