വായുപുരാണമ്

സര്വമേതത്പ്രയാതസ്യ ഗുണമാത്രാത്മകം സ്മൃതമ്। നിരിന്ദ്രിയാണാം ച തദാ ജ്ഞാനിനാം യച്ഛുഭാശുഭമ് ।। ൪൦.

ഇതെല്ലാം, ദേഹമൊഴിഞ്ഞവനു ഗുണങ്ങളുടെ സ്വഭാവമായതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്; ഇന്ദ്രിയങ്ങളില്ലാത്ത ജ്ഞാനികള്‍ക്ക്, നല്ലതും ചീത്തയും അപ്പോള്‍ അത്രമേല്‍.

പ്രകൃത്യാം ചൈവ തത്സര്വം പുണ്യം പാപം പ്രതിഷ്ഠതി। യോന്യവസ്ഥാ സ്വഭാവേ ച ദേഹിനാം തു നിഷിച്യതേ ।। ൪൦.

അവയെല്ലാം, പുണ്യവും പാപവും ഉള്‍പ്പെടെ, പ്രകൃതിയില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു; ഗര്‍ഭാവസ്ഥയിലും സ്വഭാവത്തിലും അനുസരിച്ച് അവ ജീവികളില്‍ നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.

ജന്തൂനാം പാപപുണ്യന്തു പ്രകൃതൌ യത്പ്രതിഷ്ഠിതമ് । അവ്യക്ത സ്ഥാനി താന്യേവ പുണ്യപാപാനി ജന്തവഃ। യേ ജയന്തി പുനര്ദേഹേ ദേഹാന്യത്വേ തഥൈവ ച ।। ൪൦.

ജന്തുക്കളുടെ പാപപുണ്യങ്ങള്‍ പ്രകൃതിയില്‍ സ്ഥാപിതമായവ, അവ്യക്തത്തില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു; അവ തന്നെ, മറ്റൊരു ശരീരത്തില്‍ ജനിക്കുന്നവര്‍ക്ക് വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നു.

ധര്മാധര്മൌ തു ജന്തൂനാം ഗുണമാത്രാത്മകാവുഭൌ । കരണൈഃ സ്വൈഃ പ്രചീയേതേ കായത്വേനേഹ ജന്തുഭിഃ ।। ൪൦.

ജന്തുക്കളുടെ ധര്‍മവും അധര്‍മവും ഗുണങ്ങളുടെ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്; ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ, ശരീരരൂപത്തില്‍, ഇവ ഇവിടെ സമ്പാദിക്കുന്നു.

സുചേതനാഃ പ്രലീയന്തേ ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതാ ഗുണാഃ। സര്ഗേ ച പ്രതിസര്ഗേ ച സംസാരേ ചൈവ ജന്തവഃ। സംയുജ്യന്തേ വിയുജ്യന്തേ കരണൈഃ സഞ്ചരന്തി ച ।। ൪൦.

ക്ഷേത്രജ്ഞന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള നല്ല ഗുണങ്ങള്‍ ലയിക്കുന്നു; സൃഷ്ടിയിലും ലയത്തിലും സഞ്ചാരത്തിലും ജീവികള്‍ ഉപകരണങ്ങളോടെ ചേരുകയും വേര്‍പിരിയുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

രാജസീ താമസീ ചൈവ സാത്വികീ ചൈവ വൃത്തയഃ। ഗുണമാത്രാഃ പ്രവര്ത്തന്തേ പുരുഷാധിഷ്ഠിതാസ്ത്രിധാ ।। ൪൦.

രാജസികം, താമസികം, സാത്വികം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങള്‍ പുരുഷന്റെ നിയന്ത്രണത്തില്‍ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഊര്ദ്ധ്വം ദേവാത്മകം സത്ത്വമധോഭാഗാത്മകം തമഃ। തയോഃ പ്രവര്ത്തകം മദ്യേ ഇഹൈവാവര്ത്തകം രജഃ ।। ൪൦.

മുകളിലേക്ക് ദൈവസ്വഭാവമായ സത്ത്വം, താഴേക്ക് തമോഗുണം; ഇടയില്‍ രാജസികം പ്രവർത്തനത്തിനും ആവര്‍ത്തനത്തിനും കാരണമാകുന്നു.

