ഭര്ത്രാ ധര്മ്മവ്രതാ ശപ്താ മരീചിം പ്രാഹ സാ രുഷാ। ശയാനേ ത്വയി സംപ്രാപ്തേ ബ്രഹ്മാ ത്വജ്ജനകോ ഗുരുഃ ।। ൪൫.
ഭർത്താവിന്റെ ശാപം ലഭിച്ച ധർമ്മവ്രത, കോപത്തോടെ മരീചിയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ കിടന്നുറങ്ങുമ്പോൾ, നിന്റെ അച്ഛനും ഗുരുവുമായ ബ്രഹ്മാവ് ഇവിടെ എത്തിയിരുന്നു'.
ത്വയോത്ഥായ ഹി കര്ത്തവ്യം സ്വഗുരോഃ പൂജനം സദാ। മയാ തു ധര്മ്മചാരിണ്യാ തവ കാര്യ്യേ കൃതേ മുനേ ।। ൪൫.
'സ്വഗുരുവിനെ ആരാധിക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും എഴുന്നേൽക്കേണ്ടതാണ്; എന്നാൽ ഞാൻ ധർമ്മനിഷ്ഠയോടെ നിന്റെ സേവനം ചെയ്യുകയായിരുന്നു, മുനിവരേ'.
അദോഷാഹം യതഃ ശപ്താ തസ്മാച്ഛാപം ദദാമി തേ। ത്വഞ്ച ശാപം മഹാദേവാദ്ഭര്ത്തഃ പ്രാപ്സ്യസ്യസംശയമ് ।। ൪൫.
'എനിക്ക് പാപമൊന്നുമില്ല, എന്നിട്ടും നീ എന്നെ ശപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ തിരിച്ചും ശപിക്കുന്നു: ഭർത്താവേ, നീയും മഹാദേവനിൽ നിന്ന് ഒരു ശാപം ഉറപ്പായി അനുഭവിക്കും'.
വ്യാകുലം തം പതിം ദൃഷ്ട്വാ വ്യാകുലാഗാത്പ്രജാപതിമ്। നത്വാ ശയാനം ബ്രഹ്മാണമഗ്നിം പ്രജ്വാല്യ ചേന്ധനൈഃ ।। ൪൫.
ഭർത്താവിനെ വിഷമിതനായി കണ്ടപ്പോൾ അവളും ദുഃഖത്തോടെ പ്രജാപതിയെ സമീപിച്ചു; കിടന്നുറങ്ങുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു, ഇന്ധനം ചേർത്ത് അഗ്നി തെളിച്ചു.
ഗാര്ഹപത്യേ സ്ഥിതാ ചക്രേ തപഃ പരമദുഷ്കരമ്। തഥാ ശപ്തോ മരീചിശ്ച തപസ്തേപേ സുദാരുണമ് ।। ൪൫.
ഗാർഹപത്യാഗ്നിക്ക് സമീപം നിൽക്കുമ്പോൾ അവൾ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ് നടത്തി; അതുപോലെ, മരീചിയും ശാപം നൽകിയ ശേഷം കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
പതിവ്രതായാസ്തപസാ മരീചേസ്തപസാ യഥാ। ഇന്ദ്രാദയശ്ച സന്തപ്താ ഗതാസ്തേ ശരണം ഹരിമ് ।। ൪൫.
പതിവ്രതയുടെ തപസ്സും മരീചിയുടെ തപസ്സും കാരണം ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും പീഡിതരായി; അവർ ഹരിയെ ആശ്രയിച്ചു.
ഊചുഃ ക്ഷീരാമ്ബൂദൌ സുപ്തം സന്തപ്താസ്തപസാ ഹരേ। പതിവ്രതായാശ്ച മുനേസ്ത്രൈലോക്യം രക്ഷ കേശവ ।। ൪൫.
തപസ്സിന്റെ ദാഹത്തിൽ പീഡിതരായി, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന ഹരിയോട് അവർ പറഞ്ഞു: 'കേശവാ, പതിവ്രതയുടെ തപസ്സും മുനിയുടെ തപസ്സും മൂലം ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കണമേ'.
