വായുപുരാണമ്

ഗദാധരോ ദൃശ്യതീര്ഥം സര്വ്വതീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। സ്ഥാസ്യന്തി ച മരിഷ്യന്തി യാന്തു ബ്രഹ്മപുരീം നരാഃ। വാരാണസീ പ്രയാഗശ്ച പുരുഷോത്തമസംജ്ഞകമ് ।। ൪൫.

ഗദാധരൻ എന്നതിൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ദൃശ്യമായി നിലനിൽക്കും. അവിടെ മരിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മപുരിയിൽ എത്തും. വാരാണസിയും പ്രയാഗയും പുരുഷോത്തമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

ഗങ്ഗാസാഗരസംജ്ഞഞ്ച നിത്യം തിഷ്ഠതു ഫല്ഗുനി। ഗദാധരാധിഷ്ഠിതം തത്സര്വ്വതീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। മുക്തിര്ഭവേത് പിതൄണാം ച മൃതാനാം ശ്രാദ്ധതഃ സദാ ।। ൪൫.

ഗംഗാസാഗരം എന്ന സ്ഥലം ഫൽഗുനിയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കട്ടെ; ഗദാധരൻ അവിടെ അധിഷ്ഠിതനായി, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതായിരിക്കും. അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരുടെ പിതാക്കന്മാർക്ക് എപ്പോഴും മോക്ഷം ലഭിക്കും.

ജരായുജാണ്ഡജാ വാപി സ്വേദജാ വാപി ചോദ്ഭിദഃ। ത്യക്ത്വാ ദേഹം ശിലായാന്തേ യാന്തു വിഷ്ണുസ്വരൂപതാമ് ।। ൪൫.

ഗർഭത്തിൽ നിന്നവരായാലും, മുട്ടിൽ നിന്നവരായാലും, ചുവപ്പിൽ നിന്നവരായാലും, മുളപ്പിച്ചവരായാലും, ആരെങ്കിലും ഈ ശിലയിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം പ്രാപിക്കും.

യഥാര്ച്ചിതേ ഹരൌ സര്വ്വേ യജ്ഞാഃ പൂര്ണാ ഭവന്തി ഹി। തഥാ ശ്രാദ്ധം തര്പണഞ്ച സ്നാനം ചാക്ഷയമസ്ത്വിഹ ।। ൪൫.

ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ എല്ലായാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമാകുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും കുളിയും അക്ഷയമായിരിക്കും.

മമ ദേഹേ സുരേശാനാം യേ ജപന്തി ശ്രുതാദികമ്। അചിരേണാപി തേ സിദ്ധാഃ സിദ്ധിഭാജോ ഭവന്തു വൈ ।। ൪൫.

എന്റെ ദേഹത്തിൽ വേദങ്ങളും മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങളും ജപിക്കുന്നവർക്കു, ദേവേന്ദ്രന്മാരേ, അവർക്ക് വളരെ വേഗത്തിൽ സിദ്ധിയും എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കട്ടെ.

പിതൄണാം കുലസാഹസ്രമാത്മനാ സഹിതം നരഃ। ശ്രാദ്ധാദിനാ സമുദ്ധൃത്യ വിഷ്ണുലോകം നയേദ്‌ധ്രുവമ് ।। ൪൫.

ഒരു മനുഷ്യൻ, ആയിരക്കണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം, ശ്രാദ്ധാദി കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അവൻ ഉറപ്പായും വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.

യാവത്യോ ഹി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ഗങ്ഗാദ്യാശ്ച ഹ്രദാഃ ശുഭാഃ। സമുദ്രാദ്യാഃ സരോമുഖ്യാ മാനസാദ്യാഃ സുരേശ്വരാഃ। നൃണാം ശ്രാദ്ധം വിദധതോ മുക്തയേ നിവസന്തു മേ ।। ൪൫.

ഗംഗാദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ പ്രധാന നദികളും, വിശുദ്ധമായ കുളങ്ങളും, സമുദ്രങ്ങളും, മാനസാദി ദൈവിക ജലാശയങ്ങളും, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി എന്റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കട്ടെ.

