വായുപുരാണമ്

നിരാത്മകേ പുനസ്തസ്മിന്വാച്യാവാച്യോ ന വിദ്യതേ। ഏതൌ സംഹാരവിസ്താരൌ വ്യക്താവ്യക്തൌ തതഃ പുനഃ ।। ൪൦.

ആത്മാവില്ലാത്തതിൽ, പറയാവുന്നതോ പറയാനാവാത്തതോ ഇല്ല. സംഹാരവും വ്യാപനവും, വ്യക്തവും അവ്യക്തവും, ഇവ രണ്ടും അതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഉദിക്കുന്നു.

സൃജതേ ഗ്രസതേ ചൈവ ഗ്രസ്തഃ പര്യവതിഷ്ഠതേ। ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം സര്വം പുനഃ സര്വം പ്രവര്ത്തതേ ।। ൪൦.

സൃഷ്ടിയും ഗ്രഹിക്കുകയും, ഗ്രസിച്ചശേഷം നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എല്ലാം ക്ഷേത്രജ്ഞന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, പിന്നെയും എല്ലാം വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നു.

അധിഷ്ഠാനപ്രവൃത്തേന തസ്യ തേ ബുദ്ധിപൂര്വകമ്। സാധര്മ്യവൈധര്മ്യകൃതസംയോഗോ വിധിതസ്തയോഃ। അനാദിമാന് സ സംയോഗോ മഹാപുരുഷജഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൦.

അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ, ബുദ്ധിയുടെ സഹായത്തോടെ, സാമ്യവും വ്യത്യാസവും നിയമപ്രകാരം ഒന്നിക്കുന്നു; ഈ അനാദിയായ ഐക്യം മഹാപുരുഷനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.

യാവച്ച സര്ഗപ്രതിസര്ഗകാലസ്താവച്ച തിഷ്ഠതി സുസന്നിരുധ്യ। പൂര്വം ഹിതവ്യേ തദബുദ്ധിപൂര്വം പ്രവര്ത്തതേ തത്പുരുഷാര്ഥമേവ ।। ൪൦.

സൃഷ്ടിയും ലയവും നടക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ അതു ശക്തമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മുമ്പ് അതു വിട്ടയക്കുമ്പോൾ, ബുദ്ധിയില്ലാതെ, ആ പുരുഷന്റെ ഉദ്ദേശത്തിന്നായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഏഷാ നിസര്ഗപ്രതിസര്ഗപൂര്വം പ്രധാനികീ ചേശ്വരകാരിതാ ച। അനാദ്യനന്താ ഹ്യഭിമാനപൂര്വകം വിത്രാസയന്തീ ജഗദഭ്യുപൈതി ।। ൪൦.

സ്വാഭാവികവും പുനഃസൃഷ്ടിക്കും മുമ്പുള്ളതും, പ്രധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയും ഈശ്വരന്റെ പ്രവർത്തിയും കൂടിയാണ് ഇത്; അനാദിയും അനന്തവുമായ ഈ അവസ്ഥ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച്, ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിയും കീഴടക്കിയും വരുന്നു.

ഇത്യേഷ പ്രാകൃതഃ സര്ഗസ്തൃതീയോ ഹേതുലക്ഷണഃ। ഉക്തോ ഹ്യസ്മിംസ്തദാത്യന്തം കവിഭിസ്തത്പ്രമുച്യതേ ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ, കാരണം മുഖ്യമായ ഈ മൂന്നാമത്തെ സ്വാഭാവിക സൃഷ്ടി വിശദീകരിച്ചു; ഇതിൽ, കവികൾ അതു ഒടുവിൽ മോചിതമാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

ഇത്യേഷ പ്രതിസര്ഗോവസ്ത്രിവിധഃ കീര്ത്തിതോ മയാ ൪൦.

ഇങ്ങനെ, ഈ ത്രിവിധമായ പ്രലയം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.

സൂത സുമഹദാഖ്യാനം ഭവതാ പരികീര്തിതമ്। പ്രജാനാം മനുഭിഃ സാര്ദ്ധം ദേവാനാമൃഷിഭിഃ സഹ ।। ൪൧.

സൂതാ, നീ മഹത്തായ കഥ ജനങ്ങൾക്കായി മനുക്കളോടൊപ്പം, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരുമായി ചേർന്ന് വിവരിച്ചു.

പിതൃഗന്ധര്വഭൂതാനാം പിശാചോരഗരക്ഷസാമ്। ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച യക്ഷാണാമേവ പക്ഷിണാമ് ।। ൪൧.

പിതാക്കന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും ഭൂതങ്ങളുടെയും പിശാചുകളുടെയും സർപ്പങ്ങളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും, ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും പക്ഷികളുടെയും കഥകളും നീ പറഞ്ഞു.

