അലൌകികംലൌകികഞ്ച യത് കിഞ്ചിദപി വിദ്യതേ। ന തദ്വോഽവിദിതം വേദ്യം ഭൂത ഭവ്യം ഭവച്ച യത് ।। ൪൨.
ലൗകികമായതോ അല്ലാത്തതോ, എന്ത് ഉണ്ടായാലും, അതിൽ ഒന്നും നിങ്ങൾക്ക് അറിയാത്തതോ അറിയാൻ കഴിയാത്തതോ ഇല്ല—ഭൂതകാലം, ഭാവി, ഇപ്പോൾ എന്നിങ്ങനെ.
ന പ്രവൃത്തിഫലാ യൂയം ദര്ശയന്തോഽപി താന്സദാ। യദൃച്ഛാകരസങ്കോചവിധാനായേഹ രാഗിണാമ് ।। ൪൨.
നിങ്ങൾ പ്രവർത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ എപ്പോഴും കാണിച്ചാലും അതിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; പ്രവർത്തിയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ മാത്രമാണ് അത്.
പ്രപഞ്ചസ്യാപി മിഥ്യാത്വേ ബ്രഹ്മത്വേ വാ നിധീതരൌ। ന മൃഷാരാഗവിഷയൌ തത്സങ്കോചവിധിക്ഷയൌ ।। ൪൨.
ലോകം മിഥ്യയാണോ ബ്രഹ്മമാണോ എന്നതിൽ, നിങ്ങൾക്ക് കള്ളപ്രേമവും അതിന്റെ നിയന്ത്രണവും നാശവും ഇല്ല.
അതോ ലോകഹിതൈര്നൂനം പരമാര്ഥനിരൂപണേ। സ്വോക്താഃ സ്വര്ഗാദിവിഷയാഃ നശ്വരാ ഇതി നിന്ദിതാഃ ।। ൪൨.
അതിനാൽ ലോകഹിതത്തിനും പരമാർത്ഥനിർണ്ണയത്തിനും, സ്വർഗ്ഗാദിവിഷയങ്ങൾ നശ്വരമാണെന്ന് നിങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു, അവയെ അപമാനിച്ചു.
അധികാരിവിഭേദേന കര്മജ്ഞാനോപദേശതഃ। ത്രാതം സര്വം ജഗന്നൂനം ശബ്ദബ്രഹ്മാത്മമൂര്ത്തിഭിഃ ।। ൪൨.
യോഗ്യതയുടെ വ്യത്യാസവും കർമ്മജ്ഞാനോപദേശവും അനുസരിച്ച്, ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിന്റെ രൂപമായ നിങ്ങൾ ഈ ലോകം മുഴുവനും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
അതോഽഹം പ്രഷ്ടുമിച്ഛമി ഭവന്തശ്ചേത്കൃപാലവഃ । കര്മണാം ഫലമാദിഷ്ടം സര്ഗഃ കാമൈകചേതസാമ് ।। ൪൨.
അതിനാൽ, ദയയുള്ളവർ ആയാൽ, ഞാൻ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: പ്രവർത്തികളുടെ നിർദ്ദിഷ്ടഫലവും, ആഗ്രഹത്തിൽ മാത്രം മനസ്സ് നിൽക്കുന്നവർക്കുള്ള സൃഷ്ടിയും എന്താണ്?
ഈശാര്പിതധിയാം പുംസാം കൃതസ്യാപി ച കര്മണഃ। ചിത്തശുദ്ധിസ്തതോ ജ്ഞാനം മോക്ഷശ്ച തദനന്തരമ് ।। ൪൨.
ഭഗവാനെ സമർപ്പിച്ച മനസ്സുള്ളവർക്ക്, പ്രവർത്തി ചെയ്താലും മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി ഉണ്ടാകും; അതിനുശേഷം ജ്ഞാനം, പിന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
മോക്ഷോ ബ്രഹ്മൈക്യമിത്യേവം സച്ചിദാനന്ദമേവ യത്। സര്വം സമാപ്യതേ തസ്മിഞ്ജ്ഞാതേ യദ്ധി കൃതാകൃതമ് ।। ൪൨.
