വായുപുരാണമ്

ശുദ്ധത്വാന്ന തു ദേശ്യോ വൈ ദൃഷ്ടത്വാത്സമദര്ശനഃ। ആത്മപ്രത്യയകാരീ സാരനൂനഞ്ചാപി ഹേതുകമ്। ഭാവഗ്രാഹ്യമനുമാന്യം ചിന്തയന്ന പ്രമുഹ്യതേ ।। ൪൦.

ശുദ്ധമായതിനാൽ അതിനെ നേരിട്ട് കാണിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാണപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു സാധാരണ ദൃഷ്ടിക്ക് അതു പിടികൂടാനാവില്ല. അതു സ്വയം തെളിയുന്നതും, അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ, അളവിൽ കുറവോ കൂടുതലോ ഇല്ലാത്തതും, കാരണമില്ലാത്തതുമാണ്. അതിന്റെ സ്വഭാവം വിവേചനത്തിലൂടെ ഗ്രഹിച്ചാൽ ഒരിക്കലും സംശയത്തിലാകില്ല.

യദാ പശ്യതി ജ്ഞാതാരം ശാന്താര്ഥം ദര്ശനാത്മകമ്। ദൃശ്യാദൃശ്യേഷു നിര്ദ്ദേശ്യം തദാ തദുദ്ധരം വരമ് ।। ൪൦.

ശാന്തിയും ദർശനസ്വഭാവവും ഉള്ള ജ്ഞാനിയെ, കാണപ്പെടുന്നതിലും കാണപ്പെടാത്തതിലും അതീതനായി, ആരെങ്കിലും തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അതാണ് പരമമോക്ഷം.

ഏവം ജ്ഞാത്വാ സ വിജ്ഞാതാ തതഃ ശാന്തിം നിയച്ഛതി। കാര്യ്യേ ച കാരണേ ചൈവ ബുദ്ധ്യാദൌ ഭൌതികേ തദാ ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ ആ ജ്ഞാനി ശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു. ഫലത്തിലും കാരണത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും ഭൂതങ്ങളിലും അപ്പോൾ.

സംപ്രയുക്തോ വിയുക്തോ വാ ജീവതോ വാ മൃതസ്യ ച। വിജ്ഞാതാ ന ച ദൃശ്യേത പൃഥക്ത്വേനേഹ സര്വ്വശഃ ।। ൪൦.

ചേർന്നാലോ വേർപെട്ടാലോ, ജീവിച്ചാലോ മരിച്ചാലോ, ആ ജ്ഞാനിയെ ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടതായി കാണാൻ കഴിയില്ല.

സ്വേനാത്മാനം തമാത്മാനം കാരണാത്മാ നിയച്ഛതി। പ്രകൃതൌ കാരണേ ചൈവ സ്വാത്മന്യേവോപതിഷ്ഠതി ।। ൪൦.

സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ തന്നെ, ആ കാരണാത്മാവ് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയിലും കാരണത്തിലും, അതു സ്വാത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.

അസ്തി നാസ്തീതി സോഽന്യോ വാ ഇഹാമുത്രേതി വാ പുനഃ। ഏകത്വം വാ പൃഥക്ത്വം വാ ക്ഷേത്രജ്ഞപുരുഷേതി വാ ।। ൪൦.

അത് ഉണ്ട്, ഇല്ല, വേറെയാണ്, ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടത്ത്, ഒന്നാണോ പലതാണോ, ക്ഷേത്രജ്ഞനോ പുരുഷനോ എന്നിങ്ങനെയും.

ആത്മവാന് സ നിരാത്മാ വാ ചേതനോഽചേതനോഽപി വാ। കര്ത്താ വാ സോഽപ്യകര്ത്താ വാ ഭോക്താ വാ ഭോജ്യമേവ വാ ।। ൪൦.

