തം ദേവദേവം ജനനം ജനാനാം സര്വ്വേഷു ലോകേഷു പ്രതിഷ്ഠിതഞ്ച। വരം വരാണാം വരദം മഹേശ്വരം ബ്രഹ്മാണമാദിം പ്രയതോ നമസ്യേ ।। ൪൧.
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്ന, എല്ലാ സൃഷ്ടികളുടെ ഉറവിടമായ, വരങ്ങൾ നൽകുന്ന, മഹേശ്വരനായ, സൃഷ്ടാവായ, ആദിയായ ആ ദേവദേവനോട് ഞാൻ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സൂത സൂത മഹാഭാഗ ത്വയാ ഭഗവതാ സതാ। വ്യാസപ്രസാദാധിഗതശാസ്ത്രസമ്ബോധനേന ച ।। ൪൨.
സൂതാ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, വ്യാസന്റെ ദയയാൽ ലഭിച്ച ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിലൂടെ നീ ഈ ഉപദേശങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
അഷ്ടാദശപുരാണാനി സേതിഹാസാനി ചാനഘ। ഉപക്രമോപസംഹാര വിധിനോക്താനി കൃത്സ്നശഃ ।। ൪൨.
അനഘനേ, പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും ആരംഭവും സമാപനവും ഉൾപ്പെടെ മുഴുവനായി നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചതുര്ദശസഹസ്രം ച മാത്സ്യം പ്രോക്തമതിസ്ഫുടമ്। തത്സംഖ്യകം ഭവിഷ്യഞ്ച പ്രോക്തം പഞ്ചശതാധികമ് ।। ൪൨.
മാത്സ്യപുരാണത്തിന് പതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. ഭവിഷ്യപുരാണത്തിനും അതേ എണ്ണം, അതിൽ അഞ്ചുനൂറ് അധികം ഉണ്ട്.
മാര്കണ്ഡേയം മഹാരമ്യം പ്രോക്തം നവസഹസ്രകമ്। കഥിതം ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തമഷ്ടാദശസഹസ്രകമ് ।। ൪൨.
ആനന്ദകരമായ മാർകണ്ഡേയപുരാണം ഒൻപതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്. ബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണം പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.
ശതോത്തരഞ്ച ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൂര്യസംഖ്യാസഹസ്രകമ് । അഥ ഭാഗവതം ദിവ്യമഷ്ടാദശസഹസ്രകമ് ।। ൪൨.
ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണത്തിന് നൂറ് അധ്യായങ്ങളും സൂര്യന്റെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളും ഉണ്ട്. ദിവ്യമായ ഭാഗവതപുരാണം പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.
സഹസ്രാണി ദശൈവോക്തം പുരാണം ബ്രഹ്മനാമകമ്। അയുതശ്ലോകഘടിതം പുരാണം വാമനാഭിധമ് ।। ൪൨.
ബ്രഹ്മപുരാണം പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്. വാമനപുരാണവും പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ അടങ്ങിയതാണ്.
തഥൈവായുത സംഖ്യാതം ഷട്ശതാധികമാദികമ്। ത്രയോവിംശതിസാഹസ്രമനിലം തദ്ഗതം ശുഭമ് ।। ൪൨.
അതുപോലെ ആദിപുരാണം പത്തായിരം ആറുനൂറ് ശ്ലോകങ്ങളാണ്. അനിലപുരാണം ഇരുപത്തിമൂവായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ള ശുഭമായതാണ്.
ത്രയോവിംശതിസാഹസ്രം നാരദീയമുദാഹൃതമ് । ഏകോനവിംശസാഹസ്രം വൈനതേയമുദാഹൃതമ് ।। ൪൨.
നാരദപുരാണം ഇരുപത്തിമൂവായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. വൈനതേയപുരാണം പതിനൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.
സഹസ്രപഞ്ചപഞ്ചാശത്പ്രോക്തം പാദ്മം സുവിസ്തരമ്। സപ്തദശസഹസ്രന്തു കൂര്മം പ്രോക്തം മനോഹരമ് ।। ൪൨.
വിശാലമായ പത്മപുരാണം അമ്പത്തിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്. മനോഹരമായ കൂർമപുരാണം പതിനേഴായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.
ചതുര്വിംശതി സാഹസ്രം സൌകരം പരമാദ്ഭുതമ്। ഏകാശീതിസഹസ്രാണി സ്കാന്ദമുക്തം സുവിസ്തൃതമ് ।। ൪൨.
അദ്ഭുതമായ സൂകരപുരാണം ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്. വിശാലമായ സ്കന്ദപുരാണം എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.