മോക്ഷം ബ്രഹ്മസമാനത്വം തന്നെയാണ്—അത് സത്ത്വം, ചൈതന്യം, ആനന്ദം. അതറിയുമ്പോൾ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും എല്ലാം അവിടെ ലയിക്കുന്നു.
യന്നിഃസങ്ഗം ചിദാകാശം ജ്ഞാനരൂപമസംവൃതമ്। നിരീഹമചലം ശുദ്ധമഗുണം വ്യാപകം സ്മൃതമ് ।। ൪൨.
യാതൊന്നും ചേർന്നില്ലാത്തത്, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം, ജ്ഞാനസ്വഭാവം, മറവില്ലാത്തത്, ആഗ്രഹമില്ലാത്തത്, അചഞ്ചലം, ശുദ്ധം, ഗുണരഹിതം, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്—അത് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വികാരേഷു വിനശ്യത്സു നിര്വികാരം ന നശ്യതി। യഥാന്ധതമസാ വ്യാപ്തലോകസ്യ രവിരോജസാ ।। ൪൨.
പരിവർത്തനങ്ങൾ നശിച്ചാലും, പരിണാമമില്ലാത്തത് നശിക്കില്ല; കനൽമൂടിയ ലോകത്ത് സൂര്യൻ തന്റെ പ്രകാശം പകർന്നതുപോലെ.
ലോഹസ്യേവ മണിസ്തദ്വദരണിശ്ചാനലേ യഥാ। യദാഭാസേന സാ സത്താം പ്രതിപദ്യ വിജൃമ്ഭതേ ।। ൪൨.
ഇരുമ്പിൽ മണി പോലെയും, മരത്തിൽ അഗ്നി പോലെയും, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം കൊണ്ടാണ് ആ സത്ത്വം ഉണർന്ന് വ്യാപിക്കുന്നത്.
ജീവേശ്വരാദിരൂപേണ വിശ്വാകാരേണ ചാപ്യഹോ। തസ്യാമപി പ്രലീനായാം കൂടസ്ഥഞ്ച യദേകലമ് ।। ൪൨.
ജീവൻ, ഈശ്വരൻ, ലോകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങളിൽ—even when all that dissolves—അചഞ്ചലമായത് മാത്രം ശേഷിക്കും.
ഭവദ്ഭിരേവം നിര്ണീതം തത്തഥൈവ ന സംശയഃ। തഥാപി മമ ജിജ്ഞാസാ വര്ത്തതേ കേവലം ഹൃദി ।। ൪൨.
നിങ്ങൾ ഇതു നിർണയിച്ചതാണ്, അതു തന്നെ ശരിയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്കിലും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇനിയും അറിവ് നേടാനുള്ള ആഗ്രഹം നിലനിൽക്കുന്നു.
അതോഽപി പരമം കിഞ്ചിദ്വര്ത്തതേ കില വാ ന വാ। തദ്വദന്തു മഹാഭാഗാ ഭവന്തസ്തത്ത്വദര്ശനാഃ ।। ൪൨.
ഇതിൽക്കൂടിയും എന്തെങ്കിലും പരമമായത് ഉണ്ടോ, ഇല്ലയോ എന്നറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സത്യത്തെ കാണുന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആയ നിങ്ങൾ ദയവായി അതു പറയൂ.
യച്ഛ്രവഃ ഫലമേവേഹ ജനുഷോ മേ കൃതാര്ഥതാ। ഏവം ബ്രുവന്തമനഘം വ്യാസം സത്യവതീസുതമ്। സാധു സാധ്വിതി സങ്കീര്ത്യ പ്രത്യൂചു ര്നിഗമാ വചഃ ।। ൪൨.
ഇത് കേൾക്കുന്നതു തന്നെ ഫലമാണ്, എന്റെ ജന്മം സഫലമായി. അങ്ങനെ പാപമില്ലാത്ത സത്യവതിയുടെ മകൻ വ്യാസൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ 'നന്നായി പറഞ്ഞു, നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്ന് പ്രശംസിച്ചു, പിന്നെ വേദവാക്യങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചു.