അത്യദ്ഭുതാനി കര്മ്മാണി വിധിമാന്ധര്മ്മനിശ്ചയഃ। വിചിത്രാശ്ച കഥായോഗാ ജന്മ ചാഗ്ര്യമനുത്തമമ് ।। ൪൧.

അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്, ധർമ്മവും അധർമ്മവും നിർണ്ണയിക്കുകയും, വൈവിധ്യമാർന്ന കഥകളും അതുല്യമായ ഉത്ഭവവും അവയിൽ കാണാം.

തത്കഥ്യമാനമസ്മാകം ഭവതാ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ। മനഃകര്മസുഖം സൌതേ പ്രീണാത്യാഭൂതസമ്ഭവമ് ।। ൪൧.

നിന്റെ മൃദുലമായ വാക്കുകളിൽ ഈ കഥകൾ ഞങ്ങൾക്ക് പറയുമ്പോൾ, സൂതാ, അതു നമ്മുടെ മനസ്സിനും പ്രവൃത്തികൾക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നു, മുമ്പ് കേൾക്കാത്ത സന്തോഷം ഉണർത്തുന്നു.

ഏവമാരാധ്യ തേ സൂതം സത്കൃത്യ ച മഹര്ഷയഃ । പപ്രച്ഛുഃ സത്രിണഃ സര്വേ പുനഃ സര്ഗപ്രവര്ത്തനമ് ।। ൪൧.

ഇങ്ങനെ സൂതനെ ആദരപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും യാഗത്തിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

കഥം സൂത മഹാപ്രാജ്ഞ പുനം സര്ഗഃ പ്രപത്സ്യതേ। ബന്ധേഷു സമ്പ്രലീനേഷു ഗുണസാമ്യേ തമോമയേ ।। ൪൧.

സൂതാ, മഹാപണ്ഡിതാ, ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായും അന്ധകാരത്തിൽ ലയിച്ചും എല്ലാം ബന്ധത്തിലായപ്പോൾ, വീണ്ടും സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

വികാരേഷ്വവിസൃഷ്ടോഷു ഹ്യവ്യക്തേ ചാത്മനി സ്ഥിതേ। അപ്രവൃത്തൌ ബ്രഹ്മണസ്തു മഹാസായുജ്യഗൈസ്തദാ । കഥം പ്രപത്സ്യതേ സര്ഗസ്തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൪൧.

പരിണാമങ്ങൾ പുറത്തുവരാതെയും, അവ്യക്തം ആത്മാവിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ബ്രഹ്മാവ് പ്രവർത്തനരഹിതനായി മഹാസായുജ്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? അതു ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.

ഏവമുക്തസ്തതഃ സൂതസ്തദാസൌ ലോമഹര്ഷണഃ । വ്യാഖ്യാതുമുപചക്രാമ പുനഃ സര്ഗപ്രവര്ത്തനമ് ।। ൪൧.

ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സൂതനായ ലോമഹർഷണൻ വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അഹം വൌ വര്ത്തയിഷ്യാമി യഥാ സര്ഗഃ പ്രപത്സ്യതേ। പൂര്വവത്സ തു വിജ്ഞേയഃ സമാസാത്തം നിബോധത ।। ൪൧.

സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ പറയാം; അതു മുമ്പുപോലെ സംക്ഷിപ്തമായി മനസ്സിലാക്കണം—അത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

ദൃഷ്ടം ചൈവാനുമേയഞ്ച തര്കം വക്ഷ്യാമി യുക്തിതഃ। തസ്മാദ്വാചോ നിവര്ത്തന്തേ ഹ്യപ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।। ൪൧.

കാണുന്നതും അനുമാനിക്കുന്നതും യുക്തിപ്രകാരമുള്ള തർക്കവും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതിനാൽ വാക്കും മനസ്സും അതിനെ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയാതെ പിന്മാറുന്നു.

അവ്യക്തവത് പരോക്ഷത്വാദ്ഘ്രഹണം തദ്ദുരാസദമ്। വികാരൈഃ പ്രതിസംദൃഷ്ടേ ഗുണസാമ്യേ നിവര്ത്തതേ ।। ൪൧.

അവ്യക്തമായതും ദൂരസ്ഥമായതുമായതിനാൽ അതിനെ പിടികൂടാൻ പ്രയാസമാണ്; ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായപ്പോൾ അത് നിലയ്ക്കുന്നു, പരിണാമങ്ങളിൽ മാത്രം അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാം.

പ്രധാനം പുരുഷാണാഞ്ച സാധര്മ്മ്യേണൈവ തിഷ്ഠതി। ധര്മ്മാധര്മ്മൌ പ്രലീയേതേ അവ്യക്തൌ പ്രാണിനാം സദാ ।। ൪൧.

പ്രധാനവും ജീവന്മാരും സാമ്യത്തിൽ ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു; പുണ്യവും പാപവും എല്ലായ്പ്പോഴും അവ്യക്തത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

സത്ത്വമാത്രാത്മകോ ധര്മ്മോ ഗുണസത്ത്വേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ। തമോമാത്രാത്മകോഽധര്മ്മോ ഗുണേ തമസി തിഷ്ഠതി ।। ൪൧.