ഇന്ദ്രാദീനാം വചഃ ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്ധര്മ്മവ്രതാം യയൌ। ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു പ്രബുദ്ധോ ഭഗവാനജഃ। ഊചുര്ധര്മ്മര്വതാം ദേവാ അഗ്നിസ്ഥാം താം സകേശവാഃ ।। ൪൫.
ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വിഷ്ണു ധർമ്മവ്രതയോടു പോയി; അപ്പോഴേ അജൻമനായ ഭഗവാൻ ഉണർന്നു, ദേവന്മാരും കേശവനോടൊപ്പം അഗ്നിയിൽ നില്ക്കുന്ന ധർമ്മവ്രതയോട് പറഞ്ഞു.
അഗ്നിമധ്യേ തപഃ കര്ത്തും കസ്യ ശക്തിഃ പതിവ്രതേ। ത്വയാ കൃതം തത്പരമം സര്വ്വലോകഭയങ്കരമ് ।। ൪൫.
പതിവ്രതകളിൽ ആര്ക്ക് അഗ്നിയുടെ നടുവിൽ ഇങ്ങനെ തപസ്സു ചെയ്യാൻ കഴിയും? നീ ചെയ്തത് അത്യുത്തമവും എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്.
വരം വരയ ധര്മ്മജ്ഞേ അസ്മത്തോ യദഭീപ്സിതമ്। വിഷ്ണ്വാദീനാം വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവാന്ധര്മ്മവ്രതാബ്രവീത് ।। ൪൫.൩൭ ഭര്തൃശാപമശക്താഹം നിവര്ത്തയിതുമോജസാ। ദത്തോ മരീചിനാ ശാപോ മഹ്യം സ ഹ്യപഗച്ഛതു ।। ൪൫.
'ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവളേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്നു നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ചോദിക്കൂ.' വിഷ്ണുവിന്റെയും മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും വാക്കുകൾ കേട്ട് ധർമ്മവ്രത പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ശാപം എന്റെ ശക്തിയാൽ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; മരീചി എന്നെ ശപിച്ച ശാപം അകറ്റണമേ'.
ധര്മ്മവ്രതാവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രോചുരേതാം സുരാഃ പുനഃ । ധര്മ്മവ്രതേ ധര്മ്മപുത്രി ശാപോഽയം പരമര്ഷിണാ ।। ൪൫.
ധർമ്മവ്രതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവന്മാർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മപുത്രിയേ, ഈ ശാപം പരമർഷിയായാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്'.
ദത്തസ്തേ ന നിരാകര്ത്തും ശക്യോ ദേവദ്വിജാതിഭിഃ। തസ്മാദന്യം വരം ബ്രൂഹി യതോ ധര്മ്മസ്യ സംസ്ഥിതിഃ ।। ൪൫.
നിനക്ക് നൽകിയ ശാപം ദേവന്മാരാലോ ബ്രാഹ്മണന്മാരാലോ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ, ധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നതിന് മറ്റൊരു വരം ചോദിക്കൂ.
ഭവേദ്വൈ ത്രിഷു ലോകേഷു വേദോക്തസ്യ ശുഭവ്രതേ। ദേവാനാം വചനം ശ്രുത്വാ ദേവാന്ധര്മ്മവ്രതാബ്രവീത് ।। ൪൫.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, വേദങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ സത്യമായിത്തീർന്നു. ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ധർമ്മവ്രത ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു.
ഭര്ത്തുഃ ശാപാന്മോചയിതും ന ശക്താശ്ച യദാമരാഃ। മഹ്യം വരം പ്രയച്ഛധ്വമേവംവിധമനുത്തമമ് ।। ൪൫.
എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ എന്നെ മോചിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ദയവായി നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഈ അതുല്യമായ അനുഗ്രഹം നൽകണം.
ശിലാഹം ഹി ഭവിഷ്യാമി ബ്രഹ്മാണ്ഡേ പാവനീ ശുഭാ। നദീനദസരസ്തീര്ഥദേവാദിഭ്യോഽതിപാവനീ ।। ൪൫.
ഞാൻ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും മംഗളകരമായ ഒരു ശിലയായി മാറും. നദികൾക്കും, കുളങ്ങൾക്കും, തീർത്ഥങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും പോലും അതിലധികം വിശുദ്ധിയുള്ളതായിരിക്കും.