വേദാ ഊചുഃ ।। സാധു സാധു മഹാപ്രാജ്ഞാ വിഷ്ണുരാത്മാ ശരീരിണാമ്। അജോഽപി ജന്മ സമ്പദ്യ ലോകാനുഗ്രഹമീഹസേ ।। ൪൨.
വേദങ്ങൾ പറഞ്ഞു: 'നന്നായി പറഞ്ഞു, മഹാപണ്ഡിതനേ! വിഷ്ണു എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവാണ്; ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ ആയിട്ടും ലോകക്ഷേമത്തിനായി ജനിക്കുന്നു.'
അന്യഥാ തേ ന ഘടതേ സംസാരകര്മ്മബന്ദനമ്। അസ്പൃഷ്ടോ മായയാ ദേവ്യാ കദാചിജ്ജ്ഞാനഗൂഹയാ ।। ൪൨.
ഇല്ലെങ്കിൽ, സാംസാരിക കർമങ്ങളുടെ ബന്ധം നിന്നെ ബാധിക്കില്ല. ദേവിയായ മായയാൽ അകമഴിഞ്ഞവനും, ചിലപ്പോൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞവനുമാണ് നീ.
ബിഭര്ഷി സ്വേച്ഛയാ രൂപം സ്വേച്ഛയൈവ നിഗൂഹസേ। അസ്മത്സമ്മത ഏവാര്ഥോ ഭവതാ സമ്പ്രദര്ശിതഃ ।। ൪൨.
നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ നീ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു, അതേ ഇച്ഛയാൽ തന്നെ അവ മറയ്ക്കുന്നു. നീ കാണിച്ച അർത്ഥം ഞങ്ങൾക്കു മനസ്സിലായതുപോലെയാണ്.
പുരാണേഷ്വിതിഹാസേഷു സൂത്രേഷ്വപി ച നൈകധാ। അക്ഷരം ബ്രഹ്മ പരമം സര്വകാരണകാരണമ് ।। ൪൨.
പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും സൂത്രങ്ങളിലും പലവിധത്തിൽ അക്ഷരമായ പരബ്രഹ്മം, എല്ലാകാരണങ്ങളുടെ കാരണം എന്ന നിലയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്യാത്മനോഽപ്യാത്മ ഭാവതയാ പുഷ്പസ്യ ഗന്ധവത്। രസവദ്വാ സ്ഥിതം രൂപമവേഹി പരമം ഹി തത് ।। ൪൨.
ആ ആത്മാവിൽ, പുഷ്പത്തിൽ ഗന്ധം നിലനിൽക്കുന്നപോലെയും, ജലത്തിൽ രസം നിലനിൽക്കുന്നപോലെയും, പരമമായ രൂപം നിലനിൽക്കുന്നു; അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് അറിയണം.
അനുഭൂതം തദസ്മാഭിര്ജാതേ പ്രാകൃതികേ ലയേ। അക്ഷരാത്പരതസ്തസ്മാദ്യത്പരം കേവലോ രസഃ । ന ച തത്ര വയം ശക്താഃ ശബ്ദാതീതേ തദാത്മകാഃ ।। ൪൨.
സൃഷ്ടിയുടെ ലയസമയത്ത് ഞങ്ങൾ അതു അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്ഷരത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത്, അതാണ് പരമമായ, ശുദ്ധമായ സാരം മാത്രം. പക്ഷേ, അതു വാക്കുകൾക്കപ്പുറമാണ്, അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അതു വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ഗയാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്। യച്ഛ്രുത്വാ സര്വ്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്രസംശയഃ ।। ൪൩.
ഇനി ഞാൻ ഗയയുടെ പരമമായ മഹിമയെ പറയാം; അതു കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സനകാദ്യൈര്മ്മഹാഭാഗൈര്ദേവര്ഷിഃ സ ച നാരദഃ। സനത്കുമാരം പപ്രച്ഛ പ്രണമ്യ വിധിപൂര്വ്വകമ് ।। ൪൩.
