വായുപുരാണമ്

പ്രാണോഽപാനസ്തഥോദാനഃ സമാനോ വ്യാന ഏവ ച। ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം തഥാ പ്രാണഃ സ്പര്ശോ ബുദ്ധിര്മനസ്തഥാ ।। ൫.

പ്രാണൻ, അപാനൻ, ഉദാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ, കണ്ണ്, ചെവി, പ്രാണൻ, സ്പർശം, ബുദ്ധി, മനസ്സ് — ഇവയൊക്കെയാണ്.

പ്രാണാപാനാവുദാനശ്ച സമാനോ വ്യാന ഏവ ച। നാമാന്യേതാനി പൂര്വന്തു തുഷിതാനാം സ്മൃതാനി ഹ ।। ൫.

പ്രാണൻ, അപാനൻ, ഉദാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ — ഇവയാണ് മുമ്പ് തുഷിതന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്ന പേരുകൾ.

വസോസ്തു വസവഃ പുത്രാഃ സാധ്യാനാമനുജാഃ സ്മൃതാഃ । ധരോ ധ്രുവശ്ച സോമശ്ച ആപശ്ചൈവാനലോഽനിലഃ। പ്രത്യൂഷശ്ച പ്രഭാസശ്ച വസവോഽഷ്ടൌ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൫.

വസുവിന്റെ മക്കളാണ് വസുക്കൾ, സാദ്ധ്യന്മാരുടെ ഇളയ സഹോദരന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ധരൻ, ധ്രുവൻ, സോമൻ, ആപസ്, അനലൻ, അനിലൻ, പ്രത്യുഷൻ, പ്രഭാസൻ — ഈ എട്ട് വസുക്കളാണ് പ്രസിദ്ധമായത്.

ധരസ്യ പുത്രോ ദ്രവിണോ ഹുതഹവ്യവഹസ്തഥാ। ധ്രുവപുത്രോ ഭവോ നാമ്നാ കാലോ ലോകപ്രകാലനഃ ।। ൫.

ധരന്റെ മകനാണ് ദ്രവിണൻ, ഹുതഹവ്യവഹനും കൂടിയാണ്. ധ്രുവന്റെ മകൻ ഭവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ ലോകങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന കാലനാണ്.

സോമസ്യ ഭഗവാന് വര്ചാ ബുധശ്ച ഗ്രഹബോധനഃ। രോഹിണ്യാം തൌ സമുത്പന്നൌ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതൌ ।। ൫.

സോമന്റെ പ്രശസ്തമായ മക്കൾ വർച്ചയും ഗ്രഹങ്ങളെ അറിയുന്ന ബുധനും ആകുന്നു. ഇരുവരും രോഹിണിയിൽ ജനിച്ചു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധരാണ്.

ധാരോര്മികലിലാശ്ചൈവ ത്രയശ്ചന്ദ്രമസഃ സുതാഃ। ആപസ്യ പുത്രോ വൈതണ്ഡ്യഃ ശമഃ ശാന്തസ്തഥൈവ ച ।। ൫.

ധാരന്റെ മകനാണ് മികലിലൻ; ചന്ദ്രന്റെ മൂന്ന് മക്കളും ഇവിടെ പറയുന്നു. ആപസിന്റെ മകനാണ് വൈതണ്ഡ്യൻ, കൂടാതെ ശമനും ശാന്തനും ഉണ്ട്.

സ്കന്ദഃ സനത്കുമാരശ്ച ജജ്ഞേ പാദേന തേജസഃ। അഗ്നിപുത്രഃ കുമാരസ്തു ശരസ്തമ്ബേ വ്യജായത। തസ്യ ശാഖോ വിശഖശ്ച നൈഗമേയശ്ച പൃഷ്ഠജാഃ ।। ൫.

സ്കന്ദൻ, സനത്കുമാരൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഒരു കാലിന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. അഗ്നിയുടെ മകനായ കുമാരൻ, ശരസ്തംഭത്തിൽ ജനിച്ചു. അവന്റെ ശാഖകളും, വിശാഖനും, നൈഗമേയനും അവന്റെ പിൻഭാഗത്ത് നിന്ന് ജനിച്ചു.