ധർമ്മം എന്നത് ശുദ്ധമായ സത്ത്വസ്വഭാവമാണ്, സത്ത്വഗുണത്തിൽ തന്നെ അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ, അധർമ്മം പൂർണ്ണമായ തമോഗുണം കൊണ്ടുള്ളതാണ്, തമസിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

അവിഭാഗവതാവേതൌ ഗുണസാമ്യസ്ഥിതാവുഭൌ। സര്വകാര്യ്യേ ബുദ്ധിപൂര്വം പ്രധാനസ്യ പ്രപത്സ്യതേ ।। ൪൧.

ഈ രണ്ടും വേർതിരിയാതെ ഗുണങ്ങൾ സമത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും ആദ്യം ബുദ്ധിയുടെ ഉദ്ദേശം പ്രധാനത്തിൽ നിന്നു ഉദയം ചെയ്യുന്നു.

അബുദ്ധിപൂര്വം ക്ഷേത്രജ്ഞ അധിഷ്ഠാസ്യതി താന് ഗുണാന്। ഏവം താനഭിമാനേന പ്രപത്സ്യേത പുരസ്തദാ ।। ൪൧.

ബുദ്ധി മുൻപില്ലാതെ, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ആ ഗുണങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതനാകുന്നു; അങ്ങനെ അവയെ സ്വന്തമെന്നു കരുതി ആദ്യം മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.

യദാ പ്രവര്ത്തിതവ്യന്തു ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോര്ദ്വയോഃ। ഭോജ്യഭോക്തൃത്വസമ്ബന്ധം പ്രപത്സ്യേതേ യുതാവുഭൌ ।। ൪൧.

ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞനും തമ്മിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങേണ്ട സമയത്ത്, ഇരുവരും ചേർന്ന് അനുഭവിക്കുന്നവനും അനുഭവിക്കുന്നതും എന്ന ബന്ധത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.

തസ്മാച്ഛരണമവ്യക്തം സാമ്യേ സ്ഥിത്വാ ഗുണാത്മകാന്। ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം തച്ച വൈഷമ്യം ഭജതേ തു തത് ।। ൪൧.

അതിനാൽ, അവ്യക്തം എന്നത് ആശ്രയമാണ്, ഗുണങ്ങളുടെ സമത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അത് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അധിഷ്ഠിതമായപ്പോൾ വൈവിധ്യമാകുന്നു.

തതഃ പ്രപത്സ്യതേ വ്യക്തം ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോര്ദ്വയോഃ। ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം സത്ത്വം വികാരം ജനയിഷ്യതി ।। ൪൧.

അതിനുശേഷം, ക്ഷേത്രത്തിനും ക്ഷേത്രജ്ഞനും വേണ്ടി വ്യക്തം ഉദയം ചെയ്യുന്നു; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അധിഷ്ഠിതമായ സത്ത്വം മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.

മഹദാദ്യം വിശേഷാന്തം ചതുര്വിംശഗുണാത്മകമ്। ക്ഷേത്രജ്ഞസ്യ പ്രധാനസ്യ പുരുഷസ്യ പ്രപത്സ്യതേ ।। ൪൧.

മഹത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകത വരെയുള്ള ഇരുപത്തിനാലു ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളത്, ക്ഷേത്രജ്ഞനും പ്രധാനവും പുരുഷനും ചേർന്ന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.

ബ്രഹ്മാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സോഽഥ ഭവിതാ ചേശ്വരഃ പുനഃ। തതോ ജ്ഞേയസ്യ കൃത്സ്നസ്യ സര്വഭൂതപതിഃ ശിവഃ ।। ൪൧.

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ ആദ്യം അദ്ദേഹം വീണ്ടും ഈശ്വരനാകും; അതിനുശേഷം, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായ ശിവൻ മുഴുവനായും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഈശ്വരഃ സര്വ്വമുക്താനാം ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മമയോ മഹാന്। ആദി ദേവഃ പ്രധാനസ്യാനുഗ്രഹായ പ്രവക്ഷ്യതേ ।। ൪൧.

എല്ലാ മോചിതരുടെ ഈശ്വരൻ ബ്രഹ്മാവാണ്, ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ള മഹാനാണ്; പ്രധാനത്തിന് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ആദിദേവനായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.

അനാദ്യൌ സ്വയമുത്പന്നാവുഭൌ സൂക്ഷ്മൌ തു തൌ സ്മൃതൌ । അനാദിസംയോഗയുതൌ സര്വക്ഷേത്രജ്ഞമേവ ച ।। ൪൧.

ആ ഇരുവരും സ്വയം ജനിച്ചവരും ആരംഭമില്ലാത്തവരുമായ സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ആരംഭമില്ലാത്ത ഐക്യത്തിൽ എല്ലാവരും ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.