വായുപുരാണമ്

ക്ഷേത്രജ്ഞേഷ്വനുസജ്യന്തേ ഗണമാത്രാത്മകാനി തു। പ്രാവൃട്‌കാലേ പൃഥക്ത്വേന പശ്യന്തീഹ ന ചക്ഷുഷാ ।। ൪൦.

ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാരിൽ ഇവ കൂട്ടമായ സ്വഭാവത്തിൽ ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു; മഴക്കാലത്ത് ഇവ കണ്ണുകൊണ്ട് വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ല.

പശ്യന്ത്യേവംവിധം സിദ്ധാ ജീവം ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ। ശ്വാവിതി ശ്വാനപാനശ്ച യോനീഃ പ്രവിശതസ്തഥാ ।। ൪൦.

സിദ്ധന്മാർ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ ഇങ്ങനെയുള്ള ജീവനെ കാണുന്നു; നായയോ നായഭക്ഷകനോ ആയി ഇവർ വിവിധ യോനികളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.

തിര്യ്യഗൂര്ദ്ധ്വമധസ്താച്ച ധാവതോഽപി യഥാക്രമമ്। ജീവപ്രാണാസ്തഥാ ലിങ്ഗം കാരണഞ്ച ചതുഷ്ടയമ് ।।. ൪൦.

അടിവും മുകളിലും അരികിലും എല്ലായിടത്തും ക്രമമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവപ്രാണൻ, ലിംഗശരീരം, നാലു കാരണങ്ങൾ — ഇവയും അങ്ങനെ തന്നെ.

പര്യ്യായവാചകൈഃ ശബ്ദൈരേകാര്ഥൈഃ സോഽഭിലിഖ്യതേ। വ്യക്താവ്യക്തേ പ്രമാണോഽയം സ വൈ രൂപം തു കൃത്സ്നശഃ ।। ൪൦.

ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്ന സമാനപദങ്ങൾകൊണ്ട് അവൻ വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; വ്യക്തവും അവ്യക്തവും എല്ലാം ഇതാണ് അളവ്, ഇതാണ് പൂർണ്ണരൂപം.

അവ്യക്താന്ത ഗൃഹീതം ച ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതഞ്ച യത് । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശുചിര്ഭൂത്ത്വാ ജ്ഞാനാദ്വൈ വിപ്രമുച്യതേ ।। ൪൦.

അവ്യക്തം വരെ ഉൾക്കൊണ്ടതും ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുമായത് അറിയുമ്പോൾ, ശുദ്ധനായി, ഒരുവൻ ജ്ഞാനി എന്ന് സത്യത്തിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

നഷ്ടഞ്ചൈവ യഥാ തത്ത്വം തത്ത്വാനാം തത്ത്വദര്ശനമ്। യഥേഷ്ടം പരിനിര്യ്യാതി ഭിന്നേ ദേഹേ സുനിര്വൃതേ ।। ൪൦.

തത്ത്വം നഷ്ടമായാൽ, തത്ത്വങ്ങളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നു; ഇഷ്ടപ്രകാരം, ശരീരം തകർന്നപ്പോൾ ആൾ പൂർണ്ണമായി വിടപറയുന്നു.

ഭിദ്യതേ കരണഞ്ചാപി ഹ്യവ്യക്താജ്ഞാനിനസ്തതഃ। മുക്തോ ഗുണശരീരേണ പ്രാണാദ്യേന തു സര്വശഃ ।। ൪൦.

അവ്യക്തത്തെ അറിയാത്തവനു ഉപകരണം തകരുന്നു; മോചിതനാകുമ്പോൾ ഗുണശരീരത്തിൽ നിന്നും പ്രാണാദികളിൽ നിന്നുമൊക്കെയും പൂർണ്ണമായി മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

നാന്യച്ഛരീരമാദത്തേ ദഗ്ധേ ബീജേ യഥാങ്കുരഃ। ജീവികഃ സര്വസംസാരാദ്ബീജശാരീരമാനസഃ ।। ൪൦.

