ക്ഷീരം സുരാം ച മാംസം ച ലാക്ഷാം ഗന്ധം രസന്തിലാന്। ഏവമാദീനി വിക്രീണന്ഘോരോ പൂയവഹേ പതേത് ।। ൩൯.
പാൽ, മദ്യം, മാംസം, ലക്ഷ, സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ, എണ്ണക്കുരു എന്നിവയും ഇതുപോലെയുള്ളവയും വിൽക്കുന്നവൻ ഭയങ്കരമായ പൂയവഹ എന്ന നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു.
യഃ കുക്കുടാനി ബധ്നാതി മാര്ജാരാന്സൂകരാംശ്ച താന്। പക്ഷിണശ്ച മൃഗാഞ്ഛാഗാന്സോഽപ്യേനം നരകം വ്രജേത് ।। ൩൯.
കോഴികൾ, പൂച്ചകൾ, പന്നികൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, ആടുകൾ എന്നിവയെ കെട്ടിവയ്ക്കുന്നവനും അതേ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ആജീവികോ മാഹിഷകസ്തഥാ ചക്രധ്വജീ ച യഃ। രങ്ഗോപജീവികോ വിപ്രഃ ശാകുനിഗ്രാമ യാജകഃ ।। ൩൯.
ജീവിതം പ്രവചനം നടത്തി നയിക്കുന്നവൻ, കാളയെ വളർത്തുന്നവൻ, ഘോഷയാത്രകളിൽ പതാക വഹിക്കുന്നവൻ, നാടകം നടത്തി ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, പക്ഷികളെ പിടിക്കുന്നവരുടെ ഗ്രാമത്തിലെ പുരോഹിതൻ—
അഗാരദാഹീ ഗരദഃ കുണ്ഡാശീ സോമവിക്രയീ। സുരാപോ മാംസഭക്ഷശ്ച തഥാ ച പശുഘാതകഃ ।। ൩൯.
വീടു കത്തിക്കുന്നവൻ, വിഷം കൊടുക്കുന്നവൻ, കുഴിയിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, സോമം വിൽക്കുന്നവൻ, മദ്യം കുടിക്കുന്നവൻ, മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവൻ—
വിശ(ശ്വ)സ്താ മഹിഷാദീനാം മൃഗ ഹന്താ തഥൈവ ച। പര്വകാരശ്ച സൂചീ ച യശ്ച സ്യാന്മിത്രഘാതകഃ। രുധിരാന്ധേ പതന്ത്യേതേ ഏവമാഹുര്മനീഷിണഃ ।। ൩൯.
ശിക്ഷകൻ, കാളയെയും മറ്റ് മൃഗങ്ങളെയും കൊല്ലുന്നവൻ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നവൻ, മൃദംഗം നിർമ്മിക്കുന്നവൻ, സൂചി ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ, സ്നേഹിതനെ കൊല്ലുന്നവൻ—ഇവരെല്ലാവരും രക്തം നിറഞ്ഞ രുധിരാന്ത എന്ന നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഉപവിഷ്ടമേകപങ്ക്ത്യാം വിഷമം ഭോജയന്തി യേ। പതന്തി നരകേ ഘോരേ വിങ്ഭുജേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൯.
ഒരേ വരിയിൽ ഇരുത്തി ഭക്ഷണം നൽകുമ്പോൾ ഒരുപോലെ വിഭജിക്കാതെ വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നവർ ഭയങ്കരമായ വിങ്ഭുജ എന്ന നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മൃഷാവാദീ നരോ യശ്ച തഥാ പ്രാക്രോശകോഽശുഭഃ। പതേത്തു നരകേ ഘോരോ മൂത്രാകീര്ണേ സ പാപകൃത് ।। ൩൯.
അവ്യക്തം പറയുന്നവനും, മറ്റുള്ളവരെ മോശമായി അപമാനിക്കുന്നവനും, ഈ ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തവൻ മൂത്രം നിറഞ്ഞ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു.
മധുഗ്രാഹാബിഹന്താരോ യന്തി വൈതരണീം നരാഃ। ഉന്മത്താശ്ചിത്തഭഗ്നാശ്ച ശൌചാചാരവിവര്ജ്ജിതാഃ ।। ൩൯.
