വായുപുരാണമ്

ഭവത്യേകോ ദ്വിധാ ചൈവ ത്രിധാ മൂര്തിവിനാശനാത്। ഏകോ ബ്രഹ്മാന്തകൃച്ചൈവ പുരുഷശ്ചേതി തേ ത്രയഃ ।। ൫.

അവൻ ഒരൊറ്റയാളായി, രണ്ടായി, മൂന്നു രൂപങ്ങളായി മാറുന്നു, രൂപങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ. ബ്രഹ്മാവ്, അന്തകൃത്, പുരുഷൻ — ഇവരാണ് ആ മൂന്നു.

ഏകസ്യൈതാഃ സ്മൃതാസ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ। ബ്രാഹ്മീ ച പൌരുഷീ ചൈവ അന്തകാരീ ച തേ ത്രയഃ ।। ൫.

സ്വയംജനിച്ചവന്റെ ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ അവന്റെ ശരീരങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു: ബ്രാഹ്മി, പൗരുഷി, അന്തകാരി — ഇവയാണ് ആ മൂന്നു.

തത്ര യാ രാജസീ തസ്യ തനുഃ സാ വൈ പ്രജാകരീ। യാ താമസീ തു കാലാഖ്യാ പ്രജാക്ഷയകരീ തു സാ। സാത്ത്വികീ പൌരുഷീ യാ തു സാനുഗ്രഹകരീ സ്മൃതാ ।। ൫.

ഇവയിൽ രാജസികശരീരം സകല ജീവികളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. താമസികം, കാലം എന്ന പേരിൽ, ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. സത്ത്വഗുണമുള്ള പൗരുഷി അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

രാജസ്യാ ബ്രഹ്മണോംഽശേന മരീചിഃ കശ്യപോഽഭവത്। താമസീ ചാന്തകൃദ്യാ തു തദംശേനാഭവദ്ഭവഃ ।। ൫.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ രാജസികഭാഗത്തിൽ നിന്ന് മരീചിയും കശ്യപനും ജനിച്ചു. താമസികമായ അന്തകൃത് ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഭവൻ ജനിച്ചു.

സാത്ത്വികീ പൌരുഷീ യാ സാ തസ്യാഃ ശോചിഷ്ണുരുച്യതേ। ത്രൈലോക്യേ താഃ സ്മൃതാസ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ ।। ൫.

സത്ത്വഗുണമുള്ള പൗരുഷി ശോചിഷ്ണു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ മൂന്നു ശരീരങ്ങളും മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും സ്വയംജനിച്ചവന്റെ ശരീരങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

നാനാപ്രയോജനാര്ഥാം ഹി കാലോഽവസ്ഥാം കരോതി യഃ। ബ്രഹ്മത്വേന പ്രജാഃ സൃഷ്ഠ്വാ വിഷ്ണുത്വേനാനുഗൃഹ്യ ച। വൈഷ്ണവ്യാനുഗൃഹീതാ സ്താ രൌദ്യാനുഗ്രസതേ പുനഃ ।। ൫.

വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കാലം പല അവസ്ഥകളും ഉണ്ടാക്കുന്നു: ബ്രഹ്മാവായി ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവായി അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, പിന്നെ രുദ്രനായി അവരെ വീണ്ടും അകത്തെടുക്കുന്നു.

ഏകഃ സ്വയമ്ഭുവഃ കാലസ്ത്രിഭിസ്ത്രീന് വൈ കരോതി സഃ। സൃജതേ ചാനുഗൃഹ്ണാതി പ്രജാഃ സംഹരതേ തഥാ ।। ൫.

സ്വയംജനിച്ച കാലം ഒരൊറ്റയാളായിട്ടും മൂന്നു ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ജീവികളെ പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇത്യേതാഃ കഥിതാ സ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ। പ്രജാപത്യാ ച രൌദ്രീ ച വൈഷ്ണവീ ചൈവ താഃ സ്മൃതാഃ ।। ൫.

