വായുപുരാണമ്

അഭ്യന്തരപരിസ്കന്ധാ ദേവാവാസഗൃഹോചിതാഃ। രരാമ ഭഗവാംസ്തത്ര ദശബാഹുര്മഹേശ്വരഃ ।। ൩൯.

അകത്തുള്ള ഭവനങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ വാസയോഗ്യമായവയാണ്; അവിടെ പത്തു കൈകളുള്ള മഹേശ്വരൻ ആനന്ദത്തോടെ വസിക്കുന്നു.

നന്ദിനാ ച ഗണൈഃ സാര്ദ്ധം വിശ്വരൂപൈര്മഹാത്മഭിഃ। തഥാ രുദ്രഗണൈശ്ചാപി തുല്യൌദാര്യ്യപരാക്രമൈഃ ।। ൩൯.

നന്ദിയും, സർവ്വരൂപങ്ങളുള്ള മഹാത്മാക്കളായ സംഘങ്ങളും, സമാനമായ ഔദാര്യത്തിലും വീര്യത്തിലും സമ്പന്നമായ രുദ്രസംഘങ്ങളും കൂടെ അവിടെയുണ്ട്.

പാവകാത്മജസങ്കാശൈര്യൂപദംഷ്ട്രോത്കടാനനൈഃ। വന്ദ്യമാനോ വിമാനശ്ച പൂജ്യമാനശ്ച തത്പരൈഃ ।। ൩൯.

അഗ്നിപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള, ഭയങ്കരമായ കുരുതികൊണ്ടുള്ള മുഖങ്ങളുള്ളവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഭക്തരായവർ ആകാശവിമാനത്തിലും അവനെ വന്ദിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സര്വര്തുകുസുമാം മാലാം ജിഘ്രമാണോരസി സ്ഥിതാന് । നീലോത്പലദലശ്യാമം പൃഥുതാമ്രായതേക്ഷണമ് ।। ൩൯.

സകല ঋതുക്കളുടെയും പുഷ്പമാല കണത്തിൽ വച്ചും, നീല ഉത്പലദളത്തിൻറെ കറുത്ത നിറത്തിലും, വിശാലവും താമ്രവതും ആയ വലിയ കണ്ണുകളുമുള്ളവനാണ്.

ഈഷത്കരാല്ലമ്ബോഷ്ഠം തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രാ ഗണാഞചിതമ്। ഷഡൂര്ദ്ധ്വനേത്രം ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യം രുചിരഞ്ചീരവാസസമ് ।। ൩൯.

അൽപ്പം ഉയർത്തിയ കൈകളും, കട്ടിയുള്ള അധരങ്ങളും, മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും, സംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, മുകളിലായി ആറു കണ്ണുകളുമുള്ള, കാണാൻ ദുർലഭമായ, മനോഹരമായ ചീരധാരിയുമാണ്.

ആഹവേഷ്വപരിക്ലിഷ്ടം ദേവാനാമരിനാശനമ്। ബാഹുനാ ബാഹുമാവേശ്യ പാര്ശ്വേ സവ്യേഽന്തരേ സ്ഥിതമ് ।। ൩൯.

യുദ്ധഭൂമിയില്‍ തളരാതെ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി, ഇടതുവശത്ത് ഒരു കൈക്കൊണ്ട് മറ്റേ കൈയെ ചുറ്റി നിര്‍ത്തി അവന്‍ നില്ക്കുന്നു.

രരാജാപദിശന്തസ്യ വാമാഗ്രകരഗോചരമ്। മഹാഭൈരവനിര്ഘോഷം ബലേനാപ്രതിമൌജസമ്। ദശവര്ണധനുശ്ചൈവ വിചിത്രം ശോഭതേഽധികമ് ।। ൩൯.

അവന്റെ ഇടത് കൈയുടെ പരിധിയില്‍ ദിശ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, അതിശക്തിയും അതുല്യമായ തേജസ്സും നിറഞ്ഞ, ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന, പത്ത് മുഴം നീളമുള്ള അത്ഭുതകരമായ വില്ല് അവിടെ അതിയായി തിളങ്ങുന്നു.

