വായുപുരാണമ്

പ്രവൃത്തിഞ്ച നിവൃത്തിഞ്ച ഗുണവൃദ്ധിമിഹ ദ്വിജാഃ। യഥാശക്തി പ്രവക്ഷ്യാമി തനൂനാം തന്നിബോധത ।। ൫.

ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ രൂപങ്ങളിൽ പ്രവൃത്തി, ഉപസംഹാരം, ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധന എന്നിവയെക്കുറിച്ച് എത്രത്തോളം കഴിയുന്നുവോ അത്ര ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഏകാ തു കുരുതേ താസാം രാജസീ സര്വതഃ പ്രജാഃ। ഏകാ ചൈവാര്ണവസ്ഥാ തു സാനുഗൃഹ്ണാതി സാത്ത്വികീ। ഏകാ സാ ക്ഷിപതേ കാലേ താമസീ ഗ്രസതേ പ്രജാഃ ।। ൫.

ഇവയിൽ ഒന്നായ രാജസികം എല്ലായിടത്തും സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സത്ത്വഗുണമുള്ളത് സമുദ്രംപോലെ അവയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. താമസികം ശരിയായ സമയത്ത് അവയെ താഴെ ഇട്ടു മുഴുവൻ ജീവികളും അകത്തെടുക്കുന്നു.

രജസാ തു സമുദ്രിക്തോ ബ്രഹ്മാ സമ്ഭവതേ യദാ। പുരുഷാഖ്യാ തദാ തസ്യ സാത്ത്വികീ വിനിവര്ത്തതേ ।। ൫.

രാജസികഗുണം നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവ് ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, പുരുഷനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സത്ത്വഗുണം അവനിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു.

യദാ ഭവതി കാലാത്മാ ഉദ്രേകാത്തമസസ്തു സഃ। ബ്രഹ്മാഖ്യാ സാ തദാ ത്വസ്യ രാജസീ വിനിവര്ത്തതേ ।। ൫.

താമസികഗുണം അധികം വരുമ്പോൾ കാലസ്വഭാവം ശക്തിയോടെ പ്രകടമാകുന്നു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന രാജസികം അവനിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു.

സത്ത്വോദ്രേകാത്തു പുരുഷോ യദാ ഭവതി സ പ്രഭുഃ। കാലാഖ്യാ സാ തദാ തസ്യ പുനര്നഭവതീതി വൈ ।। ൫.

സത്ത്വഗുണം വളരുമ്പോൾ, പുരുഷൻ പ്രഭുവായി പ്രകടമാകുന്നു. അപ്പോൾ കാലം എന്ന രൂപം അവനിൽ നിന്നും ഇല്ലാതാകുന്നു.

ക്രമാത്തസ്യ നിവര്ത്തന്തേ രൂപം നാമ ച കര്മ ച। ത്രൈലോക്യേ വര്ത്തമാനസ്യ സര്വാനുഗ്രഹനിഗ്രഹൈഃ ।। ൫.

ക്രമമായി അവന്റെ രൂപവും പേരും പ്രവർത്തികളും അവസാനിക്കുന്നു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അവൻ അനുഗ്രഹവും നിയന്ത്രണവും നൽകിക്കൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.

യദാ ഭവതി ബ്രഹ്മാ ച തദാ ചാന്തരമുച്യതേ। യദാ ച പുരുഷോ ബ്രഹ്മാ ന ചൈവ പുരുഷസ്തു സഃ ।। ൫.

ബ്രഹ്മാവ് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഇടവേളയുണ്ടാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. പുരുഷൻ ബ്രഹ്മാവായാൽ, അവൻ വെറും പുരുഷൻ മാത്രമല്ല.

മണിര്വിഭജതേ വര്ണാന് വിചിത്രാന് സ്ഫടികേ യഥാ। വൈമല്യാദാശ്രയവശാത്തദ്വര്ണഃ സ്യാത്തദഞ്ജനഃ ।। ൫.

ഒരു മണി സ്ഫടികത്തിൽ വിവിധ വർണങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ ശുദ്ധിയും ആശ്രയവും അനുസരിച്ച് ആ വർണം അവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.