ശരീരേണ സമായാന്തു ക്വചിന്നോ യാന്തു ദേവതാഃ। ഏകോ വിഷ്ണുസ്ത്രിധാമൂര്ത്തിര്യാവത്സങ്കീര്ത്യതേ ബുധൈഃ ।। ൪൫.

ദേവതകൾ ദേഹത്തോടെ ഇവിടെ വരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ എവിടേക്കും പോകാതിരിക്കട്ടെ; വിഷ്ണു ത്രിമൂർത്തിയായി ജ്ഞാനികൾ വാഴ്ത്തുന്നിടത്തോളം.

താവച്ഛിലായാം സര്വ്വാണി തീര്ഥാനി സഹ ദൈവതൈഃ। സദാ തിഷ്ഠന്തു മുനയോ ഗന്ധര്വ്വാണാം ഗണാശ്ച യേ ।। ൪൫.

വിഷ്ണുവിനെ ജ്ഞാനികൾ വാഴ്ത്തുന്നിടത്തോളം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ദേവതകളോടൊപ്പം, മുനിമാരും ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടങ്ങളും ഈ ശിലയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കട്ടെ.

സര്വ്വദേവസ്വരൂപാ ച നാമേയം ദേവരൂപിണീ। യാവത്തിഷ്ഠതി ബ്രഹ്മാണ്ഡം താവത്തിഷ്ഠതു വൈ ശിലാ। മമ ദേഹേഽശ്മരൂപേ ച യേ ജപന്തി തപന്തി ച ।। ൪൫.

സകല ദേവന്മാരുടെയും രൂപമായ ഈ ശില, ദേവരൂപിണി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ബ്രഹ്മാണ്ഡം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഈ ശിലയും നിലനിൽക്കട്ടെ. എന്റെ ശരീരത്തിലും ശിലാരൂപത്തിലും ആരെങ്കിലും ജപമോ തപസോ നടത്തുകയോ ചെയ്താൽ,

ജുഹോത്യഗ്നൌ ച തേഷാം വൈ തദക്ഷയ്യോപതിഷ്ഠതാമ് । അക്ഷയന്തു ഭവേച്ഛ്രാദ്ധം ജപഹോമതപാംസി ച। ശിലാപര്വ്വതരൂപേണ മയി തിഷ്ഠതു സര്വ്വദാ ।। ൪൫.

അവർ അഗ്നിയിൽ ഹോമം അർപ്പിച്ചാൽ, അവരുടെ ആ ഹോമം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ. അവരുടെ ശ്രാദ്ധവും ജപവും ഹോമവും തപസ്സും എല്ലാം അക്ഷയമായിരിക്കും. ഞാൻ ശിലാപർവ്വതരൂപത്തിൽ എപ്പോഴും അവിടെയുണ്ടായിരിക്കും.

പതിവ്രതാവചഃ ശ്രുത്വാ ദേവാഃ പ്രോചുഃ പതിവ്രതാമ്। ത്വയാ യത്പ്രാര്ഥിതം സര്വ്വം തദ്ഭവിഷ്യത്യസംശയമ് ।। ൪൫.

ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവന്മാർ അവളോടു പറഞ്ഞു: 'നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ സംഭവിക്കും.'

ഗയാസുരസ്യ ശിരസി ഭവിഷ്യസി യദാ സ്ഥിരാ। തദാ പാദാദിരൂപേണ സ്ഥാസ്യാമസ്ത്വയി സുസ്ഥിരാഃ। വരം ശിലായൈ ദത്ത്വൈവം തത്രൈവാന്തര്ദ്ദധുഃ സുരാഃ ।। ൪൫.

നീ ഗയാസുരന്റെ തലയിൽ ഉറപ്പായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്കും നിന്റെ മേൽ പാദാദി രൂപത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളാം. അങ്ങനെ ദേവന്മാർ ആ ശിലയ്ക്ക് വരം നൽകി അവിടെയേൽപ്പിച്ചു.