ഏവമഷ്ടാദശോക്താനി പുരാണാനി ബൃഹന്തി ച। പുരാണേഷ്വേഷു ബഹവോ ധര്മാസ്തേ വിനിരൂപിതാഃ ।। ൪൨.
ഇങ്ങനെ പതിനെട്ട് മഹാപുരാണങ്ങളും വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ പുരാണങ്ങളിൽ അനേകം ധർമ്മങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
രാഗിണാഞ്ച വിരാഗാണാം യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ് ഗൃഹസ്ഥാനാം വനസ്ഥാനാം സ്ത്രീശൂദ്രാണാം വിശേഷതഃ ।। ൪൨.
ആസക്തരായവരും നിരാസക്തരായവരും, വ്രതം പാലിക്കുന്നവരും ബ്രഹ്മചാരികളായവരും, ഗൃഹസ്ഥരായവരും വനവാസികളായവരും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും,
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം യേ ച സങ്കരജാതയഃ। ഗങ്ഗാദ്യാ യാ മഹാനദ്യോ യജ്ഞവ്രതതപാംസി ച ।। ൪൨.
ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും വൈശ്യന്മാരും മിശ്രജാതികളായവരും, ഗംഗാദി മഹാനദികളും, യജ്ഞങ്ങളും വ്രതങ്ങളും തപസ്സുകളും,
അനേകവിധദാനാനി യമാശ്ച നിയമൈഃ സഹ। യോഗധര്മാ ബഹുവിധാഃ സാംഖ്യാ ഭാഗവതാസ്തഥാ ।। ൪൨.
നാനാവിധമായ ദാനങ്ങൾ, യമങ്ങളും നിയമങ്ങളുമായി ചേർന്നുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ, വിവിധയിനം യോഗധർമ്മങ്ങൾ, അങ്ങനെ തന്നെ സാംഖ്യയും ഭാഗവതപഥങ്ങളും,
ഭക്തിമാര്ഗാ ജ്ഞാനമാര്ഗാ വൈരാഗ്യാനിലനീരജാഃ। ഉപാസനവിധിശ്ചോക്തഃ കര്മസംശുദ്ധിചേതസാമ് ।। ൪൨.
ഭക്തിമാർഗങ്ങൾ, ജ്ഞാനമാർഗങ്ങൾ, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ കാറ്റാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവർ, കര്മശുദ്ധിയുള്ളവർക്കായി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ഉപാസനാവിധികളും,
ബ്രാഹ്മം ശൈവം വൈഷ്ണവം ച സൌരം ശാക്തം തഥാര്ഹതമ്। ഷഡ്ദര്ശനാനി ചോക്താനി സ്വഭാവനിയതാനി ച ।। ൪൨.
ബ്രഹ്മം, ശിവം, വിഷ്ണു, സൂര്യൻ, ശക്തി, അർഹതം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പാരമ്പര്യങ്ങൾ, ആറു ദർശനങ്ങൾ, സ്വഭാവപ്രകൃതിയായവയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു,
ഏതദന്യച്ച വിവിധം പുരാണേഷു നിരുപിതമ്। അതഃ പരം കിമപ്യസ്തി ന വാ ബോദ്ധവ്യമുത്തമമ് ।। ൪൨.
ഇതും ഇതിന് പുറമേയും പലവിധത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ പുരാണങ്ങളിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇതിന് മുകളിൽ അറിയേണ്ടതോ അല്ലയോ എന്നതിൽ മറ്റൊന്നുമില്ല,
ന ജ്ഞായേത യദി വ്യാസോ ഗോപയേദഥ വാ ഭവാന് । അത്ര നഃ സംശയം ഛിന്ധി പൂര്ണഃ പൌരാണികോ യതഃ ।। ൪൨.
വ്യാസൻ അറിയാത്തതോ ഒളിപ്പിച്ചതോ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ തന്നെയോ, ഞങ്ങളുടെ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യണം, കാരണം നിങ്ങൾ പൂർണ്ണമായ പുരാണവിദ്യയുള്ളവനാണ്,
സൂത ഉവാച।। ശ്രൃണു ശൌനക വക്ഷ്യാമി പ്രശ്രമേനം സുദുര്ലഭമ്। അതിഗോപ്യതരം ദിവ്യമനാഖ്യേയം പ്രചക്ഷതേ ।। ൪൨.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ശൗനകാ, ഞാൻ നിന്നോട് വളരെ അപൂർവ്വവും അത്യന്തം രഹസ്യവുമായ ദിവ്യജ്ഞാനം പറയാം, അതിനെ വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയുന്നു,
പരാശരസുതോ വ്യാസഃ കൃത്വാ പൌരാണികീം കഥാമ്। സര്വവേദാര്ഥഘടിതാം ചിന്തയാമാസ ചേതസി ।। ൪൨.
