ഗയാം ഗത്വാന്നദാതാ യഃ പിതരസ്തേന പുത്രിണഃ । പക്ഷത്രയനിവാസീ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്। നോ ചേത്പഞ്ചദശാഹം വാ സപ്തരാത്രിം ത്രിരാത്രികമ് ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോയി പിതാക്കൾക്കു അന്നം നൽകുന്നവന്റെ മൂന്നു തലമുറകളും ഏഴാം കുടുംബം വരെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, പതിനഞ്ച് ദിവസം, ഏഴ് രാത്രികൾ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ അന്നം നൽകണം.
മഹാകല്പകൃതം പാപം ഗയാം പ്രാപ്യ വിനശ്യതി। പിണ്ഡം ദദ്യാച്ച പിത്രാദേരാത്മനോഽപി തിലൈര്വിനാ ।। ൪൩.
മഹാകല്പം മുഴുവൻ ചെയ്ത പാപം ഗയയിൽ എത്തുമ്പോൾ നശിക്കുന്നു. തിലം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, പിതാക്കൾക്കും സ്വയംക്കും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വ്വങ്ഗനാഗമഃ। പാപംതത്സങ്ഗജം സര്വ്വം ഗയാശ്രാദ്ധാദ്വിനശ്യതി ।। ൪൩.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിയ്ക്കൽ, മോഷണം, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കൽ, അത്തരം പാപങ്ങളുമായി ബന്ധം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളും ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ നശിക്കുന്നു.
ആത്മജോഽപ്യന്യജോ വാപി ഗയാഭൂമൌ യദാ തദാ। യന്നാമ്നാ പാതയേത്പിണ്ഡം തം നയേദ്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് ।। ൪൩.
സ്വന്തം മകനായാലും മറ്റൊരാളായാലും, ഗയാഭൂമിയിൽ ആരുടെ പേരിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാലും, ആ വ്യക്തിയെ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഗയാശ്രാദ്ധം ഗോഗൃഹേ മരണം തഥാ। വാസഃ പുംസാം കുരുക്ഷേത്രേ മുക്തിരേഷാ ചതുര്വ്വിധാ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ഗയാശ്രാദ്ധം, പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരണം, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാസം — ഇവയാണ് പുരുഷന്മാർക്കുള്ള നാലു വിധ മോക്ഷങ്ങൾ.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനേന കിം കാര്യ്യം ഗോഗൃഹേ മരണേന കിമ്। വാസേന കിം കുരുക്ഷേത്രേ യദി പുത്രോ ഗയാം വ്രജേത് ।। ൪൩.
മകൻ ഗയയിലേക്കു പോയാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിനോ പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരിക്കേണ്ടതിന്നോ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടതിന്നോ എന്ത് ആവശ്യം?
ഗയായാം സര്വ്വകാലേഷു പിണ്ഡം ദദ്യാദ്വിചക്ഷണഃ। അധിമാസേ ജന്മദിനേ ചാസ്തേഽപി ഗുരുശുക്രയോഃ ।। ൪൩.
ഗയയിൽ എല്ലാ സമയത്തും, അധികമാസത്തിലും, ജന്മദിനത്തിലും, ഗുരുവും ശുക്രനും കൂടിയിരിക്കുന്ന സമയത്തും, വിവേകമുള്ളവർ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ന ത്യക്തവ്യം ഗയാശ്രാദ്ധം സിംഹസ്ഥേഽപി ബൃഹസ്പതൌ। തഥാ ദൈവപ്രമാദേന പ്രഹതേഷു വ്രണേഷു ച। പുനഃ കര്മ്മാധികാരീ ച ശ്രാദ്ധകൃദ്ബ്രഹ്മലോകഭാക് ।। ൪൩.
