തീര്ഥേഷു യേ നരാ ധീരാഃ കര്മ്മ കുര്വ്വന്തി തദ്ഘതാഃ। യഥാ ബ്രഹ്മവിദോ വേദ്യം വസ്തു ചാനന്യചേതസഃ। പ്രവിശന്തി പരേശാഖ്യം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപരായണാഃ ।। ൪൩.
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ധൈര്യത്തോടെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന, മനസ്സു ഒരുമയോടെ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവർ, പരമേശ്വരനെന്ന ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കും.
യാസ്തേ വൈതരണീ നാമ നദീ ത്രൈലോക്യവിശ്രുതാ। സാഽവതീര്ണാ ഗയാക്ഷേത്രേ പിതൄണാം താരണായ വൈ। സ്നാതോ ഗോദോ വൈതരണ്യാം ത്രിഃസപ്തകുലമുദ്ധരേത് ।। ൪൩.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ വൈതരണി എന്ന നദി, ഗയാക്ഷേത്രത്തിൽ പിതാക്കന്മാരുടെ മോചനത്തിനായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. വൈതരണിയിൽ കുളിച്ച് ഒരു പശു ദാനം ചെയ്താൽ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കും.
തഥാഽക്ഷയവടം ഗത്വാ വിപ്രാന്സന്തോഷയിഷ്യതി। ബ്രഹ്മപ്രകല്പിതാന്വിപ്രാന്ഹവ്യകവ്യാദിനാഽര്ച്ചയേത്। തൈസ്തുഷ്ടൈസ്തോഷിതാഃ സര്വ്വാഃ പിതൃഭിഃ സഹ ദേവതാഃ ।। ൪൩.
അങ്ങനെ തന്നെ, അക്ഷയവടത്തിൽ ചെന്നു ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, ബ്രഹ്മാവു നിർദ്ദേശിച്ച ഹവ്യകവ്യാദികൾ അർപ്പിച്ചാൽ, അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ ദേവതകളും പിതാക്കന്മാരും ഒരുമിച്ച് സന്തോഷിക്കും.
ഗയായാം ന ഹി തത്സ്ഥാനം യത്ര തീര്ഥം ന വിദ്യതേ। സാന്നിധ്യം സര്വ്വതീര്ഥാനാം ഗയാതീര്ഥം തതോ വരമ് ।। ൪൩.
ഗയയിൽ തീർത്ഥമില്ലാത്ത സ്ഥലം ഒന്നുമില്ല; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഇവിടെ സന്നിഹിതമായതിനാൽ ഗയാതീർത്ഥം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
മീനേ മേഷേ സ്ഥിതേ സൂര്യ്യേ കന്യായാം കാര്മുകേ ഘടേ। ദുര്ല്ലഭം ത്രിഷു ലോകേഷു ഗയായാം പിണ്ഡപാതനമ് ।। ൪൩.
മീനത്തിൽ, മേഷത്തിൽ, കന്യയിൽ, ധനുസ്സിൽ, കുംഭത്തിൽ സൂര്യൻ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഗയയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ദുർലഭമാണ്.
മകരേ വര്ത്തമാനേ ച ഗ്രഹണേ ചന്ദ്രസൂര്യ്യയോഃ । ദുര്ല്ലഭം ത്രിഷു ലോകേഷു ഗയാശ്രാദ്ധം സുദുര്ല്ലഭമ് ।। ൪൩.
മകരത്തിൽ സൂര്യൻ നിലകൊള്ളുമ്പോഴും, ചന്ദ്രനോ സൂര്യനോ ഗ്രഹണത്തിനിടയിലുമാണ്, ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നത് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ഗയായാം പിണ്ഡദാനേന യത്ഫലം ലഭതേ നരഃ। ന തച്ഛക്യം മയാ വക്തും കല്പകോടിശതൈരപി ।। ൪൩.
