അനുഭൂതം തദസ്മാഭിര്ജാതേ പ്രാകൃതികേ ലയേ। അക്ഷരാത്പരതസ്തസ്മാദ്യത്പരം കേവലോ രസഃ । ന ച തത്ര വയം ശക്താഃ ശബ്ദാതീതേ തദാത്മകാഃ ।। ൪൨.
സൃഷ്ടിയുടെ ലയസമയത്ത് ഞങ്ങൾ അതു അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്ഷരത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത്, അതാണ് പരമമായ, ശുദ്ധമായ സാരം മാത്രം. പക്ഷേ, അതു വാക്കുകൾക്കപ്പുറമാണ്, അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അതു വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ഗയാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്। യച്ഛ്രുത്വാ സര്വ്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്രസംശയഃ ।। ൪൩.
ഇനി ഞാൻ ഗയയുടെ പരമമായ മഹിമയെ പറയാം; അതു കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സനകാദ്യൈര്മ്മഹാഭാഗൈര്ദേവര്ഷിഃ സ ച നാരദഃ। സനത്കുമാരം പപ്രച്ഛ പ്രണമ്യ വിധിപൂര്വ്വകമ് ।। ൪൩.
സനകാദികൾ എന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികളും ദേവർഷിയായ നാരദനും, സനത്കുമാരനോട് യഥാക്രമം വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച।। സനത്കുമാര മേ ബ്രൂഹി തീര്ഥം തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। താരകം സര്വഭൂതാനാം പഠതാം ശ്രൃണ്വതാം തഥാ ।। ൪൩.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'സനത്കുമാരാ, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തീർത്ഥം, എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, കേൾക്കുന്നവർക്കും ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന ആ മഹാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ.'
സനത്കുമാര ഉവാച।। വക്ഷ്യേ തീര്ഥവരം പുണ്യം ശ്രാദ്ധാദൌ സര്വതാരകമ്। ഗയാതീര്ഥം സര്വദേശേ തീര്ഥേഭ്യോഽപ്യധികം ശ്രൃണു ।। ൪൩.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രാദ്ധാദി സമയങ്ങളിൽ എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, ഏറ്റവും പുണ്യമായ മഹാതീർത്ഥത്തെ ഞാൻ പറയാം; എല്ലാ ദേശങ്ങളിലുമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കാൾ ഉന്നതമായ ഗയാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.'
ഗയാസുരസ്തപസ്തേപേ ബ്രഹ്മണാ ക്രതവേഽര്ഥിതഃ। പ്രാപ്തസ്യ തസ്യ ശിരസി ശിലാം ധര്മോ ഹ്യധാരയത് ।। ൪൩.
ഗയാസുരൻ തപസ്സു ചെയ്തു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം യജ്ഞം നടത്തി; അതു നേടിയപ്പോൾ, ധർമ്മം അവന്റെ തലയിൽ ഒരു കല്ല് വച്ചു.
തത്ര ബ്രഹ്മാഽകരോദ്യാഗം സ്ഥിതശ്ചാപി ഗദാധരഃ। ഫല്ഗുതീര്ഥാദിരൂപേണ നിശ്ചലാര്ഥമഹര്നിശമ്। ഗയാസുരസ്യ വിപ്രേന്ദ്രബ്രഹ്മാദ്യൈര്ദൈവതൈഃ സഹ ।। ൪൩.
അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞം നടത്തി, ഗദാധരൻ (വിഷ്ണു) ഫൽഗു തീർത്ഥം മുതലായ രൂപത്തിൽ, അചഞ്ചലതയ്ക്കായി, പണ്ഡിതന്മാരും ദേവന്മാരുമൊത്ത് പകലും രാത്രിയും നിലകൊണ്ടു.
കൃതയജ്ഞോ ദദൌ ബ്രഹ്മാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ഗൃഹാദികമ്। സ്വേതകല്പേ തു വാരാഹേ ഗയായാഗമകാരയത് ।। ൪൩.
യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വീടുകളും മറ്റു ദാനങ്ങളും നൽകി; ശ്വേതകല്പത്തിൽ, വരാഹയുഗത്തിൽ, ഗയായജ്ഞം നടത്തിച്ചു.
ഗയാനാമ്നാ ഗയാ ഖ്യാതാ ക്ഷേത്രം ബ്രഹ്നമഭികാംക്ഷിതമ്। കാംക്ഷന്തി പിതരഃ പുത്രാന്നരകാദ്ഭയഭീരവഃ ।। ൪൩.
ഗയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക్షേത്രം ബ്രഹ്മാവിന് ആഗ്രഹപ്പെട്ടതാണ്; പിതാക്കന്മാർ നരകഭയത്തിൽ, അവരുടെ മക്കൾ അവിടെ പോകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗയാം യാസ്യതി യഃ പുത്രഃ സ നസ്ത്രാതാ ഭവിഷ്യതി। ഗയാപ്രാപ്തം സുതം ദൃഷ്ട്വാ പിതൄണാമുത്സവോ ഭവേത്। പദ്ഭ്യാമപി ജലം സ്പൃഷ്ട്വാ സോഽസ്മഭ്യം കിം ന ദാസ്യതി ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്ക് പോകുന്ന മകൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവനാകും; ഗയയിൽ എത്തിയ മകനെ കണ്ടാൽ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉത്സവമായിരിക്കും. അവൻ കാലുകൊണ്ട് പോലും വെള്ളം തൊട്ടാൽ, ഞങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകാതിരിക്കുംവോ?
ഗയാം ഗത്വാന്നദാതാ യഃ പിതരസ്തേന പുത്രിണഃ । പക്ഷത്രയനിവാസീ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്। നോ ചേത്പഞ്ചദശാഹം വാ സപ്തരാത്രിം ത്രിരാത്രികമ് ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോയി പിതാക്കൾക്കു അന്നം നൽകുന്നവന്റെ മൂന്നു തലമുറകളും ഏഴാം കുടുംബം വരെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, പതിനഞ്ച് ദിവസം, ഏഴ് രാത്രികൾ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ അന്നം നൽകണം.
മഹാകല്പകൃതം പാപം ഗയാം പ്രാപ്യ വിനശ്യതി। പിണ്ഡം ദദ്യാച്ച പിത്രാദേരാത്മനോഽപി തിലൈര്വിനാ ।। ൪൩.
മഹാകല്പം മുഴുവൻ ചെയ്ത പാപം ഗയയിൽ എത്തുമ്പോൾ നശിക്കുന്നു. തിലം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, പിതാക്കൾക്കും സ്വയംക്കും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വ്വങ്ഗനാഗമഃ। പാപംതത്സങ്ഗജം സര്വ്വം ഗയാശ്രാദ്ധാദ്വിനശ്യതി ।। ൪൩.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിയ്ക്കൽ, മോഷണം, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കൽ, അത്തരം പാപങ്ങളുമായി ബന്ധം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളും ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ നശിക്കുന്നു.
ആത്മജോഽപ്യന്യജോ വാപി ഗയാഭൂമൌ യദാ തദാ। യന്നാമ്നാ പാതയേത്പിണ്ഡം തം നയേദ്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് ।। ൪൩.
സ്വന്തം മകനായാലും മറ്റൊരാളായാലും, ഗയാഭൂമിയിൽ ആരുടെ പേരിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാലും, ആ വ്യക്തിയെ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഗയാശ്രാദ്ധം ഗോഗൃഹേ മരണം തഥാ। വാസഃ പുംസാം കുരുക്ഷേത്രേ മുക്തിരേഷാ ചതുര്വ്വിധാ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ഗയാശ്രാദ്ധം, പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരണം, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാസം — ഇവയാണ് പുരുഷന്മാർക്കുള്ള നാലു വിധ മോക്ഷങ്ങൾ.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനേന കിം കാര്യ്യം ഗോഗൃഹേ മരണേന കിമ്। വാസേന കിം കുരുക്ഷേത്രേ യദി പുത്രോ ഗയാം വ്രജേത് ।। ൪൩.