ബൃഹസ്പതി സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ദൈവിക പിഴവുകൾ കൊണ്ടോ, പരുക്കുകൾ കൊണ്ടോ, ഗയാശ്രാദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വീണ്ടും, ആ കര്മ്മത്തിന് അർഹതയുണ്ട്; ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സകൃദ്ഗയാഭിഗമനം സകൃത്പിണ്ഡസ്യ പാതനമ്। ദുര്ലഭം കിം പുനര്ന്നിത്യമസ്മിന്നേവ വ്യവസ്ഥിതിഃ ।। ൪൩.
ഒരു പ്രാവശ്യം ഗയയിലേക്കു പോകുന്നതും, ഒരു പ്രാവശ്യം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതും അപൂർവ്വമാണ്; പിന്നെ ഈ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നത് എത്ര അപൂർവ്വമാണെന്ന് ചിന്തിക്കണം.
പ്രമാദാന്മ്രിയതേ ക്ഷേത്രേ ബ്രഹ്മാദേര്മുക്തിദായകേ। ബ്രഹ്മജ്ഞാനാദ്യഥാ മുക്തിര്ലഭ്യതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൪൩.
മോക്ഷം നൽകുന്ന ക్షേത്രങ്ങളിൽ, ബ്രഹ്മാദികളിൽ, ആരെങ്കിലും പിഴവിൽ മരിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കീടകാദിമൃതാനാഞ്ച പിതൄണാം താരണായ ച। തസ്മാത്സര്വ്വപ്രയത്നേന കര്ത്തവ്യം സുവിചക്ഷണൈഃ ।। ൪൩.
കീടങ്ങളായോ മറ്റേതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ മരിച്ച പിതാക്കളുടെ മോക്ഷത്തിനായി, അതിനാൽ, വിവേകമുള്ളവർ എല്ലാ ശ്രമവുംകൊണ്ട് ഈ കര്മ്മം ചെയ്യണം.
ബ്രഹ്മപ്രകല്പിതാന്വിപ്രാന്ഹവ്യകവ്യാദിനാഽര്ച്ചയേത്। തൈസ്തുഷ്ടൈസ്തോഷിതാഃ സര്വ്വാഃ പിതൃഭിഃ സഹ ദേവതാഃ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മാവു നിയോഗിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഹവ്യവും കവ്യവും പോലുള്ള അർപ്പണങ്ങളാൽ ആരാധിക്കണം. അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ, എല്ലാ ദേവതകളും പിതാക്കളോടൊപ്പം സന്തുഷ്ടരാകും.
മുണ്ഡനം ചോപവാസശ്ച സര്വ്വതീര്ഥേഷ്വയം വിധിഃ। വര്ജയിത്വാ കുരുക്ഷേത്രം വിശാലാം വിരജാം ഗയാമ് ।। ൪൩.
മുണ്ഡനം ചെയ്യലും ഉപവാസവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ കുരുക്ഷേത്രം, വിശാലം, വിരജ, ഗയ എന്നിവയിൽ ഇത് ബാധകമല്ല.
ദണ്ഡംപ്രദര്ശയേദ്ഭിക്ഷുര്ഗയാം ഗത്വാ ന പിണ്ഡദഃ। ദണ്ഡം ന്യസ്താ വിഷ്ണുപദേ പിതൃഭിഃ സഹ മുച്യതേ ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോയ ഭിക്ഷുകൻ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, അവൻ തന്റെ ദണ്ഡം കാണിക്കണം; ദണ്ഡം വിഷ്ണുപാദത്തിൽ വെച്ചാൽ, അവനും പിതാക്കളും മോചിതരാകും.
ന ദണ്ഡീ കില്ബിഷം ധത്തേ പുണ്യം വാ പരമാര്ഥതഃ। അതഃ സര്വ്വാം ക്രിയാം ത്യക്ത്വാ വിഷ്ണും ധ്യായതി ഭാവുകഃ ।। ൪൩.
ദണ്ഡധാരി പാപം ഏറ്റെടുക്കുകയോ, സത്യത്തിൽ വലിയ പുണ്യം നേടുകയോ ചെയ്യില്ല. അതിനാൽ, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാവുകൻ വിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു.