തേനീച്ചക്കൂട്ടങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവരും, ഭ്രാന്തന്മാരും, മനസ്സു തകരാറായവരും, ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും പാലിക്കാത്തവരും വൈതരണി എന്ന നദിയിലേക്ക് പോകുന്നു.
ക്രോധനാ ദുഃഖദാശ്ചൈവ കുഹകാഃ കൃഷ്ടഗാമിനഃ। അസി പത്രവനേ ഛേദീ തഥാ ഹ്യൌരഭ്രികാശ്ച യേ। കര്ത്തനൈശ്ച നികൃഷ്യന്തേ മൃഗവ്യാധാഃ സുദാരുണൈഃ ।। ൩൯.
കോപമുള്ളവരും, മറ്റുള്ളവർക്കു ദു:ഖം നൽകുന്നവരും, വഞ്ചകരും, നിരോധിച്ച വഴികളിൽ പോകുന്നവരും, വാളുകളുടെ കാടിൽ വെട്ടപ്പെടുന്നവരും, കള്ളന്മാരും, വേട്ടക്കാരും ക്രൂരമായ വെട്ടുകളാൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നു.
ആശ്രമപ്രത്യവസിതാ അഗ്നിജ്വാലേ പതന്തി വൈ। ഭൌജ്യന്തേ ശ്യാമ ശബലൈരയസ്തുണ്ഡൈശ്ച വായസൈഃ ।। ൩൯.
ആശ്രമത്തിലെ കർത്തവ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവർ തീയുടെ ജ്വാലയിൽ വീഴുന്നു; ഇരുമ്പ് കൊക്കുള്ള കാക്കകൾ, കറുത്തതും പുള്ളിക്കാരും, ഇവരെ തിന്നുന്നു.
ഇജ്യായാം വ്രതമാലോപാത്സന്ദംശേ നരകേ പതേത്। സ്കന്ദന്തേ യദി വാ സ്വപ്നേ വ്രതിനോ ബ്രഹ്മചാരിണഃ ।। ൩൯.
യാഗത്തിൽ വ്രതം ലംഘിച്ചതിനാൽ സന്ധംശ എന്ന നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു; ബ്രഹ്മചാരികളും വ്രതസ്ഥരും സ്വപ്നത്തിൽ പോലും വഴിതെറ്റിയാൽ അവരും അവിടെ വീഴും.
പുത്രൈരധ്യാപിതാ യേ ച പുത്രൈരാജ്ഞാപിതാശ്ച യേ। തേസര്വേ നരകം യാന്തി നിയതന്തു ശ്വഭോജനേ ।। ൩൯.
മക്കളാൽ പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവരും, മക്കളാൽ ആജ്ഞാപിക്കപ്പെടുന്നവരും, ഇവരെല്ലാവരും ഉറപ്പായും ശ്വാനങ്ങൾ തിന്നുന്ന ഒരു നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
വര്ണാശ്രമവിരൂദ്ധാനി ക്രോധഹര്ഷസമന്വിതാഃ। കര്മാണി യേ തു കുര്വന്തി സര്വേ നിരയഗാമിനഃ ।। ൩൯.
ജാതിക്കും ജീവിതഘട്ടത്തിനും വിരുദ്ധമായി, കോപത്താലോ ആനന്ദത്താലോ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കെല്ലാം നരകത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടി വരും.
ഉപരിഷ്ടാത്സിതോ ഘോര ഉഷ്ണാത്മാ രൌരവോ മഹാന്। സുദാരുണസ്തു ശീതാത്മാ തസ്യാധസ്താത്തപഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൯.
മുകളിൽ ഉഷ്ണസ്വഭാവമുള്ള ഭയങ്കരമായ, വലിയ, തണുത്ത രൗരവ എന്ന നരകം ഉണ്ട്; അതിനടിയിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരവും തണുത്തതുമായ തപഃ എന്ന നരകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഏവമാദി ക്രമേണൈവ വര്ണ്യമാനാന്നിബോധത। ഭൂമേരധസ്താത്സപ്തൈവ നരകാഃ പരികീര്തിതാഃ ।। ൩൯.
ഇങ്ങനെ ക്രമമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ ഏഴു നരകങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
അധര്മസൂനവസ്തേ സ്യുരന്ധതാമിസ്രകാദയഃ। രൌരവഃ പ്രഥമസ്തേഷാം മഹാ രൌരവ ഏവ ച ।। ൩൯.
