യാവത്പൃഥ്വീ പര്വതാശ്ച യാവച്ചന്ദ്രാര്കതാരകാഃ। താവച്ഛിലായാം തിഷ്ഠന്തു ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ। അന്യേ ച സകലാ ദേവാ മന്നാമ്നാ ക്ഷേത്രമസ്തു വൈ ।। ൪൪.
'ഭൂമിയും പര്വ്വതങ്ങളും നിലനില്ക്കുന്നിടത്തോളം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ളിടത്തോളം ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ഈ ശിലയില് നില്ക്കട്ടെ. മറ്റു ദേവന്മാരും ഇവിടെ നില്ക്കട്ടെ. ഈ സ്ഥലം എന്റെ പേരില് അറിയപ്പെടട്ടെ.'
പഞ്ചക്രോശം ഗയാക്ഷേത്രം ക്രോശമേകം ഗയാശിരഃ । തന്മധ്യേ സര്വതീര്ഥാനി പ്രയച്ഛന്തു ഹിതം നൃണാമ് ।। ൪൪.
'ഗയാക്ഷേത്രം അഞ്ചു ക്രോഷവും, ഗയാശിരം ഒരു ക്രോഷവും ആകട്ടെ. അതിനുള്ളില് എല്ലാ തീര്ഥങ്ങളും മനുഷ്യര്ക്ക് ഉപകാരമാകുന്ന വിധം അനുഗ്രഹം നല്കട്ടെ.'
സ്നാനാദിതര്പണം കൃത്വാ പിണ്ഡദാനാത്ഫലാധികമ്। മഹാത്മാ വൈ സഹസ്രഞ്ച കുലാനാം ചോദ്ധരേന്നരഃ ।। ൪൪.
'ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും, തര്പ്പണം നടത്തുകയും, പ്രത്യേകിച്ച് പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവന് മഹാത്മാവായാല് ആയിരം കുടുംബങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കാം.'
വ്യക്താവ്യക്തസ്വരൂപേണ യൂയം തിഷ്ഠത സര്വദാ। ഗദാധരഃ സ്വയം ലോകാദ്ഭൂയാത്സര്വാഘനാശനാത് ।। ൪൪.
'നിങ്ങള് വ്യക്തമായും അവ്യക്തമായും എപ്പോഴും ഇവിടെ നില്ക്കണം. ഗദാധരന് തന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പാപം നശിപ്പിച്ച് നില്ക്കട്ടെ.'
ശ്രാദ്ധം സപിണ്ഡകം യേഷാം ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാന്തു തേ। ബ്രഹ്മഹത്യാദികം പാപം വിനശ്യതു ച സേവിനാമ് ।। ൪൪.
'ഇവിടെ പിണ്ഡസഹിതമായ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യപ്പെടുന്നവര് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. ബ്രഹ്മഹത്യയുള്പ്പെടെയുള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും ഇവിടെ സേവനം ചെയ്യുന്നവരില് നിന്ന് നശിക്കട്ടെ.'
നൈമിഷം പുഷ്കരം ഗങ്ഗാ പ്രയാഗശ്ചാവിമുക്തികമ്। ഏതാന്യന്യാനി തീര്ഥാനി ദിവി ഭുവ്യന്തരിക്ഷതഃ। സമായാന്തു സദാ നൄണാം പ്രയച്ഛന്തു ഹിതം സുരാഃ ।। ൪൪.
'നൈമിഷം, പുഷ്കരം, ഗംഗ, പ്രയാഗം, അവിമുക്തികം എന്നിവയും, സ്വര്ഗ്ഗത്തില് നിന്നും ഭൂമിയില് നിന്നും അന്തരീക്ഷത്തില് നിന്നുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ തീര്ഥങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ എത്തി മനുഷ്യര്ക്ക് ഉപകാരമാകട്ടെ, ദേവന്മാരേ.'
കിം ബഹൂക്ത്യാ സുരഗണാ യുഷ്മാസ്വേകാപി ദേവതാ। ചേന്ന തിഷ്ഠേദഹം ചാപി സമയഃ പ്രതിപാല്യതാമ് ।। ൪൪.