മകൻ ഗയയിലേക്കു പോയാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിനോ പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരിക്കേണ്ടതിന്നോ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടതിന്നോ എന്ത് ആവശ്യം?
ഗയായാം സര്വ്വകാലേഷു പിണ്ഡം ദദ്യാദ്വിചക്ഷണഃ। അധിമാസേ ജന്മദിനേ ചാസ്തേഽപി ഗുരുശുക്രയോഃ ।। ൪൩.
ഗയയിൽ എല്ലാ സമയത്തും, അധികമാസത്തിലും, ജന്മദിനത്തിലും, ഗുരുവും ശുക്രനും കൂടിയിരിക്കുന്ന സമയത്തും, വിവേകമുള്ളവർ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ന ത്യക്തവ്യം ഗയാശ്രാദ്ധം സിംഹസ്ഥേഽപി ബൃഹസ്പതൌ। തഥാ ദൈവപ്രമാദേന പ്രഹതേഷു വ്രണേഷു ച। പുനഃ കര്മ്മാധികാരീ ച ശ്രാദ്ധകൃദ്ബ്രഹ്മലോകഭാക് ।। ൪൩.
ബൃഹസ്പതി സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ദൈവിക പിഴവുകൾ കൊണ്ടോ, പരുക്കുകൾ കൊണ്ടോ, ഗയാശ്രാദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വീണ്ടും, ആ കര്മ്മത്തിന് അർഹതയുണ്ട്; ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സകൃദ്ഗയാഭിഗമനം സകൃത്പിണ്ഡസ്യ പാതനമ്। ദുര്ലഭം കിം പുനര്ന്നിത്യമസ്മിന്നേവ വ്യവസ്ഥിതിഃ ।। ൪൩.
ഒരു പ്രാവശ്യം ഗയയിലേക്കു പോകുന്നതും, ഒരു പ്രാവശ്യം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതും അപൂർവ്വമാണ്; പിന്നെ ഈ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നത് എത്ര അപൂർവ്വമാണെന്ന് ചിന്തിക്കണം.
പ്രമാദാന്മ്രിയതേ ക്ഷേത്രേ ബ്രഹ്മാദേര്മുക്തിദായകേ। ബ്രഹ്മജ്ഞാനാദ്യഥാ മുക്തിര്ലഭ്യതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൪൩.
മോക്ഷം നൽകുന്ന ക్షേത്രങ്ങളിൽ, ബ്രഹ്മാദികളിൽ, ആരെങ്കിലും പിഴവിൽ മരിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കീടകാദിമൃതാനാഞ്ച പിതൄണാം താരണായ ച। തസ്മാത്സര്വ്വപ്രയത്നേന കര്ത്തവ്യം സുവിചക്ഷണൈഃ ।। ൪൩.
കീടങ്ങളായോ മറ്റേതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ മരിച്ച പിതാക്കളുടെ മോക്ഷത്തിനായി, അതിനാൽ, വിവേകമുള്ളവർ എല്ലാ ശ്രമവുംകൊണ്ട് ഈ കര്മ്മം ചെയ്യണം.
ബ്രഹ്മപ്രകല്പിതാന്വിപ്രാന്ഹവ്യകവ്യാദിനാഽര്ച്ചയേത്। തൈസ്തുഷ്ടൈസ്തോഷിതാഃ സര്വ്വാഃ പിതൃഭിഃ സഹ ദേവതാഃ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മാവു നിയോഗിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഹവ്യവും കവ്യവും പോലുള്ള അർപ്പണങ്ങളാൽ ആരാധിക്കണം. അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ, എല്ലാ ദേവതകളും പിതാക്കളോടൊപ്പം സന്തുഷ്ടരാകും.
മുണ്ഡനം ചോപവാസശ്ച സര്വ്വതീര്ഥേഷ്വയം വിധിഃ। വര്ജയിത്വാ കുരുക്ഷേത്രം വിശാലാം വിരജാം ഗയാമ് ।। ൪൩.
