സംസ്ഥിതം മുണ്ഡപൃഷ്ഠാദ്രൌ ദേവമാദിഗദാധരമ്। സ്തുവന്തി പൂജയന്തീഹ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാന്തു തേ ।। ൪൭.
മുണ്ഡപൃഷ്ഠപർവതത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായ ആ ആദിഗദാധാരിയെ ആരെങ്കിലും സ്തുതിച്ചും പൂജിച്ചും ചെയ്താൽ, അവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
ധര്മാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാദ്ധര്മമര്ഥാര്ഥീ ചാര്ഥമാപ്നുയാത് । കാമാനവാപ്നുയാത്കാമീ മോക്ഷാര്ഥീ മോക്ഷമാപ്നുയാത് ।। ൪൭.
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് ധർമ്മം ലഭിക്കും; സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും; കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് കാമം ലഭിക്കും; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
വന്ധ്യാ ച ലഭതേ പുത്രം വേദവേദാങ്ഗപാരഗമ്। രാജാ വിജയമാപ്നോതി ശൂദ്രശ്ച സുഖമാപ്നുയാത് ।। ൪൭.
മക്കളില്ലാത്ത സ്ത്രീക്ക് വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ച പുത്രൻ ലഭിക്കും; രാജാവിന് വിജയം ലഭിക്കും; ശൂദ്രന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.
പുത്രാര്ഥീ ലഭതേ പുത്രാനഭ്യര്ച്യാദിഗദാധരമ്। മനസാ പ്രാര്ഥിതം സര്വം പൂജാദ്യൈഃ പ്രാപ്നുയാദ്ധരേഃ ।। ൪൭.
മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദിഗദാധാരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ മക്കൾ ലഭിക്കും; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഹരിയെ പൂജിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
ഗയായാത്രാം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു നാരദ മുക്തിദാമ്। നിഷ്കൃതിഃ ശ്രാദ്ധകര്തൄണാം ബ്രഹ്മണാ ഗീയതേ പുരാ ।। ൪൮.
നാരദാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ഗയായാത്രയെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഇത് പ്രായശ്ചിത്തമാണ്, ബ്രഹ്മാവു പുരാതനകാലത്ത് പാടിയത്.
ഉദ്യതശ്ചേദ്ഗയാം ഗന്തും ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ വിധാനതഃ। വിധായ കാര്പടീവേശം കൃത്വാ ഗ്രാമം പ്രദക്ഷിണമ് ।। ൪൮.
ആർ ഗയയിലേക്ക് പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, കാപട്യവേഷം ധരിച്ചു, ഗ്രാമം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
തതോ ഗ്രാമാന്തരം ഗത്വാ ശ്രാദ്ധശേഷസ്യ ഭോജനമ്। തതഃ പ്രതിദിനം ഗച്ഛേത്പ്രതിഗ്രഹവിവര്ജിതഃ ।। ൪൮.
അതിനുശേഷം മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി, ശ്രാദ്ധശേഷം ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; പിന്നെ, ഓരോ ദിവസവും ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിച്ച് യാത്ര തുടരണം.
പ്രതിഗ്രഹാദുപാവൃത്തഃ സന്തുഷ്ടോ നിയതഃ ശുചിഃ। അഹങ്കാരവിമുക്തോ യഃ സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ ।। ൪൮.
ദാനം സ്വീകരിക്കാതെ, സംതൃപ്തനായി, നിയന്ത്രിതനായി, ശുദ്ധനായും അഹങ്കാരമില്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നവൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലം പ്രാപിക്കും.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച മനശ്ചാപി സുസംയതമ്। വിദ്യാ തപശ്ച കീര്തിശ്ച സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ ।। ൪൮.
ആളുടെ കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നന്നായി നിയന്ത്രിതമായാൽ, വിദ്യ, തപസ്, കീർത്തി എന്നിവയുള്ളവൻ തീർത്ഥഫലം പ്രാപിക്കും.
തതോ ഗയാപ്രവേശേ ച പൂര്വതോഽസ്തി മഹാനദീ । തത്ര തോയം സമുത്പാട്യ സ്നാതവ്യം നിര്മലേ ജലേ ।। ൪൮.
പിന്നീട്, ഗയയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കിഴക്കോട്ട് വലിയൊരു നദിയുണ്ട്; അവിടെ വെള്ളം എടുത്ത് ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ദേവാദീംസ്തര്പയിത്വാഥ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ യഥാവിധിഃ । സ്വവേദശാഖാഗദിതമര്ഘ്യാവാഹനവര്ജിതമ് ।। ൪൮.
ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകി, ശരിയായ രീതിയിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, താനവതരിപ്പിക്കുന്ന വേദശാഖ പ്രകാരം അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം, ആഹ്വാനം ഒഴിവാക്കണം.