ഗയയിൽ പിണ്ടം അർപ്പിച്ചാൽ മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എത്രയോ കാലം പറഞ്ഞാലും ഞാൻ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നാരദ ഉവാച।। ഗയാസുരഃ കഥം ജാതഃ കിംപ്രഭാവഃ കിമാത്മകഃ । തപസ്തപ്തം കഥം തേന കഥം ദേഹപവിത്രതാ ।। ൪൪.
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഗയാസുരൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവന്റെ ശക്തി എന്ത്? സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്? അവൻ എങ്ങനെ തപസ്സ് ചെയ്തു? അവന്റെ ശരീരം എങ്ങനെ വിശുദ്ധമായി?
സനത്കുമാര ഉവാച।। വിഷ്ണോര്നാഭ്യമ്ബുജാജ്ജാതോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ। പ്രജാഃ സസര്ജ സംപ്രോക്തഃ പൂര്വ്വം ദേവേന വിഷ്ണുനാ ।। ൪൪.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരയിൽ നിന്ന് ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു. ദേവൻ വിഷ്ണു മുമ്പേ പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ആസുരേണൈവ ഭാവേന ഹ്യസുരാനസൃജത്പുരാ। സൌമനസ്യേന ഭാവേന ദേവാന്സുമനസോഽസൃജത് ।। ൪൪.
അസുരസ്വഭാവത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് ആദ്യം അസുരന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; മനസ്സിൽ സാന്ത്വനത്തോടെ ദേവന്മാരെയും സുമനസ്സുള്ളവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ഗയാസുരോഽസുരാണാഞ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ। യോജനാനാം സപാദഞ്ച ശതം തസ്യോച്ഛ്രയഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൪.
അസുരന്മാരിൽ ഗയാസുരൻ വലിയ ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു; അവന്റെ ഉയരം നൂറര യോജനമാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ഥൂലഃ ഷഷ്ടിര്യോജനാനാം ശ്രേഷ്ഠോഽസൌ വൈഷ്ണവഃ സ്മൃതഃ। കോലാഹലഗിരിവരേ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ് ।। ൪൪.
അവൻ വളരെ വലുതായിരുന്നു, അറുപത് യോജന വീതിയും; ഏറ്റവും ഉത്തമനായ വൈഷ്ണവനായി അറിയപ്പെടുന്നു. കോലാഹലപർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ബഹുവര്ഷസഹസ്രാണി നിരുച്ഛ്വാസം സ്ഥിരോഽഭവത്। തത്തപസ്താപിതാ ദേവാഃ സംക്ഷോഭം പരമം ഗതാഃ ।। ൪൪.
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ശ്വാസം പോലും എടുക്കാതെ അവൻ അചഞ്ചലനായി നിന്നു; അവന്റെ തപസ്സിൽ ദേവന്മാർ ഏറെ വിഷമിച്ചു.
ബ്രഹ്മലോകം ഗതാ ദേവാഃ പ്രോചുസ്തേഽഥ പിതാമഹമ്। ഗയാസുരാദ്രക്ഷ ദേവ ബ്രഹ്മാ ദേവാംസ്തതോഽബ്രവീത് ।। ൪൪.
ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി പിതാമഹനോടു പറഞ്ഞു: ദേവാ, ഗയാസുരനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
വ്രജാമഃ ശങ്കരം ദേവാ ബ്രഹ്മാദ്യാശ്ച ഗതാഃ ശിവമ്। കൈലാസേ ചാബ്രുവന്നത്വാ രക്ഷ ദേവ മഹാസുരാത് ।। ൪൪.
നമുക്ക് ശങ്കരന്റെ അടുക്കൽ പോകാം എന്ന് ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും ശിവന്റെ അടുക്കൽ കൈലാസത്തിൽ എത്തി പറഞ്ഞു: മഹാസുരനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ ദേവാ.
