വായുപുരാണമ്

അസിമാവേശ്യ ചാങ്ഗേഷു പാണ്ഡുരാമ്ബര ധാരിണീ। ഉരശ്ഛദേന മഹതാ മൌക്തികേന വിരാജിതാ। ചതുര്ഭുജാ മഹാഭാഗാ വിജയാ ലോകസമ്മതാ ।। ൩൯.

വാളിനെ അവളുടെ ശരീരത്തോട് ചേര്‍ത്തു പിടിച്ച്, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, വലിയ മുത്തുകൊണ്ടുള്ള ഉരസ്സരക്കെട്ട് അണിഞ്ഞ്, നാലു കൈകളോടെ, മഹാഭാഗ്യവതിയായും ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്ന വിജയാ അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

ദേവ്യാ ആദ്യഃ പ്രതീഹാരീ ശ്രീരിവാപ്രതിമാ പരാ। വിഭ്രാജതീ സ്ഥിതാ ചൈവ കൃത്വാ ദേവസ്യ ചാഞ്ജലിമ് ।। ൩൯.

ദേവിയുടെ പ്രധാന സേവിക, ശ്രീദേവിയെപ്പോലും തുല്യരൂപം ഉള്ള അവള്‍, ദേവനെ ആദരിച്ച് കൈകൂപ്പി, അതിയായി പ്രകാശമാനമായി അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

തസ്യാഃ പൃഷ്ഠാനുഗാശ്ചാന്യാഃ സ്ത്രിയോഽപ്സരോഗണാന്വിതാഃ। താഃ ഖല്വഭിനവൈഃ കാന്തൈരുപതിഷ്ഠന്തി ശങ്കരമ് ।। ൩൯.

അവളുടെ പിന്നാലെ മറ്റുള്ള സ്ത്രീകളും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടവും, പുതുമയുള്ള സൗന്ദര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ശങ്കരനെ സേവിക്കാൻ അവിടെ സന്നദ്ധരായി നില്ക്കുന്നു.

സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ വാദിത്രൈ രുപബൃംഹിതാഃ। ഉപഗായന്തി ദേവേശം ഗണാ ഗന്ധര്വയോനയഃ ।। ൩൯.

സകല സൗഭാഗ്യലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സംഗീതോപകരണങ്ങളും ഭംഗിയും കൊണ്ട് വർധിപ്പിച്ച, ഗന്ധർവന്മാരുടെയും മറ്റു ദൈവിക ഗണങ്ങളുടെയും സംഘം ദേവേശനെ പാടുന്നു.

അഭ്യുന്നതോ മഹോരസ്കഃ ശരന്മേഘസമദ്യുതിഃ। ശോഭതേ നന്ദമാനശ്ച ഗോപതിസ്തസ്യ വേശ്മനി ।। ൩൯.

അവിടെ, വലിയ നെഞ്ചും ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലുള്ള ദീപ്തിയും ഉള്ള ഒരു ഗോപാലൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ വസതിയിൽ തിളങ്ങുന്നു.

സ്കന്ദശ്ച സപരീവാരഃ പുത്രോഽസ്യാമിതവീര്യ്യവാന്। രക്താമ്ബരധരഃ ശ്രീമാന്വരാമ്ബുജദലേക്ഷണഃ ।। ൩൯.

അപരിമിതമായ വീര്യശാലിയായ പുത്രൻ സ്കന്ദൻ, തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മഹിമയും ഉജ്ജ്വലതയും നിറഞ്ഞ, ഉത്തമമായ താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

തസ്യ ശാഖോ വിശാഖശ്ച നൈഗമേയശ്ച ചാഷ്ടവാന്। വ്യപേതവ്യസനാക്രൂരാഃ പ്രജാനാം പാലനേ രതാഃ ।। ൩൯.

അവന്റെ ശാഖകളായ വിശാഖനും നൈഗമേയനും അവിടെ ഉണ്ട്; ദോഷവും ക്രൂരതയും ഇല്ലാതെ, സകല ജീവികളുടെയും സംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരാണ് അവർ.

