വായുപുരാണമ്

സുരഭീ കശ്യപാദ്രുദ്രാനേകാദശ വിജജ്ഞിരേ। മഹാദേവപ്രസാദേന തപസാ ഭാവിതാ സതീ ।। ൫.

സുരഭിയും കശ്യപനും ചേർന്ന് പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; മഹാദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും കഠിനതപസ്സിനാലും അവർ വിശുദ്ധരായി.

അങ്ഗാരകം തഥാ സര്പം നിഋതിം സദസസ്പതിമ്। അജൈകപാദഹിര്ബുഘ്ന്യമൂര്ദ്ധ്വകേതും ജ്വരം തഥാ ।। ൫.

അംഗാരകൻ, സർപ്പൻ, നിരൃതി, സദസസ്പതി, അജൈകപാത്, അഹിർഭുജ്യ, ഊർദ്ധ്വകേതു, ജ്വരം—ഇവരും ജനിച്ചു.

ഭുവനഞ്ചേശ്വരം മൃത്യും കപാലഞ്ചൈവ വിശ്രുതമ്। ദേവാനേകാദശൈതാംസ്തു രുദ്രാംസ്ത്രിഭുവനേശ്വരാന്। തപസാ തേന മഹതാ സുരഭീ താനജീജനത് ।। ൫.

ഭുവനേശ്വരൻ, മൃത്യു, പ്രശസ്തനായ കപാലൻ—ഇവരും ചേർന്ന് പതിനൊന്ന് ദേവന്മാർ, ത്രിഭുവനങ്ങളുടെ ഇശ്വരന്മാരായ രുദ്രന്മാർ; വലിയ തപസ്സിലൂടെ സുരഭി ഇവരെ പ്രസവിച്ചു.

തതോ ദുഹിതരാവന്യേ സുരഭീ ദ്വേ വ്യജായത। രോഹിണീ ചൈവ രുദ്രാഭാ ഗാന്ധാരീ ച യശസ്വിനീ ।। ൫.

അപ്പോൾ സുരഭിക്കു രണ്ടുപേർ പുത്രിമാരായി ജനിച്ചു; രോഹിണിയും, രുദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളും, മഹത്വമുള്ള ഗന്ധാരിയും.

രോഹിണ്യാം ജജ്ഞിരേ കന്യാശ്ചതസ്രോ ലോകവിശ്രുതാഃ। സുരൂപാ ഹംസകീലാ ച ഭദ്രാ കാമദുഘാ തഥാ। സുഷുവേ കാമദുഘാ തു സുരൂപാ തനയദ്വയമ് ।। ൫.

രോഹിണിയിൽ നിന്ന് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ നാലു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു: സുരൂപ, ഹംസകീല, ഭദ്ര, കാമദുഘ. അതിൽ കാമദുഘയ്ക്ക് സുരൂപയും തനയയും എന്ന രണ്ടു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു.

ഹംസകീലാ നൃപ മൃഷീന് ഭദ്രായാസ്തു വ്യജായത। വിശ്രുതാസ്തു മഹാഭാഗാ ഗന്ധര്വാ വാജിനഃ സുതാഃ ।। ൫.

രാജാവേ, ഹംസകീലയിൽ നിന്ന് മൃഷികൾ ജനിച്ചു; ഭദ്രയിൽ നിന്ന് മഹാഭാഗ്യമുള്ള ഗന്ധർവർ, അഥവാ വാജിന്റെ പുത്രന്മാർ, പ്രസിദ്ധരായി ജനിച്ചു.

ഉച്ചൈഃശ്രവാസ്തദാ ജാതാഃ ഖേചരാസ്തേ മനോജവാഃ। ശ്വേതാഃ ശ്യേനാഃ പിശങ്ഗാശ്ച സാരങ്ഗാ ഹരിതാര്ജുനാഃ। രുദ്രാ ദേവോപബാഹ്യാസ്തേ ഗന്ധര്വയോനയോ ഹയാഃ ।। ൫.