സംന്യസേത്സര്വ്വകര്മ്മാണി വേദമേകം ന സംന്യസേത്। മുണ്ഡം കുര്യ്യാച്ച പൂര്വ്വേഽസ്മിന്പശ്ചിമേ ദക്ഷിണോത്തരേ ।। ൪൩.
എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം, പക്ഷേ വേദം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. തല മുണ്ഡനം കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തെക്കും വടക്കും ചെയ്യാം.
സാര്ദ്ധം ക്രോശദ്വയം മാനം ഗയേതി ബ്രഹ്മണേരിതമ്। പഞ്ചക്രോശം ഗയാക്ഷേത്രം ക്രോശമേകം ഗയാശിരഃ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഗയയുടെ അളവ് രണ്ടര ക്രോഷമാണ്; ഗയാക്ഷേത്രം അഞ്ചു ക്രോഷവും, ഗയാശിരസ് ഒരു ക്രോഷവുമാണ്.
തന്മധ്യേ സര്വ്വതീര്ഥാനി ത്രൈലോക്യേ യാനി സന്തി വൈ। ശ്രാദ്ധകൃദ്യോ ഗയാക്ഷേത്രേ പിതൄണാമനൃണോ ഹി സഃ ।। ൪൩.
ആ ഇടയിൽ മൂന്നുലോകത്തുമുള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. ഗയാക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പിതാക്കൾക്കുള്ള കടം തീർത്ത് മോചിതനാകും.
ശിരസി ശ്രാദ്ധകൃദ്യസ്തു കുലാനാം ശതമുദ്ധരേത്। ഗൃഹാച്ചലിതമാത്രേണ ഗയായാം ഗമനം പ്രതി। സ്വര്ഗാ രോഹണസോപാനം പിതൄണാഞ്ച പദേ പദേ ।। ൪൩.
തലയിൽ മുണ്ടു ധരിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ വംശത്തിലെ നൂറ് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കും. ഗയയിലേക്കു പോകാൻ വീട്ടിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുമ്പോൾ തന്നെ, ഓരോ കാൽവയ്പ്പിലും പിതാക്കന്മാർക്കു സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പടിക്കെട്ട് ഒരുക്കുന്നു.
പദേ പദേഽശ്വമേധസ്യ യത്ഫലം ഗച്ഛതോ ഗയാമ്। തത്ഫലഞ്ച ഭവേന്നൂനം സമഗ്രം നാത്ര സംശയഃ ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോകുമ്പോൾ ഓരോ കാൽവയ്പ്പിലും അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയതിന്റെ മുഴുവൻ ഫലവും ലഭിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
പായസേനാപി ചരുണാ സക്തുനാ പിഷ്ടകേന വാ। തണ്ഡുലൈഃ ഫലമൂലാദ്യൈര്ഗയായാം പിണ്ഡപാതനമ് ।। ൪൩.
പാലിൽ വേവിച്ച അരി, ചോറുവട, സക്തു, പിണ്ഡം, അരി, പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഗയയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ അതിനുള്ള ഫലം വളരെ വലിയതാണ്.
തിലകല്കേന ഖണ്ഡേന ഗുഡേന സഘൃതേന വാ। കേവലേനൈവ ദധ്നാ വാ ഊര്ജേന മധുനാഽഥ വാ ।। ൪൩.
എള്ളുപൊടി, പഞ്ചസാര, നെയ്യ് കലർന്ന ശർക്കര, തൈര് മാത്രം, നെയ്യ്, തേൻ എന്നിവകൊണ്ട് അർപ്പിച്ചാൽ അതും ഫലപ്രദമാണ്.
പിണ്യാകം സഘൃതം ഖണ്ഡം പിതൃഭ്യോഽക്ഷയമിത്യുത। ഇജ്യതേ വാര്ത്തവം ഭോജ്യം ഹവിഷ്യാന്നം മുനീരിതമ് ।। ൪൩.
