കേശവേ ഗരുഡാരൂഢോ വരം ദാതും ഗയാസുരേ। സര്വ്വേ സ്വം സ്വം സമാസ്ഥായ യയുര്വാഹനമുത്തമമ് ।। ൪൪.
ഗരുഡനിൽ കയറി കേശവൻ ഗയാസുരന് വരം നൽകാൻ പോയി. എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു.
ഊചുസ്തം വാസുദേവാദ്യാഃ കിമര്ഥം തപ്യതേ ത്വയാ। സന്തുഷ്ടാഃ സ്വാഗതാഃ സര്വേ വരം ബ്രൂഹി ഗയാസുര ।। ൪൪.
വാസുദേവനും മറ്റുള്ളവരും അവനോട് ചോദിച്ചു: നീ എന്തിനാണ് തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്? ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്നു; ഗയാസുരാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം പറയു.
ഗയാസുര ഉവാച।। യദിതുഷ്ടാഃ സ്ഥ മേ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ। സര്വ്വദേവദ്വിജാതിഭ്യോ യജ്ഞതീര്ഥശിലോച്ചയാത് ।। ൪൪.
ഗയാസുരൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരായ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും എന്നിൽ സന്തോഷം കാണിച്ചുവെങ്കിൽ, യജ്ഞവേദികളും തീർത്ഥങ്ങളും കല്ലുക്കൂട്ടങ്ങളും മുതലായവയിൽ നിന്ന്—
ദേവേഭ്യോഽതിപവിത്രോഽഹമൃഷിഭ്യോഽപി ശിവാവ്യയാത്। മന്ത്രേഭ്യോ ദേവദേവേഭ്യോ യോഗിഭ്യശ്ചാപി സര്വ്വശഃ ।। ൪൪.
ദേവന്മാരേക്കാൾ വിശുദ്ധനും, ഋഷിമാരേക്കാൾ ഉത്തമനും, ശിവനേക്കാൾ ശാശ്വതനും, മന്ത്രങ്ങളേക്കാൾ, ദേവദേവന്മാരേക്കാൾ, യോഗിമാരെക്കാൾ എല്ലാറ്റിനും മേലുള്ളവനായി ഞാൻ മാറണം.
ന്യാസിഭ്യശ്ചാപി കര്മ്മിഭ്യോ ധര്മ്മിഭ്യശ്ച തഥാ പുനഃ। ജ്ഞാതിഭ്യോഽതിപവിത്രേഭ്യഃ പവിത്രഃ സ്യാം സദാ സുരാഃ ।। ൪൪.
യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരിലും, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിലും, ബന്ധുക്കളിലും ഞാൻ എപ്പോഴും കൂടുതൽ വിശുദ്ധനാണ്, ദേവന്മാരേ.
പവിത്രമസ്തു തം ദേവാ ദൈത്യമുക്ത്വാ യയുര്ദിവമ്। ദൈത്യം ദൃഷ്ട്വാ ച സ്പൃഷ്ട്വാ ച സര്വ്വേ ഹരിപുരം യയുഃ ।। ൪൪.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഇത് വിശുദ്ധമായിരിക്കട്ടെ.' എന്നിട്ട് അവർ ദാനവനെ വിട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ദാനവനെ കണ്ടും സ്പർശിച്ചും എല്ലാവരും ഹരിയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ശൂന്യം ലോകത്രയം ജാതം ശൂന്യാ യമപുരീ ഹ്യഭൂത്। യമ ഇന്ദ്രാദിഭിഃ സാര്ദ്ധം ബ്രഹ്മലോകം തതോഽഗമത് ।। ൪൪.
മൂന്നു ലോകവും ശൂന്യമായി, യമന്റെ നഗരം പോലും ഒഴിഞ്ഞുപോയി; യമൻ ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരുമായിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മാണമൂചിരേ ദേവാ ഗയാസുരവിലോപിതാഃ। ത്വയാ ദത്തോഽധികാരോ വൈ ഗൃഹാണ ത്വം പിതാമഹ ।। ൪൪.