ത്രിശൂലം വിദ്യുതാഭാസമമോഘം ശത്രുനാശനമ്। ജാജ്വല്യമാനം വപുഷാ പരമം തത്ത്വിഷാ യുതമ് ।। ൩൯.

മിന്നലുപോലുള്ള പ്രകാശം ഉള്ള, ശത്രുക്കളെ അശേഷം നശിപ്പിക്കുന്ന, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്ത ത്രിശൂലം അവന്റെ കൈയില്‍ ഉജ്ജ്വലമായി, പരമമായ ശക്തിയും തേജസ്സും നിറഞ്ഞതായി ദൃശ്യമാണ്.

അസിശ്ചൈവൌജസാം ശ്രേഷ്ഠഃ ശീതരശ്മിഃ ശശീ തഥാ। തേജസാ വപുഷാ കാന്ത്യാ ദേവേശസ്യ മഹാത്മനഃ। ശുശുഭേഽഭ്യധികം തത്ര വേദ്യാമഗ്നിശിഖാ ഇവ ।। ൩൯.

ശക്തിയില്‍ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തണുത്ത കിരണങ്ങളുള്ള വാൾ, ദേവന്മാരുടെ മഹാത്മാവായ പ്രഭുവിന്റെ തേജസ്സും ഭംഗിയും നിറഞ്ഞതായി, യാഗവേദിയിലെ അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ അവിടെ അതിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

സ്ഥിതഃ പുരസ്താദ്ദേവസ്യ ശാതകൌമ്ഭമയോ മഹാന്। ശുശുഭേ രുചിരഃ ശ്രീമാന്സോദകഃ സകമണ്ഡലുഃ ।। ൩൯.

ദേവന്റെ മുമ്പില്‍ വെള്ളം നിറച്ച, മനോഹരവും ഭംഗിയുമുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ വലിയ ഒരു കലശവും അതിനൊപ്പം ഒരു കമണ്ഡലും തിളങ്ങുന്നു.

അസിമാവേശ്യ ചാങ്ഗേഷു പാണ്ഡുരാമ്ബര ധാരിണീ। ഉരശ്ഛദേന മഹതാ മൌക്തികേന വിരാജിതാ। ചതുര്ഭുജാ മഹാഭാഗാ വിജയാ ലോകസമ്മതാ ।। ൩൯.

വാളിനെ അവളുടെ ശരീരത്തോട് ചേര്‍ത്തു പിടിച്ച്, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, വലിയ മുത്തുകൊണ്ടുള്ള ഉരസ്സരക്കെട്ട് അണിഞ്ഞ്, നാലു കൈകളോടെ, മഹാഭാഗ്യവതിയായും ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്ന വിജയാ അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

ദേവ്യാ ആദ്യഃ പ്രതീഹാരീ ശ്രീരിവാപ്രതിമാ പരാ। വിഭ്രാജതീ സ്ഥിതാ ചൈവ കൃത്വാ ദേവസ്യ ചാഞ്ജലിമ് ।। ൩൯.

ദേവിയുടെ പ്രധാന സേവിക, ശ്രീദേവിയെപ്പോലും തുല്യരൂപം ഉള്ള അവള്‍, ദേവനെ ആദരിച്ച് കൈകൂപ്പി, അതിയായി പ്രകാശമാനമായി അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

തസ്യാഃ പൃഷ്ഠാനുഗാശ്ചാന്യാഃ സ്ത്രിയോഽപ്സരോഗണാന്വിതാഃ। താഃ ഖല്വഭിനവൈഃ കാന്തൈരുപതിഷ്ഠന്തി ശങ്കരമ് ।। ൩൯.

അവളുടെ പിന്നാലെ മറ്റുള്ള സ്ത്രീകളും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടവും, പുതുമയുള്ള സൗന്ദര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ശങ്കരനെ സേവിക്കാൻ അവിടെ സന്നദ്ധരായി നില്ക്കുന്നു.

സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ വാദിത്രൈ രുപബൃംഹിതാഃ। ഉപഗായന്തി ദേവേശം ഗണാ ഗന്ധര്വയോനയഃ ।। ൩൯.

സകല സൗഭാഗ്യലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സംഗീതോപകരണങ്ങളും ഭംഗിയും കൊണ്ട് വർധിപ്പിച്ച, ഗന്ധർവന്മാരുടെയും മറ്റു ദൈവിക ഗണങ്ങളുടെയും സംഘം ദേവേശനെ പാടുന്നു.

