ലോകാഃ പുണ്യാ ഗയായാം യേ ശ്രാദ്ധിനോ ബ്രഹ്മലോകഗാഃ। യുഷ്മാന്യേ പൂജയിഷ്യന്തി തൈരഹം പൂജിതഃ സദാ ।। ൪൪.
പുണ്യമുള്ള ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും; അങ്ങനെയുള്ളവർ നിങ്ങളെ ആദരിക്കും, അവരിലൂടെ എപ്പോഴും എനിക്ക് ആരാധന ലഭിക്കും.
ആക്രാന്തം ദൈത്യജഠരം ധര്മ്മേണ വിരജാദ്രിണാ। നാഭികൂപസമീപേ തു ദേവീ യാ വിരജാ സ്ഥിതാ। തത്ര പിണ്ഡാദികം കൃത്വാ ത്രിഃസപ്തകുലമുദ്ധരേത് ।। ൪൪.
ദൈത്യന്റെ വയറിനെ ധർമ്മം വിരജാദ്രിയാൽ കീഴടക്കി; നാഭിക്കിണറിന് സമീപം, അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവി വിരജയുടെ സന്നിധിയിൽ, പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാം.
മഹേന്ദ്രഗിരിണാ തസ്യ കൃതൌ പാദൌ സുനിശ്ചലൌ। iതത്ര പിണ്ഡാദികൃത്സപ്ത കുലാന്യുദ്ധരതേ നരഃ ।। ൪൪.
മഹേന്ദ്രപർവതം കൊണ്ട് അവന്റെ കാലുകൾ ഉറപ്പിച്ചു; അവിടെയും പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ ഏഴു തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാം.
കഥം ശിലാ സമുത്പന്നാ യയാക്രാന്തോ ഗയാസുരഃ । കിം രൂപം കിം ച മാഹാത്മ്യം തസ്യാഃ കിം വദ നാമ ച ।। ൪൫.
ഏത് ശിലയാണു ഉദിച്ചത്, അതിലൂടെ ഗയാസുരനെ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്? അതിന്റെ രൂപം എന്ത്, മഹത്വം എന്ത്, പേരെന്ത്? ദയവായി പറയൂ.
.സനത്കുമാര ഉവാച।। ആസീദ്ധര്മ്മോ മഹാതേജാഃ സര്വ്വവിജ്ഞാനപാരഗഃ। വിശ്വരുപാ ച തത്പത്നീ ഭര്ത്തൃവ്രതപരായണാ ।। ൪൫.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മൻ എന്ന മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, സർവ്വവിജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ഭാര്യയായ വിശ്വരൂപയും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും വ്രതനിഷ്ഠയിലും അർപ്പിതയായിരുന്നു.
തസ്യാം ധര്മ്മവ്രതായാസ്തു കന്യാ ധര്മ്മവ്രതാ സതീ। സര്വ്വ ലക്ഷണസമ്പന്നാ ലക്ഷ്മീരിവ ഗുണാധികാ ।। ൪൫.
ആ ധർമ്മവ്രതനിഷ്ഠയായവള്ക്ക് ഒരു മകൾ ജനിച്ചു; അവളും ധർമ്മവ്രതപാലനത്തിൽ അദ്വിതീയയായിരുന്നു, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളിലും സമ്പന്നയും, ഗുണങ്ങളിൽ ലക്ഷ്മിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയുമായിരുന്നു.
തസ്യാം യേ തു ഗുണാ ഹ്യാസംസ്തേ തിഷ്ഠന്തി ജഗത്ര്ത്രയേ। ധര്മ്മോ ധര്മ്മവ്രതായാസ്തു ത്രിഷു ലോകേഷു മാര്ഗയന് ।। ൪൫.
അവളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സദ്ഗുണങ്ങൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നു. ധർമ്മൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയെ തേടി, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അന്വേഷിച്ചു.
നാനു രൂപം വരം ലേഭേ ധര്മ്മോഽഥ വരസിദ്ധയേ। തപഃ കുരു വരാര്ഥം ത്വം തഥേത്യുക്ത്വാ വനം യയൌ ।। ൪൫.