'കൂടുതല് പറയേണ്ടതില്ല, ദേവഗണമേ. നിങ്ങളില് ഒരുവന് പോലും ഇവിടെ നില്ക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കില് ഞാനും ഇവിടെ നില്ക്കില്ല; ഈ ഉടമ്പടി പാലിക്കപ്പെടണം.'
ഗയാസുരവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രോചുര്വിഷ്ണ്വാദയഃസുരാഃ। ത്വയാ യത്പ്രാര്ഥിതം സര്വ്വം തദ്ഭവിഷ്യത്യസംശയമ് ।। ൪൪.
ഗയാസുരന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'നീ ചോദിച്ചതു് എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ സംഭവിക്കും.'
അസ്മത്പാദാനര്ച്ചയിത്വാ യാസ്യന്തി പരമാം ഗതിമ്। ദേവൈര്ദത്തവരോ ദൈത്യോ ഹര്ഷിതോ നിശ്ചലോഽഭവത് ।। ൪൪.
എന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിച്ചാൽ, അവർ പരമാവധി നിലയിലേക്കെത്തും. ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച ദൈത്യൻ അതിനാൽ സന്തോഷത്തോടെ അചഞ്ചലനായി.
സ്ഥിതേഷു ചൈവ ദേവേഷു ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദാവജഃ। ഗ്രാമാംശ്ച പഞ്ചപഞ്ചാശത്പഞ്ചക്രോശീം ഗയാം തഥാ। ഗൃഹാന്കൃത്വാ ദദൌ ദിവ്യാന്സര്വ്വോപസ്കരസംയുതാന് ।। ൪൪.
ദേവന്മാർ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അജൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അഞ്ഞൂറ്റിഅഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങളും ഓരോന്നും അഞ്ചു ക്രോശം വീതിയുള്ളവയും, കൂടാതെ ഗയയും, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടിയ ദിവ്യമായ വീടുകളും നൽകി.
കാമധേനും കല്പവൃക്ഷം പാരിജാതാദികാംസ്തരൂന്। മഹാനദീം ക്ഷീരവഹാം ഘൃതകുല്യാസ്തഥൈവ ച ।। ൪൪.
കാമധേനുവും കല്പവൃക്ഷവും, പാർിജാതം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും, പാൽ ഒഴുകുന്ന മഹാനദിയും, അതുപോലെ നെയ്യൊഴുകുന്ന കുള്യകളും അവൻ നൽകി.
മധുശ്രവാം മധുകുല്യാം ദധ്യാദ്യാഢ്യസരാംസി ച। സുവര്ണദീര്ഘികാം ചൈവ ബഹൂനന്നാദിപര്വ്വതാന് ।। ൪൪.
മധുരസമുള്ള കുള്യകളും, തേനൊഴുകുന്ന പാതകളും, തയിരും മറ്റും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുളങ്ങളും, ധാന്യവും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും നിറഞ്ഞ പർവതങ്ങളും അവൻ നൽകി.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യഫലാദീംശ്ച സര്വ്വം ബ്രഹ്മാ സൃജന്ദദൌ। ന യാചയധ്വം വിപ്രേന്ദ്രാ അന്യാനുക്ത്വാ ദദാവജഃ ।। ൪൪.
ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, വിഭവങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാം ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച് നൽകി. 'മറ്റൊന്നും ചോദിക്കേണ്ട, ബ്രാഹ്മണരേ,' എന്ന് പറഞ്ഞ് അജൻ അവർക്കെല്ലാം നൽകി.
ദത്ത്വാ യയൌ ബ്രഹ്മലോകം നത്വാ ഹ്യാദിഗദാധരമ് । ധര്മ്മാരണ്യേ തത്ര ധര്മ്മം യാജയിത്വാ യയാചിരേ ।। ൪൪.
എല്ലാം നൽകി, ആദിഗദധാരിയെ നമസ്കരിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ധർമ്മവനം എന്ന സ്ഥലത്ത് ധർമ്മയാഗം നടത്തി, അവർ ദീർഘകാലം താമസിച്ചു.
ധര്മ്മയാഗേ ച ലോഭാദ്വൈ പ്രതിഗൃഹ്യ ധനാദികമ്। തതോ ബ്രഹ്മാ സമാഗത്യ ബ്രാഹ്മണാംസ്താഞ്ഛശാപ ഹ ।। ൪൪.
