ലോഹസ്യേവ മണിസ്തദ്വദരണിശ്ചാനലേ യഥാ। യദാഭാസേന സാ സത്താം പ്രതിപദ്യ വിജൃമ്ഭതേ ।। ൪൨.
ഇരുമ്പിൽ മണി പോലെയും, മരത്തിൽ അഗ്നി പോലെയും, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം കൊണ്ടാണ് ആ സത്ത്വം ഉണർന്ന് വ്യാപിക്കുന്നത്.
ജീവേശ്വരാദിരൂപേണ വിശ്വാകാരേണ ചാപ്യഹോ। തസ്യാമപി പ്രലീനായാം കൂടസ്ഥഞ്ച യദേകലമ് ।। ൪൨.
ജീവൻ, ഈശ്വരൻ, ലോകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങളിൽ—even when all that dissolves—അചഞ്ചലമായത് മാത്രം ശേഷിക്കും.
ഭവദ്ഭിരേവം നിര്ണീതം തത്തഥൈവ ന സംശയഃ। തഥാപി മമ ജിജ്ഞാസാ വര്ത്തതേ കേവലം ഹൃദി ।। ൪൨.
നിങ്ങൾ ഇതു നിർണയിച്ചതാണ്, അതു തന്നെ ശരിയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്കിലും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇനിയും അറിവ് നേടാനുള്ള ആഗ്രഹം നിലനിൽക്കുന്നു.
അതോഽപി പരമം കിഞ്ചിദ്വര്ത്തതേ കില വാ ന വാ। തദ്വദന്തു മഹാഭാഗാ ഭവന്തസ്തത്ത്വദര്ശനാഃ ।। ൪൨.
ഇതിൽക്കൂടിയും എന്തെങ്കിലും പരമമായത് ഉണ്ടോ, ഇല്ലയോ എന്നറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സത്യത്തെ കാണുന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആയ നിങ്ങൾ ദയവായി അതു പറയൂ.
യച്ഛ്രവഃ ഫലമേവേഹ ജനുഷോ മേ കൃതാര്ഥതാ। ഏവം ബ്രുവന്തമനഘം വ്യാസം സത്യവതീസുതമ്। സാധു സാധ്വിതി സങ്കീര്ത്യ പ്രത്യൂചു ര്നിഗമാ വചഃ ।। ൪൨.
ഇത് കേൾക്കുന്നതു തന്നെ ഫലമാണ്, എന്റെ ജന്മം സഫലമായി. അങ്ങനെ പാപമില്ലാത്ത സത്യവതിയുടെ മകൻ വ്യാസൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ 'നന്നായി പറഞ്ഞു, നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്ന് പ്രശംസിച്ചു, പിന്നെ വേദവാക്യങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചു.
വേദാ ഊചുഃ ।। സാധു സാധു മഹാപ്രാജ്ഞാ വിഷ്ണുരാത്മാ ശരീരിണാമ്। അജോഽപി ജന്മ സമ്പദ്യ ലോകാനുഗ്രഹമീഹസേ ।। ൪൨.
വേദങ്ങൾ പറഞ്ഞു: 'നന്നായി പറഞ്ഞു, മഹാപണ്ഡിതനേ! വിഷ്ണു എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവാണ്; ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ ആയിട്ടും ലോകക്ഷേമത്തിനായി ജനിക്കുന്നു.'
അന്യഥാ തേ ന ഘടതേ സംസാരകര്മ്മബന്ദനമ്। അസ്പൃഷ്ടോ മായയാ ദേവ്യാ കദാചിജ്ജ്ഞാനഗൂഹയാ ।। ൪൨.
ഇല്ലെങ്കിൽ, സാംസാരിക കർമങ്ങളുടെ ബന്ധം നിന്നെ ബാധിക്കില്ല. ദേവിയായ മായയാൽ അകമഴിഞ്ഞവനും, ചിലപ്പോൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞവനുമാണ് നീ.