അപ്പോൾ ഉച്ചൈശ്രവസും, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന മനസ്സിനേക്കാൾ വേഗമുള്ളവയും, വെള്ളയും, ചിതപ്പുള്ളയും, പുള്ളിക്കരികളായ കുതിരകളും, മാൻകളും, പച്ചയും വെള്ളയും നിറമുള്ളവയും ജനിച്ചു. ഇവ ഗന്ധർവർ വംശത്തിൽപ്പെട്ട കുതിരകൾ, ദേവന്മാരാലും രുദ്രനാലും പോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.

ഭൂയോ ജജ്ഞേ സുരഭ്യാസ്തു ശ്രീമാന് ചന്ദ്രാഭസുപ്രഭഃ। സ്രഗ്വീ കകുഝീ ദ്യുതിമാനമൃതാലയസമ്ഭവഃ। സുരഭ്യനുമതേ ദത്തോ ധ്വജോ മാഹേശ്വരസ്തു സഃ ।। ൫.

പിന്നീട് സുരഭിയിൽ നിന്ന് ശ്രീമാനായ ചന്ദ്രാഭാസുപ്രഭ എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മാലയണിഞ്ഞവനും, കിരീടം ധരിച്ചവനും, പ്രകാശമുള്ളവനും, അമൃതനിലയത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവനും, സുരഭിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ മഹേശ്വരന്റെ പതാകയായവനും ആയിരുന്നു.

ഇത്യേതേ കശ്യപസുതാ രുദ്രാദിത്യാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। ധര്മപുത്രാഃ സ്മൃതാഃ സാധ്യാ വിശ്വേ ച വസവസ്തഥാ ।। ൫.

ഇങ്ങനെ കശ്യാപന്റെ പുത്രന്മാരായ രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും വിവരിച്ചു. ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാരായ സാധ്യർ, വിശ്വദേവന്മാർ, വസുക്കൾ ഇവരും അറിയപ്പെടുന്നു.

അരിഷ്ടനേമിപത്നീനാമപത്യാനീഹ ഷോഡശ। ബഹുപുത്രസ്യ വിദുഷശ്ചതസ്രോ വിദ്യുതഃ സ്മൃതാഃ। പ്രത്യങ്ഗിരസജാഃ ശ്രേഷ്ഠാ ഋചോ ബ്രഹ്മര്ഷിസത്കൃതാഃ ।। ൫.

അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാർക്ക് പതിനാറു മക്കൾ ജനിച്ചു; പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ നാലുപേർ വിദ്യുത് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ അങ്കിരസിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും, ബ്രഹ്മർഷിമാർ ആദരിച്ച വേദപാഠങ്ങളുമാണ്.

കൃശാശ്വസ്യ തു ദേവര്ഷേര്ദേവപ്രഹരണാഃ സ്മൃതാഃ । ഏതേ യുഗസഹസ്രാന്തേ ജായന്തേ പുനരേവ ഹി ।। ൫.

ദേവർഷിയായ കൃഷ്ണാശ്വന്റെ സന്തതികളാണ് ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഓരോ ആയിരം യുഗം കഴിഞ്ഞ് ഇവ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

സര്വേ ദേവഗണാ വിപ്രാസ്ത്രയ സ്ത്രിംശത്തു ഛന്ദജാഃ। ഏതേഷാമപി ദേവാനാം നിരോധോത്പത്തിരുച്യതേ ।। ൫.

ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും, മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മുപ്പത്തിമൂന്നു ദേവന്മാരും, ഇവർക്കും ഉത്ഭവവും ലയവും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.

യഥാ സൂര്യസ്യ ലോകേഽസ്മിന് ഉദയാസ്തമയാവുഭൌ। ഏതേ ദേവനികായാസ്തേ സമ്ഭവന്തി യുഗേ യുഗേ ।। ൫.

ഈ ലോകത്ത് സൂര്യൻ ഉദയവും അസ്തമയവും കാണിക്കുന്നതുപോലെ, ദേവഗണങ്ങൾ ഓരോ യുഗത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

സാധ്യാശ്ച വസവോ വിശ്വേ രുദ്രാദിത്യാസ്തഥൈവ ച। അഭിജാത്യാ പ്രഭാവൈശ്ച കര്മഭിശ്ചൈവ വിശ്രുതാഃ ।। ൫.