ആത്മാവുള്ളവനോ ആത്മാവില്ലാത്തവനോ, ചൈതന്യമുള്ളവനോ ജഡനോ, കര്‍ത്താവോ അകര്‍ത്താവോ, അനുഭവിക്കുന്നവനോ അനുഭവവിഷയമോ ആയിരിക്കാം.

യജ്ജ്ഞാത്വാ ന നിവര്ത്തന്തേ ക്ഷേത്രജ്ഞേ തു നിരഞ്ജനേ। അവാച്യം തദനാഖ്യാനാദഗ്രാഹ്യത്വാദഹേതുനി ।। ൪൦.

അത് അറിഞ്ഞാൽ പിന്നെ തിരിച്ചുവരില്ല. ക്ഷേത്രജ്ഞനായ കളങ്കരഹിതനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അതു പറയാൻ കഴിയാത്തതും പിടികൂടാനാവാത്തതും കാരണമില്ലാത്തതുമാണ്.

അപ്രതര്ക്യമചിന്ത്യത്വാദവാപ്യത്വാച്ച സര്വശഃ। നാഭിലിമ്പതി തത്തത്ത്വം സമ്പ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।। ൪൦.

അത് തർക്കിക്കാനാവാത്തതും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കാനാവാത്തതുമാണ്. മനസ്സോടെ അതിനെ പ്രാപിച്ചാലും ആ സത്യം മലിനമാകുന്നില്ല.

ക്ഷേത്രേജ്ഞേ നിര്ഗുണേ ശുദ്ധേ ശാന്തേ ക്ഷീണേ നിരഞ്ജനേ। വ്യപേ(യേ)തസുഖദുഃഖേ ച നിരുദ്ധേ ശാന്തിമാഗതേ ।। ൪൦.

ക്ഷേത്രജ്ഞനിൽ, ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനിൽ, ശുദ്ധനിൽ, ശാന്തനിൽ, ക്ഷയിച്ചവനിൽ, കളങ്കമില്ലാത്തവനിൽ, സുഖദുഃഖങ്ങൾ അതീതനിൽ, നിയന്ത്രിതനിൽ, ശാന്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനിൽ.

നിരാത്മകേ പുനസ്തസ്മിന്വാച്യാവാച്യോ ന വിദ്യതേ। ഏതൌ സംഹാരവിസ്താരൌ വ്യക്താവ്യക്തൌ തതഃ പുനഃ ।। ൪൦.

ആത്മാവില്ലാത്തതിൽ, പറയാവുന്നതോ പറയാനാവാത്തതോ ഇല്ല. സംഹാരവും വ്യാപനവും, വ്യക്തവും അവ്യക്തവും, ഇവ രണ്ടും അതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഉദിക്കുന്നു.

സൃജതേ ഗ്രസതേ ചൈവ ഗ്രസ്തഃ പര്യവതിഷ്ഠതേ। ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം സര്വം പുനഃ സര്വം പ്രവര്ത്തതേ ।। ൪൦.

സൃഷ്ടിയും ഗ്രഹിക്കുകയും, ഗ്രസിച്ചശേഷം നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എല്ലാം ക്ഷേത്രജ്ഞന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, പിന്നെയും എല്ലാം വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നു.

അധിഷ്ഠാനപ്രവൃത്തേന തസ്യ തേ ബുദ്ധിപൂര്വകമ്। സാധര്മ്യവൈധര്മ്യകൃതസംയോഗോ വിധിതസ്തയോഃ। അനാദിമാന് സ സംയോഗോ മഹാപുരുഷജഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൦.

അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ, ബുദ്ധിയുടെ സഹായത്തോടെ, സാമ്യവും വ്യത്യാസവും നിയമപ്രകാരം ഒന്നിക്കുന്നു; ഈ അനാദിയായ ഐക്യം മഹാപുരുഷനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.

യാവച്ച സര്ഗപ്രതിസര്ഗകാലസ്താവച്ച തിഷ്ഠതി സുസന്നിരുധ്യ। പൂര്വം ഹിതവ്യേ തദബുദ്ധിപൂര്വം പ്രവര്ത്തതേ തത്പുരുഷാര്ഥമേവ ।। ൪൦.