തദാ ഗുണവശാത്തസ്യ സ്വയമ്ഭോരനുരഞ്ജനമ്। ഏകത്വേ ച പൃഥക്ത്വേ ച പ്രോക്തമേതന്നിദര്ഘനമ് ।। ൫.

അങ്ങനെ ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ സ്വയംജനിച്ചവന്റെ വർണ്ണഭേദം സംഭവിക്കുന്നു. ഏകത്വത്തിലും ഭിന്നതയിലും ഇതാണ് വിശദീകരണം എന്ന് പറയുന്നു.

ഏകോ ഭൂത്വാ യഥാ മേഘഃ പൃഥക്ത്വേനാവതിഷ്ഠതേ। രൂപതോ വര്ണതശ്ചൈവ തഥാ ഗുണവശാത്തു സഃ ।। ൫.

ഒരു മേഘം ഒന്നായി നിലകൊണ്ടു, ഭിന്നമായ രൂപത്തിലും വർണ്ണത്തിലും കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, അവനും ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു.

ഭവത്യേകോ ദ്വിധാ ചൈവ ത്രിധാ മൂര്തിവിനാശനാത്। ഏകോ ബ്രഹ്മാന്തകൃച്ചൈവ പുരുഷശ്ചേതി തേ ത്രയഃ ।। ൫.

അവൻ ഒരൊറ്റയാളായി, രണ്ടായി, മൂന്നു രൂപങ്ങളായി മാറുന്നു, രൂപങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ. ബ്രഹ്മാവ്, അന്തകൃത്, പുരുഷൻ — ഇവരാണ് ആ മൂന്നു.

ഏകസ്യൈതാഃ സ്മൃതാസ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ। ബ്രാഹ്മീ ച പൌരുഷീ ചൈവ അന്തകാരീ ച തേ ത്രയഃ ।। ൫.

സ്വയംജനിച്ചവന്റെ ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ അവന്റെ ശരീരങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു: ബ്രാഹ്മി, പൗരുഷി, അന്തകാരി — ഇവയാണ് ആ മൂന്നു.

തത്ര യാ രാജസീ തസ്യ തനുഃ സാ വൈ പ്രജാകരീ। യാ താമസീ തു കാലാഖ്യാ പ്രജാക്ഷയകരീ തു സാ। സാത്ത്വികീ പൌരുഷീ യാ തു സാനുഗ്രഹകരീ സ്മൃതാ ।। ൫.

ഇവയിൽ രാജസികശരീരം സകല ജീവികളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. താമസികം, കാലം എന്ന പേരിൽ, ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. സത്ത്വഗുണമുള്ള പൗരുഷി അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

രാജസ്യാ ബ്രഹ്മണോംഽശേന മരീചിഃ കശ്യപോഽഭവത്। താമസീ ചാന്തകൃദ്യാ തു തദംശേനാഭവദ്ഭവഃ ।। ൫.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ രാജസികഭാഗത്തിൽ നിന്ന് മരീചിയും കശ്യപനും ജനിച്ചു. താമസികമായ അന്തകൃത് ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഭവൻ ജനിച്ചു.

സാത്ത്വികീ പൌരുഷീ യാ സാ തസ്യാഃ ശോചിഷ്ണുരുച്യതേ। ത്രൈലോക്യേ താഃ സ്മൃതാസ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ ।। ൫.

സത്ത്വഗുണമുള്ള പൗരുഷി ശോചിഷ്ണു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ മൂന്നു ശരീരങ്ങളും മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും സ്വയംജനിച്ചവന്റെ ശരീരങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

നാനാപ്രയോജനാര്ഥാം ഹി കാലോഽവസ്ഥാം കരോതി യഃ। ബ്രഹ്മത്വേന പ്രജാഃ സൃഷ്ഠ്വാ വിഷ്ണുത്വേനാനുഗൃഹ്യ ച। വൈഷ്ണവ്യാനുഗൃഹീതാ സ്താ രൌദ്യാനുഗ്രസതേ പുനഃ ।। ൫.

വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കാലം പല അവസ്ഥകളും ഉണ്ടാക്കുന്നു: ബ്രഹ്മാവായി ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവായി അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, പിന്നെ രുദ്രനായി അവരെ വീണ്ടും അകത്തെടുക്കുന്നു.

ഏകഃ സ്വയമ്ഭുവഃ കാലസ്ത്രിഭിസ്ത്രീന് വൈ കരോതി സഃ। സൃജതേ ചാനുഗൃഹ്ണാതി പ്രജാഃ സംഹരതേ തഥാ ।। ൫.

സ്വയംജനിച്ച കാലം ഒരൊറ്റയാളായിട്ടും മൂന്നു ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ജീവികളെ പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇത്യേതാഃ കഥിതാ സ്തിസ്രസ്തനവസ്തു സ്വയമ്ഭുവഃ। പ്രജാപത്യാ ച രൌദ്രീ ച വൈഷ്ണവീ ചൈവ താഃ സ്മൃതാഃ ।। ൫.

ഇങ്ങനെ സ്വയംജനിച്ചവന്റെ മൂന്നു ശരീരങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അവ പ്രജാപത്യ, രൗദ്രി, വൈഷ്ണവി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഏകാ തനുഃ സ്മൃതാ വേദേ ധര്മശാസ്ത്രേ പുരാതനേ। സാങ്ഖ്യയോഗപരേ വീരൈഃ പൃഥക്ത്വൈകത്വദര്ശിഭിഃ। അഭിജാതപ്രഭാവജ്ഞൈഋഷിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ ।। ൫.

ഈ ഒരൊറ്റ ശരീരം വേദങ്ങളിലും പുരാതന ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും, സാംഖ്യയോഗത്തിൽ അർപ്പിതരായ വീരന്മാരാൽ, ഏകത്വവും ഭിന്നതയും കാണുന്നവരാൽ, ഉത്ഭവവും ശക്തിയും അറിയുന്ന സത്യദർശികളായ ഋഷിമാരാൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏകത്വേ ച പൃഥക്ത്വേ ച താസു ഭിന്നാഃ പ്രജാസ്ത്വിഹ । ഇദം പരമിദം നേതി ബ്രുവതോ ഭിന്നദര്ശനാഃ ।। ൫.

ഒന്നായും പലതായും ഇവയിൽ ജീവികൾ വ്യത്യസ്തരാണ്; 'ഇതാണ് പരമം, ഇതല്ല' എന്നു പറയുന്നവർക്ക് വ്യത്യസ്തമായ ദർശനങ്ങളുണ്ട്.

ബ്രഹ്മാണം കാരണം കേചിത് കേചിത് പ്രാഹുഃ പ്രജാപതിമ്। കേചിച്ഛിവം പരത്വേന പ്രാഹുര്വിഷ്ണും തഥാഽപരേ। അവിജ്ഞാനേന സംസക്താഃ സക്താ രത്യാദിചേതസാ ।। ൫.

ചിലർ ബ്രഹ്മാവിനെ കാരണം എന്നു പറയുന്നു, ചിലർ പ്രജാപതിയെ പറയുന്നു; ചിലർ ശിവനെ പരമൻ എന്നു കരുതുന്നു, മറ്റുചിലർ വിഷ്ണുവിനെയും അങ്ങനെ തന്നെ; അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടു ആസ്വാദനത്തിലും മറ്റും മനസ്സ് കുടുങ്ങിയവരാണ് അവർ.

തത്ത്വം കാലഞ്ച ദേശഞ്ച കാര്യാണ്യാവേക്ഷ്യ തത്ത്വതഃ। കാരണഞ്ച സ്മൃതാ ഹ്യേതാ നാനാര്ഥേഷ്വിഹ ദേവതാഃ ।। ൫.

തത്വം, കാലം, സ്ഥലം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവ ശരിയായി ആലോചിച്ചാൽ കാരണം മനസ്സിലാക്കാം; അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടത്തെ ദേവതകൾ പല അർത്ഥങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നത്.