വിത്ത് ചുട്ടുപോയാൽ അങ്കുരം വരാത്തതുപോലെ, അവൻ മറ്റൊരു ശരീരം എടുക്കുന്നില്ല; വിത്തും മനസ്സും ആയ ശരീരമുള്ള ജീവൻ എല്ലാ സംസാരത്തിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

ജ്ഞാനാച്ചതുര്ദ്ദശാച്ഛുദ്ധഃ പ്രകൃതിം സോഽനുവര്ത്തതേ। പ്രകൃതിം സത്യമിത്യാഹു ര്വികാരോഽനൃതമുച്യതേ ।। ൪൦.

പതിനാലു ജ്ഞാനങ്ങളാൽ ശുദ്ധനായി, അവൻ പ്രകൃതിയെ അനുഗമിക്കുന്നു; പ്രകൃതിയാണ് സത്യം എന്ന് അവർ പറയുന്നു, വികാരമാണ് അസത്യം എന്ന് പറയുന്നു.

തത്സദ്ഭാവോഽനൃതം ജ്ഞേയം സദ്ഭാവഃ സത്യമുച്യതേ। അനാമരൂപക്ഷേത്രജ്ഞനാമരൂപം പ്രചക്ഷതേ ।। ൪൦.

വികാരത്തിന്റെ നില അസത്യം എന്ന് അറിയണം; സത്യം എന്നത് സത്യമായ നിലയാണ്. പേരുമോ രൂപമോ ഇല്ലാത്ത ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അങ്ങനെ തന്നെ പേരും രൂപവും ഇല്ലാത്തവൻ എന്ന് പറയുന്നു.

യസ്മാത്ക്ഷേത്രം വിജാനാതി തസ്മാത്ക്ഷേത്രജ്ഞ ഉച്യതേ। ക്ഷേത്രപ്രത്യയതോ യസ്മാത്ക്ഷേത്രജ്ഞഃ ശുഭ ഉച്യതേ ।। ൪൦.

ക്ഷേത്രം അറിയുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; ക്ഷേത്രത്തെ അറിയുന്നതുകൊണ്ടാണ് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ശുഭൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ക്ഷേത്രജ്ഞഃ സ്മര്യ്യതേ തസ്മാത്ക്ഷേത്രം തജ്ജ്ഞൈര്വിഭാഷ്യതേ। ക്ഷേത്രത്വപ്രത്യയം ദൃഷ്ടം ക്ഷേത്രജ്ഞഃ പ്രത്യയീ സദാ ।। ൪൦.

അതിനാൽ അവൻ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ക്ഷേത്രം അതിനെ അറിയുന്നവരാൽ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു; ക്ഷേത്രത്വബോധം കാണപ്പെടുന്നു, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എപ്പോഴും ബോധവാനാണ്.

ക്ഷയണാത് കരണാച്ചൈവ ക്ഷതത്രാണാത്തഥൈവ ച। ഭോജ്യത്വാദ്വിഷയത്വാച്ച ക്ഷേത്രം ക്ഷേത്രവിദോ വിദുഃ ।। ൪൦.

ക്ഷയവും ഉപകരണമായതും, ക്ഷതവും രക്ഷയും, അനുഭവ്യവും വിഷയം എന്നതുമൂലം, ക്ഷേത്രം എന്നത് ക്ഷേത്രത്തെ അറിയുന്നവർ അങ്ങനെ തിരിച്ചറിയുന്നു.

മഹദാദ്യം വിശേഷാന്തം സവൈരൂപ്യം വിലക്ഷണമ്। വികാരലക്ഷണം തദ്വൈ സാക്ഷരക്ഷരമേവ ച ।। ൪൦.

മഹത്ത്വം മുതലായവയും അതിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങളും, എല്ലാം മാറ്റങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതാണ് നശ്വരവും അനശ്വരവും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

തമേവ ച വികാരന്തു യസ്മാദ്വൈ ക്ഷരതേ പുനഃ। തസ്മാച്ച കാരണാച്ചൈവ ക്ഷരമിത്യഭിധീയതേ ।। ൪൦.

