ശ്രദ്ധയാ യേ നമസ്യന്തി സതോത്രേണാദിഗദാധരമ്। സ്തോഷ്യന്തി ച സമഭ്യര്ച്യ പിതൄന്നേഷ്യന്തി മാധവമ്। ശിവോഽപി പരയാ പ്രീത്യാ തുഷ്ടാവാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
ശ്രദ്ധയോടെ സത്യസ്തുതികളാൽ ആദിഗദാധരനെ ആരാധിക്കുകയും, ആരാധനയ്ക്കുശേഷം സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ പിതൃകളെ മാധവനിലേക്കു നയിക്കും; ശിവനും പരമമായ സ്നേഹത്തോടെ ആദിഗദാധരനെ സ്തുതിച്ചു.
അവ്യക്തരൂപോ യോ ദേവോ മുണ്ഡപൃഷ്ഠാദിരൂപതഃ । ഫല്ഗുതീര്ഥാദിരൂപേണ നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
അവ്യക്തമായ രൂപമുള്ള ദൈവം, മുന്ഡപൃഷ്ഠം മുതലായ രൂപങ്ങളിലെയും, ഫൽഗു തീർത്ഥം മുതലായ രൂപങ്ങളിലെയും ആദിഗദാധരനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വ്യക്താവ്യക്തസ്വരൂപേണ പദരൂപേണ സംസ്ഥിതഃ। മുഖലിങ്ഗാദിരൂപേണ നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ സ്വരൂപത്തിൽ, പാദരൂപത്തിലും, മുഖലിംഗം മുതലായ രൂപങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്ന ആദിഗദാധരനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
അവ്യക്തരൂപോ യോ ദേവോ ജനാര്ദനസ്വരൂപതഃ। മുണ്ഡപൃഷ്ഠേ സ്വയം ജാതോ നാമാമ്യാദിഗദാ ധരമ് ।। ൪൭.
അവ്യക്തമായ രൂപമുള്ള ദൈവം, ജനാർദ്ദനസ്വരൂപനായവൻ, മുന്ഡപൃഷ്ഠത്തിൽ സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആദിഗദാധരനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ശിലായാം ദേവരൂപിണ്യാം സ്ഥിതം ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സുരൈഃ। പൂജിതം സത്കൃതം ദേവൈസ്തം നമാമി ഗദാധരമ് ।। ൪൭.
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും ആരാധിച്ചും ആദരിച്ചും divine ശിലയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഗദാധാരിയെ ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നു.
യം ച ദൃഷ്ട്വാ തതഃ സ്പൃഷ്ട്വാ പൂജയിത്വാ പ്രണമ്യ ച । ശ്രാദ്ധാദൌ ബ്രഹ്മലോകാപ്തിര്നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
ആ ഗദാധാരിയെ കണ്ട്, സ്പർശിച്ച്, പൂജിച്ച്, നമസ്കരിച്ചാൽ, ശ്രാദ്ധാദി ചടങ്ങിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാം; ആ ആദിഗദാധാരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
മഹദാദേശ്ച ജഗതോ വ്യക്തസ്യൈകം ഹി കാരണമ്। അവ്യക്തജ്ഞാനരൂപം തം നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
മഹത്വം മുതലായുള്ള സൃഷ്ടിയുടെ ഏക കാരണവും, അവ്യക്തജ്ഞാനസ്വരൂപനുമായ ആ ആദിഗദാധാരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രാണാഹങ്കാരവര്ജിതമ്। ജാഗ്രത്സ്വപ്നവിനിര്മുക്തം നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, പ്രാണൻ, അഹങ്കാരം എന്നിവയൊന്നുമില്ലാത്ത, ജാഗ്രത് സ്വപ്നാവസ്ഥകളിൽ നിന്ന് മുക്തനായ ആ ആദിഗദാധാരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നിത്യാനിത്യവിനിര്മുക്തം സത്യമാനന്ദമവ്യയമ്। തുരീയം ജ്യോതിരാത്മാനം നമാമ്യാദിഗദാധരമ് ।। ൪൭.
നിത്യവും അനിത്യവുമായതിൽ നിന്ന് മുക്തനായ, സത്യവും ആനന്ദവും അക്ഷയവുമായ, തുരീയാവസ്ഥയിലും പ്രകാശസ്വരൂപനുമായ ആ ആദിഗദാധാരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം സ്തുതോ മഹേശേന പ്രീതോ ഹ്യാദിഗദാധരഃ। സ്ഥിതോ ദേവഃ ശിലായാം സ ബ്രഹ്മാദ്യൈര്ദൈവതൈഃ സഹ ।। ൪൭.
ഇങ്ങനെ മഹേശ്വരൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ആ ആദിഗദാധാരി സന്തോഷിച്ചു; ദേവൻ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരുമൊത്ത് ശിലയിൽ നിലകൊണ്ടു.