ആ ധർമ്മയാഗത്തിൽ, ലാഭലോഭം കൊണ്ടു അവർ ധനം മുതലായവ സ്വീകരിച്ചു. അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം വന്ന് ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ശപിച്ചു.
കൃതവന്തോ യതോ ലോഭം മദ്ദത്തേഷ്വഖിലേഷ്വപി। തസ്മാദൃണാധികാ യൂയം ഭവിഷ്യന്തി സദാ ദ്വിജഃ ।। ൪൪.
എനിക്ക് നൽകിയ എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും നിങ്ങൾ ലാഭലോഭം കാണിച്ചതിനാൽ, ഇനി മുതൽ നിങ്ങൾ എപ്പോഴും കടബാധ്യതയിലായിരിക്കും, ദ്വിജന്മാരേ.
യുഷ്മാകം സ്യാദ്വാരിവഹാ നദീ പാഷാണപര്വ്വതാഃ। നദ്യാദയോ വാരിവഹാ മൃന്മയാശ്ച യഥാ ഗൃഹാഃ ।। ൪൪.
നിങ്ങൾക്കായി നദികൾ വെള്ളമില്ലാത്തതായിരിക്കും, പർവതങ്ങൾ കല്ലുകൊണ്ടുള്ളതായിരിക്കും, നദികളും മറ്റും വെറും വെള്ളം മാത്രം ഒഴുക്കും, നിങ്ങളുടെ വീടുകൾ മണ്ണുകൊണ്ടായിരിക്കും.
കാമധേനുഃ കല്പവൃക്ഷോ മല്ലോകമുപതിഷ്ഠതാമ്। ഏവം ശപ്താ ബ്രഹ്മണാ തേ പ്രാര്ഥയന്തോഽബ്രുവന്നജമ് ।। ൪൪.
കാമധേനുവും കല്പവൃക്ഷവും എന്റെ ലോകത്തേക്ക് വരട്ടെ; ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് ശപിച്ചപ്പോൾ അവർ അജനെ അപേക്ഷിച്ചു.
ത്വയാ യദ്ദത്തമഖിലം തത്സര്വം ശാപതോ ഗതമ്। ജീവനാര്ഥം പ്രസാദം നോ ഭഗവാന്കര്ത്തുമര്ഹസി ।। ൪൪.
നീ നൽകിയതെല്ലാം ശാപം മൂലം നഷ്ടമായി; ഞങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിനായി ദയവായി അനുഗ്രഹം കാണിക്കണമേ, ഭഗവാനേ.
തച്ഛ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണാന്ബ്രഹ്മാ പ്രോവാചേദം ദയാന്വിതഃ। തീര്ഥോപജീവികാ യൂയമാചന്ദ്രാര്കം ഭവിഷ്യഥ ।। ൪൪.
അത് കേട്ട ബ്രഹ്മാവ് കരുണയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നവരെക്കാൾ ദീർഘമായി, നിങ്ങൾ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കും.'
ലോകാഃ പുണ്യാ ഗയായാം യേ ശ്രാദ്ധിനോ ബ്രഹ്മലോകഗാഃ। യുഷ്മാന്യേ പൂജയിഷ്യന്തി തൈരഹം പൂജിതഃ സദാ ।। ൪൪.
പുണ്യമുള്ള ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും; അങ്ങനെയുള്ളവർ നിങ്ങളെ ആദരിക്കും, അവരിലൂടെ എപ്പോഴും എനിക്ക് ആരാധന ലഭിക്കും.
ആക്രാന്തം ദൈത്യജഠരം ധര്മ്മേണ വിരജാദ്രിണാ। നാഭികൂപസമീപേ തു ദേവീ യാ വിരജാ സ്ഥിതാ। തത്ര പിണ്ഡാദികം കൃത്വാ ത്രിഃസപ്തകുലമുദ്ധരേത് ।। ൪൪.
ദൈത്യന്റെ വയറിനെ ധർമ്മം വിരജാദ്രിയാൽ കീഴടക്കി; നാഭിക്കിണറിന് സമീപം, അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവി വിരജയുടെ സന്നിധിയിൽ, പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാം.