അനിലസ്യ ശിവാ ഭാര്യാ തസ്യാഃ പുത്രോ മനോജവഃ। അവിജ്ഞാതഗതിശ്ചൈവ ദ്വൌ പുത്രാവനിലസ്യ ച ।। ൫.

അനിലന്റെ ഭാര്യ ശിവയാണ്; അവരുടെ മകനാണ് മനോജവൻ. അനിലന് രണ്ട് മക്കളുണ്ട്: അവിജ്ഞാതഗതി, മനോജവൻ.

പ്രത്യൂഷസ്യ വിദുഃ പുത്ര ഋഷിര്നാമ്നാ തു ദേവലഃ। ദ്വൌ പുത്രൌ ദേവലസ്യാപി ക്ഷമാവന്തൌ മനീഷിണൌ ।। ൫.

പ്രത്യുഷന്റെ മകനാണ് ദേവളമുനി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവളന് രണ്ട് മക്കളുണ്ട്: ക്ഷമാവാൻ, മനീഷി — ഇരുവരും ജ്ഞാനികൾ.

ബൃഹസ്പതേസ്തു ഭഗിനീ വരസ്ത്രീ ബ്രഹ്മചാരിണീ। യോഗസിദ്ധാ ജഗത്കൃത്സ്നമസക്താ വിചരത്യുത ।। ൫.

ബൃഹസ്പതിയുടെ സഹോദരി ഒരു ഉത്തമസ്ത്രീയാണ്, ബ്രഹ്മചാരിണി, യോഗത്തിൽ പൂർണ്ണത നേടിയവൾ, ലോകമൊക്കെയും അകപ്പെടാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

പ്രഭാസസ്യ തു യാ ഭാര്യാ വസൂനാമഷ്ടമസ്യ ഹ। വിശ്വകര്മാ സുതസ്തസ്യാ ജാതഃ ശില്പിപ്രജാപതിഃ ।। ൫.

വസുക്കളിൽ എട്ടാമനായ പ്രഭാസന്റെ ഭാര്യക്ക് വിശ്വകർമ്മൻ എന്ന ശില്പശാസ്ത്രജ്ഞനും സൃഷ്ടാവും ജനിച്ചു.

സ കര്ത്താ സര്വശില്പാനാം ത്രിദശാനാഞ്ച വര്ദ്ധകിഃ। ഭൂഷണാനാഞ്ച സര്വേഷാം കര്ത്താ കാരയിതാ ച സഃ ।। ൫.

അവൻ എല്ലാ ശില്പകലകളുടെയും നിർമ്മാതാവും, ദേവന്മാർക്കുള്ള നിർമ്മാണക്കാരനും, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടാവും നിർമ്മാതാവുമാണ്.

സര്വേഷാഞ്ച വിമാനാനി ദൈവതാനാം കരോതി സഃ। മാനുഷാശ്ചോപജീവന്തി യസ്യ ശില്പാനി ശില്പിനഃ ।। ൫.

ദേവന്മാർക്കുള്ള എല്ലാ വിമാനങ്ങളും അവൻ നിർമ്മിക്കുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ശില്പികൾ അവന്റെ കലകളാൽ ഉപജീവനം നടത്തുന്നു.

വിശ്വേദേവാസ്തു വിശ്വായാ ജജ്ഞിരേ ദശ വിശ്രുതാഃ। ക്രതുര്ദക്ഷഃ ശ്രവഃ സത്യഃ കാലഃ കാമോ ധുനിസ്തഥാ ।। ൫.

വിശ്വാദേവന്മാർ, പത്തു പേരും പ്രശസ്തരും, വിശ്വയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു: ക്രതു, ദക്ഷൻ, ശ്രവ, സത്യൻ, കാലൻ, കാമൻ, ധുനി,

കുരുവാന് പ്രഭവാംശ്ചൈവ രോചമാനശ്ച തേ ദശ। ധര്മപുത്രാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതേ വിശ്വായാം ജജ്ഞിരേ ശുഭാഃ ।। ൫.