സംസ്ഥിതം മുണ്ഡപൃഷ്ഠാദ്രൌ ദേവമാദിഗദാധരമ്। സ്തുവന്തി പൂജയന്തീഹ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാന്തു തേ ।। ൪൭.
മുണ്ഡപൃഷ്ഠപർവതത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായ ആ ആദിഗദാധാരിയെ ആരെങ്കിലും സ്തുതിച്ചും പൂജിച്ചും ചെയ്താൽ, അവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
ധര്മാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാദ്ധര്മമര്ഥാര്ഥീ ചാര്ഥമാപ്നുയാത് । കാമാനവാപ്നുയാത്കാമീ മോക്ഷാര്ഥീ മോക്ഷമാപ്നുയാത് ।। ൪൭.
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് ധർമ്മം ലഭിക്കും; സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും; കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് കാമം ലഭിക്കും; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
വന്ധ്യാ ച ലഭതേ പുത്രം വേദവേദാങ്ഗപാരഗമ്। രാജാ വിജയമാപ്നോതി ശൂദ്രശ്ച സുഖമാപ്നുയാത് ।। ൪൭.
മക്കളില്ലാത്ത സ്ത്രീക്ക് വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ച പുത്രൻ ലഭിക്കും; രാജാവിന് വിജയം ലഭിക്കും; ശൂദ്രന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.
പുത്രാര്ഥീ ലഭതേ പുത്രാനഭ്യര്ച്യാദിഗദാധരമ്। മനസാ പ്രാര്ഥിതം സര്വം പൂജാദ്യൈഃ പ്രാപ്നുയാദ്ധരേഃ ।। ൪൭.
മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദിഗദാധാരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ മക്കൾ ലഭിക്കും; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഹരിയെ പൂജിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
ഗയായാത്രാം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു നാരദ മുക്തിദാമ്। നിഷ്കൃതിഃ ശ്രാദ്ധകര്തൄണാം ബ്രഹ്മണാ ഗീയതേ പുരാ ।। ൪൮.
നാരദാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ഗയായാത്രയെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഇത് പ്രായശ്ചിത്തമാണ്, ബ്രഹ്മാവു പുരാതനകാലത്ത് പാടിയത്.
ഉദ്യതശ്ചേദ്ഗയാം ഗന്തും ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ വിധാനതഃ। വിധായ കാര്പടീവേശം കൃത്വാ ഗ്രാമം പ്രദക്ഷിണമ് ।। ൪൮.
ആർ ഗയയിലേക്ക് പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, കാപട്യവേഷം ധരിച്ചു, ഗ്രാമം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
തതോ ഗ്രാമാന്തരം ഗത്വാ ശ്രാദ്ധശേഷസ്യ ഭോജനമ്। തതഃ പ്രതിദിനം ഗച്ഛേത്പ്രതിഗ്രഹവിവര്ജിതഃ ।। ൪൮.
അതിനുശേഷം മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി, ശ്രാദ്ധശേഷം ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; പിന്നെ, ഓരോ ദിവസവും ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിച്ച് യാത്ര തുടരണം.
പ്രതിഗ്രഹാദുപാവൃത്തഃ സന്തുഷ്ടോ നിയതഃ ശുചിഃ। അഹങ്കാരവിമുക്തോ യഃ സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ ।। ൪൮.
ദാനം സ്വീകരിക്കാതെ, സംതൃപ്തനായി, നിയന്ത്രിതനായി, ശുദ്ധനായും അഹങ്കാരമില്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നവൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലം പ്രാപിക്കും.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച മനശ്ചാപി സുസംയതമ്। വിദ്യാ തപശ്ച കീര്തിശ്ച സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ ।। ൪൮.
ആളുടെ കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നന്നായി നിയന്ത്രിതമായാൽ, വിദ്യ, തപസ്, കീർത്തി എന്നിവയുള്ളവൻ തീർത്ഥഫലം പ്രാപിക്കും.
തതോ ഗയാപ്രവേശേ ച പൂര്വതോഽസ്തി മഹാനദീ । തത്ര തോയം സമുത്പാട്യ സ്നാതവ്യം നിര്മലേ ജലേ ।। ൪൮.
പിന്നീട്, ഗയയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കിഴക്കോട്ട് വലിയൊരു നദിയുണ്ട്; അവിടെ വെള്ളം എടുത്ത് ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ദേവാദീംസ്തര്പയിത്വാഥ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ യഥാവിധിഃ । സ്വവേദശാഖാഗദിതമര്ഘ്യാവാഹനവര്ജിതമ് ।। ൪൮.
ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകി, ശരിയായ രീതിയിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, താനവതരിപ്പിക്കുന്ന വേദശാഖ പ്രകാരം അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം, ആഹ്വാനം ഒഴിവാക്കണം.