ബിഭര്ഷി സ്വേച്ഛയാ രൂപം സ്വേച്ഛയൈവ നിഗൂഹസേ। അസ്മത്സമ്മത ഏവാര്ഥോ ഭവതാ സമ്പ്രദര്ശിതഃ ।। ൪൨.
നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ നീ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു, അതേ ഇച്ഛയാൽ തന്നെ അവ മറയ്ക്കുന്നു. നീ കാണിച്ച അർത്ഥം ഞങ്ങൾക്കു മനസ്സിലായതുപോലെയാണ്.
പുരാണേഷ്വിതിഹാസേഷു സൂത്രേഷ്വപി ച നൈകധാ। അക്ഷരം ബ്രഹ്മ പരമം സര്വകാരണകാരണമ് ।। ൪൨.
പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും സൂത്രങ്ങളിലും പലവിധത്തിൽ അക്ഷരമായ പരബ്രഹ്മം, എല്ലാകാരണങ്ങളുടെ കാരണം എന്ന നിലയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്യാത്മനോഽപ്യാത്മ ഭാവതയാ പുഷ്പസ്യ ഗന്ധവത്। രസവദ്വാ സ്ഥിതം രൂപമവേഹി പരമം ഹി തത് ।। ൪൨.
ആ ആത്മാവിൽ, പുഷ്പത്തിൽ ഗന്ധം നിലനിൽക്കുന്നപോലെയും, ജലത്തിൽ രസം നിലനിൽക്കുന്നപോലെയും, പരമമായ രൂപം നിലനിൽക്കുന്നു; അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് അറിയണം.
അനുഭൂതം തദസ്മാഭിര്ജാതേ പ്രാകൃതികേ ലയേ। അക്ഷരാത്പരതസ്തസ്മാദ്യത്പരം കേവലോ രസഃ । ന ച തത്ര വയം ശക്താഃ ശബ്ദാതീതേ തദാത്മകാഃ ।। ൪൨.
സൃഷ്ടിയുടെ ലയസമയത്ത് ഞങ്ങൾ അതു അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്ഷരത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത്, അതാണ് പരമമായ, ശുദ്ധമായ സാരം മാത്രം. പക്ഷേ, അതു വാക്കുകൾക്കപ്പുറമാണ്, അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അതു വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ഗയാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്। യച്ഛ്രുത്വാ സര്വ്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്രസംശയഃ ।। ൪൩.
ഇനി ഞാൻ ഗയയുടെ പരമമായ മഹിമയെ പറയാം; അതു കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സനകാദ്യൈര്മ്മഹാഭാഗൈര്ദേവര്ഷിഃ സ ച നാരദഃ। സനത്കുമാരം പപ്രച്ഛ പ്രണമ്യ വിധിപൂര്വ്വകമ് ।। ൪൩.
സനകാദികൾ എന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികളും ദേവർഷിയായ നാരദനും, സനത്കുമാരനോട് യഥാക്രമം വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച।। സനത്കുമാര മേ ബ്രൂഹി തീര്ഥം തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। താരകം സര്വഭൂതാനാം പഠതാം ശ്രൃണ്വതാം തഥാ ।। ൪൩.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'സനത്കുമാരാ, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തീർത്ഥം, എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, കേൾക്കുന്നവർക്കും ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന ആ മഹാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ.'
സനത്കുമാര ഉവാച।। വക്ഷ്യേ തീര്ഥവരം പുണ്യം ശ്രാദ്ധാദൌ സര്വതാരകമ്। ഗയാതീര്ഥം സര്വദേശേ തീര്ഥേഭ്യോഽപ്യധികം ശ്രൃണു ।। ൪൩.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രാദ്ധാദി സമയങ്ങളിൽ എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, ഏറ്റവും പുണ്യമായ മഹാതീർത്ഥത്തെ ഞാൻ പറയാം; എല്ലാ ദേശങ്ങളിലുമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കാൾ ഉന്നതമായ ഗയാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.'
ഗയാസുരസ്തപസ്തേപേ ബ്രഹ്മണാ ക്രതവേഽര്ഥിതഃ। പ്രാപ്തസ്യ തസ്യ ശിരസി ശിലാം ധര്മോ ഹ്യധാരയത് ।। ൪൩.