സനകാദികൾ എന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികളും ദേവർഷിയായ നാരദനും, സനത്കുമാരനോട് യഥാക്രമം വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച।। സനത്കുമാര മേ ബ്രൂഹി തീര്ഥം തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്। താരകം സര്വഭൂതാനാം പഠതാം ശ്രൃണ്വതാം തഥാ ।। ൪൩.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'സനത്കുമാരാ, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തീർത്ഥം, എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, കേൾക്കുന്നവർക്കും ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന ആ മഹാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ.'
സനത്കുമാര ഉവാച।। വക്ഷ്യേ തീര്ഥവരം പുണ്യം ശ്രാദ്ധാദൌ സര്വതാരകമ്। ഗയാതീര്ഥം സര്വദേശേ തീര്ഥേഭ്യോഽപ്യധികം ശ്രൃണു ।। ൪൩.
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രാദ്ധാദി സമയങ്ങളിൽ എല്ലാം തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന, ഏറ്റവും പുണ്യമായ മഹാതീർത്ഥത്തെ ഞാൻ പറയാം; എല്ലാ ദേശങ്ങളിലുമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കാൾ ഉന്നതമായ ഗയാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.'
ഗയാസുരസ്തപസ്തേപേ ബ്രഹ്മണാ ക്രതവേഽര്ഥിതഃ। പ്രാപ്തസ്യ തസ്യ ശിരസി ശിലാം ധര്മോ ഹ്യധാരയത് ।। ൪൩.
ഗയാസുരൻ തപസ്സു ചെയ്തു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം യജ്ഞം നടത്തി; അതു നേടിയപ്പോൾ, ധർമ്മം അവന്റെ തലയിൽ ഒരു കല്ല് വച്ചു.
തത്ര ബ്രഹ്മാഽകരോദ്യാഗം സ്ഥിതശ്ചാപി ഗദാധരഃ। ഫല്ഗുതീര്ഥാദിരൂപേണ നിശ്ചലാര്ഥമഹര്നിശമ്। ഗയാസുരസ്യ വിപ്രേന്ദ്രബ്രഹ്മാദ്യൈര്ദൈവതൈഃ സഹ ।। ൪൩.
അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞം നടത്തി, ഗദാധരൻ (വിഷ്ണു) ഫൽഗു തീർത്ഥം മുതലായ രൂപത്തിൽ, അചഞ്ചലതയ്ക്കായി, പണ്ഡിതന്മാരും ദേവന്മാരുമൊത്ത് പകലും രാത്രിയും നിലകൊണ്ടു.
കൃതയജ്ഞോ ദദൌ ബ്രഹ്മാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ഗൃഹാദികമ്। സ്വേതകല്പേ തു വാരാഹേ ഗയായാഗമകാരയത് ।। ൪൩.
യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വീടുകളും മറ്റു ദാനങ്ങളും നൽകി; ശ്വേതകല്പത്തിൽ, വരാഹയുഗത്തിൽ, ഗയായജ്ഞം നടത്തിച്ചു.
ഗയാനാമ്നാ ഗയാ ഖ്യാതാ ക്ഷേത്രം ബ്രഹ്നമഭികാംക്ഷിതമ്। കാംക്ഷന്തി പിതരഃ പുത്രാന്നരകാദ്ഭയഭീരവഃ ।। ൪൩.
ഗയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക్షേത്രം ബ്രഹ്മാവിന് ആഗ്രഹപ്പെട്ടതാണ്; പിതാക്കന്മാർ നരകഭയത്തിൽ, അവരുടെ മക്കൾ അവിടെ പോകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗയാം യാസ്യതി യഃ പുത്രഃ സ നസ്ത്രാതാ ഭവിഷ്യതി। ഗയാപ്രാപ്തം സുതം ദൃഷ്ട്വാ പിതൄണാമുത്സവോ ഭവേത്। പദ്ഭ്യാമപി ജലം സ്പൃഷ്ട്വാ സോഽസ്മഭ്യം കിം ന ദാസ്യതി ।। ൪൩.
ഗയയിലേക്ക് പോകുന്ന മകൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവനാകും; ഗയയിൽ എത്തിയ മകനെ കണ്ടാൽ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉത്സവമായിരിക്കും. അവൻ കാലുകൊണ്ട് പോലും വെള്ളം തൊട്ടാൽ, ഞങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകാതിരിക്കുംവോ?