സാധ്യർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ ഇവർ ഉന്നത വംശത്തിലും, ശക്തിയിലും, പ്രവൃത്തികളിലും പ്രശസ്തരാണ്.

പ്രജാപതേശ്ച വിഷ്ണോശ്ച ഭവസ്യ ച മഹാത്മനഃ। അന്തരം ജ്ഞാതുമിച്ഛാമോ യശ്ച യസ്മാദ്വിശിഷ്യതേ ।। ൫.

പ്രജാപതി, വിഷ്ണു, മഹാത്മാവായ ഭവൻ ഇവരിൽ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ആരാണ് ആരിൽ നിന്ന് ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ഇച്ഛിക്കുന്നു.

യശ്ച യസ്മാത് പ്രഭവതി യശ്ച യസ്മിന് പ്രതിഷ്ഠിതഃ। ജ്യായാന്യോ മധ്യമശ്ചൈവ കനീയാന് യശ്ച തേഷു വൈ ।। ൫.

ആരിൽ നിന്ന് ആരാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, ആരിൽ ആരാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ഇവരിൽ ആരാണ് വലിയവൻ, ആരാണ് മദ്ധ്യസ്ഥൻ, ആരാണ് ചെറുത് എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

പ്രധാനഭൂതോ യസ്തേഷാം ഗുണഭൂതശ്ച തേഷു യഃ। കര്മഭിശ്ചാഭിജാത്യാ ച പ്രഭാവേണ ച യോ മഹാന്। ഏതത് പ്രഭ്രൂഹി നഃ സര്വം ത്വം ഹി വേത്ഥ യഥായഥമ് ।। ൫.

ഇവരിൽ ആരാണ് പ്രധാനൻ, ആരാണ് അനുയായി, പ്രവൃത്തിയിലും ജന്മത്തിലും ശക്തിയിലും ആരാണ് മഹാനെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു പറയണം. നീയല്ലാതെ ഇതെല്ലാം ശരിയായി അറിയുന്നവൻ ഇല്ല.

അത്ര വോ വര്ണയിഷ്യേഹമന്തരന്തേഷു യത് സ്മൃതമ്। യദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാണാം ശ്രൃണുധ്വം മേ വിവക്ഷതഃ ।। ൫.

ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും രുദ്രനുമിടയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ എങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് വിശദീകരിക്കും; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

രാജസീ താമസീ ചൈവ സാത്ത്വികീ ചൈവ താഃ സ്മൃതാഃ । തന്വഃ സ്വയമ്ഭുവഃ പ്രോക്താഃ കാലേ കാലേ ഭവന്തി യാഃ ।। ൫.

സ്വയംഭുവന്റെ രൂപങ്ങൾ രാജസികം, താമസികം, സാത്വികം എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു; ഓരോ കാലത്തും അവ ജനിക്കുന്നു.

ഏതാസാമന്തരം വക്തും നൈവ ശക്യം ദ്വിജോത്തമാഃ। ഗുണവൃദ്ധിനിബന്ധത്വാദ് ദ്വിധാനുഗ്രഹബന്ധതഃ ।। ൫.

ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവയുടെ വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അവ ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധനയിലും ദ്വന്ദ്വാനുഗ്രഹത്തിലും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രവൃത്തിഞ്ച നിവൃത്തിഞ്ച ഗുണവൃദ്ധിമിഹ ദ്വിജാഃ। യഥാശക്തി പ്രവക്ഷ്യാമി തനൂനാം തന്നിബോധത ।। ൫.

ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ രൂപങ്ങളിൽ പ്രവൃത്തി, ഉപസംഹാരം, ഗുണങ്ങളുടെ വർദ്ധന എന്നിവയെക്കുറിച്ച് എത്രത്തോളം കഴിയുന്നുവോ അത്ര ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഏകാ തു കുരുതേ താസാം രാജസീ സര്വതഃ പ്രജാഃ। ഏകാ ചൈവാര്ണവസ്ഥാ തു സാനുഗൃഹ്ണാതി സാത്ത്വികീ। ഏകാ സാ ക്ഷിപതേ കാലേ താമസീ ഗ്രസതേ പ്രജാഃ ।। ൫.