ബ്രഹ്മാദ്യാനബ്രവീച്ഛമ്ഭുര്വ്രജാമഃ ശരണം ഹരിമ്। ക്ഷീരാബ്ധൌ ദേവദേവേശഃ സ നഃ ശ്രേയോ വിധാസ്യതി। ബ്രഹ്മാ മഹേശ്വരോ ദേവാ വിഷ്ണും നത്വാ പ്രതുഷ്ടുവുഃ ।। ൪൪.
ശംഭു ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് പറഞ്ഞു: നമുക്ക് ഹരിയുടെ ശരണം തേടാം. ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ദേവദേവനായ അവൻ നമ്മെ രക്ഷിക്കും. ബ്രഹ്മാവ്, മഹേശ്വരൻ, ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ ।। ഓം നമോ വിഷ്ണവോ ഭര്ത്രേ സര്വ്വേഷാം പ്രഭവിഷ്ണവേ। രോചിഷ്ണവേ ജിഷ്ണവേ ച രാക്ഷസാദിഗ്രസിഷ്ണവേ ।। ൪൪.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ഓം, സർവ്വരുടെയും രക്ഷകനായ വിഷ്ണുവേ, പ്രകാശവാനേ, ജയശാലിയേ, രാക്ഷസാദികളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം.
ധരിഷ്ണവേഽഖിലസ്യാസ്യ യോഗിനാം പാരയിഷ്ണവേ । വര്ദ്ധിഷ്ണവേ ഹ്യനന്തായ നമോ ഭ്രാജ്ഷ്ണിവേ നമഃ ।। ൪൪.
സകലത്തിന്റെയും ഭാരവാഹകനായവനേ, യോഗിമാരെ രക്ഷിക്കുന്നവനേ, വളർച്ചനല്കുന്നവനേ, അനന്തനേ, പ്രകാശമുള്ളവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
സനത്കുമാര ഉവാച।। ഏവം സ്തുതോ വാസുദേവഃ സുരാണാം ദര്ശനം ദദൌ। കിമര്ഥമാഗതാ ദേവാ വിഷ്ണുനോക്താസ്തമബ്രുവന് ।। ൪൪.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ വാസുദേവൻ ദേവന്മാർക്ക് ദർശനം നൽകി. ദേവന്മാർ എന്തിനാണ് വന്നതെന്ന് വിഷ്ണു ചോദിച്ചു; അവർ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗയാസുരഭയാദ്ദേവ രക്ഷാസ്മാനബ്രവീദ്ധരിമ്। ബ്രഹ്മാദ്യാ യാന്തു തം ദൈത്യമാഗമിഷ്യാമ്യഹം തതഃ ।। ൪൪.
ഗയാസുരനെ ഭയന്ന് ദേവന്മാർ ഹരിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: ദേവാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം. ബ്രഹ്മാദികൾ ആ ദാനവന്റെ അടുക്കൽ പോകട്ടെ; ഞാൻ പിന്നെ വരാം.
കേശവേ ഗരുഡാരൂഢോ വരം ദാതും ഗയാസുരേ। സര്വ്വേ സ്വം സ്വം സമാസ്ഥായ യയുര്വാഹനമുത്തമമ് ।। ൪൪.
ഗരുഡനിൽ കയറി കേശവൻ ഗയാസുരന് വരം നൽകാൻ പോയി. എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു.
ഊചുസ്തം വാസുദേവാദ്യാഃ കിമര്ഥം തപ്യതേ ത്വയാ। സന്തുഷ്ടാഃ സ്വാഗതാഃ സര്വേ വരം ബ്രൂഹി ഗയാസുര ।। ൪൪.
വാസുദേവനും മറ്റുള്ളവരും അവനോട് ചോദിച്ചു: നീ എന്തിനാണ് തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്? ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്നു; ഗയാസുരാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം പറയു.
ഗയാസുര ഉവാച।। യദിതുഷ്ടാഃ സ്ഥ മേ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ। സര്വ്വദേവദ്വിജാതിഭ്യോ യജ്ഞതീര്ഥശിലോച്ചയാത് ।। ൪൪.
ഗയാസുരൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരായ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും എന്നിൽ സന്തോഷം കാണിച്ചുവെങ്കിൽ, യജ്ഞവേദികളും തീർത്ഥങ്ങളും കല്ലുക്കൂട്ടങ്ങളും മുതലായവയിൽ നിന്ന്—
ദേവേഭ്യോഽതിപവിത്രോഽഹമൃഷിഭ്യോഽപി ശിവാവ്യയാത്। മന്ത്രേഭ്യോ ദേവദേവേഭ്യോ യോഗിഭ്യശ്ചാപി സര്വ്വശഃ ।। ൪൪.
ദേവന്മാരേക്കാൾ വിശുദ്ധനും, ഋഷിമാരേക്കാൾ ഉത്തമനും, ശിവനേക്കാൾ ശാശ്വതനും, മന്ത്രങ്ങളേക്കാൾ, ദേവദേവന്മാരേക്കാൾ, യോഗിമാരെക്കാൾ എല്ലാറ്റിനും മേലുള്ളവനായി ഞാൻ മാറണം.
ന്യാസിഭ്യശ്ചാപി കര്മ്മിഭ്യോ ധര്മ്മിഭ്യശ്ച തഥാ പുനഃ। ജ്ഞാതിഭ്യോഽതിപവിത്രേഭ്യഃ പവിത്രഃ സ്യാം സദാ സുരാഃ ।। ൪൪.
യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരിലും, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിലും, ബന്ധുക്കളിലും ഞാൻ എപ്പോഴും കൂടുതൽ വിശുദ്ധനാണ്, ദേവന്മാരേ.
പവിത്രമസ്തു തം ദേവാ ദൈത്യമുക്ത്വാ യയുര്ദിവമ്। ദൈത്യം ദൃഷ്ട്വാ ച സ്പൃഷ്ട്വാ ച സര്വ്വേ ഹരിപുരം യയുഃ ।। ൪൪.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഇത് വിശുദ്ധമായിരിക്കട്ടെ.' എന്നിട്ട് അവർ ദാനവനെ വിട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ദാനവനെ കണ്ടും സ്പർശിച്ചും എല്ലാവരും ഹരിയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ശൂന്യം ലോകത്രയം ജാതം ശൂന്യാ യമപുരീ ഹ്യഭൂത്। യമ ഇന്ദ്രാദിഭിഃ സാര്ദ്ധം ബ്രഹ്മലോകം തതോഽഗമത് ।। ൪൪.
മൂന്നു ലോകവും ശൂന്യമായി, യമന്റെ നഗരം പോലും ഒഴിഞ്ഞുപോയി; യമൻ ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരുമായിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മാണമൂചിരേ ദേവാ ഗയാസുരവിലോപിതാഃ। ത്വയാ ദത്തോഽധികാരോ വൈ ഗൃഹാണ ത്വം പിതാമഹ ।। ൪൪.
ഗയാസുരൻ നശിപ്പിച്ചതിൽ ദുഃഖിച്ച ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് അധികാരം നൽകിയിരിക്കുന്നു; പിതാമഹാ, ദയവായി നീ ഇപ്പോൾ ഏറ്റെടുക്കൂ.'
ബ്രഹ്മാബ്രവീത്തതോ ദേവാന്വ്രജാമോ വിഷ്ണുമവ്യയമ്। ബ്രഹ്മാദയോഽബ്രുവന്വിഷ്ണും ത്വയാ ദത്തവരേഽസുരേ ।। ൪൪.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിക്കാം.' ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ദാനവനു ഒരു വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.'
തദ്ദര്ശനാദ്യയുഃ സ്വര്ഗം ശൂന്യം ലോക ത്രയം ഹ്യഭൂത്। ദേവൈരുക്തോ വാസുദേവോ ബ്രഹ്മാണം സ വചോഽബ്രവീത് ।। ൪൪.
അവനെ കണ്ട ശേഷം അവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, മൂന്നു ലോകവും ശൂന്യമായി; ദേവന്മാർ വിളിച്ച വാസുദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.