പിണ്യാക്കം നെയ്യ് ചേർത്ത്, പഞ്ചസാര ചേർത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ഭോജ്യമായ അന്നം, ഹവിഷ്യന്നം മുതലായവ കൊണ്ടു പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കില്ല.
ഏകതഃ സര്വ്വവസ്തൂനി രസവന്തി മധൂനി ഹി। സ്മൃത്വാ ഗദാധരാങഘ്ര്യബ്ജം ഫല്ഗുതീര്ഥാമ്ബു ചൈകതഃ ।। ൪൩.
ഒരു വശത്ത് എല്ലാ രുചികരമായ വിഭവങ്ങളും, മറ്റൊരു വശത്ത് ഗദാധരന്റെ കമലപാദവും ഫൽഗു തീർത്ഥജലവും ഓർക്കുന്നത് — ഇവ തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യാനാവില്ല.
പിണ്ഡാസനം പിണ്ഡദാനം പുനഃ പ്രത്യവനേജനമ്। ദക്ഷിണാ ചാന്ന സങ്കല്പസ്തീര്ഥശ്രാദ്ധേഷ്വയം വിധിഃ ।। ൪൩.
തീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, പിണ്ഡത്തിന് ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കുക, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുക, ശേഷം ശുദ്ധീകരണം, ദക്ഷിണ, അന്നം, സങ്കല്പം എന്നിവയാണ് ക്രമം.
നാവാഹനം ന ദിഗ്ബന്ധോ ന ദോഷോ ദൃഷ്ടിസമ്ഭവഃ। സകാരുണ്യേന കര്ത്തവ്യം തീര്ഥശ്രാദ്ധം വിചക്ഷണൈഃ ।। ൪൩.
ഇവിടെ ആഹ്വാനം വേണ്ട, ദിശാബന്ധം വേണ്ട, കാണപ്പെടുന്നതിൽ ദോഷമില്ല; കരുണയോടെ തീർത്ഥ ശ്രാദ്ധം നിർവ്വഹിക്കണം.
അന്യത്രാവാഹിതാഃ കാലേ പിതരോ യാന്ത്യമും പ്രതി। തീര്ഥേ സദാ വസന്ത്യേതേ തസ്മാദാവാഹനം ന ഹി ।। ൪൩.
മറ്റിടങ്ങളിൽ പിതാക്കന്മാരെ സമയത്ത് ആഹ്വാനം ചെയ്യണം; എന്നാൽ തീർത്ഥത്തിൽ അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും സന്നിഹിതരാണ്, അതിനാൽ ആഹ്വാനം ആവശ്യമില്ല.
തീര്ഥശ്രാദ്ധം പ്രയച്ഛദ്ഭിഃ പുരുഷൈഃ ഫലകാങ്ക്ഷിഭിഃ। കാമം ക്രോധം തഥാ ലോഭം ത്യക്ത്വാ കാര്യ്യാ ക്രിയാഽനിശമ് ।। ൪൩.
തീർത്ഥ ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ആസക്തിയും കോപവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും ഈ കര്മ്മം ചെയ്യണം.
ബ്രഹ്മചാര്യ്യകഭോജീ ച ഭൂശായീ സത്യവാക്ഛുചിഃ। സര്വ്വഭൂതഹിതേ രക്തഃ സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മചാരിയായ്, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, നിലത്ത് കിടന്ന്, സത്യവാദിയായ്, ശുദ്ധനായ്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവൻ തീർത്ഥഫലം പ്രാപിക്കും.
തീര്ഥാന്യനുസരന്ധീരഃ പാഷണ്ഡം പൂര്വ്വതസ്ത്യജേത്। പാഷണ്ഢഃ സ ച വിജ്ഞേയോ യോ ഭവേത്കാമകാരതഃ ।। ൪൩.
തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനികൾ ആദ്യം പാശണ്ഡത്വം ഉപേക്ഷിക്കണം; സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവനാണ് പാശണ്ഡൻ എന്ന് അറിയണം.