ഇങ്ങനെ സ്വയംജനിച്ചവന്റെ മൂന്നു ശരീരങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അവ പ്രജാപത്യ, രൗദ്രി, വൈഷ്ണവി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഏകാ തനുഃ സ്മൃതാ വേദേ ധര്മശാസ്ത്രേ പുരാതനേ। സാങ്ഖ്യയോഗപരേ വീരൈഃ പൃഥക്ത്വൈകത്വദര്ശിഭിഃ। അഭിജാതപ്രഭാവജ്ഞൈഋഷിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ ।। ൫.

ഈ ഒരൊറ്റ ശരീരം വേദങ്ങളിലും പുരാതന ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും, സാംഖ്യയോഗത്തിൽ അർപ്പിതരായ വീരന്മാരാൽ, ഏകത്വവും ഭിന്നതയും കാണുന്നവരാൽ, ഉത്ഭവവും ശക്തിയും അറിയുന്ന സത്യദർശികളായ ഋഷിമാരാൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏകത്വേ ച പൃഥക്ത്വേ ച താസു ഭിന്നാഃ പ്രജാസ്ത്വിഹ । ഇദം പരമിദം നേതി ബ്രുവതോ ഭിന്നദര്ശനാഃ ।। ൫.

ഒന്നായും പലതായും ഇവയിൽ ജീവികൾ വ്യത്യസ്തരാണ്; 'ഇതാണ് പരമം, ഇതല്ല' എന്നു പറയുന്നവർക്ക് വ്യത്യസ്തമായ ദർശനങ്ങളുണ്ട്.

ബ്രഹ്മാണം കാരണം കേചിത് കേചിത് പ്രാഹുഃ പ്രജാപതിമ്। കേചിച്ഛിവം പരത്വേന പ്രാഹുര്വിഷ്ണും തഥാഽപരേ। അവിജ്ഞാനേന സംസക്താഃ സക്താ രത്യാദിചേതസാ ।। ൫.

ചിലർ ബ്രഹ്മാവിനെ കാരണം എന്നു പറയുന്നു, ചിലർ പ്രജാപതിയെ പറയുന്നു; ചിലർ ശിവനെ പരമൻ എന്നു കരുതുന്നു, മറ്റുചിലർ വിഷ്ണുവിനെയും അങ്ങനെ തന്നെ; അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടു ആസ്വാദനത്തിലും മറ്റും മനസ്സ് കുടുങ്ങിയവരാണ് അവർ.

തത്ത്വം കാലഞ്ച ദേശഞ്ച കാര്യാണ്യാവേക്ഷ്യ തത്ത്വതഃ। കാരണഞ്ച സ്മൃതാ ഹ്യേതാ നാനാര്ഥേഷ്വിഹ ദേവതാഃ ।। ൫.

തത്വം, കാലം, സ്ഥലം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവ ശരിയായി ആലോചിച്ചാൽ കാരണം മനസ്സിലാക്കാം; അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടത്തെ ദേവതകൾ പല അർത്ഥങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നത്.

ഏകം നിന്ദതി യസ്തേഷാം സര്വാനേന സ നിന്ദതി। ഏകം പ്രശസമാനസ്തു സര്വാനേവ പ്രശംസതി। ഏകം യോ വേത്തി പുരുഷം തമാഹുര്ബ്രഹ്മവാദിനമ് ।। ൫.

അവരിൽ ഒരാളെ അപമാനിക്കുന്നവൻ എല്ലാവരെയും അപമാനിക്കുന്നു; ഒരാളെ പുകഴ്ത്തുന്നവൻ എല്ലാവരെയും പുകഴ്ത്തുന്നു; ഒരാൾ ആ പുരുഷനെ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവനെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി എന്നു പറയുന്നു.

അദ്വേഷസ്തു സദാ കാര്യോ ദേവതാസു വിജാനതാ। ന ശക്യമീശ്വരം ജ്ഞാതുമൈശ്വര്യേണ വ്യവസ്ഥിതമ് ।। ൫.

ദേവതകളെ അറിയുന്നവൻ എപ്പോഴും വൈരാഗ്യം ഒഴിവാക്കണം; ഐശ്വര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈശ്വരനെ അറിവാൻ കഴിയില്ല.