സൃഷ്ടിയും ലയവും നടക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ അതു ശക്തമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മുമ്പ് അതു വിട്ടയക്കുമ്പോൾ, ബുദ്ധിയില്ലാതെ, ആ പുരുഷന്റെ ഉദ്ദേശത്തിന്നായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഏഷാ നിസര്ഗപ്രതിസര്ഗപൂര്വം പ്രധാനികീ ചേശ്വരകാരിതാ ച। അനാദ്യനന്താ ഹ്യഭിമാനപൂര്വകം വിത്രാസയന്തീ ജഗദഭ്യുപൈതി ।। ൪൦.

സ്വാഭാവികവും പുനഃസൃഷ്ടിക്കും മുമ്പുള്ളതും, പ്രധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയും ഈശ്വരന്റെ പ്രവർത്തിയും കൂടിയാണ് ഇത്; അനാദിയും അനന്തവുമായ ഈ അവസ്ഥ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച്, ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിയും കീഴടക്കിയും വരുന്നു.

ഇത്യേഷ പ്രാകൃതഃ സര്ഗസ്തൃതീയോ ഹേതുലക്ഷണഃ। ഉക്തോ ഹ്യസ്മിംസ്തദാത്യന്തം കവിഭിസ്തത്പ്രമുച്യതേ ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ, കാരണം മുഖ്യമായ ഈ മൂന്നാമത്തെ സ്വാഭാവിക സൃഷ്ടി വിശദീകരിച്ചു; ഇതിൽ, കവികൾ അതു ഒടുവിൽ മോചിതമാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

ഇത്യേഷ പ്രതിസര്ഗോവസ്ത്രിവിധഃ കീര്ത്തിതോ മയാ ൪൦.

ഇങ്ങനെ, ഈ ത്രിവിധമായ പ്രലയം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.

സൂത സുമഹദാഖ്യാനം ഭവതാ പരികീര്തിതമ്। പ്രജാനാം മനുഭിഃ സാര്ദ്ധം ദേവാനാമൃഷിഭിഃ സഹ ।। ൪൧.

സൂതാ, നീ മഹത്തായ കഥ ജനങ്ങൾക്കായി മനുക്കളോടൊപ്പം, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരുമായി ചേർന്ന് വിവരിച്ചു.

പിതൃഗന്ധര്വഭൂതാനാം പിശാചോരഗരക്ഷസാമ്। ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച യക്ഷാണാമേവ പക്ഷിണാമ് ।। ൪൧.

പിതാക്കന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും ഭൂതങ്ങളുടെയും പിശാചുകളുടെയും സർപ്പങ്ങളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും, ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും പക്ഷികളുടെയും കഥകളും നീ പറഞ്ഞു.

അത്യദ്ഭുതാനി കര്മ്മാണി വിധിമാന്ധര്മ്മനിശ്ചയഃ। വിചിത്രാശ്ച കഥായോഗാ ജന്മ ചാഗ്ര്യമനുത്തമമ് ।। ൪൧.

അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്, ധർമ്മവും അധർമ്മവും നിർണ്ണയിക്കുകയും, വൈവിധ്യമാർന്ന കഥകളും അതുല്യമായ ഉത്ഭവവും അവയിൽ കാണാം.

തത്കഥ്യമാനമസ്മാകം ഭവതാ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ। മനഃകര്മസുഖം സൌതേ പ്രീണാത്യാഭൂതസമ്ഭവമ് ।। ൪൧.

നിന്റെ മൃദുലമായ വാക്കുകളിൽ ഈ കഥകൾ ഞങ്ങൾക്ക് പറയുമ്പോൾ, സൂതാ, അതു നമ്മുടെ മനസ്സിനും പ്രവൃത്തികൾക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നു, മുമ്പ് കേൾക്കാത്ത സന്തോഷം ഉണർത്തുന്നു.