ഇത്യേവം പരിവര്ത്തന്തേ ത്രയഃ സ്രോതോഗുണാത്മകാഃ। ലോകേഷു സര്വഭൂതാനാം തന്ന കാര്യം വിജാനതാ ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ ഗുണങ്ങളാല്‍ നിറഞ്ഞ മൂന്നു പ്രവാഹങ്ങളും ലോകങ്ങളിലുടനീളം എല്ലാ ജീവികളിലും ചുറ്റിപ്പറയുന്നു; ഇതിന്റെ ഫലങ്ങളില്‍ ബന്ധം പുലര്‍ത്തേണ്ടതില്ലെന്ന് അറിയുന്നവന്.

അവിദ്യാപ്രത്യയാരമ്ഭാ ആരഭ്യന്തേ ഹി മാനവൈഃ । ഏതാസ്തു ഗതയസ്തിസ്രഃ ശുഭാഃ പാപാത്മികാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪൦.

അജ്ഞാനവും അതിന്റെ കാരണങ്ങളും മനുഷ്യര്‍ ആരംഭിക്കുന്നു; ഈ മൂന്നു വഴികളും നല്ലതോ പാപസ്വഭാവമുള്ളതോ ആയതായി ഓര്‍മ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

തമ സാഭിഭവാജ്ജന്തുര്യാഥാതഥ്യം ന വിന്ദതി। അതത്ദ്ദര്ശനാത്സോഽഥ ത്രിവിധം ബധ്യതേ തതഃ ।। ൪൦.

അന്ധകാരത്തിൽ അടിമപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ വസ്തുക്കളെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. അപ്രകൃതമായത് കാണുന്നതിനാൽ, അവൻ മൂന്നു വിധത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രാകൃതേന ച ബന്ധേന തഥാ വൈകാരികേന ച। ദക്ഷിണാഭിസ്തൃതീയേന ബദ്ധോഽത്യന്തം വിവര്ത്തതേ ।। ൪൦.

സ്വാഭാവികമായ ബന്ധം, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ബന്ധം, പ്രവർത്തികളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ബന്ധം — ഇവ മൂലമാണ് അവൻ അനന്തമായി ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നത്.

ഇത്യേതേ വൈ ത്രയഃ പ്രോക്താ ബന്ധാ ഹ്യജ്ഞാനഹേതുകാഃ। അനിത്യേ നിത്യസംജ്ഞാ ച ദുഃഖേ ച സുഖദര്ശനമ് ।। ൪൦.

ഈ മൂന്നു ബന്ധങ്ങളും അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. നശ്വരമായതിനെ ശാശ്വതം എന്നു കരുതൽ, ദുഃഖത്തിൽ സുഖം കാണൽ — ഇതൊക്കെയാണ് അജ്ഞാനത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

അസ്വേ സ്വമിതി ച ജ്ഞാനമശുചൌ ശുചിനിശ്ചയഃ। യേഷാമേതേ മനോദോഷാ ജ്ഞാനദോഷാ വിപര്യ്യയാത് ।। ൪൦.

സ്വന്തമല്ലാത്തതിനെ സ്വന്തം എന്നു കരുതൽ, അശുദ്ധമായതിനെ ശുദ്ധം എന്നു വിശ്വസിക്കൽ — ഇവ മനസ്സിന്റെ ദോഷങ്ങളും അറിവിന്റെ തെറ്റുകളും ആകുന്നു, ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ളവയാണ്.

രാഗദ്വേഷനിവൃത്തിശ്ച തജ്ജ്ഞാനം സമുദാഹൃതമ്। അജ്ഞാനം തമസോ മൂലം കര്മ്മദ്വയഫലം രജഃ। കര്മ്മജസ്തു പുനര്ദേഹോ മഹാദുഃഖം പ്രവര്ത്തതേ ।। ൪൦.

രാഗവും ദ്വേഷവും അവസാനിപ്പിക്കുന്നതാണു യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം. അജ്ഞാനം അന്ധകാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. പ്രവർത്തിയുടെ ഫലം രജസ്സാണ്. പ്രവർത്തിയിൽ നിന്നു ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിൽ നിന്ന് വലിയ ദുഃഖം വരുന്നു.