ഗയാസുരൻ നശിപ്പിച്ചതിൽ ദുഃഖിച്ച ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് അധികാരം നൽകിയിരിക്കുന്നു; പിതാമഹാ, ദയവായി നീ ഇപ്പോൾ ഏറ്റെടുക്കൂ.'
ബ്രഹ്മാബ്രവീത്തതോ ദേവാന്വ്രജാമോ വിഷ്ണുമവ്യയമ്। ബ്രഹ്മാദയോഽബ്രുവന്വിഷ്ണും ത്വയാ ദത്തവരേഽസുരേ ।। ൪൪.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിക്കാം.' ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ദാനവനു ഒരു വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.'
തദ്ദര്ശനാദ്യയുഃ സ്വര്ഗം ശൂന്യം ലോക ത്രയം ഹ്യഭൂത്। ദേവൈരുക്തോ വാസുദേവോ ബ്രഹ്മാണം സ വചോഽബ്രവീത് ।। ൪൪.
അവനെ കണ്ട ശേഷം അവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, മൂന്നു ലോകവും ശൂന്യമായി; ദേവന്മാർ വിളിച്ച വാസുദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗത്വാസുരം പ്രാര്ഥയസ്വ യജ്ഞാര്ഥം ദേഹി ദേഹകമ്। വിഷ്ണൂക്തഃ സസുരോ ബ്രഹ്മാ ഗത്വാഽപശ്യന്മഹാസുരമ് ।। ൪൪.
പോയി, യജ്ഞത്തിനായി ശരീരം നൽകണമെന്ന് ദാനവനോട് അപേക്ഷിക്കൂ; വിഷ്ണുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവ് പോയി മഹാദാനവനെ കണ്ടു.
ഗയാസുരോഽബ്രവീദ്ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാണം ത്രിദശൈഃ സഹഃ। സംപൂജ്യോത്ഥായ വിധിവത്പ്രണ്തഃ ശ്രദ്ധയാന്വിതഃ ।। ൪൪.
ബ്രഹ്മാവിനെയും ദേവന്മാരെയും കണ്ട ഗയാസുരൻ, യഥാക്രമം ആദരപൂർവ്വം എഴുന്നേറ്റ്, വിശ്വാസത്തോടെ അർച്ചന നടത്തി നിൽക്കുകയായി.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ അദ്യ മേ സഫലം തപഃ। യദാഗതോഽതിഥിര്ബ്രഹ്മാ സര്വ്വം പ്രാപ്തം മയാദ്യ വൈ ।। ൪൪.
ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായി, ഇന്ന് എന്റെ തപസ്സും ഫലിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് അതിഥിയായി വന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാം നേടുകയായിരിക്കുന്നു.
യോഗിന്യോഗാങ്ഗവിത്സര്വ്വലോകസ്വാമിന്പിതര്ഗുരോ। യദര്ഥമാ ഗതോ ബ്രഹ്മന്സ്തത്കാര്യ്യം കരവാണ്യഹമ് ।। ൪൪.
യോഗിമാരുടെ ഗുരുവേ, യോഗത്തിന്റെ വഴികൾ അറിയുന്നവനേ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, പിതാവേ, ഗുരുവേ, ബ്രഹ്മാവേ, നിങ്ങൾ വന്ന കാര്യം എന്താണോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിർവഹിക്കും.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി ദൃഷ്ടാനി ഭ്രമതാ മയാ। യജ്ഞാര്ഥം ന തു തേ താനി പവിത്രാണി ശരീരതഃ ।। ൪൪.
ഭൂമിയിൽ ഞാൻ കണ്ട എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ കണ്ടവയാണ്; എന്നാൽ യജ്ഞത്തിനായി അവ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള വിശുദ്ധിയല്ല.