അപരേഽഹ്നി ശുചിര്ഭൂത്വാ ഗച്ഛേദ്വൈ പ്രേതപര്വതേ । ബ്രഹ്മകുണ്ഡേ തതഃ സ്നാത്വാ ദേവാദീംസ്തര്പയേത്സുധീഃ ।। ൪൮.
അടുത്ത ദിവസം ശുദ്ധനായ്, പ്രേതപർവതത്തിലേക്ക് പോകണം; ബ്രഹ്മകുണ്ടിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകണം.
കുര്യ്യാച്ഛ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം പ്രയതഃ പ്രേതപര്വതേ। പ്രാചീനാവീതിനാ ഭാവ്യം ദക്ഷിണാഭിമുഖഃ സുധീഃ ।। ൪൮.
ശ്രദ്ധയോടെ, സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം പ്രേതപർവതത്തിൽ ചെയ്യണം. പ്രാചീനാവീതം സ്വീകരിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ആചരിക്കണം.
കവ്യബാലോഽനലഃ സോമോ യമശ്ചൈവാര്യ്യമാ തഥാ। അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദഃ സോമപാഃ പിതൃദേവതാഃ ।। ൪൮.
കവ്യബാലൻ, അഗ്നി, സോമൻ, യമൻ, ആര്യമൻ, അഗ്നിഷ്വാത്തൻ, ബർഹിഷദ്, സോമപാ ഇവരാണ് പിതൃദേവതകൾ.
ആഗച്ഛന്തു മഹാഭാഗാ യുഷ്മാഭീ രക്ഷിതാസ്ത്വിഹ। മദീയാഃ പിതരോ യേ ച കുലേ ജാതാഃ സനാഭയഃ ।। ൪൮.
മഹാഭാഗന്മാർ ഇവിടെ വരിക, നിങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നവരായി. എന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച പിതാക്കന്മാരും ബന്ധുക്കളും ഇവിടെ ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നു.
തേഷാം പിണ്ഡപ്രദാനാര്ഥമാഗതോഽസ്മി ഗയാമിമാമ്। തേ സര്വേ തൃപ്തിമായാന്തു ശ്രാദ്ദേനാനേന ശാശ്വതീമ് ।। ൪൮.
അവർക്കായി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഈ ഗയയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും ശാശ്വതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
ആചമ്യോക്താവ ച പഞ്ചാങ്ഗം പ്രാണായാമം പ്രയത്നതഃ। പുനരാവൃത്തിരഹിതബ്രഹ്മലോകാപ്തിഹേതവേ ।। ൪൮.
ജലം കഴിച്ച്, അഞ്ചാംഗ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ പ്രാണായാമം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ വീണ്ടും ജനിക്കാതെ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാം.
ഏവഞ്ച വിധിവച്ഛ്രാദ്ധം കൃത്വാ പൂര്വം യതാക്രമമ്। പിതൄനാവാഹ്യ ചാഭ്യര്ച്യ മന്ത്രൈഃ പിണ്ഡപ്രദോ ഭവേത് ।। ൪൮.
ഇങ്ങനെ, വിധിപ്രകാരം ആദ്യം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, പിതാക്കന്മാരെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹ്വാനിച്ച് ആരാധിച്ചശേഷം, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
തീര്ഥേ പ്രേതശിലാദൌ ച ചരുണാ സഘൃതേന വാ । പ്രക്ഷാല്യ പൂര്വം തത്സ്ഥാനം പഞ്ചഗവ്യൈഃ പൃഥക്പൃഥക്। തൈര്മന്ത്രൈരഥ സംപൂജ്യ പഞ്ചഗവ്യൈശ്ച ദേവതാമ് ।। ൪൮.
തീർത്ഥത്തിൽ, പ്രേതശിലയരികിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യ് ചേർത്ത ചരുവുപയോഗിച്ച്, ആദ്യം ആ സ്ഥലം പഞ്ചഗവ്യത്തോടെ വേർതിരിച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങളാൽ ദേവതയെ പഞ്ചഗവ്യത്തോടും ആരാധിക്കണം.
യാവത്തിലാ മനുഷ്യൈശ്ച ഗൃഹീതാ പിതൃകര്മസു। ഗച്ഛന്തി താവദസുരാഃ സിംഹത്രസ്താ യഥാ മൃഗാഃ ।। ൪൮.
പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്കായി മനുഷ്യർ എത്ര തിലം എടുക്കുന്നുവോ, അത്രയും അസുരന്മാർ സിംഹത്തെ കണ്ടു പേടിച്ചുള്ള മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഓടിപ്പോകുന്നു.
അഷ്ടകാസു ച വൃദ്ധൌ ച ഗയായാം ച മൃതേഽഹനി । മാതുഃ ശ്രാദ്ധം പൃഥക്കുര്യാദന്യത്ര പതിനാ സഹ ।। ൪൮.
അഷ്ടകാദിനങ്ങളിലും വർദ്ധികാലത്തും ഗയയിലും മരിച്ച ദിവസവും, മാതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം വേർതിരിച്ച് ചെയ്യണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം ചെയ്യാം.