ശ്രോത്രജാ നേത്രജാ ചൈവ ത്വഗ്ജിഹ്വാഘ്രാണതസ്തഥാ। പുനര്ഭവകരീ ദുഃഖാ കര്മ്മണാം ജായതേ തു സാ ।। ൪൦.

ചെവി, കണ്ണ്, ത്വക്ക്, നാവ്, മൂക്ക് — ഇവയിൽ നിന്നാണ് വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകുന്നത്. പ്രവർത്തികളാൽ ദുഃഖം ആവർത്തിച്ച് വരുന്നു.

സതൃഷ്ണോഽഭിഹിതോ ബാലഃ സ്വകൃതൈഃ കര്മ്മണഃ ഫലൈഃ। തൈലപാലീകവജ്ജീവസ്തത്രൈവ പരി വര്ത്തതേ ।। ൪൦.

ആസക്തിയാൽ നിറഞ്ഞ മണ്ടൻ, സ്വന്തം പ്രവർത്തികളുടെ ഫലത്തിൽ എണ്ണ വിളക്കിൽപോലെ തുടർച്ചയായി ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു.

തസ്മാത്സ്ഥൂലമനര്ഥാനാമജ്ഞാനമുപദിശ്യതേ । തം ശക്തമവധാര്യ്യൈകം ജ്ഞാനേ യത്നം സമാചരേത് ।। ൪൦.

അതിനാൽ, വലിയ അനർത്ഥങ്ങളുടെ മൂലകാരണമായി അജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതു മനസ്സിലാക്കി, ജ്ഞാനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം.

ജ്ഞാനാദ്വിജയതേ സര്വം ത്യാഗാദ്‌ബുദ്ധിര്വിരജ്യതേ। വൈരാഗ്യാച്ഛുദ്ധ്യതേ ചാപി ശുദ്ധഃ സത്ത്വേന മുച്യതേ ।। ൪൦.

ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എല്ലാം ജയിക്കാം. ഉപേക്ഷനത്തിലൂടെ ബുദ്ധി ശുദ്ധിയാകും. വിരാഗത്തിലൂടെ മനസ്സും ശുദ്ധമാകും. ശുദ്ധമായ സത്ത്വം കൊണ്ടു മോക്ഷം ലഭിക്കും.

അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി രാഗം ഭൂതാപഹാരിണമ്। അഭിഷങ്ഗായ യോ യസ്മാദ്വിഷയോഽപ്യവശാത്മനഃ ।। ൪൦.

ഇനി ഞാൻ beings-നെ പിടിച്ചടക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആകർഷണം ഉണ്ടാക്കുന്ന ആസക്തിയെ വിശദീകരിക്കാം. മനസ്സിന് വിരുദ്ധമായിട്ടും അതു ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

അനിഷ്ടമഭിഷങ്ഗം ഹി പ്രീതിതാപവിഷാദനമ്। ദുഃഖലാഭേ ന താപഞ്ച സുഖാനുസ്മരണം തഥാ ।। ൪൦.

അനിഷ്ടമായതിൽ ആസക്തി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും നിരാശയും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ദുഃഖം ലഭിച്ചപ്പോൾ അതിൽ വേദനയില്ല, പക്ഷേ സുഖം ഓർമ്മ വരുന്നു.

ഇത്യേഷ വൈഷയോ രാഗഃ സമ്ഭൂത്യാഃ കാരണം സ്മൃതമ്। ബ്രഹ്മാദൌ സ്ഥാവരാന്തേ വൈ സംസാരേ ഹ്യാധിഭൌതികേ। അജ്ഞാനപൂര്വകം തസ്മാദജ്ഞാനന്തു വിവര്ജയേത് ।। ൪൦.

ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസക്തി പുനർജനനത്തിന് കാരണമാകുന്നു — ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെടികൾ വരെ സകല ജീവികളിലും. അതിനാൽ അതിനു മുമ്പുള്ള അജ്ഞാനം ഉപേക്ഷിക്കണം.

യസ്യ ചാര്ഷം ന പ്രമാണം ശിഷ്ടാചാരം തഥൈവ ച। വര്ണാശ്രമവിരോധീ യഃ ശിഷ്ടശാസ്ത്രവിരോധകഃ ।। ൪൦.