തൈഃ സാര്ദ്ധം സ മഹാവീര്യ്യഃ ശോഭതേ ശിഖിവാഹനഃ । വ്യാലക്രീഡനകൈസ്തത്ര ക്രീഡതേ വിശ്വതോമുഖഃ ।। ൩൯.

അവരോടൊപ്പം, മഹാവീര്യശാലിയായ മയൂരവാഹനനായ സ്കന്ദൻ അവിടെ തിളങ്ങുന്നു; സർപ്പങ്ങളുടെ രൂപത്തിലുള്ള കളിപ്പാട്ടങ്ങളുമായി സർവദിക്കിലും മുഖമുള്ളവൻ അവിടെ കളിക്കുന്നു.

യേ നൃപാ വിഭുധേന്ദ്രാണാം കാഞ്ചനസ്യ പ്രദായിനഃ। യേ ച സ്വായതനാ വിപ്രാ ഗൃഹസ്ഥാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।। ൩൯.

ദേവേന്ദ്രന്മാർക്ക് പൊന്നു നൽകുന്ന രാജാക്കന്മാരും, സ്വകാര്യ ആചാരങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണ ഗൃഹസ്ഥരും അവിടെ ഉണ്ട്.

ഗൂഢസ്വാധ്യായ തപസസ്തഥാ ചൈവോഞ്ഛവൃത്തയഃ। ഏതേ സഭാസദസ്തസ്യ ദേവേശസ്യ ച സമ്മതാഃ ।। ൩൯.

രഹസ്യമായി സ്വാധ്യായത്തിലും തപസ്സിലും ഏർപ്പെടുന്നവരും, ഉഞ്ചവൃത്തി സ്വീകരിക്കുന്നവരും, ഇവരൊക്കെയും ദേവേശന്റെ സഭയിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്.

മന്വന്തരാണ്യനേകാനി വ്യവര്ത്തന്ത പുനഃ പുനഃ। ശ്രൂയതാം ദേവദേവസ്യ ഭവിഷ്യാശ്ചര്യമുത്തമമ് ।। ൩൯.

അനേകം മന്വന്തരങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കടന്നുപോയി; ദേവദേവന്റെ ഭാവിയിലെ അത്ഭുതകരമായ പരമോന്നത പ്രവർത്തികൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

വ്യാഘ്രാശ്ചൈവാനുഗാസ്തത്ര കാഞ്ചനാഭാസ്തരസ്വിനഃ। സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ സര്വേ സ്വയം ദേവേന നിര്മ്മിതാഃ।। ൩൯.

അവിടെ, പൊന്നുപോലുള്ള പ്രകാശവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ കടുവകൾ, ദൈവം സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചവയായി, സ്വേച്ഛയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മൃത്യോര്മൃത്യുസമാസ്തേ തു യമദര്പാപഹാരിണഃ । വിഭൂതിമപ്യസംഖ്യേയാം കോ ന ഖല്വഭിധാസ്യതേ ।। ൩൯.

മരണത്തെയും മറികടക്കുന്ന, യമന്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്നവനായി അവൻ അവിടെ നില്ക്കുന്നു; അവന്റെ അനന്തമായ വൈഭവങ്ങൾ ആരാണ് മുഴുവനായി വിവരിക്കാൻ കഴിയുക?

അതഃപരമിദം ഭൂയോ ഭവേനാദ്ഭുതമുത്തമമ്। ഭൂതാനാമനുകംപാര്ഥം യത്കൃതം തന്നിബോധത ।। ൩൯.

ഇനി അതിനുശേഷം, അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ ഉത്തമമായ ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണകൊണ്ടാണ് അതുണ്ടായത്; അതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

മന്ദരാദിപ്രകാശാനാം ബലേനാപ്രതിമൌജസാമ്। ഹാരകുന്ദേന്ദുവര്ണാനാം വിദ്യുദ്വനനിനാദിനാമ് ।। ൩൯.