കുരുവാൻ, പ്രഭവാൻ, രോചമാനൻ — ഇവർ പത്ത് പേരും ധർമ്മന്റെ മക്കളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; വിശ്വയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ശുഭന്മാരാണ്.

മരുത്വത്യാം മരുത്വന്തോ ഭാനവോ ഭാനുജാഃ സ്മൃതാഃ । മുഹൂര്ത്താശ്ച മുഹൂര്ത്തായാം ഘോഷം ലമ്ബാ വ്യജായത ।। ൫.

മാരുത്വതിയിൽ നിന്ന് മാരുത്വന്മാർ, ഭാനുവിന്റെ മക്കളായ ഭാനവന്മാർ ജനിച്ചു. മുഹൂർത്തയിൽ നിന്ന് മുഹൂർത്തന്മാർ, ലംബയിൽ നിന്ന് ഘോഷൻ ജനിച്ചു.

സങ്കല്പായാന്തു സംജജ്ഞേ വിദ്വാന് സങ്കല്പ ഏവ ച। നാഗവീഥ്യസ്തു ജാമ്യാഞ്ച പഥത്രയസമാശ്രിതാഃ ।। ൫.

സങ്കൽപയിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനിയായ സങ്കൽപൻ ജനിച്ചു. നാഗവീഥിയിൽ നിന്ന്, അവളുടെ സഹപത്നിയിൽ നിന്ന്, മൂന്നു മാർഗങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നവർ ജനിച്ചു.

പൃഥിവീവിഷയം സര്വമരുന്ധത്യാം വ്യജായത। ഏഷ സര്ഗഃ സമാഖ്യാതോ വിദ്വാന് ധര്മസ്യ ശാശ്വതഃ ।। ൫.

ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാം അരുന്ധതിയിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്. ഈ സൃഷ്ടി, ജ്ഞാനിയേ, ധർമ്മത്തിന്റെ ശാശ്വതനിലവാരമായാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.

മുഹൂര്ത്താശ്ചൈവ തിഥ്യശ്ച പതിഭിഃ സഹ സുവ്രതാഃ। നാമതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രുവതോ മേ നിബോധത ।। ൫.

മുഹൂർത്തങ്ങളും തിഥികളും അവയുടെ അതിഥികളോടൊപ്പം ഞാൻ പേരുപറയാം, ധാർമ്മികനായവനേ, ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

അഹോരാത്രവിഭാഗശ്ച നക്ഷത്രാണി സമാസതഃ। മുഹൂര്ത്താഃ സര്വനക്ഷത്രാ അഹോരാത്രവിദസ്തഥാ ।। ൫.

പകൽ-രാത്രി വിഭജനവും നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും സംക്ഷിപ്തമായ വിവരണവും, എല്ലാ മുഹൂർത്തങ്ങളും പകൽ-രാത്രിയെ അറിയുന്നവരും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

അഹോരാത്രകലാനാന്തു ഷട്‌ശതീത്യധികാ സ്മൃതാ। രവേര്ഗതിവിശേഷേണ സര്വേഷു ഋതുമിച്ഛതഃ ।। ൫.

പകൽ-രാത്രിയുടെ ഘടകങ്ങൾ ആറുനൂറും അതിലധികവും ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; സൂര്യന്റെ പ്രത്യേകമായ സഞ്ചാരമനുസരിച്ച്, എല്ലാ ঋതുക്കളും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കാണ് ഇത്.

തതോ വേദവിദശ്ചൈതാം തിഥിമിച്ഛന്തി പര്വസു। അവിശേഷേഷു കാലേഷു യോജ്യഃ സ പിതൃദാനതഃ ।। ൫.

അതിനാൽ, വേദം പഠിച്ചവർ ഈ തിഥിയെ പര്വദിനങ്ങളിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കാലത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ലാത്തപ്പോൾ, പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്ക് ഇത് ചേർക്കേണ്ടതാണ്.