ഏകാത്മാ സ ത്രിധാ ഭൂത്വാ സംമോഹയതി യഃ പ്രജാഃ। ഏതേഷാഞ്ച ത്രയാണാന്തു വിചരന്ത്യന്തരം ജനാഃ ।। ൫.

ഒരേ ആത്മാവായവൻ മൂന്നു രൂപം എടുത്ത് ജീവികളെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; ഈ മൂന്നിനിടയിൽ ആളുകൾ വ്യത്യാസങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ജിജ്ഞാസന്തഃ പരീക്ഷന്തഃ സക്താ രൂപാവിചേതസഃ। ഇദം പരമിദം നേതി വദന്തി ഭിന്നദര്ശിനഃ ।। ൫.

അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പരിശോധിച്ചും, രൂപങ്ങളിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയും, 'ഇതാണ് പരമം, ഇതല്ല' എന്നു പറയുന്നവരാണ് വ്യത്യസ്തമായ ദർശനമുള്ളവർ.

യാതുധാനാന് വിശന്ത്യേതാഃ പിശാചാംശ്ചൈവ താന്നരാന് । ഏകത്വേന പൃഥക്ത്വേന സ്വയമ്ഭൂര്വ്യവതിഷ്ഠതേ ।। ൫.

ഇവ യാതുധാനന്മാരിലും പിശാചുകളിലും ആ മനുഷ്യരിലും പ്രവേശിക്കുന്നു; ഒന്നായും പലതായും സ്വയംഭൂവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഗുണമാത്രാത്മികാഭിസ്തു തനുഭിര്മോഹയന് പ്രജാഃ। തേഷ്വേകം യജതേ യസ്തു സ തദാ യജതേ ത്രയമ് ।। ൫.

ഗുണങ്ങൾ മാത്രം ഉള്ള ശരീരങ്ങളാൽ ജീവികളെ ഭ്രമിപ്പിച്ച്, അവരിൽ ഒരാളെ ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അപ്പോൾ അവൻ മൂവരെയും ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നു.

തസ്മാദ്ദേവാസ്ത്രയോ ഹ്യേതേ നൈരന്തര്യേ വ്യവസ്ഥിതാഃ। തസ്മാത് പൃഥക്ത്വമേകത്വസങ്ഖ്യാ സങ്ഖ്യാഗതാഗതമ്। ഏകത്വം വാ ബഹുത്വം വാ തേഷു കോ ജ്ഞാതുമര്ഹതി ।। ൫.

അതുകൊണ്ട് ഈ മൂന്ന് ദേവതകളും തുടർച്ചയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ ഒന്നായതും പലതായതുമായ എണ്ണൽ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു; അവരിൽ ആരാണ് ഒന്നായതോ പലതായതോ അറിയാൻ യോഗ്യൻ?

യസ്മാത് സൃഷ്ട്വാനുഗൃഹ്ണീതേ ഗ്രസതേ ചൈവ തേ പ്രജാഃ । ഗുണാത്മകത്വാത്ര്ത്രൈകാല്യേ തസ്മാദേകഃ സ ഉച്യതേ ।। ൫.

അവൻ ഈ ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു; ഗുണങ്ങളുടെ ഏകത്വം കൊണ്ടു അവൻ ഒരുവൻ എന്നു പറയുന്നു.

രുദ്രം ബ്രഹ്‌മാണമിന്ദ്രഞ്ച ലോക പാലാന് ഋഷീന് ദനൂന്। ദേവം തമേകം ബഹുധാ പ്രാഹുര്നാരായണം ദ്വിജാഃ ।। ൫.

രുദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, ലോകപാലകർ, ഋഷികൾ, ദാനവന്മാർ—ഇവരെയൊക്കെയും ദ്വിജന്മാർ നാരായണനെന്ന ഏകദേവനാണ് പല രൂപത്തിൽ പറയുന്നു.

പ്രാജാപത്യാ തനുര്യാ ച തനുര്യാ ചൈവ വൈഷ്ണവീ। മന്വന്തരേ ച കല്പേ ച ആവര്ത്തന്തേ പുനഃ പുനഃ ।। ൫.