മന്ദരപർവ്വതം പോലെയും മറ്റും പ്രകാശിക്കുന്ന, അപാരശക്തിയുള്ള, ഹാരവും കുണ്ഡലവും ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള ഭാസുരതയും ധരിച്ച, ഇടിമുഴങ്ങുന്ന മേഘംപോലുള്ള ശബ്ദമുള്ളവരുടെ ശക്തിയാൽ—

ചൂഡാമണിധരാണാം വൈ മേഘസന്നിഭവാസസാമ്। ശ്രീവത്സാങ്കിതവജ്രാണാമങ്ഗുലീശൂലപാണിനാമ് ।। ൩൯.

ചൂടാമണികൾ ധരിച്ച, മേഘംപോലെയുള്ള വസ്ത്രം അണിഞ്ഞ, ശ്രീവത്സവും വജ്രചിഹ്നവും ഉള്ള, വിരലിലും കുന്തവും ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ളവരുടെ രൂപത്തിൽ—

ഏവം ദിശാനാം ദേവാനാം രൂപേണോത്തമശാലിനാമ്। തസ്യ പ്രാസാദമുഖ്യസ്യ സ്തമ്ഭേഷൂത്തമശോഭിഷു ।। ൩൯.

ഇങ്ങനെ, ദിശകളിലെ ദേവന്മാർ ഉത്തമമായ രൂപത്തിൽ, ആ പ്രധാനമായ പ്രാസാദത്തിന്റെ അതുല്യമായ തൂണുകളിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

സംയതാഗ്നിമയീഭിസ്തു ശ്രൃങ്ഖലാഭിഃ പൃഥക്പൃഥക്। മായാസഹസ്രം സിംഹാനാം സുഖം തത്ര നിവാസിനാമ് ।। ൩൯.

അവിടെ, ഓരോ സിംഹവും അഗ്നിയാൽ നിർമ്മിച്ച വേർതിരിച്ച ചങ്ങലകളാൽ കെട്ടി, നിയന്ത്രിച്ച്, സുഖമായി താമസിക്കുന്നതായി കാണാം.

സ്തമ്ഭേഽപ്യപാസൃതാഷഷ്ടം(?) ത്ര്യമ്ബകസ്യ നിവേശനേ। അഥ തത്പ്രതിസംപൂജ്യ വായോര്വാക്യം സുവിസ്മിതാഃ। ഋഷയഃ പ്രത്യഭാഷന്ത നൈമിഷേയാസ്തപസ്വിനഃ ।। ൩൯.

തൂണിൽ, ത്ര്യമ്പകന്റെ വാസസ്ഥലത്ത്, ആറാമത്തെ സിംഹവും വേർതിരിച്ച് സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. അതിനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം, അത്ഭുതഭരിതരായി നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ ഋഷിമാർ വായുവിനോട് ചോദിച്ചു.

ഭഗവന്സര്വഭൂതാനാം പ്രാണ സര്വത്രഗ പ്രഭോ। കേ തേ സിംഹമഹാഭൂതാഃ ക്വ തേ ജാതാഃ കിമാത്മകാഃ ।। ൩൯.

ഭഗവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും പ്രാണനേ, എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രഭുവേ, ആ മഹാസിംഹരൂപികളാർ? അവർ എവിടെ ജനിച്ചു? അവരുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്?

സിംഹാഃ കേനാപരാധേന ഭൂതാനാം പ്രഭവിഷ്ണുനാ। വൈശ്വാനരമയൈഃ പാശൈഃ സംരുദ്ധാസ്തു പൃഥക്പൃഥക് ।। ൩൯.

ഏത് പാപം കൊണ്ടാണ് ആ സിംഹങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങളുടെ ശക്തനായ പ്രഭുവാൽ, അഗ്നിരൂപമായ പാശങ്ങളാൽ വേർതിരിച്ച് കെട്ടിയിരിപ്പിച്ചത്?

തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വായുര്വാക്യം ജഗാദ ഹ । യദ്വൈ സഹസ്രം സിംഹാനാമീശ്വരേണ മഹാത്മനാ। വ്യപനീയ സ്വകാദ്ദേഹാത്ക്രോധാസ്തേ സിംഹവിഗ്രഹാഃ ।। ൩൯.

അവരുടെ ഈ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ, വായു പറഞ്ഞു: ആ ആയിരം സിംഹങ്ങൾ, മഹാനായ ഈശ്വരൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു കോപത്തിൽ പുറത്താക്കി, സിംഹരൂപം സ്വീകരിച്ചു.

ഭൂതാനാമഭയം ദത്ത്വാ പുരാബദ്ധാഗ്നിബന്ധനേ। യജ്ഞഭാഗനിമിത്തം ച ഈശ്വരസ്യാജ്ഞയാ തദാ ।। ൩൯.

എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം ഇല്ലെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, യജ്ഞത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കാനായി, ആ സിംഹങ്ങളെ അഗ്നിപാശങ്ങളാൽ പഴയകാലത്ത് ഈശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ബന്ധിച്ചു.

തേഷാം വിധാനമുക്തേന സിംഹേനൈകേന ലീലയാ। ദേവ്യാ മന്യും കൃതം ജ്ഞാത്വാ ഹതോ ദക്ഷസ്യ സ ക്രതുഃ ।। ൩൯.

അവർക്കുള്ള ക്രമപ്രകാരം, ഒരു സിംഹം കളിയായി, ദേവിയുടെ ക്രോധം മനസ്സിലാക്കി, ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചു.

നിഃസൃതാ ച മഹാദേവ്യാ മഹാകാലീ മഹേശ്വരീ। ആത്മനഃ കര്മ്മസാക്ഷിണ്യാ ഭൂതൈഃ സാര്ദ്ധം തദാനുഗൈഃ ।। ൩൯.

അപ്പോൾ മഹാദേവിയായ മഹാകാളി, മഹേശ്വരി, തന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തിക്ക് സാക്ഷിയായി, അനുചരഭൂതന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

സ ഏഷ ഭഗവാന്ക്രോധോ രുദ്രാവാസകൃതാലയഃ। വീരഭദ്രോഽപ്രമേയാത്മാ ദേവ്യാ മന്യുപ്രമാര്ജ്ജനഃ ।। ൩൯.

അവനാണ് ആ ഭഗവാൻ കോപം, രുദ്രന്റെ വാസസ്ഥാനം, അളവുകിട്ടാത്ത വീരഭദ്രൻ, ദേവിയുടെ ക്രോധം ശമിപ്പിക്കുന്നവൻ.

തസ്യ വേശ്മ സുരേന്ദ്രസ്യ സര്വഗുഹ്യതമസ്യ വൈ। സന്നിവേശസ്ത്വനൌപമ്യോ മയാ വഃ പരികീര്ത്തിതഃ ।। ൩൯.

ആ ദേവേന്ദ്രന്റെ, ഏറ്റവും രഹസ്യമായ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ ക്രമം, ഉപമയില്ലാത്തതായത്, ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.

അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി യേ തത്ര പ്രതി വാസിനഃ। രമ്യേ പുരവരശ്രേഷ്ഠേ തസ്മിന്വൈഹായഭൂമിഷു ।। ൩൯.

ഇനി, ആ മനോഹരമായ, ഉത്തമമായ ആകാശനഗരിയിൽ ആരൊക്കെയാണ് താമസിക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ പറയാം.

നാനാരത്നവിചിത്രേഷു പതാകാബഹുലേഷു ച। സര്വകാമസമൃദ്ധേഷു വനോപവനശോഭിഷു ।। ൩൯.

നാനാരത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, പതാകകൾ നിറഞ്ഞ, എല്ലാ ഇഷ്ടസുഖങ്ങളും നിറഞ്ഞ, വനങ്ങളും തോട്ടങ്ങളും കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്ന മന്ദിരങ്ങളിൽ—