രൌദ്രഃ സാര്വസ്തഥാ മൈത്രഃ പിണ്ഡ്യവാസവ ഏവ ച। ആപ്യോഽഥ വൈശ്വദേവശ്ച ബ്രാഹ്മോ മധ്യാഹ്നസംശ്രിതഃ ।। ൫.

രൗദ്രം, സർവം, മൈത്രം, പിണ്ഡ്യവാസവം, ആപ്യം, വൈശ്വദേവം, ബ്രാഹ്മം, ഉച്ചയ്ക്ക് ബന്ധപ്പെട്ടതെന്നിങ്ങനെ ഇവയാണ് പേരുകൾ.

പ്രാജാപത്യസ്തഥാ ഐന്ദ്രസ്തഥേന്ദ്രോ നിഋതിസ്തഥാ। വാരുണശ്ച തഥാര്യമ്ണോ ഭാഗാശ്ചാപി ദിനാശ്രിതാഃ ।। ൫.

പ്രജാപത്യ, ഐന്ദ്ര, ഇന്ദ്രൻ, നിരൃതി, വാരുണൻ, അർയമന്റെ പങ്ക് എന്നിവയും പകൽക്കാലത്തോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

ഏതേ ദിനമുഹൂര്ത്താശ്ച ദിവാകരവിനിര്മിതാഃ। ശങ്കുച്ഛായാനിശേഷേണ വോദേതവ്യാഃ പ്രമാണതഃ ।। ൫.

ദിവസത്തിലെ ഈ മുഹൂർത്തങ്ങൾ സൂര്യൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; ശങ്കു നിഴലിന്റെ അളവുപിടിച്ച് ഇവയെ കൃത്യമായി നിർണ്ണയിക്കണം.

അജാസ്തഥാഹിര്ബുധ്ന്യശ്ച പൂഷാ ഹി യമദേവതാഃ। ആഗ്നേയശ്ചാപി വിജ്ഞേയഃ പ്രാജാപത്യസ്തഥൈവ ച ।। ൫.

അജ, അഹിബുധ്ന്യൻ, പൂഷൻ, യമൻ, അഗ്നേയൻ, പ്രജാപത്യൻ ഇവയും അറിയേണ്ടവയാണ്.

ബ്രഹ്മസൌമ്യസ്തഥാദിത്യോ ബാര്ഹസ്പത്യോഽഥ വൈഷ്ണവഃ। സാവിത്രോഽഥ തഥാ ത്വാഷ്ട്രോ വായവ്യശ്ചേതി സംഗ്രഹഃ ।। ൫.

ബ്രഹ്മസൗമ്യൻ, ആദിത്യൻ, ബാർഹസ്പത്യൻ, വൈഷ്ണവൻ, സാവിത്രൻ, ത്വഷ്ട്രൻ, വായവ്യൻ — ഇതാണ് ഈ കൂട്ടം.

ഏകരാത്രിമുഹൂര്ത്താഃ സ്യുഃ ക്രമോക്താ ദശ പഞ്ച ച। ഇന്ദോര്ഗത്യുദയാ ജ്ഞേയാ നാലികാഃ പാദികാസ്തഥാ। കാലാവസ്ഥാസ്വിഗാസ്ത്വേതേ മുഹൂര്താ ദേവതാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൫.

ഒരു രാത്രിയിൽ പതിനഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങളാണ് ക്രമത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; ചന്ദ്രന്റെ സഞ്ചാരവും ഉദയവും നോക്കി നാളികയും പാടികയും അറിയാം; ഈ സമയവിഭാഗങ്ങളിൽ ഇവയാണ് മുഹൂർത്തദേവതകൾ.

സര്വഗ്രഹാണാം ത്രീണ്യേവ സ്ഥാനാനി വിഹിതാനി ച। ദക്ഷിണോത്തരമധ്യാനി താനി വിദ്യാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൫.

എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങൾക്കും മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു: തെക്ക്, വടക്ക്, നടുവെന്നിങ്ങനെ അവ ക്രമത്തിൽ അറിയണം.