ഗയാസുരൻ തപസ്സു ചെയ്തു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം യജ്ഞം നടത്തി; അതു നേടിയപ്പോൾ, ധർമ്മം അവന്റെ തലയിൽ ഒരു കല്ല് വച്ചു.
തത്ര ബ്രഹ്മാഽകരോദ്യാഗം സ്ഥിതശ്ചാപി ഗദാധരഃ। ഫല്ഗുതീര്ഥാദിരൂപേണ നിശ്ചലാര്ഥമഹര്നിശമ്। ഗയാസുരസ്യ വിപ്രേന്ദ്രബ്രഹ്മാദ്യൈര്ദൈവതൈഃ സഹ ।। ൪൩.
അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞം നടത്തി, ഗദാധരൻ (വിഷ്ണു) ഫൽഗു തീർത്ഥം മുതലായ രൂപത്തിൽ, അചഞ്ചലതയ്ക്കായി, പണ്ഡിതന്മാരും ദേവന്മാരുമൊത്ത് പകലും രാത്രിയും നിലകൊണ്ടു.
കൃതയജ്ഞോ ദദൌ ബ്രഹ്മാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ഗൃഹാദികമ്। സ്വേതകല്പേ തു വാരാഹേ ഗയായാഗമകാരയത് ।। ൪൩.
യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വീടുകളും മറ്റു ദാനങ്ങളും നൽകി; ശ്വേതകല്പത്തിൽ, വരാഹയുഗത്തിൽ, ഗയായജ്ഞം നടത്തിച്ചു.
ഗയാനാമ്നാ ഗയാ ഖ്യാതാ ക്ഷേത്രം ബ്രഹ്നമഭികാംക്ഷിതമ്। കാംക്ഷന്തി പിതരഃ പുത്രാന്നരകാദ്ഭയഭീരവഃ ।। ൪൩.
ഗയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക్షേത്രം ബ്രഹ്മാവിന് ആഗ്രഹപ്പെട്ടതാണ്; പിതാക്കന്മാർ നരകഭയത്തിൽ, അവരുടെ മക്കൾ അവിടെ പോകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗയാം യാസ്യതി യഃ പുത്രഃ സ നസ്ത്രാതാ ഭവിഷ്യതി। ഗയാപ്രാപ്തം സുതം ദൃഷ്ട്വാ പിതൄണാമുത്സവോ ഭവേത്। പദ്ഭ്യാമപി ജലം സ്പൃഷ്ട്വാ സോഽസ്മഭ്യം കിം ന ദാസ്യതി ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്ക് പോകുന്ന മകൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവനാകും; ഗയയിൽ എത്തിയ മകനെ കണ്ടാൽ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉത്സവമായിരിക്കും. അവൻ കാലുകൊണ്ട് പോലും വെള്ളം തൊട്ടാൽ, ഞങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകാതിരിക്കുംവോ?
ഗയാം ഗത്വാന്നദാതാ യഃ പിതരസ്തേന പുത്രിണഃ । പക്ഷത്രയനിവാസീ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്। നോ ചേത്പഞ്ചദശാഹം വാ സപ്തരാത്രിം ത്രിരാത്രികമ് ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്കു പോയി പിതാക്കൾക്കു അന്നം നൽകുന്നവന്റെ മൂന്നു തലമുറകളും ഏഴാം കുടുംബം വരെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, പതിനഞ്ച് ദിവസം, ഏഴ് രാത്രികൾ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ അന്നം നൽകണം.
മഹാകല്പകൃതം പാപം ഗയാം പ്രാപ്യ വിനശ്യതി। പിണ്ഡം ദദ്യാച്ച പിത്രാദേരാത്മനോഽപി തിലൈര്വിനാ ।। ൪൩.