ഋഷ്യാദിഭ്യോ മുനുഭ്യശ്ച മുഖ്യദേവേഭ്യ ഏവ ച। ത്രൈലോക്യേ യാനി ലിങ്ഗാനി വ്യക്താവ്യക്താത്മകാന്യപി। താനി തിഷ്ഠന്തു മദ്ദേഹേ തീര്ഥരൂപേണ സര്വ്വദാ ।। ൪൫.
മഹർഷിമാരുടെയും മുനിമാരുടെയും പ്രധാന ദേവന്മാരുടെയും എല്ലാ രൂപങ്ങളും, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും എവിടെയുണ്ടോ അതെല്ലാം എന്റെ ദേഹത്തിൽ തീർത്ഥരൂപത്തിൽ എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ.
തീര്ഥാന്യപി ച സര്വ്വാണി നക്ഷത്രപ്രമുഖാസ്തഥാ। തിഷ്ഠന്തു ദേവാഃ സകലാ ദേവ്യശ്ച മുനയസ്തഥാ ।। ൪൫.
നക്ഷത്രങ്ങൾ മുതൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ദേവന്മാരും ദേവികൾക്കും മുനിമാരും കൂടെ, എപ്പോഴും ഇവിടെ നിലനില്ക്കട്ടെ.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച ലക്ഷയിത്വാ പദം മയി। പഞ്ചാഗ്നയഃ കുമാരാദ്യാ ബഹുരുപേണ സംസ്ഥിതാഃ ।। ൪൫.
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും, അവരുടെ സാന്നിധ്യം എന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, അഞ്ചു അഗ്നികളും കുമാരനും മറ്റു ദേവന്മാരും പലവിധ രൂപത്തിൽ ഇവിടെ നിലനില്ക്കട്ടെ.
മൂര്ത്താമൂര്ത്തസ്വരൂപേണ പദരൂപേണ ദേവതാഃ। ശിലായാം ക്രോശമാത്രേണ മൂര്ത്തിരൂപാഃ സ്ഥിതാ ഭുവി ।। ൪൫.
ദേവതകൾ, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതുമായ രൂപത്തിൽ, പാദചിഹ്നങ്ങളായും, ഒരു ക്രോഷം വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ ശിലയിൽ ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കട്ടെ.
താം ദൃഷ്ട്വാ സര്വ്വലോകശ്ച മഹാപാതകനാശിനീമ്। പൂതോ ധര്മ്മാധികാരീ ച ശ്രാദ്ധകൃദ്ബ്രഹ്മലോകഭാക് ।। ൪൫.
ആ ശിലയെ കണ്ട്, മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളെ കണ്ടാൽ, എല്ലാവരും ശുദ്ധരായി, ധർമ്മത്തിൽ അർഹതയുള്ളവരായി, ശ്രാദ്ധം ചെയ്തവരായി, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
ശിലാസ്ഥിതേഷു തീര്ഥഷു സ്നാത്വാ കൃത്വാഥ തര്പണമ്। ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡകം യേഷാം ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാന്തു തേ ।। ൪൫.
ശിലയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ച്, തർപ്പണം നടത്തി, ശ്രാദ്ധം സഹപിണ്ഡം ചെയ്തവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ.
ഗദാധരോ ദൃശ്യതീര്ഥം സര്വ്വതീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। സ്ഥാസ്യന്തി ച മരിഷ്യന്തി യാന്തു ബ്രഹ്മപുരീം നരാഃ। വാരാണസീ പ്രയാഗശ്ച പുരുഷോത്തമസംജ്ഞകമ് ।। ൪൫.
ഗദാധരൻ എന്നതിൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ദൃശ്യമായി നിലനിൽക്കും. അവിടെ മരിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മപുരിയിൽ എത്തും. വാരാണസിയും പ്രയാഗയും പുരുഷോത്തമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഗങ്ഗാസാഗരസംജ്ഞഞ്ച നിത്യം തിഷ്ഠതു ഫല്ഗുനി। ഗദാധരാധിഷ്ഠിതം തത്സര്വ്വതീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। മുക്തിര്ഭവേത് പിതൄണാം ച മൃതാനാം ശ്രാദ്ധതഃ സദാ ।। ൪൫.