പ്രജാപത്യരൂപവും വൈഷ്ണവരൂപവും ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും കല്പത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു.

തേജസാ യശസാ ബുദ്ധ്യാ ശ്രുതേന ച ബലേന ച । ജായന്തേ തത്സമാശ്ചൈവ താനപീഹ നിബോധത ।। ൫.

തേജസ്, യശസ്, ബുദ്ധി, പഠനം, ബലം എന്നിവകൊണ്ട് അവർ അതിനോടു തുല്യരായി ജനിക്കുന്നു; അവരെക്കുറിച്ച് ഇവിടെ കേൾക്കൂ.

രാജസ്യാ ബ്രാഹ്മണോംഽശേന മരീചിഃ കശ്യപോഽഭവത്। താമസ്യാസ്തസ്യ ചാംശേന കാലാത്മാ രുദ്ര ഉച്യതേ । സാത്ത്വിക്യാഃ പുരുഷാംശേന യജ്ഞേ വിഷ്ണുരഭൂത്തദാ ।। ൫.

രാജസികഭാഗത്തിൽ നിന്ന് മരീചിയും കശ്യപനും ബ്രഹ്മഭാഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; താമസികഭാഗത്തിൽ നിന്ന് കാലാത്മാവായ രുദ്രനും ജനിച്ചു; സാത്വികഭാഗത്തിൽ നിന്ന് യജ്ഞത്തിൽ പുരുഷഭാഗത്തിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവും അപ്പോൾ ഉദിച്ചു.

ത്രിഷു കാലേഷു തസ്യൈതാ ബ്രഹ്മണസ്തനവോംഽശജാഃ। കാലോ ഭൂത്വാ പുനശ്ചാസൌ രുദ്രഃ സംഹരതേ പ്രജാഃ ।। ൫.

മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ അവന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു; പിന്നെ കാലനായി വീണ്ടും രുദ്രൻ ജീവികളെ സംഹരിക്കുന്നു.

സമ്പ്രാപ്തേ ചൈവ കല്പാന്തേ സപ്തരശ്മിര്ദ്ദിവാകരഃ। ഭൂത്വാ സംവര്ത്തകാദിത്യോ ലോകാംസ്ത്രീന് സ തദാദഹത് ।। ൫.

കല്പാവസാനത്തിൽ ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ സംവർത്തകാദിത്യനായി മാറി അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

വിഷ്ണുഃ പ്രജാനുഗൃഹ്ണാതി നാമരുപവിപര്യയേ । തസ്യാന്തസ്യാമവസ്ഥായാം തത്തദുത്പത്തികാരണമ് ।। ൫.

നാമരൂപങ്ങൾ മാറുമ്പോൾ വിഷ്ണു ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ആ അന്ത്യാവസ്ഥയിൽ ഓരോന്നും അതിന്റെ ഉത്ഭവകാരണമാകുന്നു.

സത്ത്വോദ്രിക്താ തു യാ പ്രോക്താ ബ്രഹ്മണഃ പൌരുഷീ തനുഃ। തസ്യാംശേന വിജജ്ഞേ സ ഇഹ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ। ആകൂത്യാം മനസോ ദേവ ഉത്പന്നഃ പ്രഥമേ വിഭുഃ ।. ൫.

സത്ത്വം കൂടുതലുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ പൗരുഷീ രൂപത്തിൽ നിന്നു, സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, ആകൂതി എന്ന മനുവിന്റെ മകളിൽ, ആ മഹാദേവൻ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ടു ജനിച്ചു.

തതഃ പുനഃ സ വൈ ദേവോ പ്രാപ്തേ സ്വാരോചിഷേഽന്തരേ। തുഷിതായാം സമുത്പന്നോ ഹ്യതീതസ്തുഷിതൈഃ സഹ ।। ൫.

അതിനുശേഷം സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരം വന്നപ്പോൾ, ആ ദേവൻ തുഷിതയിൽ, മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന തുഷിതന്മാരോടൊപ്പം ജനിച്ചു.