വൃദ്ധിശ്രാദ്ധേ തു മാത്രാദി ഗയായാം പിതൃപൂര്വകമ്। പാദ്യപൂര്വം സമാരഭ്യ ദക്ഷിണാഗ്രകുശൈഃ ക്രമാത്। പിത്രാദീനാം സമാസ്തീര്യ ശേഷം ഗൃഹ്യോക്തമാചരേത് ।। ൪൮.
വർദ്ധിശ്രാദ്ധത്തിനും ഗയയിൽ മാതാവിന്റെ വംശത്തെയും പിതൃവംശത്തെയും ആദ്യം പാദ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായ കുശത്താൽ ക്രമമായി പിതാക്കന്മാരെ നിരത്തി, ശേഷമുള്ളത് ഗൃഹത്തിൽ പറയുന്നവിധം ആചരിക്കണം.
ദദ്യുഃ ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം തേഷാം ദക്ഷിണഭാഗതഃ। കുശാനാസ്തീര്യം വിധിനാ സകൃദ്ദത്വാ തിലോദകമ് ।। ൪൮.
സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം, ദക്ഷിണഭാഗത്ത് കുശം വിരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം നടത്തി, ഒരിക്കൽ തിലജലം അർപ്പിക്കണം.
ഗൃഹീത്വാഞ്ജലിനാ തേഭ്യഃ പിതൃതീര്ഥേന യത്നതഃ। സക്തുനാ മുഷ്ടിമാത്രേണ ദദ്യാദക്ഷയ്യപിണ്ഡകമ്। സമ്ബന്ധിനസ്തിലാദ്ഭിശ്ച കുശേഷ്വാവാഹയേത്തതഃ ।। ൪൮.
അവർക്കായി അഞ്ജലിയിൽ ജലം എടുക്കുകയും, പിതൃതീർത്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ, ഒരു മുഷ്ടി അളവിൽ സക്തു ചേർത്ത് അക്ഷയപിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. പിന്നീട് തിലം ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധുക്കളെ കുശത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കണം.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ। തൃപ്യന്തു പിതരഃ സര്വേ മാതൃമാതാമഹാദയഃ ।। ൪൮.
ബ്രഹ്മസ്തംഭം മുതൽ ദേവർഷിമാരും പിതാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും, മാതാവിന്റെ വംശവും മാതാമഹന്മാരും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാ പിതാക്കന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
അതീതകുലകോടീനാം സപ്തദ്വീപനിവാസിനാമ്। ആബ്രഹ്മഭുവനാല്ലോകാദിദമസ്തു തിലോദകമ് ।। ൪൮.
ഏഴു ദ്വീപുകളിലും ജീവിച്ചിരുന്ന അനേകം വംശജർക്കും, ബ്രഹ്മലോകം മുതൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള departed-കൾക്കും ഈ തിലജലം എത്തട്ടെ.
പിതാ പിതാമഹ ശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ। മാതാ പിതാമഹീ ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹീ ।। ൪൮.
പിതാവ്, പിതാമഹൻ, പ്രപിതാമഹൻ; മാതാവ്, പിതാമഹി, പ്രപിതാമഹി ഇവരും അതുപോലെ.
മാതാമഹസ്തത്പിതാ ച പ്രമാതാമഹകാദയഃ। തേഷാം പിണ്ഡോ മയാ ദത്തോ ഹ്യക്ഷയ്യമുപതിഷ്ഠതാമ് ।। ൪൮.
മാതാമഹൻ, അവന്റെ പിതാവ്, പ്രമാതാമഹന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കും ഞാൻ നൽകിയ പിണ്ഡം അക്ഷയമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.
മുഷ്ടിമാത്രപ്രമാണഞ്ച ഹ്യാര്ദ്രാമലകമാത്രകമ്। ശമീഫത്രപ്രമാണം വാ പിണ്ഡം ദദ്യാദ്ഗയാശിരേ। ഉദ്ധരേത്സപ്തഗോത്രാണി കുലാനി ശതമുദ്ധരേത് ।। ൪൮.
ഗയാശിരസ്സിൽ, ഒരു മുഷ്ടിയളവോ, ഈർപ്പം ഉള്ള ഒരു പഴം അളവോ, ശമീ ഇലയുടെ അളവോ ഉള്ള പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ഗോത്രങ്ങൾക്കും നൂറു കുടുംബങ്ങൾക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
പിതുര്മാതുഃ സ്വഭാര്യായാ ഭഗിന്യാ ദുഹിതുസ്തഥാ। പിതൃഷ്വസുര്മാതൃഷ്വസുഃ സപ്ത ഗോത്രാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൪൮.
പിതാവ്, മാതാവ്, ഭാര്യ, സഹോദരി, മകൾ, പിതൃസ്വസരി, മാതൃസ്വസരി — ഈ ഏഴു ഗോത്രങ്ങളാണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.