അഭ്യുന്നതോ മഹോരസ്കഃ ശരന്മേഘസമദ്യുതിഃ। ശോഭതേ നന്ദമാനശ്ച ഗോപതിസ്തസ്യ വേശ്മനി ।। ൩൯.

അവിടെ, വലിയ നെഞ്ചും ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലുള്ള ദീപ്തിയും ഉള്ള ഒരു ഗോപാലൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ വസതിയിൽ തിളങ്ങുന്നു.

സ്കന്ദശ്ച സപരീവാരഃ പുത്രോഽസ്യാമിതവീര്യ്യവാന്। രക്താമ്ബരധരഃ ശ്രീമാന്വരാമ്ബുജദലേക്ഷണഃ ।। ൩൯.

അപരിമിതമായ വീര്യശാലിയായ പുത്രൻ സ്കന്ദൻ, തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മഹിമയും ഉജ്ജ്വലതയും നിറഞ്ഞ, ഉത്തമമായ താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ അവിടെ നില്ക്കുന്നു.

തസ്യ ശാഖോ വിശാഖശ്ച നൈഗമേയശ്ച ചാഷ്ടവാന്। വ്യപേതവ്യസനാക്രൂരാഃ പ്രജാനാം പാലനേ രതാഃ ।। ൩൯.

അവന്റെ ശാഖകളായ വിശാഖനും നൈഗമേയനും അവിടെ ഉണ്ട്; ദോഷവും ക്രൂരതയും ഇല്ലാതെ, സകല ജീവികളുടെയും സംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരാണ് അവർ.

തൈഃ സാര്ദ്ധം സ മഹാവീര്യ്യഃ ശോഭതേ ശിഖിവാഹനഃ । വ്യാലക്രീഡനകൈസ്തത്ര ക്രീഡതേ വിശ്വതോമുഖഃ ।। ൩൯.

അവരോടൊപ്പം, മഹാവീര്യശാലിയായ മയൂരവാഹനനായ സ്കന്ദൻ അവിടെ തിളങ്ങുന്നു; സർപ്പങ്ങളുടെ രൂപത്തിലുള്ള കളിപ്പാട്ടങ്ങളുമായി സർവദിക്കിലും മുഖമുള്ളവൻ അവിടെ കളിക്കുന്നു.

യേ നൃപാ വിഭുധേന്ദ്രാണാം കാഞ്ചനസ്യ പ്രദായിനഃ। യേ ച സ്വായതനാ വിപ്രാ ഗൃഹസ്ഥാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।। ൩൯.

ദേവേന്ദ്രന്മാർക്ക് പൊന്നു നൽകുന്ന രാജാക്കന്മാരും, സ്വകാര്യ ആചാരങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണ ഗൃഹസ്ഥരും അവിടെ ഉണ്ട്.

ഗൂഢസ്വാധ്യായ തപസസ്തഥാ ചൈവോഞ്ഛവൃത്തയഃ। ഏതേ സഭാസദസ്തസ്യ ദേവേശസ്യ ച സമ്മതാഃ ।। ൩൯.

രഹസ്യമായി സ്വാധ്യായത്തിലും തപസ്സിലും ഏർപ്പെടുന്നവരും, ഉഞ്ചവൃത്തി സ്വീകരിക്കുന്നവരും, ഇവരൊക്കെയും ദേവേശന്റെ സഭയിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്.

മന്വന്തരാണ്യനേകാനി വ്യവര്ത്തന്ത പുനഃ പുനഃ। ശ്രൂയതാം ദേവദേവസ്യ ഭവിഷ്യാശ്ചര്യമുത്തമമ് ।। ൩൯.

അനേകം മന്വന്തരങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കടന്നുപോയി; ദേവദേവന്റെ ഭാവിയിലെ അത്ഭുതകരമായ പരമോന്നത പ്രവർത്തികൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

വ്യാഘ്രാശ്ചൈവാനുഗാസ്തത്ര കാഞ്ചനാഭാസ്തരസ്വിനഃ। സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ സര്വേ സ്വയം ദേവേന നിര്മ്മിതാഃ।। ൩൯.