വക്ഷ്യേ ശിലായാ മാഹാത്മ്യം ശ്രൃണു നാരദ മുക്തിദമ്। യസ്യാ ഗായന്തി ദേവാശ്ച മാഹാത്മ്യം മുനിപുങ്ഗവാഃ ।। ൪൬.

നാരദാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ ശിലയുടെ മഹത്വം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം. ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും അവളുടെ മഹത്വം പാടുന്നു.

ശിലാ സ്ഥിതാ പൃഥിവ്യാം സാ ദേവരൂപാതിപാവനീ। വിചിത്രാഖ്യം ശിലാതീര്ഥം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് ।। ൪൬.

ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിതമായ ആ ശില ദൈവികവും അത്യന്തം വിശുദ്ധവുമാണ്. വിചിത്രം എന്ന പേരിൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥം ഈ ശിലയാൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

തസ്യാഃ സംസ്പര്ശനാല്ലോകാഃ സര്വേ ഹരിപുരം യയുഃ। ശൂന്യേ ലോകത്രയേ ജാതേ ശൂന്യാ യമപുരീ ഹ്യഭൂത് ।। ൪൬.

അവളെ സ്പർശിച്ചാൽ മാത്രം മതിയെന്ന് ലോകത്തിലെ എല്ലാവരും ഹരിയുടെ ലോകത്തേക്ക് എത്തി. മൂന്നു ലോകങ്ങളും ശൂന്യമായപ്പോൾ, യമപുരിയും ശൂന്യമായി.

യമ ഇന്ദ്രാദിഭിര്ഗത്വാ ഊചേ ബ്രഹ്മാണമദ്ഭുതമ്। അധികാരം ഗൃഹാണാഥ യമദണ്ഡം പിതാമഹ ।। ൪൬.

യമനും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും ചേർന്ന് ബ്രഹ്മാവിനോടു പറഞ്ഞു: 'പിതാമഹാ, യമന്റെ അധികാരവും ദണ്ഡവും നിങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കണം.'

യമമൂചേ തതോ ബ്രഹ്മാ സ്വഗൃഹേ ധാരയസ്വ താമ്। ബ്രഹ്മോക്തോ ധര്മരാജസ്തു ഗൃഹേ താം സമധാരയത് ।। ൪൬.

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് യമനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ അവളെ നിന്റെ വീട്ടിൽ സൂക്ഷിക്കണം.' ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ ധർമ്മരാജാവ് അവളെ തന്റെ വീട്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചു.

യമോഽധികാരം സ്വം ചക്രേ പാപിനാം ശാസനാദികമ്। ഏവംവിധാ ഗുരുതരാ ശിലാ ജഗതി വിശ്രുതാ ।। ൪൬.

യമൻ തന്റെ അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് പാപികൾക്ക് ശിക്ഷ നൽകാൻ തുടങ്ങി. ഇങ്ങനെ ഈ ഭാരമുള്ള ശില ലോകത്ത് പ്രശസ്തമായി.

യഥാ ബ്രഹ്നാ യഥാ വിഷ്ണുര്യഥാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ। ബ്രഹ്മാണ്ഡേ ച യഥാ മേരു സ്തഥേയം ദേവരൂപിണീ ।। ൪൬.

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ മെരു പർവ്വതം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു, അതുപോലെ ഈ ദേവരൂപിണി ശിലയും നിലകൊള്ളുന്നു.

ഗയാസുരസ്യ ശിരസി ഗുരുത്വാദ്ധാരിതാ യതഃ । അതഃ പവിത്രയോര്യോഗഃ പിതൄണാം മോക്ഷദായകഃ ।। ൪൬.

അവൾ ഗയാസുരന്റെ തലയിൽ ഭാരമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, രണ്ടു വിശുദ്ധ നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ അവളുടെ സാന്നിധ്യം പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു.

പവിത്രയോര്ദ്വയോര്യോഗേ ഹയമേധ മജോഽകരോത്। ഭാഗാര്ഥമാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണ്വാദീനബ്രവീച്ഛിലാ ।। ൪൬.