ആർഷപ്രമാണം അംഗീകരിക്കാത്തവനും, നല്ലവരുടെ ആചാരം സ്വീകരിക്കാത്തവനും, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങൾക്കും ജ്ഞാനികളുടെ ഉപദേശങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധനുമായവൻ —

ഏഷ മാര്ഗോ ഹി നിരധിതിര്യഗ്യോനൌ ച കാരണമ്। തിര്യഗ്യോനിഗതഞ്ചൈവ കാരണം സ നിരുച്യതേ ।। ൪൦.

ഇവന്റെ വഴി അടിസ്ഥാനമില്ലാത്തതാണ്. ഇത് മൃഗജന്മത്തിന് കാരണമാകുന്നു. മൃഗയോനിയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ഇതാണ് കാരണം എന്നു പറയുന്നു.

വിവിധാ യാതനാ സ്ഥാനേ തിര്യഗ്യോനൌ ച ഷഡ്വിധേ। കാരണേ വിഷയേ ചൈവ പ്രതിഘാതസ്തു സര്വശഃ ।। ൪൦.

മൃഗയോനിയിൽ ആറു വിധത്തിലുള്ള വിവിധ വേദനകൾ ഉണ്ടാകും. അവിടെയെല്ലാം പൂർണ്ണമായ തടസ്സം അനുഭവപ്പെടുന്നു.

അനൈശ്വര്യ്യന്തു തത്സര്വം പ്രതിഘാതാത്മകം സ്മൃതമ് । ഇത്യേഷാ താമസീ വൃത്തിര്ഭൂതാദീനാം ചതുര്വിധാ ।। ൪൦.

ഇവയെല്ലാം ശക്തിയില്ലായ്മയും തടസ്സവും ആകുന്നു. ഇതാണ് ഭവങ്ങളിൽ നാലു വിധത്തിലുള്ള താമസിക സ്വഭാവം.

സത്ത്വസ്ഥമാത്രകം ചിത്തം യഥാ സത്ത്വപ്രദര്ശനാത്। തത്ത്വാനാഞ്ച തഥാ തത്ത്വം ദൃഷ്ട്വാ വൈ തത്ത്വദര്ശനാത് ।। ൪൦.

ശുദ്ധിയിലാണു മനസ്സു നിലനിൽക്കുന്നത്, കാരണം ശുദ്ധിയെ കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്. അതുപോലെ, തത്വങ്ങളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ടാൽ അവയുടെ സത്യം അറിയാം.

സത്ത്വക്ഷേത്രജ്ഞനാനാത്വമേതജ്ജ്ഞാനാര്ഥദര്ശനമ്। നാനാത്വദര്ശനം ജ്ഞാനം ജ്ഞാനാദ്വൈ യോഗമുച്യതേ ।। ൪൦.

ശുദ്ധിയും ക്ഷേത്രജ്ഞനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അറിവിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ കാണുന്നതാണ്. വ്യത്യാസം കാണുന്നതു ജ്ഞാനമാണ്, ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു യോഗം ലഭിക്കും.

തേന ബദ്ധസ്യ വൈ ബന്ധോ മോക്ഷോ മുക്തസ്യ തേന ച । സംസാരേ വിനിവൃത്തേ തു മുക്തോ ലിങ്ഗേന മുച്യതേ ।। ൪൦.

അതുകൊണ്ടാണ് ബന്ധം ബന്ധമായത്, അതുകൊണ്ടാണ് മോക്ഷം മോക്ഷമായത്. സംസാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ബന്ധം അവസാനിച്ചാൽ, മോചിതൻ സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ നിന്നുമാണ് പൂര്‍ണമായി മോചിതനാകുന്നത്.

നിഃസമ്ബന്ധോ ഹ്യചൈതന്യഃ സ്വാത്മന്യേവാവതിഷ്ഠതേ। സ്വാത്മവ്യവസ്ഥിതശ്ചാപി വിരൂപാഖ്യേന ലിഖ്യതേ ।। ൪൦.

ബന്ധങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ, ബോധമില്ലാതെ, അവൻ തന്റെ ആത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വന്തം ആത്മാവിൽ സ്ഥിരതയോടെ ഇരിക്കുന്നവനെ 'രൂപരഹിതൻ' എന്നു വിളിക്കുന്നു.