മഹാകല്പം മുഴുവൻ ചെയ്ത പാപം ഗയയിൽ എത്തുമ്പോൾ നശിക്കുന്നു. തിലം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, പിതാക്കൾക്കും സ്വയംക്കും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വ്വങ്ഗനാഗമഃ। പാപംതത്സങ്ഗജം സര്വ്വം ഗയാശ്രാദ്ധാദ്വിനശ്യതി ।। ൪൩.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിയ്ക്കൽ, മോഷണം, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കൽ, അത്തരം പാപങ്ങളുമായി ബന്ധം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളും ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ നശിക്കുന്നു.
ആത്മജോഽപ്യന്യജോ വാപി ഗയാഭൂമൌ യദാ തദാ। യന്നാമ്നാ പാതയേത്പിണ്ഡം തം നയേദ്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് ।। ൪൩.
സ്വന്തം മകനായാലും മറ്റൊരാളായാലും, ഗയാഭൂമിയിൽ ആരുടെ പേരിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാലും, ആ വ്യക്തിയെ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഗയാശ്രാദ്ധം ഗോഗൃഹേ മരണം തഥാ। വാസഃ പുംസാം കുരുക്ഷേത്രേ മുക്തിരേഷാ ചതുര്വ്വിധാ ।। ൪൩.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ഗയാശ്രാദ്ധം, പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരണം, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാസം — ഇവയാണ് പുരുഷന്മാർക്കുള്ള നാലു വിധ മോക്ഷങ്ങൾ.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനേന കിം കാര്യ്യം ഗോഗൃഹേ മരണേന കിമ്। വാസേന കിം കുരുക്ഷേത്രേ യദി പുത്രോ ഗയാം വ്രജേത് ।। ൪൩.
മകൻ ഗയയിലേക്കു പോയാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിനോ പശുവിന്റെ വീട്ടിൽ മരിക്കേണ്ടതിന്നോ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടതിന്നോ എന്ത് ആവശ്യം?
ഗയായാം സര്വ്വകാലേഷു പിണ്ഡം ദദ്യാദ്വിചക്ഷണഃ। അധിമാസേ ജന്മദിനേ ചാസ്തേഽപി ഗുരുശുക്രയോഃ ।। ൪൩.
ഗയയിൽ എല്ലാ സമയത്തും, അധികമാസത്തിലും, ജന്മദിനത്തിലും, ഗുരുവും ശുക്രനും കൂടിയിരിക്കുന്ന സമയത്തും, വിവേകമുള്ളവർ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.
ന ത്യക്തവ്യം ഗയാശ്രാദ്ധം സിംഹസ്ഥേഽപി ബൃഹസ്പതൌ। തഥാ ദൈവപ്രമാദേന പ്രഹതേഷു വ്രണേഷു ച। പുനഃ കര്മ്മാധികാരീ ച ശ്രാദ്ധകൃദ്ബ്രഹ്മലോകഭാക് ।। ൪൩.
ബൃഹസ്പതി സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ദൈവിക പിഴവുകൾ കൊണ്ടോ, പരുക്കുകൾ കൊണ്ടോ, ഗയാശ്രാദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വീണ്ടും, ആ കര്മ്മത്തിന് അർഹതയുണ്ട്; ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സകൃദ്ഗയാഭിഗമനം സകൃത്പിണ്ഡസ്യ പാതനമ്। ദുര്ലഭം കിം പുനര്ന്നിത്യമസ്മിന്നേവ വ്യവസ്ഥിതിഃ ।। ൪൩.
ഒരു പ്രാവശ്യം ഗയയിലേക്കു പോകുന്നതും, ഒരു പ്രാവശ്യം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതും അപൂർവ്വമാണ്; പിന്നെ ഈ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നത് എത്ര അപൂർവ്വമാണെന്ന് ചിന്തിക്കണം.
പ്രമാദാന്മ്രിയതേ ക്ഷേത്രേ ബ്രഹ്മാദേര്മുക്തിദായകേ। ബ്രഹ്മജ്ഞാനാദ്യഥാ മുക്തിര്ലഭ്യതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൪൩.
മോക്ഷം നൽകുന്ന ക్షേത്രങ്ങളിൽ, ബ്രഹ്മാദികളിൽ, ആരെങ്കിലും പിഴവിൽ മരിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.