ആ രണ്ടു വിശുദ്ധ നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി. അവിടെ പങ്ക് വാങ്ങാൻ വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവന്മാരും എത്തിയപ്പോൾ, ശില അവരോടു പറഞ്ഞു—

ശിലാസ്ഥിതിപ്രതിജ്ഞാം തു കുര്വന്തു പിതൃമുക്തയേ। തഥേത്യുക്ത്വാ ശിലായാന്തേ ദേവാ വിഷ്ണ്വാദയഃ സ്ഥിതാഃ ।। ൪൬.

'പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കാനായി ശിലാരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യണം.' അങ്ങനെ സമ്മതിച്ച്, വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവന്മാരും ശിലയുടെ അറ്റത്ത് നിലകൊണ്ടു.

ശിലാരൂപേണ മൂര്ത്ത്യാ ച പദരൂപേണ ദേവതാഃ। മൂര്ത്താമൂര്തസ്വരൂപേണ സ്ഥിതാഃ പൂര്വപ്രതിജ്ഞയാ ।। ൪൬.

ശിലാരൂപത്തിലും വിഗ്രഹത്തിലും പാദചിഹ്നത്തിലും, രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവുമായ ദേവന്മാർ മുൻപ് നൽകിയ വാഗ്ദാനപ്രകാരം അവിടെ നിലകൊണ്ടു.

ദൈത്യസ്യ മുണ്ഡ പൃഷ്ഠേ തു യസ്മാത്സാ സംസ്ഥിതാ ശിലാ। തസ്മാത്സ മുണ്ഡപൃഷ്ഠാദ്രിഃ പിതൄണാം ബ്രഹ്മലോകദഃ ।। ൪൬.

അവ ശില ദാനവന്റെ തലയിലെ മേൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ആ മുണ്ടപൃഷ്ഠപർവ്വതം പിതാക്കന്മാർക്ക് ബ്രഹ്മലോകം നൽകുന്നു.

ആച്ഛാദിതഃ ശിലാപാദഃ പ്രഭാസേനാദ്രിണാ യതഃ। ഭാസിതോ ഭാസ്കരേണേതി പ്രഭാസഃ പരികല്പിതഃ ।। ൪൬.

പ്രഭാസ എന്ന പർവ്വതം ശിലയുടെ പാദം മൂടിയതിനാൽ, സൂര്യൻ പ്രകാശിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് അതിന് പ്രഭാസ എന്ന് പേര് വന്നു.

പ്രഭാസം ഹി വിനിര്ഭിദ്യ ശിലാങ്ഗുഷ്ഠോ വിനിര്ഗതഃ। അങ്ഗുഷ്ഠോത്ഥിത ഈശോഽപി പ്രഭാസേശഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ ।। ൪൬.

പ്രഭാസം തുളച്ച് ശിലയുടെ അങ്ങൂഷ്ഠം പുറത്തുവന്നു; അങ്ങൂഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായതിനാൽ, അവനെ പ്രഭാസേശൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ശിലാങ്ഗുഷ്ഠൈകതേശോ യഃ സാ ച പ്രേതശിലാ സ്മൃതാ। പിണ്ഡദാനാദ്യതസ്തസ്യാം പ്രേതത്വാന്മുച്യതേ നരഃ ।। ൪൬.

ഒറ്റ അങ്കുസ്ഥം പോലെ ഉള്ള കല്ല് പ്രേതശില എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. അതിന്മേൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിച്ചാൽ, അതുപോലുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, മനുഷ്യൻ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

മഹാനദീപ്രബാസാദ്യോഃ സങ്ഗമേ സ്നാനകൃന്നരഃ। രാമോ ദേവ്യാ സഹ സ്നാതോ രാമതീര്ഥം തതഃ സ്മൃതമ് ।। ൪൬.

മഹാനദിയായ പ്രഭാസയുടെയും മറ്റൊരു നദിയുടെയും സംഗമത്തിൽ, രാമൻ ദേവിയോടൊപ്പം സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ ആരെങ്കിലും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ സ്ഥലം രാമതീർഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.