ഏവമാരാധ്യ തേ സൂതം സത്കൃത്യ ച മഹര്ഷയഃ । പപ്രച്ഛുഃ സത്രിണഃ സര്വേ പുനഃ സര്ഗപ്രവര്ത്തനമ് ।। ൪൧.

ഇങ്ങനെ സൂതനെ ആദരപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും യാഗത്തിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

കഥം സൂത മഹാപ്രാജ്ഞ പുനം സര്ഗഃ പ്രപത്സ്യതേ। ബന്ധേഷു സമ്പ്രലീനേഷു ഗുണസാമ്യേ തമോമയേ ।। ൪൧.

സൂതാ, മഹാപണ്ഡിതാ, ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായും അന്ധകാരത്തിൽ ലയിച്ചും എല്ലാം ബന്ധത്തിലായപ്പോൾ, വീണ്ടും സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

വികാരേഷ്വവിസൃഷ്ടോഷു ഹ്യവ്യക്തേ ചാത്മനി സ്ഥിതേ। അപ്രവൃത്തൌ ബ്രഹ്മണസ്തു മഹാസായുജ്യഗൈസ്തദാ । കഥം പ്രപത്സ്യതേ സര്ഗസ്തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൪൧.

പരിണാമങ്ങൾ പുറത്തുവരാതെയും, അവ്യക്തം ആത്മാവിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ബ്രഹ്മാവ് പ്രവർത്തനരഹിതനായി മഹാസായുജ്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? അതു ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.

ഏവമുക്തസ്തതഃ സൂതസ്തദാസൌ ലോമഹര്ഷണഃ । വ്യാഖ്യാതുമുപചക്രാമ പുനഃ സര്ഗപ്രവര്ത്തനമ് ।। ൪൧.

ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സൂതനായ ലോമഹർഷണൻ വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അഹം വൌ വര്ത്തയിഷ്യാമി യഥാ സര്ഗഃ പ്രപത്സ്യതേ। പൂര്വവത്സ തു വിജ്ഞേയഃ സമാസാത്തം നിബോധത ।। ൪൧.

സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ പറയാം; അതു മുമ്പുപോലെ സംക്ഷിപ്തമായി മനസ്സിലാക്കണം—അത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

ദൃഷ്ടം ചൈവാനുമേയഞ്ച തര്കം വക്ഷ്യാമി യുക്തിതഃ। തസ്മാദ്വാചോ നിവര്ത്തന്തേ ഹ്യപ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।। ൪൧.

കാണുന്നതും അനുമാനിക്കുന്നതും യുക്തിപ്രകാരമുള്ള തർക്കവും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതിനാൽ വാക്കും മനസ്സും അതിനെ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയാതെ പിന്മാറുന്നു.

അവ്യക്തവത് പരോക്ഷത്വാദ്ഘ്രഹണം തദ്ദുരാസദമ്। വികാരൈഃ പ്രതിസംദൃഷ്ടേ ഗുണസാമ്യേ നിവര്ത്തതേ ।। ൪൧.

അവ്യക്തമായതും ദൂരസ്ഥമായതുമായതിനാൽ അതിനെ പിടികൂടാൻ പ്രയാസമാണ്; ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായപ്പോൾ അത് നിലയ്ക്കുന്നു, പരിണാമങ്ങളിൽ മാത്രം അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാം.

പ്രധാനം പുരുഷാണാഞ്ച സാധര്മ്മ്യേണൈവ തിഷ്ഠതി। ധര്മ്മാധര്മ്മൌ പ്രലീയേതേ അവ്യക്തൌ പ്രാണിനാം സദാ ।। ൪൧.

പ്രധാനവും ജീവന്മാരും സാമ്യത്തിൽ ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു; പുണ്യവും പാപവും എല്ലായ്പ്പോഴും അവ്യക്തത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.