എങ്കിലും, ധർമ്മന് അനുയോജ്യമായ രൂപം ലഭിച്ചില്ല. അതിനാൽ, 'നിനക്ക് വേണ്ട അനുഗ്രഹം നേടാൻ തപസ്സ് ചെയ്യണം' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ കാടിലേക്ക് പോയി.
കന്യാ സാ ച തപസ്തേപേ സര്വ്വേഷാം ദുഷ്കരഞ്ച യത്। വായുഭക്ഷാ ശ്വേതകല്പേ യുഗാനാമയുതം പുരാ ।। ൪൫.
അവൾ, എല്ലാവർക്കും അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. പഴയ കാലത്ത്, ശ്വേതയുഗത്തിൽ, പത്ത് ആയിരം വർഷങ്ങൾ വായു മാത്രം ആഹാരമാക്കി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രോ മരീചിര്നാമ വിശ്രുതഃ । പര്യ്യടന്പൃഥിവീം സര്വ്വാം കന്യാരത്നം ദദര്ശ സഃ ।। ൪൫.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പ്രശസ്തനായ മാരീചി, ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, ആ കന്യാരത്നത്തെ കണ്ടു.
രൂപയൌവനസമ്പന്നാം പരമേ തപസി സ്ഥിതാമ്। പപ്രച്ഛാഥ മരീചിസ്താം കാ ത്വം കസ്യാപി തദ്വദ ।। ൪൫.
സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ്, ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന അവളെ കണ്ട മാരീചി ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? അത് പറയൂ.'
രൂപേണാനേന മാം ഭീരു വിമോഹയസി സുവ്രതേ । ബ്രഹ്മാത്മജോഽഹം വിഖ്യാതോ മരീചിര്വ്വേദപാരഗഃ ।। ൪൫.
'നിന്റെ ഈ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഞാൻ വിസ്മയപ്പെടുന്നു, ഭയങ്കരയേ, സദ്വ്രതയേ. ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പ്രശസ്തനായ മാരീചിയാണ്.'
മരീചേര്വ്വചനം ശ്രുത്വാ കന്യാ പ്രോവാച തം മുനിമ്। അഹം ധര്മ്മവ്രതാ നാമ ധര്മ്മപുത്രീ തപോഽന്വിതാ ।। ൪൫.
മാരീചിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കന്യക ആ മുനിയെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'എന്റെ പേര് ധർമ്മവ്രത. ഞാൻ ധർമ്മന്റെ മകളാണ്, തപസ്സിൽ ഉറച്ചവളാണ്.'
പതിവ്രതാര്ഥം വിപ്രേന്ദ്ര ചരാമി പരമം തപഃ। ധര്മ്മവ്രതാം മരീചിസ്താമുവാച പ്രീതിപൂര്വ്വ്കമ് ।। ൪൫.
'പതിവ്രതയായിരിക്കാനാണ് ഞാൻ ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.' മാരീചി സ്നേഹപൂർവ്വം ധർമ്മവ്രതയോട് പറഞ്ഞു:
പതിവ്രതാ ദര്ശനാന്മേ ഭവിഷ്യസി ശുഭവ്രതേ। പതിവ്രതേച്ഛയാ പൃഥ്വീം വിചരാമി ഹ്യഹര്നിശമ് ।। ൪൫.
'ശുഭസ്വഭാവമുള്ളവളേ, എന്നെ കണ്ടതുകൊണ്ട് നീ പതിവ്രതയാകും. ഞാൻ പതിവ്രതയെ ആഗ്രഹിച്ച്, പകൽ രാത്രി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.'
ത്വഞ്ചേത്പതിവ്രതാ ജാതാ ഭജേ ത്വാം ഭജ മാം വരമ്। ലോകേ ന ത്വാദൃശീ കന്യാ മമ തുല്യോ ന തേ വരഃ ।। ൪൫.
