ഋണമോക്ഷം പാപമോക്ഷം ശിവം ദൃഷ്ട്വാ ശിവം വ്രജേത്। ശൂരക്ഷേത്രഞ്ച തത്രാസ്തേ പിണ്ഡദഃ സ്വര്നയേത്പിതൄന് ।। ൪൬.
ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ കടവും പാപവും മോചിതമായി ശിവലോകം പ്രാപിക്കും; അവിടെ ശൂരക്ഷേത്രം ഉണ്ട്, അവിടെ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ തന്റെ പിതൃകളെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
ആദിപാലേന ഗിരിണാ സമാക്രാന്തം ശിലോദരമ്। തത്രാസ്തേ ഗജരൂപേണ വിഘ്രേശോ വിഗ്നനാശനഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ വിഘ്നൈഃ പിതൄന് ബ്രഹ്മപുരം നയേത് ।। ൪൬.
ആദിപാലനായ പർവതം പിടിച്ച ശിലയുടെ ഉള്ളിലായി, അവിടെ ആനരൂപത്തിൽ വിഘ്നേശ്വരൻ, വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ, വസിക്കുന്നു; അവനെ ദർശിച്ചാൽ വിഘ്നങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, പിതൃകൾ ബ്രഹ്മപുരിയിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടും.
നിതമ്ബേ മുണ്ഡപൃഷ്ഠസ്യ ദേവദാരുവനം ത്വഭൂത്। മുണ്ഡപൃഷ്ഠാരവിന്ദ്രാദ്രീ ദൃഷ്ട്വാ പാപം വിനാശയേത്। ഗയാനാഭൌ സുഷുമ്നായാം പിണ്ഡദഃ സ്വര്നയേത്പിതൄന് ।। ൪൬.
മുണ്ടപൃഷ്ഠത്തിന്റെ താഴെ ഭാഗത്ത് ദേവദാരുവനമുണ്ട്. ആ മുണ്ടപൃഷ്ഠവും അരവിന്ദ്രപർവതവും കണ്ട് പാപങ്ങൾ നശിക്കും. ഗയയുടെ നാഭിയിൽ, സുഷുമ്നാനാളത്തിൽ, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ തന്റെ പിതാക്കളെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.
ശിലായാ വാമപാദേ തു സ്ഥാപിതഃ പ്രേതപര്വതഃ। ധര്മരാജേന പാപേഭ്യോ ഗിരിഃ പ്രേതശിലാഹ്വയഃ ।। ൪൬.
ശിലയുടെ ഇടത് കാലിൽ ധർമ്മരാജാവ് പാപികൾക്കായി പ്രേതപർവതം സ്ഥാപിച്ചു. ആ പർവതം പ്രേതശില എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
പാദേന ദൂരേ നിക്ഷിപ്തഃ ശിലായാഃ പാദഭാരതഃ। ഗതഃ ശിലായാഃ സംസര്ഗാത്പ്രേതകൂടഃ പവിത്രതാമ് ।। ൪൬.
ശിലയുടെ ഭാരത്തെ തന്റെ കാലാൽ ദൂരെയാക്കി എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ശിലയുമായി ചേർന്നതുകൊണ്ട് പ്രേതകൂടം വിശുദ്ധിയായി.
പ്രേതകുണ്ഡഞ്ച തത്രാസ്തേ ദേവാസ്തത്ര പദേ സ്ഥിതാഃ। തത്ര കുണ്ഡാദികം കൃത്വാ പ്രേതത്വാന്മോചയേത്പിതൄന് ।। ൪൬.
അവിടെ പ്രേതകുണ്ടം ഉണ്ട്, അതിൽ ദേവന്മാർ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ കുണ്ടാദി കര്മ്മങ്ങൾ നടത്തി, പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് പിതാക്കളെ മോചിപ്പിക്കാം.
പൃഥക്സ്ഥിതാശ്ച ബഹവോ വിഘ്നകാരിണ ഏവ തേ। ശ്രാദ്ധാദികാരിണാം നൄണാം തീര്ഥേ പിതൃവിമുക്തയേ। പ്രേതാ ധാനുഷ്കരൂപേണ കരഗ്രഹണകാരകാഃ ।। ൪൬.
അവിടെ പലവിധ തടസ്സങ്ങൾ വേറിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു, അവ ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരെ തടയുന്നു. പ്രേതങ്ങൾ വില്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ, കര്മ്മം ചെയ്യുന്നവരുടെ കൈ പിടിക്കുന്നു.