ആ മാറ്റം വീണ്ടും ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ അതിനെ നശ്വരമെന്നു പറയുന്നു. അതിന്റെ കാരണത്താൽ അതിന് നശ്വരമെന്ന പേരുണ്ട്.

സുഖദുഃഖമോഹഭാവാ ഭോജ്യമിത്യഭിധീയതേ। അചേതത്വാദ്ധി വിഷയസ്തദ്ധി ധര്മ്മവിഭുഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൦.

സുഖം, ദുഃഖം, മോഹം എന്നിവ അനുഭവവിഷയങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവ ജഡമായതിനാൽ, അവ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

ന ക്ഷീയതേ ന ക്ഷരതി വികാരപ്രസൃതന്തു തത്। അക്ഷരം തേന ചാപ്യുക്തമക്ഷീണത്വാത്തഥൈവ ച ।। ൪൦.

ഏതൊന്നും ക്ഷയിക്കാതെയും നശിക്കാതെയും, അതിൽ നിന്ന് മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, അതിനെ അനശ്വരമെന്നു വിളിക്കുന്നു. കാരണം അതിന് ക്ഷയം ഇല്ല.

യസ്മാത്പുര്യ്യനുശേതേ ച തസ്മാത്പുരുഷ ഉച്യതേ। പുരപ്രത്യയികോ യസ്മാത്പൂരുഷേത്യഭിധീയതേ ।। ൪൦.

ശരീരരൂപമായ നഗരത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. നഗരവുമായി ബന്ധമുള്ളതുകൊണ്ടു കൂടി അതിന് പുരുഷൻ എന്ന പേരുണ്ട്.

പുരുഷം കഥയസ്വാഥ കഥന്തജ്ജ്ഞൈര്വിഭാഷ്യതേ। ശുദ്ധോ നിരഞ്ജനാഭാസോ ജ്ഞാനാജ്ഞാനവിവര്ജിതഃ ।। ൪൦.

പിന്നീട് പുരുഷനെക്കുറിച്ച് പറയൂ. ജ്ഞാനികൾ അതിനെ എങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു? അതു ശുദ്ധവും, കളങ്കമില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, ജ്ഞാനവും അജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.

അസ്തി നാസ്തീതി സോഽന്യോ വാ ബദ്ധോ മുക്തോ ഗതഃ സ്ഥിതഃ। നൈര്ഹേതികാന്തനിര്ദ്ദേശ്യസൂക്തസ്തസ്മിന്ന വിദ്യതേ ।। ൪൦.

അത് ഉണ്ട്, ഇല്ല, വേറെയാണ്, ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, മോചിതനാണ്, പോയിരിക്കുന്നു, നിലകൊള്ളുന്നു എന്നിങ്ങനെയുള്ള നിർവചനങ്ങൾ അതിൽ ഇല്ല.

ശുദ്ധത്വാന്ന തു ദേശ്യോ വൈ ദൃഷ്ടത്വാത്സമദര്ശനഃ। ആത്മപ്രത്യയകാരീ സാരനൂനഞ്ചാപി ഹേതുകമ്। ഭാവഗ്രാഹ്യമനുമാന്യം ചിന്തയന്ന പ്രമുഹ്യതേ ।। ൪൦.

ശുദ്ധമായതിനാൽ അതിനെ നേരിട്ട് കാണിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാണപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു സാധാരണ ദൃഷ്ടിക്ക് അതു പിടികൂടാനാവില്ല. അതു സ്വയം തെളിയുന്നതും, അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ, അളവിൽ കുറവോ കൂടുതലോ ഇല്ലാത്തതും, കാരണമില്ലാത്തതുമാണ്. അതിന്റെ സ്വഭാവം വിവേചനത്തിലൂടെ ഗ്രഹിച്ചാൽ ഒരിക്കലും സംശയത്തിലാകില്ല.

യദാ പശ്യതി ജ്ഞാതാരം ശാന്താര്ഥം ദര്ശനാത്മകമ്। ദൃശ്യാദൃശ്യേഷു നിര്ദ്ദേശ്യം തദാ തദുദ്ധരം വരമ് ।। ൪൦.