ഇവയിൽ ഒന്നായ രാജസികം എല്ലായിടത്തും സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സത്ത്വഗുണമുള്ളത് സമുദ്രംപോലെ അവയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. താമസികം ശരിയായ സമയത്ത് അവയെ താഴെ ഇട്ടു മുഴുവൻ ജീവികളും അകത്തെടുക്കുന്നു.

രജസാ തു സമുദ്രിക്തോ ബ്രഹ്മാ സമ്ഭവതേ യദാ। പുരുഷാഖ്യാ തദാ തസ്യ സാത്ത്വികീ വിനിവര്ത്തതേ ।। ൫.

രാജസികഗുണം നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവ് ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, പുരുഷനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സത്ത്വഗുണം അവനിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു.

യദാ ഭവതി കാലാത്മാ ഉദ്രേകാത്തമസസ്തു സഃ। ബ്രഹ്മാഖ്യാ സാ തദാ ത്വസ്യ രാജസീ വിനിവര്ത്തതേ ।। ൫.

താമസികഗുണം അധികം വരുമ്പോൾ കാലസ്വഭാവം ശക്തിയോടെ പ്രകടമാകുന്നു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന രാജസികം അവനിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു.

സത്ത്വോദ്രേകാത്തു പുരുഷോ യദാ ഭവതി സ പ്രഭുഃ। കാലാഖ്യാ സാ തദാ തസ്യ പുനര്നഭവതീതി വൈ ।। ൫.

സത്ത്വഗുണം വളരുമ്പോൾ, പുരുഷൻ പ്രഭുവായി പ്രകടമാകുന്നു. അപ്പോൾ കാലം എന്ന രൂപം അവനിൽ നിന്നും ഇല്ലാതാകുന്നു.

ക്രമാത്തസ്യ നിവര്ത്തന്തേ രൂപം നാമ ച കര്മ ച। ത്രൈലോക്യേ വര്ത്തമാനസ്യ സര്വാനുഗ്രഹനിഗ്രഹൈഃ ।। ൫.

ക്രമമായി അവന്റെ രൂപവും പേരും പ്രവർത്തികളും അവസാനിക്കുന്നു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അവൻ അനുഗ്രഹവും നിയന്ത്രണവും നൽകിക്കൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.

യദാ ഭവതി ബ്രഹ്മാ ച തദാ ചാന്തരമുച്യതേ। യദാ ച പുരുഷോ ബ്രഹ്മാ ന ചൈവ പുരുഷസ്തു സഃ ।। ൫.

ബ്രഹ്മാവ് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഇടവേളയുണ്ടാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. പുരുഷൻ ബ്രഹ്മാവായാൽ, അവൻ വെറും പുരുഷൻ മാത്രമല്ല.

മണിര്വിഭജതേ വര്ണാന് വിചിത്രാന് സ്ഫടികേ യഥാ। വൈമല്യാദാശ്രയവശാത്തദ്വര്ണഃ സ്യാത്തദഞ്ജനഃ ।। ൫.

ഒരു മണി സ്ഫടികത്തിൽ വിവിധ വർണങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ ശുദ്ധിയും ആശ്രയവും അനുസരിച്ച് ആ വർണം അവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.

തദാ ഗുണവശാത്തസ്യ സ്വയമ്ഭോരനുരഞ്ജനമ്। ഏകത്വേ ച പൃഥക്ത്വേ ച പ്രോക്തമേതന്നിദര്ഘനമ് ।। ൫.

അങ്ങനെ ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ സ്വയംജനിച്ചവന്റെ വർണ്ണഭേദം സംഭവിക്കുന്നു. ഏകത്വത്തിലും ഭിന്നതയിലും ഇതാണ് വിശദീകരണം എന്ന് പറയുന്നു.