പാദാങ്കിതാം മുണ്ഡപൃഷ്ഠാം മഹാദേവനിവാസിനീമ്। താം ദൃഷ്ട്വാ സര്വലോകശ്ച മുക്തഃ പാപോപപാതകൈഃ ।। ൪൬.
മഹാദേവൻ വസിക്കുന്ന, കാലിന്റെ അടയാളം പതിഞ്ഞ മുണ്ടപൃഷ്ഠം കണ്ടാൽ, എല്ലാവർക്കും പാപങ്ങൾക്കുള്ള വീഴ്ചയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
ഗയാശിരസി പുണ്യേ ച സര്വപാപൈര്വിവര്ജിതേ। ഗ്രേതാദിവര്ജിതം യസ്മാത്തതോഽതിപാവനം വരമ് ।। ൪൬.
ഗയയുടെ ശിഖരത്തിൽ, പാപങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, പ്രേതാദികൾ സ്പർശിക്കാത്ത വിശുദ്ധമായ സ്ഥലമാണ്, അതിനാൽ അതി വിശുദ്ധവും ഉത്തമവുമാണ്.
കീകടേഷു ഗയാ പുണ്യാ പുണ്യം രാജഗൃഹം വനമ്। ച്യവനസ്യാശ്രമം പുണ്യം നദീ പുണ്യാ പുനഃപുനാ ।। ൪൬.
കീകടദേശത്ത് ഗയ എന്ന വിശുദ്ധസ്ഥലവും, രാജഗൃഹവനം എന്ന പുണ്യവനവും, ച്യവനന്റെ ആശ്രമവും, പുനപ്പുനർ വിശുദ്ധമായ നദിയും ഉണ്ട്.
വൈകുണ്ഠോ ലോഹദണ്ഡശ്ച ഗൃധ്രകൂടശ്ച ശോണകഃ। അത്ര ശ്രാദ്ധാദിനാ സര്വാന്പിതൄന്ബ്രഹ്മപുരം നയേത് ।। ൪൬.
വൈകുണ്ഠം, ലോഹദണ്ഡം, ഗൃധ്രകൂടം, ശോണകം—ഇവിടെയെല്ലാം ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങൾ നടത്തി, പിതാക്കളെ ബ്രഹ്മപുരിയിലേക്ക് നയിക്കാം.
ക്രൌഞ്ചരൂപേണ ഹി മുനിര്മുണ്ഡപൃഷ്ഠേ തപോഽകരോത്। തസ്യ പാദാങ്കിതോ യസ്മാത്ക്രൌഞ്ചപാദസ്തതഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൬.
ക്രൗഞ്ചപക്ഷിയുടെ രൂപത്തിൽ ഒരു മുനി മുണ്ടപൃഷ്ഠത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു. അവന്റെ കാലിന്റെ അടയാളം അവിടെ പതിഞ്ഞതുകൊണ്ട് അതിനെ ക്രൗഞ്ചപാദം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സ്നാതോ ജലാശയേ തത്ര നയേത്സ്വര്ഗം സ്വകം കുലമ്। ബലിഃ കാകശിലായാഞ്ച കാകേഭ്യ ഋണമോക്ഷദഃ ।। ൪൬.
അവിടെ ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ കുടുംബത്തെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ബാലി കാകശിലയിൽ കാക്കകൾക്കുള്ള കടം മോചനം നൽകുന്നു.
മുണ്ഡപൃഷ്ഠസ്യ സാനൌ ഹി ലോമശോ ലോമഹര്ഷണഃ। ദ്വാവേതൌ പരമം തപ്ത്വാ തപഃസിദ്ധിം പരാം ഗതൌ ।। ൪൬.
മുണ്ടപൃഷ്ഠത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ലോമശനും ലോമഹർഷണനും ഉന്നതമായ തപസ്സു നടത്തി പരമമായ തപസ്സിന്റെ ഫലം നേടി.
ആഹൂതാസ്തു സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ലോമശേന മഹാനദീ। ശരാവതീ വേത്രവതീ ചന്ദ്രഭാഗാ സരസ്വതീ ।। ൪൬.
ലോമശൻ വിളിച്ചപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠമായ നദികൾ അവിടെ എത്തി: ശരാവതി, വേത്രവതി, ചന്ദ്രഭാഗ, ശരസ്വതി.