ത്വയാ ദേഹേ പവിത്രത്വം പ്രാപ്തം വിഷ്ണുപ്രസാദതഃ। അതഃ പവിത്രം ദേഹം ത്വം യജ്ഞാര്ഥം ദേഹിമേഽസുര ।। ൪൪.
നിന്റെ ശരീരത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ വിശുദ്ധി ലഭിച്ചു; അതിനാൽ, ദാനവനേ, യജ്ഞത്തിനായി നിന്റെ വിശുദ്ധമായ ശരീരം തരിക.
ധന്യോഽഹം ദേവ ദേവേശ യദ്ദേഹം പ്രാര്ഥ്യതേ ത്വയാ। പിതൃവംശഃ കൃതാര്ഥോ മേ ദേഹേ യാഗം കരോഷി ചേത് ।। ൪൪.
ദേവദേവനായുള്ള നീ എന്റെ ശരീരം ആഗ്രഹിക്കുന്നതിൽ ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; എന്റെ ശരീരത്തിൽ നീ യാഗം ചെയ്താൽ എന്റെ പിതൃവംശം കൃതാർത്ഥമാകും.
ത്വയൈവോത്പാദിതോ ദേഹഃ പവിത്രസ്തു ത്വയാ കൃതഃ। സര്വ്വേഷാമുപകാരായ യാഗോഽവശ്യം ഭവത്വിതി ।। ൪൪.
നീ തന്നെയാണ് ഈ ശരീരം സൃഷ്ടിച്ചത്, നീ തന്നെയാണ് ഇതിൽ വിശുദ്ധി വരുത്തിയത്; എല്ലാവർക്കും ഉപകാരമാകാൻ യാഗം നിർബന്ധമായും നടക്കട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ സോഽപതദ്ഭൂമൌ ശ്വേതകല്പേ ഗയാസുരഃ। നൈഋതീം ദിശമാശ്രിത്യ തദാ കോലാഹലേ ഗിരൌ ।। ൪൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഗയാസുരൻ ശ്വേതകല്പത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വീണു, അപ്പോൾ അവൻ നൈരൃതിദിശയിലായിരുന്നു, കോലാഹലപർവ്വതത്തിൽ.
ശിരഃ കൃത്വോത്തരേ ദൈത്യഃ പാദൌ കൃത്വാ തു ദക്ഷിണേ। ബ്രഹ്മാ സമ്ഭൃതസമ്ഭാരോ മാനസാനൃത്വിജോഽസൃജത് ।। ൪൪.
ദാനവൻ തല വടക്കോട്ടും കാലുകൾ തെക്കോട്ടും വെച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് ആവശ്യമായ സാമഗ്രികൾ ഒരുക്കി മനസ്സിൽ നിന്ന് ഋത്വിക്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
അഗ്നിശര്മാണമ്മൃതം ശൌനകം യാഞ്ജലിം മൃദുമ്। കുമുഥിം വേദ കൌണ്ഡില്യം ഹാരീതം കാശ്യപം കൃപമ് ।। ൪൪.
അഗ്നിശർമൻ, മൃതൻ, ശൗനകൻ, യാഞ്ജലി, മൃദു, കുമുതി, വേദകൗണ്ടില്യൻ, ഹാരിതൻ, കശ്യപൻ, കൃപൻ എന്നിവരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഗര്ഗം കൌശികവാസിഷ്ഠൌ മുനിം ഭാര്ഗവമവ്യയമ്। വൃദ്ധം പാരാശരം കണ്വം മാണ്ഡവ്യം ശ്രുതികേവലമ് ।। ൪൪.
ഗർഗ്ഗൻ, കൗശികൻ, വാസിഷ്ഠൻ, ഭാർഗവമഹർഷി, വൃദ്ധൻ, പരാശരൻ, കണ്വൻ, മാന്ഡവ്യൻ, ശ്രുതികേവലൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശ്വേതം സുതാലം ദമനം സുഹോത്രം കങ്കമേവ ച। ലൌകാക്ഷിഞ്ച മഹാബാഹും ജൈഗീഷവ്യം തഥൈവ ച ।। ൪൪.