ശാന്തിയും ദർശനസ്വഭാവവും ഉള്ള ജ്ഞാനിയെ, കാണപ്പെടുന്നതിലും കാണപ്പെടാത്തതിലും അതീതനായി, ആരെങ്കിലും തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അതാണ് പരമമോക്ഷം.

ഏവം ജ്ഞാത്വാ സ വിജ്ഞാതാ തതഃ ശാന്തിം നിയച്ഛതി। കാര്യ്യേ ച കാരണേ ചൈവ ബുദ്ധ്യാദൌ ഭൌതികേ തദാ ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ ആ ജ്ഞാനി ശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു. ഫലത്തിലും കാരണത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും ഭൂതങ്ങളിലും അപ്പോൾ.

സംപ്രയുക്തോ വിയുക്തോ വാ ജീവതോ വാ മൃതസ്യ ച। വിജ്ഞാതാ ന ച ദൃശ്യേത പൃഥക്ത്വേനേഹ സര്വ്വശഃ ।। ൪൦.

ചേർന്നാലോ വേർപെട്ടാലോ, ജീവിച്ചാലോ മരിച്ചാലോ, ആ ജ്ഞാനിയെ ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടതായി കാണാൻ കഴിയില്ല.

സ്വേനാത്മാനം തമാത്മാനം കാരണാത്മാ നിയച്ഛതി। പ്രകൃതൌ കാരണേ ചൈവ സ്വാത്മന്യേവോപതിഷ്ഠതി ।। ൪൦.

സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ തന്നെ, ആ കാരണാത്മാവ് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയിലും കാരണത്തിലും, അതു സ്വാത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.

അസ്തി നാസ്തീതി സോഽന്യോ വാ ഇഹാമുത്രേതി വാ പുനഃ। ഏകത്വം വാ പൃഥക്ത്വം വാ ക്ഷേത്രജ്ഞപുരുഷേതി വാ ।। ൪൦.

അത് ഉണ്ട്, ഇല്ല, വേറെയാണ്, ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടത്ത്, ഒന്നാണോ പലതാണോ, ക്ഷേത്രജ്ഞനോ പുരുഷനോ എന്നിങ്ങനെയും.

ആത്മവാന് സ നിരാത്മാ വാ ചേതനോഽചേതനോഽപി വാ। കര്ത്താ വാ സോഽപ്യകര്ത്താ വാ ഭോക്താ വാ ഭോജ്യമേവ വാ ।। ൪൦.

ആത്മാവുള്ളവനോ ആത്മാവില്ലാത്തവനോ, ചൈതന്യമുള്ളവനോ ജഡനോ, കര്‍ത്താവോ അകര്‍ത്താവോ, അനുഭവിക്കുന്നവനോ അനുഭവവിഷയമോ ആയിരിക്കാം.

യജ്ജ്ഞാത്വാ ന നിവര്ത്തന്തേ ക്ഷേത്രജ്ഞേ തു നിരഞ്ജനേ। അവാച്യം തദനാഖ്യാനാദഗ്രാഹ്യത്വാദഹേതുനി ।। ൪൦.

അത് അറിഞ്ഞാൽ പിന്നെ തിരിച്ചുവരില്ല. ക്ഷേത്രജ്ഞനായ കളങ്കരഹിതനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അതു പറയാൻ കഴിയാത്തതും പിടികൂടാനാവാത്തതും കാരണമില്ലാത്തതുമാണ്.

അപ്രതര്ക്യമചിന്ത്യത്വാദവാപ്യത്വാച്ച സര്വശഃ। നാഭിലിമ്പതി തത്തത്ത്വം സമ്പ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।। ൪൦.

അത് തർക്കിക്കാനാവാത്തതും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കാനാവാത്തതുമാണ്. മനസ്സോടെ അതിനെ പ്രാപിച്ചാലും ആ സത്യം മലിനമാകുന്നില്ല.