അധർമ്മത്തിന്റെ പുത്രന്മാർ ആന്ധതാമിസ്രം മുതലായവരാണ്; അവയിൽ രൗരവം ഒന്നാമത്തതും മഹാരൗരവം കൂടിയാണ്.
അസ്യാധഃ പുനരപ്യന്യഃ ശീതസ്തപ ഇതി സ്മൃതഃ। തൃതീയഃ കാലസൂത്രഃ സ്യാന്മഹാഹവിവിധിഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൯.
ഇതിന്റെ താഴെ, മറ്റൊന്ന് 'തണുത്ത ചൂട്' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മൂന്നാമത്തേത് കാലസൂത്രം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്, അതിനെ വലിയ യുദ്ധഭൂമി എന്നും പറയുന്നു.
അപ്രതിഷ്ഠ ശ്ചതുര്ഥഃ സ്യാദവീചീ പഞ്ചമഃ സ്മൃതഃ। ലോഹപൃഷ്ഠസ്തമസ്തേഷാമവിധേയസ്തു സപ്തമഃ ।। ൩൯.
നാലാമത്തേത് അപ്രതിഷ്ഠ എന്നും, അഞ്ചാമത്തേത് അവീചി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ആറാമത്തേത് ലോഹപൃഷ്ഠം, ഏഴാമത്തേത് അവിധേയ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ഘോരത്വാദ്രൌരവഃ പ്രോക്തഃ സാമ്ഭകോ ദഹനഃ സ്മൃതഃ। സുദാരുണസ്തു ശീതാത്മാ തസ്യാധസ്താത്തപോഽധമഃ ।। ൩൯.
ഭയാനകത്വം കൊണ്ടു അതിനെ രൗരവം എന്നു പറയുന്നു; സാമ്ഭക എന്നത് കത്തുന്നതാണെന്നും, സുദാരുണം അത്യന്തം തണുപ്പുള്ളതാണെന്നും, അതിന്റെ താഴെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ചൂട് ഉണ്ടെന്നും പറയുന്നു.
സര്പോ നികൃന്തനഃ പ്രോക്തഃ കാലസൂത്രേതി ദാരുണഃ। അപ്രതിഷ്ഠേ സ്ഥിതിര്നാസ്തി ഭ്രമസ്തസ്മിന്സുദാരുണഃ ।। ൩൯.
നികൃന്തന എന്ന പാമ്പിനെ കാലസൂത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഭയങ്കരമാണ്. അപ്രതിഷ്ഠയിൽ ഒരിക്കലും സ്ഥിരതയില്ല; അവിടെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കൽ അത്യന്തം കഠിനമാണ്.
അവീചിര്ദാരുണഃ പ്രോക്തോ യന്ത്രസംപീഡനാച്ച സഃ। തസ്മാത്സുദാരുണോ ലോഹഃ കര്മ്മണാം ക്ഷയണാച്ച സഃ ।। ൩൯.
യന്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള പീഡനം കാരണം അവീചി ഭയാനകമായതാണ്. അതിനാൽ, ലോഹപൃഷ്ഠം അത്യന്തം കഠിനമാണ്, കാരണം അവിടെ കർമ്മങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.
തഥാഭൂതോ ശരീരത്വാദവിധിഭ്യസ്തു സ സ്മൃതഃ। പീഡബന്ധവധാസങ്ഗാദപ്രതീകാരലക്ഷണഃ ।। ൩൯.
ഇങ്ങനെ ശരീരാവസ്ഥയാൽ, തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് അതിനെ ഓർക്കുന്നത്; വേദന, ബന്ധനം, കൊല്ലൽ, കൂട്ടായ്മ എന്നിവയും, സഹായം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയും അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ഊര്ദ്ധ്വം സൈലമിതാസ്തേ തു നിരാലോകാശ്ച തേ സ്മൃതാഃ। ദുഃഖോത്കര്ഷസ്തു സര്വേഷു ഹ്യധര്മസ്യ നിമിത്തതഃ ।। ൩൯.