ശ്വേതൻ, സുതാലൻ, ദമനൻ, സുഹോത്രൻ, കങ്കൻ, മഹാബാഹുവായ ലോക്കാക്ഷി, ജൈഗീഷവ്യൻ ഇവരും,
ദധിപഞ്ചമുഖം വിപ്രമൃഷഭം കര്കമേവ ച। കാത്യായനം ഗോഭിലഞ്ച മുനിമുഗ്രമഗാവ്രതമ് ।। ൪൪.
ദധിപഞ്ചമുഖൻ, വിപ്രമൃഷഭൻ, കർക്കൻ, കാത്യായനൻ, ഗോഭിലൻ, ഉഗ്രമഗാവ്രതമെന്ന മഹർഷി ഇവരും,
സുപാലകം ഗൌതമഞ്ച തഥാ വേദശിരോവ്രതമ്। ജടാമാലിനമവ്യഗ്രം ചാടുഹാസഞ്ച ദാരുണമ് ।। ൪൪.
സുപാലകൻ, ഗൗതമൻ, വേദശിരസ്സെന്ന വ്രതസ്ഥൻ, ജടാമാലി എന്ന മനസ്സിലൊന്നും കലങ്കമില്ലാത്തവൻ, ചാട്ടുഹാസൻ എന്ന ഭയങ്കരൻ ഇവരും,
ആത്രേയം ചാപ്യങ്ഗിരസമൌപമന്യും മഹാ വ്രതമ്। ഗോകര്ണഞ്ച ഗുഹാവാസം ശിഖണ്ഡിനമുമാവ്രതമ് ।। ൪൪.
ആത്രേയൻ, അംഗിരസൻ, മഹാവ്രതസ്ഥനായ ഔപമന്യു, ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന ഗോകർണൻ, ശിഖണ്ഡിനും ഉമാവ്രതനും,
ഏതാനന്യാംശ്ച വിപ്രേന്ദ്രാന്വേധാ ലോകപിതാമഹഃ । പരികല്പ്യാകരോദ്യാഗം ഗയാസുരശരീരകേ ।। ൪൪.
ഇവരും മറ്റു പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ലോകപിതാവായ സ്രഷ്ടാവു ഗയാസുരന്റെ ശരീരത്തിൽ യാഗം നടത്താൻ നിയോഗിച്ചു.
അഗ്നിശര്മാപി പഞ്ചാഗ്നീന്മുഖാദേതാനഥാസൃജത്। ദക്ഷിണാഗ്നിം ഗാര്ഹപത്യാഹവനീയൌ തപോഽവ്യയഃ ।। ൪൪.
അഗ്നിശർമൻ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് അക്ഷയമായ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ അഞ്ചു അഗ്നികളും — ദക്ഷിണാഗ്നി, ഗാർഹപത്യവും ആഹവനീയവും — സൃഷ്ടിച്ചു.
സത്യാവസഥ്യൌ ദേവര്ഷേ യേഷു യജ്ഞാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ। യജ്ഞസ്യ ച പ്രതിഷ്ഠാര്ഥം വിപ്രേഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദൌ ।। ൪൪.
സത്യവാന്മാരും അസത്യവാന്മാരുമായ ദൈവമുനിമാരിൽ യാഗങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായി; യാഗം നിലനിൽക്കാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദക്ഷിണയും നൽകി.
ഹുത്വാ പൂര്ണാഹുതിം ബ്രഹ്നാ സ്നാത്വാ ചാവഭൃഥേന തു। യജ്ഞയൂപം സുരൈഃ സാര്ദ്ധം സമാനീയ വ്യരോപയത് ।। ൪൪.
പൂർണാഹുതിയും സമർപ്പിച്ച് അവഭൃഥസ്നാനം കഴിച്ച് ബ്രഹ്മാവു ദേവന്മാരോടൊപ്പം യാഗയൂപം കൊണ്ടുവന്ന് സ്ഥാപിച്ചു.