അപരേഽഹ്നി ശുചിര്ഭൂത്വാ ഗച്ഛേദ്വൈ പ്രേതപര്വതേ । ബ്രഹ്മകുണ്ഡേ തതഃ സ്നാത്വാ ദേവാദീംസ്തര്പയേത്സുധീഃ ।। ൪൮.
അടുത്ത ദിവസം ശുദ്ധനായ്, പ്രേതപർവതത്തിലേക്ക് പോകണം; ബ്രഹ്മകുണ്ടിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ദേവന്മാര്ക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും തൃപ്തി നൽകണം.
കുര്യ്യാച്ഛ്രാദ്ധം സപിണ്ഡാനാം പ്രയതഃ പ്രേതപര്വതേ। പ്രാചീനാവീതിനാ ഭാവ്യം ദക്ഷിണാഭിമുഖഃ സുധീഃ ।। ൪൮.
ശ്രദ്ധയോടെ, സപിണ്ഡന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധം പ്രേതപർവതത്തിൽ ചെയ്യണം. പ്രാചീനാവീതം സ്വീകരിച്ച്, ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ആചരിക്കണം.
കവ്യബാലോഽനലഃ സോമോ യമശ്ചൈവാര്യ്യമാ തഥാ। അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദഃ സോമപാഃ പിതൃദേവതാഃ ।। ൪൮.
കവ്യബാലൻ, അഗ്നി, സോമൻ, യമൻ, ആര്യമൻ, അഗ്നിഷ്വാത്തൻ, ബർഹിഷദ്, സോമപാ ഇവരാണ് പിതൃദേവതകൾ.
ആഗച്ഛന്തു മഹാഭാഗാ യുഷ്മാഭീ രക്ഷിതാസ്ത്വിഹ। മദീയാഃ പിതരോ യേ ച കുലേ ജാതാഃ സനാഭയഃ ।। ൪൮.
മഹാഭാഗന്മാർ ഇവിടെ വരിക, നിങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നവരായി. എന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച പിതാക്കന്മാരും ബന്ധുക്കളും ഇവിടെ ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നു.
തേഷാം പിണ്ഡപ്രദാനാര്ഥമാഗതോഽസ്മി ഗയാമിമാമ്। തേ സര്വേ തൃപ്തിമായാന്തു ശ്രാദ്ദേനാനേന ശാശ്വതീമ് ।। ൪൮.
അവർക്കായി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഈ ഗയയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും ശാശ്വതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
ആചമ്യോക്താവ ച പഞ്ചാങ്ഗം പ്രാണായാമം പ്രയത്നതഃ। പുനരാവൃത്തിരഹിതബ്രഹ്മലോകാപ്തിഹേതവേ ।। ൪൮.
ജലം കഴിച്ച്, അഞ്ചാംഗ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ പ്രാണായാമം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ വീണ്ടും ജനിക്കാതെ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാം.
ഏവഞ്ച വിധിവച്ഛ്രാദ്ധം കൃത്വാ പൂര്വം യതാക്രമമ്। പിതൄനാവാഹ്യ ചാഭ്യര്ച്യ മന്ത്രൈഃ പിണ്ഡപ്രദോ ഭവേത് ।। ൪൮.
ഇങ്ങനെ, വിധിപ്രകാരം ആദ്യം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, പിതാക്കന്മാരെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹ്വാനിച്ച് ആരാധിച്ചശേഷം, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
തീര്ഥേ പ്രേതശിലാദൌ ച ചരുണാ സഘൃതേന വാ । പ്രക്ഷാല്യ പൂര്വം തത്സ്ഥാനം പഞ്ചഗവ്യൈഃ പൃഥക്പൃഥക്। തൈര്മന്ത്രൈരഥ സംപൂജ്യ പഞ്ചഗവ്യൈശ്ച ദേവതാമ് ।। ൪൮.
തീർത്ഥത്തിൽ, പ്രേതശിലയരികിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യ് ചേർത്ത ചരുവുപയോഗിച്ച്, ആദ്യം ആ സ്ഥലം പഞ്ചഗവ്യത്തോടെ വേർതിരിച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങളാൽ ദേവതയെ പഞ്ചഗവ്യത്തോടും ആരാധിക്കണം.
യാവത്തിലാ മനുഷ്യൈശ്ച ഗൃഹീതാ പിതൃകര്മസു। ഗച്ഛന്തി താവദസുരാഃ സിംഹത്രസ്താ യഥാ മൃഗാഃ ।। ൪൮.
പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്കായി മനുഷ്യർ എത്ര തിലം എടുക്കുന്നുവോ, അത്രയും അസുരന്മാർ സിംഹത്തെ കണ്ടു പേടിച്ചുള്ള മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഓടിപ്പോകുന്നു.