കാവേരീ സിന്ധുരീരാ ച ചന്ദനാ ച സരിദ്വരാ। വാസിഷ്ഠീ സരയൂര്ഗങ്ഗാ യമുനാ ഗണ്ഡകീന്ദിരാ ।। ൪൬.
കാവേരി, സിന്ധുരി, ചന്ദന എന്ന ശ്രേഷ്ഠനദി, വാസിഷ്ഠി, ശരയു, ഗംഗ, യമുന, ഗണ്ഡകി, ഇന്ദിര—ഇവയും.
മഹാവൈതരണീ നാമ്നാ നിക്ഷരാ ച ദിവൌകസഃ । സാവവ്യലകനന്ദാ ച ഹ്യുദീചീ കന്കാഹ്വയാ ।। ൪൬.
മഹാവൈതരണി എന്ന പേരിൽ, ദിവ്യന്മാർക്ക് പ്രിയമായ നിക്ഷരയും, സാവവ്യലകനന്ദയും, വടക്കേ കങ്ക എന്ന നദിയും.
കൌശികീ ബ്രഹ്മദാ ജ്യേഷ്ഠാ സര്വസ്യാഘവിമോചിനീ। കൃഷ്ണവല്വാ ചര്മ്മവതീ ദ്വേ നദ്യൌ മുക്തിദായികേ ।। ൪൬.
കൗശികി, ബ്രഹ്മദാ, ജ്യേഷ്ഠാ—എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നവൾ, കൃഷ്ണവൽവയും ചർമവതിയും മോക്ഷം നൽകുന്ന രണ്ടു നദികൾ.
ആഹൂതേ സരിതാം ശ്രേഷ്ഠേ ലോമഹ്രര്ഷേണ സാഹസാത് । തപസസ്തു പ്രഭാവേണ നര്മ്മദാ മുനിപുങ്ഗവ। താസു സര്വാസു യഃ സ്നാത്വാ പിണ്ഡദഃ സ്വര്നയേത്പിതൄന് ।। ൪൬.
ലോമഹർഷണന്റെ ശക്തിയാൽ, തപസ്സിന്റെ ഫലമായി, നർമദാ നദി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവിടെ ഈ എല്ലാ നദികളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ തന്റെ പിതാക്കളെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.
ബ്രഹ്മയോനിം പ്രവിശ്യാഥ നിര്ഗച്ഛേദ്യസ്തു മാനവഃ। പരം ബ്രഹ്മ സ യാതീഹ വിമുക്തോ യോനിസങ്കടാത് ।। ൪൬.
ബ്രഹ്മയോനിയിൽ പ്രവേശിച്ച് പിന്നെ പുറത്തു വരുന്നവൻ, ജനനമരണത്തിന്റെ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ഇവിടെ തന്നെ പരബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
നിക്ഷരായാം പുഷ്കരിണ്യാം സ്നാതഃ ശ്രാദ്ധാദികം നരഃ। കുര്യ്യാത്ക്രൌഞ്ചപദേ ദിവ്യേ നിയമാദ്വാസരത്രയമ്। സര്വാന്പിതൄന്നയേത്സ്വര്ഗം പഞ്ചപാപിന ഏവ ച ।। ൪൬.
നിക്ഷരായാ എന്ന പുഷ്കരിണിയിൽ കുളിച്ച്, ക്രൗഞ്ചപദം എന്ന ദൈവികസ്ഥലത്ത് മൂന്നു ദിവസം ശുദ്ധിയോടെ ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യൻ തന്റെ പിതാക്കന്മാരെ, പാപികളായ അഞ്ചുപേരെയും ഉൾപ്പെടെ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
ജനാര്ദനോ ഭസ്മകൂടേ തസ്യ ഹസ്തേ തു പിണ്ഡദഃ। ആത്മനോഽപ്യഥവാന്യേഷാം സവ്യേനാപി തിലൈര്വിനാ। ജീവതാം ദധിസംമിശ്രം സര്വേ തേ വിഷ്ണുലോകഗാഃ ।। ൪൬.
ഭസ്മക്കൂട്ടിന് സമീപം ജനാർദ്ദനൻ തന്റെ കൈയിൽ പിണ്ഡം എടുത്ത് നിൽക്കുന്നു; തിലം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, തൈരും ചേർത്ത് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, സ്വയം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവർക്കായി അർപ്പിച്ചാൽ, എല്ലാവരും വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
യസ്തു പിണ്ഡോ മയാ ദത്തസ്തവ ഹസ്തേ ജനാര്ദന। യദുദ്ദിശ്യ ത്വയാ ദേയസ്തസ്മിന്പിണ്ഡോ മൃതേ പ്രഭോ ।। ൪൬.