മുണ്ഡനം ചെയ്യലും ഉപവാസവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ കുരുക്ഷേത്രം, വിശാലം, വിരജ, ഗയ എന്നിവയിൽ ഇത് ബാധകമല്ല.
ദണ്ഡംപ്രദര്ശയേദ്ഭിക്ഷുര്ഗയാം ഗത്വാ ന പിണ്ഡദഃ। ദണ്ഡം ന്യസ്താ വിഷ്ണുപദേ പിതൃഭിഃ സഹ മുച്യതേ ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോയ ഭിക്ഷുകൻ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, അവൻ തന്റെ ദണ്ഡം കാണിക്കണം; ദണ്ഡം വിഷ്ണുപാദത്തിൽ വെച്ചാൽ, അവനും പിതാക്കളും മോചിതരാകും.
ന ദണ്ഡീ കില്ബിഷം ധത്തേ പുണ്യം വാ പരമാര്ഥതഃ। അതഃ സര്വ്വാം ക്രിയാം ത്യക്ത്വാ വിഷ്ണും ധ്യായതി ഭാവുകഃ ।। ൪൩.
ദണ്ഡധാരി പാപം ഏറ്റെടുക്കുകയോ, സത്യത്തിൽ വലിയ പുണ്യം നേടുകയോ ചെയ്യില്ല. അതിനാൽ, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാവുകൻ വിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു.
സംന്യസേത്സര്വ്വകര്മ്മാണി വേദമേകം ന സംന്യസേത്। മുണ്ഡം കുര്യ്യാച്ച പൂര്വ്വേഽസ്മിന്പശ്ചിമേ ദക്ഷിണോത്തരേ ।। ൪൩.
എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം, പക്ഷേ വേദം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. തല മുണ്ഡനം കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തെക്കും വടക്കും ചെയ്യാം.
സാര്ദ്ധം ക്രോശദ്വയം മാനം ഗയേതി ബ്രഹ്മണേരിതമ്। പഞ്ചക്രോശം ഗയാക്ഷേത്രം ക്രോശമേകം ഗയാശിരഃ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഗയയുടെ അളവ് രണ്ടര ക്രോഷമാണ്; ഗയാക്ഷേത്രം അഞ്ചു ക്രോഷവും, ഗയാശിരസ് ഒരു ക്രോഷവുമാണ്.
തന്മധ്യേ സര്വ്വതീര്ഥാനി ത്രൈലോക്യേ യാനി സന്തി വൈ। ശ്രാദ്ധകൃദ്യോ ഗയാക്ഷേത്രേ പിതൄണാമനൃണോ ഹി സഃ ।। ൪൩.
ആ ഇടയിൽ മൂന്നുലോകത്തുമുള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. ഗയാക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പിതാക്കൾക്കുള്ള കടം തീർത്ത് മോചിതനാകും.
ശിരസി ശ്രാദ്ധകൃദ്യസ്തു കുലാനാം ശതമുദ്ധരേത്। ഗൃഹാച്ചലിതമാത്രേണ ഗയായാം ഗമനം പ്രതി। സ്വര്ഗാ രോഹണസോപാനം പിതൄണാഞ്ച പദേ പദേ ।। ൪൩.
തലയിൽ മുണ്ടു ധരിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ വംശത്തിലെ നൂറ് തലമുറയെ മോചിപ്പിക്കും. ഗയയിലേക്കു പോകാൻ വീട്ടിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുമ്പോൾ തന്നെ, ഓരോ കാൽവയ്പ്പിലും പിതാക്കന്മാർക്കു സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പടിക്കെട്ട് ഒരുക്കുന്നു.
പദേ പദേഽശ്വമേധസ്യ യത്ഫലം ഗച്ഛതോ ഗയാമ്। തത്ഫലഞ്ച ഭവേന്നൂനം സമഗ്രം നാത്ര സംശയഃ ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോകുമ്പോൾ ഓരോ കാൽവയ്പ്പിലും അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയതിന്റെ മുഴുവൻ ഫലവും ലഭിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.