ഗംഗാസാഗരം എന്ന സ്ഥലം ഫൽഗുനിയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കട്ടെ; ഗദാധരൻ അവിടെ അധിഷ്ഠിതനായി, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതായിരിക്കും. അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരുടെ പിതാക്കന്മാർക്ക് എപ്പോഴും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ജരായുജാണ്ഡജാ വാപി സ്വേദജാ വാപി ചോദ്ഭിദഃ। ത്യക്ത്വാ ദേഹം ശിലായാന്തേ യാന്തു വിഷ്ണുസ്വരൂപതാമ് ।। ൪൫.
ഗർഭത്തിൽ നിന്നവരായാലും, മുട്ടിൽ നിന്നവരായാലും, ചുവപ്പിൽ നിന്നവരായാലും, മുളപ്പിച്ചവരായാലും, ആരെങ്കിലും ഈ ശിലയിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം പ്രാപിക്കും.
യഥാര്ച്ചിതേ ഹരൌ സര്വ്വേ യജ്ഞാഃ പൂര്ണാ ഭവന്തി ഹി। തഥാ ശ്രാദ്ധം തര്പണഞ്ച സ്നാനം ചാക്ഷയമസ്ത്വിഹ ।। ൪൫.
ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ എല്ലായാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമാകുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും കുളിയും അക്ഷയമായിരിക്കും.
മമ ദേഹേ സുരേശാനാം യേ ജപന്തി ശ്രുതാദികമ്। അചിരേണാപി തേ സിദ്ധാഃ സിദ്ധിഭാജോ ഭവന്തു വൈ ।। ൪൫.
എന്റെ ദേഹത്തിൽ വേദങ്ങളും മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങളും ജപിക്കുന്നവർക്കു, ദേവേന്ദ്രന്മാരേ, അവർക്ക് വളരെ വേഗത്തിൽ സിദ്ധിയും എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കട്ടെ.
പിതൄണാം കുലസാഹസ്രമാത്മനാ സഹിതം നരഃ। ശ്രാദ്ധാദിനാ സമുദ്ധൃത്യ വിഷ്ണുലോകം നയേദ്ധ്രുവമ് ।। ൪൫.
ഒരു മനുഷ്യൻ, ആയിരക്കണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം, ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അവൻ ഉറപ്പായും വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
യാവത്യോ ഹി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ഗങ്ഗാദ്യാശ്ച ഹ്രദാഃ ശുഭാഃ। സമുദ്രാദ്യാഃ സരോമുഖ്യാ മാനസാദ്യാഃ സുരേശ്വരാഃ। നൃണാം ശ്രാദ്ധം വിദധതോ മുക്തയേ നിവസന്തു മേ ।। ൪൫.
ഗംഗാദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ പ്രധാന നദികളും, വിശുദ്ധമായ കുളങ്ങളും, സമുദ്രങ്ങളും, മാനസാദി ദൈവിക ജലാശയങ്ങളും, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരുടെ മോക്ഷത്തിനായി എന്റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കട്ടെ.
ശരീരേണ സമായാന്തു ക്വചിന്നോ യാന്തു ദേവതാഃ। ഏകോ വിഷ്ണുസ്ത്രിധാമൂര്ത്തിര്യാവത്സങ്കീര്ത്യതേ ബുധൈഃ ।। ൪൫.
ദേവതകൾ ദേഹത്തോടെ ഇവിടെ വരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ എവിടേക്കും പോകാതിരിക്കട്ടെ; വിഷ്ണു ത്രിമൂർത്തിയായി ജ്ഞാനികൾ വാഴ്ത്തുന്നിടത്തോളം.
താവച്ഛിലായാം സര്വ്വാണി തീര്ഥാനി സഹ ദൈവതൈഃ। സദാ തിഷ്ഠന്തു മുനയോ ഗന്ധര്വ്വാണാം ഗണാശ്ച യേ ।। ൪൫.
വിഷ്ണുവിനെ ജ്ഞാനികൾ വാഴ്ത്തുന്നിടത്തോളം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ദേവതകളോടൊപ്പം, മുനിമാരും ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടങ്ങളും ഈ ശിലയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കട്ടെ.