ഏകം നിന്ദതി യസ്തേഷാം സര്വാനേന സ നിന്ദതി। ഏകം പ്രശസമാനസ്തു സര്വാനേവ പ്രശംസതി। ഏകം യോ വേത്തി പുരുഷം തമാഹുര്ബ്രഹ്മവാദിനമ് ।। ൫.

അവരിൽ ഒരാളെ അപമാനിക്കുന്നവൻ എല്ലാവരെയും അപമാനിക്കുന്നു; ഒരാളെ പുകഴ്ത്തുന്നവൻ എല്ലാവരെയും പുകഴ്ത്തുന്നു; ഒരാൾ ആ പുരുഷനെ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവനെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി എന്നു പറയുന്നു.

അദ്വേഷസ്തു സദാ കാര്യോ ദേവതാസു വിജാനതാ। ന ശക്യമീശ്വരം ജ്ഞാതുമൈശ്വര്യേണ വ്യവസ്ഥിതമ് ।। ൫.

ദേവതകളെ അറിയുന്നവൻ എപ്പോഴും വൈരാഗ്യം ഒഴിവാക്കണം; ഐശ്വര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈശ്വരനെ അറിവാൻ കഴിയില്ല.

ഏകാത്മാ സ ത്രിധാ ഭൂത്വാ സംമോഹയതി യഃ പ്രജാഃ। ഏതേഷാഞ്ച ത്രയാണാന്തു വിചരന്ത്യന്തരം ജനാഃ ।। ൫.

ഒരേ ആത്മാവായവൻ മൂന്നു രൂപം എടുത്ത് ജീവികളെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; ഈ മൂന്നിനിടയിൽ ആളുകൾ വ്യത്യാസങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ജിജ്ഞാസന്തഃ പരീക്ഷന്തഃ സക്താ രൂപാവിചേതസഃ। ഇദം പരമിദം നേതി വദന്തി ഭിന്നദര്ശിനഃ ।। ൫.

അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പരിശോധിച്ചും, രൂപങ്ങളിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയും, 'ഇതാണ് പരമം, ഇതല്ല' എന്നു പറയുന്നവരാണ് വ്യത്യസ്തമായ ദർശനമുള്ളവർ.

യാതുധാനാന് വിശന്ത്യേതാഃ പിശാചാംശ്ചൈവ താന്നരാന് । ഏകത്വേന പൃഥക്ത്വേന സ്വയമ്ഭൂര്വ്യവതിഷ്ഠതേ ।। ൫.

ഇവ യാതുധാനന്മാരിലും പിശാചുകളിലും ആ മനുഷ്യരിലും പ്രവേശിക്കുന്നു; ഒന്നായും പലതായും സ്വയംഭൂവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഗുണമാത്രാത്മികാഭിസ്തു തനുഭിര്മോഹയന് പ്രജാഃ। തേഷ്വേകം യജതേ യസ്തു സ തദാ യജതേ ത്രയമ് ।। ൫.

ഗുണങ്ങൾ മാത്രം ഉള്ള ശരീരങ്ങളാൽ ജീവികളെ ഭ്രമിപ്പിച്ച്, അവരിൽ ഒരാളെ ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അപ്പോൾ അവൻ മൂവരെയും ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നു.

തസ്മാദ്ദേവാസ്ത്രയോ ഹ്യേതേ നൈരന്തര്യേ വ്യവസ്ഥിതാഃ। തസ്മാത് പൃഥക്ത്വമേകത്വസങ്ഖ്യാ സങ്ഖ്യാഗതാഗതമ്। ഏകത്വം വാ ബഹുത്വം വാ തേഷു കോ ജ്ഞാതുമര്ഹതി ।। ൫.

അതുകൊണ്ട് ഈ മൂന്ന് ദേവതകളും തുടർച്ചയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ ഒന്നായതും പലതായതുമായ എണ്ണൽ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു; അവരിൽ ആരാണ് ഒന്നായതോ പലതായതോ അറിയാൻ യോഗ്യൻ?