'നീ പതിവ്രതയായി ജനിച്ചാൽ, എന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, ഞാൻ നിന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കും. ലോകത്ത് നിന്നുപോലുള്ള മറ്റൊരു കന്യയും ഇല്ല, എന്നുപോലുള്ള വരനും ഇല്ല.'
ധര്മ്മവ്രതേ ധര്മ്മപത്നീ തസ്മാത്ത്വം ഭവ മേഽധുനാ। ധര്മ്മവ്രതാ മുനിം പ്രാഹ ധര്മ്മം യാചയ സുവ്രത ।। ൪൫.
'ധർമ്മവ്രതേ, നീ ഇപ്പോൾ എന്റെ ഭാര്യയാകൂ.' എന്നാൽ ധർമ്മവ്രത സദ്വ്രതയോട് പറഞ്ഞു: 'സദ്വ്രതനേ, നീ ധർമ്മനോട് ചോദിക്കൂ.'
തച്ഛ്രുത്വാ ധര്മ്മമഗമന്മുനിം ധര്മോ ദദര്ശ ഹ। തേജഃപുഞ്ജം വരം നത്വാ ആസനാര്ഘ്യാദിനാര്ച്ചയത് ।। ൪൫.
അത് കേട്ട്, മാരീചി ധർമ്മനെ സമീപിച്ചു. അവൻ പ്രകാശം നിറഞ്ഞവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അനുഗ്രഹം തേടി വന്ദിച്ച്, അർഘ്യാദികൾ നൽകി ആദരിച്ചു.
കിമര്തമാഗതഃ പൃഷ്ടോ മരീചിര്ധര്മ്മമബ്രവീത്। കന്യാര്ഥം ഭ്രമതാ പൃഥ്വീ ദൃഷ്ടാ തേ കന്യകാ വരാ । മഹ്യം കന്യാഞ്ച താം ദേഹി ശ്രേയസ്തവ ഭവിഷ്യതി ।। ൪൫.
'എന്തിനാണ് വന്നത്?' എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, മാരീചി ധർമ്മനോട് പറഞ്ഞു: 'കന്യയെ തേടി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ ഉത്തമകുമാരിയെ ഞാൻ കണ്ടു. അവളെ എനിക്ക് തരിക, അതു നിനക്ക് ക്ഷേമം ആകും.'
അര്ഘ്യാദിനാ സമഭ്യര്ച്യ ധര്മ്മം പ്രോചേ തഥേതി തമ്। ധര്മ്മവ്രതാം സമാനീയ ദത്തവാംസ്താം മരീചയേ ।। ൪൫.
അർഘ്യാദികൾ നൽകി ധർമ്മനെ ആദരിച്ചു. പിന്നെ, 'അതെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച്, ധർമ്മവ്രതയെ വിളിച്ചു, അവളെ മാരീചിക്ക് നൽകി.
വരം ച ദത്തവാംസ്തസ്മൈ തദ്വാക്യം യത്തഥാ കൃതമ്। അഗ്നിഹോത്രേണ സഹിതാം സ്വാശ്രമം താം ദ്വിജോഽനയത് ।। ൪൫.
അവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അനുഗ്രഹം നൽകി. അഗ്നിഹോത്രം നടത്തിക്കൊണ്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവളെ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
രേമേ മുനിസ്തയാ സാര്ദ്ധം യഥാ വിഷ്ണുഃ ശ്രിയാ സഹ। പാര്വ്വത്യാ ച യഥാ ശമ്ഭുഃ സരസ്വത്യാ യഥാ ഹ്യജഃ ।। ൪൫.
മുനിവൻ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു, വിഷ്ണു ശ്രീയോടൊപ്പം ഇരുന്നതുപോലെയും, ശംഭു പാർവതിയോടൊപ്പം ഇരുന്നതുപോലെയും, ബ്രഹ്മാവ് സർസ്വതിയോടൊപ്പം ഇരുന്നതുപോലെയും.
ജജ്ഞേ പുത്രശതം തസ്യാം മരീചേര്വിഷ്ണുനോപമമ്। മരീചിഃ ഫലപുഷ്പാര്ഥം വനം ഗത്വാ സമാഗതഃ ।। ൪൫.