മഹേന്ദ്രഗിരിണാ തസ്യ കൃതൌ പാദൌ സുനിശ്ചലൌ। iതത്ര പിണ്ഡാദികൃത്സപ്ത കുലാന്യുദ്ധരതേ നരഃ ।। ൪൪.
മഹേന്ദ്രപർവതം കൊണ്ട് അവന്റെ കാലുകൾ ഉറപ്പിച്ചു; അവിടെയും പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ ഏഴു തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാം.
കഥം ശിലാ സമുത്പന്നാ യയാക്രാന്തോ ഗയാസുരഃ । കിം രൂപം കിം ച മാഹാത്മ്യം തസ്യാഃ കിം വദ നാമ ച ।। ൪൫.
ഏത് ശിലയാണു ഉദിച്ചത്, അതിലൂടെ ഗയാസുരനെ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്? അതിന്റെ രൂപം എന്ത്, മഹത്വം എന്ത്, പേരെന്ത്? ദയവായി പറയൂ.
.സനത്കുമാര ഉവാച।। ആസീദ്ധര്മ്മോ മഹാതേജാഃ സര്വ്വവിജ്ഞാനപാരഗഃ। വിശ്വരുപാ ച തത്പത്നീ ഭര്ത്തൃവ്രതപരായണാ ।। ൪൫.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മൻ എന്ന മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, സർവ്വവിജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ഭാര്യയായ വിശ്വരൂപയും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും വ്രതനിഷ്ഠയിലും അർപ്പിതയായിരുന്നു.
തസ്യാം ധര്മ്മവ്രതായാസ്തു കന്യാ ധര്മ്മവ്രതാ സതീ। സര്വ്വ ലക്ഷണസമ്പന്നാ ലക്ഷ്മീരിവ ഗുണാധികാ ।। ൪൫.
ആ ധർമ്മവ്രതനിഷ്ഠയായവള്ക്ക് ഒരു മകൾ ജനിച്ചു; അവളും ധർമ്മവ്രതപാലനത്തിൽ അദ്വിതീയയായിരുന്നു, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളിലും സമ്പന്നയും, ഗുണങ്ങളിൽ ലക്ഷ്മിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയുമായിരുന്നു.
തസ്യാം യേ തു ഗുണാ ഹ്യാസംസ്തേ തിഷ്ഠന്തി ജഗത്ര്ത്രയേ। ധര്മ്മോ ധര്മ്മവ്രതായാസ്തു ത്രിഷു ലോകേഷു മാര്ഗയന് ।। ൪൫.
അവളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സദ്ഗുണങ്ങൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നു. ധർമ്മൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയെ തേടി, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അന്വേഷിച്ചു.
നാനു രൂപം വരം ലേഭേ ധര്മ്മോഽഥ വരസിദ്ധയേ। തപഃ കുരു വരാര്ഥം ത്വം തഥേത്യുക്ത്വാ വനം യയൌ ।। ൪൫.
എങ്കിലും, ധർമ്മന് അനുയോജ്യമായ രൂപം ലഭിച്ചില്ല. അതിനാൽ, 'നിനക്ക് വേണ്ട അനുഗ്രഹം നേടാൻ തപസ്സ് ചെയ്യണം' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ കാടിലേക്ക് പോയി.
കന്യാ സാ ച തപസ്തേപേ സര്വ്വേഷാം ദുഷ്കരഞ്ച യത്। വായുഭക്ഷാ ശ്വേതകല്പേ യുഗാനാമയുതം പുരാ ।। ൪൫.
അവൾ, എല്ലാവർക്കും അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. പഴയ കാലത്ത്, ശ്വേതയുഗത്തിൽ, പത്ത് ആയിരം വർഷങ്ങൾ വായു മാത്രം ആഹാരമാക്കി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രോ മരീചിര്നാമ വിശ്രുതഃ । പര്യ്യടന്പൃഥിവീം സര്വ്വാം കന്യാരത്നം ദദര്ശ സഃ ।। ൪൫.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പ്രശസ്തനായ മാരീചി, ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, ആ കന്യാരത്നത്തെ കണ്ടു.