മുകളിലായി, അവയെ പർവതങ്ങൾകൊണ്ടാണ് അളക്കുന്നത്, അവിടെയൊക്കെ വെളിച്ചമില്ല എന്നും പറയുന്നു. ഈ എല്ലായിടത്തും ദു:ഖം അത്യന്തം കൂടുതലാണ്, അതിന്റെ കാരണം അധർമ്മമാണ്.
ഊര്ദ്ധ്വം ലോകൈഃ സമാവേതൌ നിരാലോകൌ ച താവുഭൌ। കൂടാങ്ഗാരപ്രമാണൈശ്ച ശരീരീ മൂത്രനായകഃ ।। ൩൯.
മുകളിലായി, രണ്ടും ലോകങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു, അവിടെയും വെളിച്ചമില്ല. ശരീരമുള്ളവൻ കൂറ്റൻ ചാരക്കൂമ്പാരങ്ങൾകൊണ്ടാണ് അളക്കപ്പെടുന്നത്, മൂത്രം കൊണ്ടാണ് അവനെ നയിക്കുന്നത്.
ഉപഭോഗസമര്ഥൈസ്തു സദ്യോ ജായന്തി കര്മഭിഃ। ദുഃഖ പ്രകര്ഷശ്ചോഗ്രത്വം തേഷു സര്വേഷു വൈ സ്മൃതഃ ।। ൩൯.
അനുഭവിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരോടൊപ്പം, കർമ്മങ്ങൾ ഉടൻ ഫലിക്കുന്നു. ഈ എല്ലായിടത്തും ദു:ഖത്തിന്റെ തീവ്രതയും ഭീകരതയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
യാതനാശ്ചാപ്യസംഖ്യേയാ നാരകാണാം തഥാ സ്മൃതാഃ। ദുഃഖോത്കര്ഷസ്തു സര്വേഷു ഹ്യധര്മസ്യ നിമിത്തതഃ ।। ൩൯.
നരകവാസികൾക്ക് അനവധി യാതനകളും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. ഈ എല്ലായിടത്തും ദു:ഖം അത്യന്തം കൂടുതലാണ്, കാരണം അധർമ്മം തന്നെയാണ്.
തിര്യഗ്യോനൌ പ്രസൂയന്തേ കര്മശേഷേ ഗതേ തതഃ। ദേവാശ്ച നാരകാശ്ചൈവ ഹ്യൂര്ദ്ധ്വം ചാധശ്ച സംസ്ഥിതാഃ ।। ൩൯.
കർമ്മശേഷി തീർന്നാൽ, അവർ മൃഗജന്മങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നു. ദേവന്മാരും നരകവാസികളും മുകളിലും താഴെയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ധര്മാധര്മനിമിത്തേന സദ്യോ ജായന്തി മൂര്ത്തയഃ। ഉപഭോഗാര്ഥമുത്പത്തിരൌപപത്തികകര്മതഃ ।। ൩൯.
ധർമ്മവും അധർമ്മവും കാരണം, രൂപങ്ങൾ ഉടൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. അനുഭവത്തിനായി, മുൻജന്മത്തിലെ കർമ്മം അനുസരിച്ചാണ് ജനനം ഉണ്ടാകുന്നത്.
പശ്യന്തി നാരകാന്ദേവാ ഹ്യധോവക്രാന് ഹ്യധോഗതാന്। നാരകാശ്ച തഥാ ദേവാന് സര്വാന്പശ്യന്ത്യധോ മുഖാന് ।। ൩൯.
ദേവന്മാർ താഴോട്ടു പോകുന്ന, താഴെ വീണ നരകവാസികളെ കാണുന്നു; അതുപോലെ, നരകവാസികളും ദേവന്മാരെ എല്ലാവരെയും താഴോട്ടു മുഖം നോക്കി കാണുന്നു.
അനഗ്രമൂലതാ യസ്മാദ്ധാരണാശ്ച സ്വഭാവതഃ। തസ്മാദൂര്ദ്ധ്വമധോഭാവോ ലോകാലോകേ ന വിദ്യതേ ।। ൩൯.
അവിടെ വേരോ അടിസ്ഥാനമോ ഇല്ല, സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ പിന്തുണയുണ്ട്; അതിനാൽ മുകളിലും താഴെയും ലോകവും ലോകമല്ലാത്തതും എന്ന വ്യത്യാസമില്ല.