ജനാർദ്ദനേ, ഞാൻ നൽകിയ ഈ പിണ്ഡം നിന്റെ കൈയിലുണ്ട്; നീ ആരെ ഉദ്ദേശിച്ച് അർപ്പിക്കണമെന്നു വിചാരിക്കുന്നുവോ, ആ പിണ്ഡം മരിച്ചവർക്കായി അർപ്പിക്കണം, ഭഗവനേ.
ഏഷ പിണ്ഡോ മയാ ദത്തസ്തവ ഹസ്തേ ജനാര്ദന। അന്തകാലേ ഗതേ മഹ്യം ത്വയാ ദേയോ ഗയാശിരേ ।। ൪൬.
ജനാർദ്ദനേ, ഞാൻ നൽകിയ ഈ പിണ്ഡം നിന്റെ കൈയിലുണ്ട്; എന്റെ ജീവിതം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, നീ ഗയാശിരസിൽ എന്റെ പേരിൽ അത് അർപ്പിക്കണം.
ജനാര്ദന നമസ്തുഭ്യം നമസ്തേ പിതൃമോക്ഷദ। പിതൃപതേ നമസ്തേഽസ്തു നമസ്തേ പിതൃരൂപിണേ ।। ൪൬.
ജനാർദ്ദനേ, നിന്നെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; പിതൃമോക്ഷം നൽകുന്നവനേ, നമസ്കാരം; പിതാക്കന്മാരുടെ അധിപനേ, നമസ്കാരം; പിതൃരൂപം ധരിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം.
ഗയായാം പിതൃരൂപേണ സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷം മുച്യതേ ച ഋണത്രയാത് ।। ൪൬.
ഗയയിൽ, ജനാർദ്ദനൻ സ്വയം പിതാക്കന്മാരുടെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവിടെ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ കണ്ടാൽ, മൂന്ന് കടപ്പാടുകളിൽ നിന്നുമുള്ള മോക്ഷം ലഭിക്കും.
നമസ്തേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ ഋണത്രയവിമോചക। ലക്ഷ്മീകാന്ത നമസ്തേഽസ്തു പിതൄണാം മോക്ഷദോ ഭവ ।। ൪൬.
പുണ്ഡരീകാക്ഷനേ, മൂന്ന് കടപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നവനേ, നമസ്കാരം; ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനേ, നമസ്കാരം; പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകണമേ.
വാമജാനു സുസംപാത്യ നത്വാ ഭീമോ ജനാര്ദനമ്। ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡകം കൃത്വാ ഭ്രാതൃഭിര്ബ്രഹ്മലോകഭാക്। പിതൃഭിഃ സഹ ധര്മാത്മാ കുലാനാഞ്ച ശതേന ച ।। ൪൬.
ഭീമൻ ഇടത് മുട്ട് വച്ച് ജനാർദ്ദനനെ നമസ്കരിച്ചു; സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ശ്രാദ്ധവും സപിണ്ഡക കര്മ്മവും ചെയ്തു; ധാർമ്മികനായ അവൻ പിതാക്കന്മാരോടും നൂറുകുടുംബങ്ങളോടും കൂടി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ചു.
ശിലായാം വ്യക്തരൂപേണ വ്യക്താവ്യക്താത്മനാ സ്ഥിതഃ। ലക്ഷ്മീശോ വിഭുധൈഃ സാര്ദ്ധം തസ്മാദ്ദേവമയീ ശിലാ ।। ൪൬.
ശിലയിൽ, ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം വ്യക്തമായും, വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ സ്വഭാവത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ആ ശില ദൈവികമായത്.
.നാരദ ഉവാച।। കഥം വ്യക്തസ്വരൂപേണ സ്ഥിതശ്ചാദിഗദാധരഃ। കഥം വ്യക്തസ്വരൂപേണ വ്യക്താവ്യക്താത്മനാ സ്ഥിതഃ ।। ൪൭.
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ആദികദാധരൻ എങ്ങനെ വ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ടു? വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ സ്വഭാവത്തോടെ എങ്ങനെ അവൻ നിലകൊണ്ടു?