അവിടെ, പൊന്നുപോലുള്ള പ്രകാശവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ കടുവകൾ, ദൈവം സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചവയായി, സ്വേച്ഛയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മൃത്യോര്മൃത്യുസമാസ്തേ തു യമദര്പാപഹാരിണഃ । വിഭൂതിമപ്യസംഖ്യേയാം കോ ന ഖല്വഭിധാസ്യതേ ।। ൩൯.

മരണത്തെയും മറികടക്കുന്ന, യമന്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്നവനായി അവൻ അവിടെ നില്ക്കുന്നു; അവന്റെ അനന്തമായ വൈഭവങ്ങൾ ആരാണ് മുഴുവനായി വിവരിക്കാൻ കഴിയുക?

അതഃപരമിദം ഭൂയോ ഭവേനാദ്ഭുതമുത്തമമ്। ഭൂതാനാമനുകംപാര്ഥം യത്കൃതം തന്നിബോധത ।। ൩൯.

ഇനി അതിനുശേഷം, അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ ഉത്തമമായ ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണകൊണ്ടാണ് അതുണ്ടായത്; അതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

മന്ദരാദിപ്രകാശാനാം ബലേനാപ്രതിമൌജസാമ്। ഹാരകുന്ദേന്ദുവര്ണാനാം വിദ്യുദ്വനനിനാദിനാമ് ।। ൩൯.

മന്ദരപർവ്വതം പോലെയും മറ്റും പ്രകാശിക്കുന്ന, അപാരശക്തിയുള്ള, ഹാരവും കുണ്ഡലവും ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള ഭാസുരതയും ധരിച്ച, ഇടിമുഴങ്ങുന്ന മേഘംപോലുള്ള ശബ്ദമുള്ളവരുടെ ശക്തിയാൽ—

ചൂഡാമണിധരാണാം വൈ മേഘസന്നിഭവാസസാമ്। ശ്രീവത്സാങ്കിതവജ്രാണാമങ്ഗുലീശൂലപാണിനാമ് ।। ൩൯.

ചൂടാമണികൾ ധരിച്ച, മേഘംപോലെയുള്ള വസ്ത്രം അണിഞ്ഞ, ശ്രീവത്സവും വജ്രചിഹ്നവും ഉള്ള, വിരലിലും കുന്തവും ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ളവരുടെ രൂപത്തിൽ—

ഏവം ദിശാനാം ദേവാനാം രൂപേണോത്തമശാലിനാമ്। തസ്യ പ്രാസാദമുഖ്യസ്യ സ്തമ്ഭേഷൂത്തമശോഭിഷു ।। ൩൯.

ഇങ്ങനെ, ദിശകളിലെ ദേവന്മാർ ഉത്തമമായ രൂപത്തിൽ, ആ പ്രധാനമായ പ്രാസാദത്തിന്റെ അതുല്യമായ തൂണുകളിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

സംയതാഗ്നിമയീഭിസ്തു ശ്രൃങ്ഖലാഭിഃ പൃഥക്പൃഥക്। മായാസഹസ്രം സിംഹാനാം സുഖം തത്ര നിവാസിനാമ് ।। ൩൯.

അവിടെ, ഓരോ സിംഹവും അഗ്നിയാൽ നിർമ്മിച്ച വേർതിരിച്ച ചങ്ങലകളാൽ കെട്ടി, നിയന്ത്രിച്ച്, സുഖമായി താമസിക്കുന്നതായി കാണാം.

സ്തമ്ഭേഽപ്യപാസൃതാഷഷ്ടം(?) ത്ര്യമ്ബകസ്യ നിവേശനേ। അഥ തത്പ്രതിസംപൂജ്യ വായോര്വാക്യം സുവിസ്മിതാഃ। ഋഷയഃ പ്രത്യഭാഷന്ത നൈമിഷേയാസ്തപസ്വിനഃ ।। ൩൯.

തൂണിൽ, ത്ര്യമ്പകന്റെ വാസസ്ഥലത്ത്, ആറാമത്തെ സിംഹവും വേർതിരിച്ച് സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. അതിനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം, അത്ഭുതഭരിതരായി നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ ഋഷിമാർ വായുവിനോട് ചോദിച്ചു.