അവളിൽ നിന്ന്, മാരീചിക്ക് വിഷ്ണുവിനോട് തുല്യമായ നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഫലം പൂവ് എന്നിവയ്ക്കായി വനത്തിലേക്ക് പോയ മാരീചി പിന്നീട് മടങ്ങി വന്നു.
ശ്രാന്തഃ കദാചിത്താം പത്നീമുവാചേതി പതിവ്രതാമ്। ഭുക്ത്വാ തു ശയനസ്ഥസ്യ പാദസംവാഹനം കുരു ।। ൪൫.
ഒരു ദിവസം, ക്ഷീണിച്ചിരുന്ന മാരീചി തന്റെ പതിവ്രതയായ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: 'ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, ഞാൻ കിടക്കുമ്പോൾ എന്റെ കാലുകൾ മസാജ് ചെയ്യൂ.'
ധര്മ്മവ്രതാ തഥേത്യുക്ത്വാ ശയനസ്ഥസ്യ സാ മുനേഃ। പാദസംവാഹനം ചക്രേ ഘൃതേ നാഭ്യജ്യ തത്പരാ ।। ൪൫.
ധർമ്മവ്രത പറഞ്ഞു: 'ശരി', എന്നിട്ട്, മുനി കിടക്കുമ്പോൾ അവളുടെ മനസ്സിൽ മുഴുവനും ശ്രദ്ധയോടെ അവന്റെ കാലുകൾ നെയ്യ് പുരട്ടി മസാജ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
നിദ്രായമാണേഽഥ മുനൌ ബ്രഹ്മാ തം ദേശമാഗതഃ। ഇത്യേഷ ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാണം മനസാര്ച്ചയിതും പ്രഭുമ് ।। ൪൫.
മുനി ഉറങ്ങുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി; ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവളെ മനസ്സിൽ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
പാദസംവാഹനം കുര്യ്യാം കിം പൂജ്യോഽയം ജഗദ്ഗുരുഃ। ഇത്യാകുലാ സമുത്തസ്ഥൌ മത്വാ സാ തം ഗുരോര്ഗുരുമ് ।। ൪൫.
'കാലുകൾ മസാജ് ചെയ്യാൻ തുടരണമോ, 아니면 ലോകത്തിന് ഗുരുവായ ഇദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കണമോ?' എന്ന ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ, തന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഗുരുവാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി അവൾ എഴുന്നേറ്റു.
അര്ഘ്യപാദ്യാദികം ദത്ത്വാ ബ്രഹ്മാണം സമപൂജയത്। സത്കൃതായാന്തു ശയ്യായാം വിശ്രാമമകരോദജഃ ।। ൪൫.
പാദ്യാദി ആദരങ്ങൾ നൽകി ബ്രഹ്മാവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു; അതിനുശേഷം, അജൻമനായ ബ്രഹ്മാവ് ആദരവോടെ അവളുടെ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ഭര്ത്താ സമുത്തസ്ഥൌ ച തല്പതഃ। ധര്മ്മവ്രതാമപശ്യന്സ വിപ്രഃ ക്രുദ്ധഃ ശശാപ താമ് ।। ൪൫.
ഇതുവരെ, ഭർത്താവ് കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; ധർമ്മവ്രതയെ കണ്ടപ്പോൾ ആ മുനി കോപത്തോടെ അവളെ ശപിച്ചു.
പാദസംവാഹനം ത്യക്ത്വായസ്മാദാജ്ഞാം വിഹായ മേ । ഗതാന്യത്ര തതഃ പാപാച്ഛാപദഗ്ധാ ശിലാ ഭവ ।। ൪൫.
'നിന്റെ കാല്മസാജ് ഉപേക്ഷിച്ചു, എന്റെ കല്പന അനുസരിക്കാതെ നീ വേറെ പോയത് കൊണ്ട്, പാപഫലമായി എന്റെ ശാപം കൊണ്ടു നീ ഒരു കല്ലായി മാറുക'.