പരാശരപുതനായ വ്യാസൻ പുരാണകഥ രചിച്ചശേഷം, എല്ലാ വേദാർത്ഥവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു,
വര്ണാശ്രമവതാം ധര്മോ മയാ സമ്യഗുദാഹൃതഃ। മുക്തിമാര്ഗാ ബഹുവിധാ ഉക്താ വേദാവിരോധതഃ ।। ൪൨.
വർണാശ്രമം അനുസരിക്കുന്നവരുടെ ധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ ശരിയായി വിശദീകരിച്ചു; മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള പല വഴികളും വേദങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമല്ലാതെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്,
ജീവേശ്വരബ്രഹ്മഭേദോ നിരസ്തഃ സൂത്രനിര്ണയേ। നിരൂപിതം പരം ബ്രഹ്മ ശ്രുതിയുക്തവിചാരതഃ ।। ൪൨.
ജീവൻ, ഈശ്വരൻ, ബ്രഹ്മം എന്ന വ്യത്യാസം സൂത്രനിർണയത്തിൽ തള്ളിക്കളഞ്ഞു; ശ്രുതി, യുക്തി എന്നിവയാൽ പരബ്രഹ്മം വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്,
അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ പരമാത്മാ പരം പദമ്। യദര്ഥം ബ്രഹ്മചര്യാദിവാനപ്രസ്ഥയതിവ്രതമ് ।। ൪൨.
അക്ഷരമായ പരബ്രഹ്മം, പരമാത്മാവ്, പരംപദം—ഇവയെ അറിയാനാണ് ബ്രഹ്മചര്യവും വനവാസവും യതിവ്രതവും ആചരിക്കുന്നത്,
ആചരന്തി മഹാപ്രാജ്ഞാ ധാരണാഞ്ച പൃഥഗ്വിധാമ്। ആസനം പ്രാണരോധശ്ച പ്രത്യാഹാരശ്ച ധാരണാ ।। ൪൨.
മഹാപണ്ഡിതന്മാർ വിവിധവിധമായ ധാരണകൾ, ആസനം, ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ധാരണ എന്നിവ പ്രയോഗിക്കുന്നു,
ധ്യാനം സമാധിരേതാനി യമൈശ്ച നിയമൈഃ സഹ। അഷ്ടാങ്ഗാനി യദര്ഥഞ്ച ചരന്തി മുനിപുങ്ഗവാഃ ।। ൪൨.
ധ്യാനം, സമാധി—ഇവയും യമനിയമങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, ഈ എട്ടു അങ്കങ്ങൾക്കായി മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരിശ്രമിക്കുന്നു,
യദര്ഥം കര്മ കുര്വന്തി വേദാജ്ഞാമാത്രതത്പരാഃ। പരാര്പണധിയാ സമ്യഗ് നിഷ്കാമാഃ കലിലോജ്ഝിതാഃ ।। ൪൨.
അതിനുവേണ്ടി, അവർ വേദത്തിന്റെ ആജ്ഞ മാത്രം മനസ്സിൽ വെച്ച്, പരമേശ്വരനിലേക്ക് സമർപ്പണബുദ്ധിയോടെ, ആസക്തിയില്ലാതെ, പാപം വിട്ട്, കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു,
യജ്ജ്ഞപ്തയേ നിരാകര്ത്തും പാപാചരണമാത്മനഃ। ഗങ്ഗാദിതീര്ഥചര്യാണി നിഷേവന്തേ ശുചിവ്രതാഃ ।। ൪൨.
അത് അറിയാനും, പാപപ്രവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കാനും, ശുദ്ധവ്രതമുള്ളവർ ഗംഗാദി തീർത്ഥയാത്രകൾ ചെയ്യുന്നു,
തദ്ബ്രഹ്മ പരമം ശുദ്ധമനാദ്യന്തമനാമയമ്। നിത്യം സര്വഗതം സ്ഥാണു കൂടസ്ഥം കൂടവിര്ജിതമ് ।। ൪൨.
അത് ബ്രഹ്മം പരമവും ശുദ്ധവും, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തതും, ദുഃഖരഹിതവും, നിത്യവും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതും, അചഞ്ചലവും മായയില്ലാത്തതുമാണ്,
സര്വേന്ദ്രിയചരാഭാസം പ്രാകൃതേന്ദ്രിയവര്ജിതമ്। ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നം നിത്യം ചിന്മാത്രമവ്യയമ് ।। ൪൨.
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയപ്രവൃത്തികളിലും പ്രത്യക്ഷമെങ്കിലും, പ്രകൃതിദത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും, ദിശയും കാലവും മുതലായവയാൽ പരിമിതമല്ലാത്തതും, നിത്യവും ചിത്മാത്രമായും അക്ഷയവുമാണ്,